૫. માનત્થદ્ધસુત્તં

૨૦૧. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન માનત્થદ્ધો નામ બ્રાહ્મણો સાવત્થિયં પટિવસતિ. સો નેવ માતરં અભિવાદેતિ, ન પિતરં અભિવાદેતિ, ન આચરિયં અભિવાદેતિ, ન જેટ્ઠભાતરં અભિવાદેતિ. તેન ખો પન સમયેન ભગવા મહતિયા પરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ. અથ ખો માનત્થદ્ધસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો સમણો ગોતમો મહતિયા પરિસાય પરિવુતો ધમ્મં દેસેતિ. યંનૂનાહં યેન સમણો ગોતમો તેનુપસઙ્કમેય્યં. સચે મં સમણો ગોતમો આલપિસ્સતિ, અહમ્પિ તં આલપિસ્સામિ. નો ચે મં સમણો ગોતમો આલપિસ્સતિ, અહમ્પિ નાલપિસ્સામી’’તિ. અથ ખો માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તુણ્હીભૂતો એકમન્તં અટ્ઠાસિ. અથ ખો ભગવા તં નાલપિ. અથ ખો માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો – ‘નાયં સમણો ગોતમો કિઞ્ચિ જાનાતી’તિ તતોવ પુન નિવત્તિતુકામો અહોસિ. અથ ખો ભગવા માનત્થદ્ધસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય માનત્થદ્ધં બ્રાહ્મણં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘ન માનં બ્રાહ્મણ સાધુ, અત્થિકસ્સીધ બ્રાહ્મણ;

યેન અત્થેન આગચ્છિ, તમેવમનુબ્રૂહયે’’તિ.

અથ ખો માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો – ‘‘ચિત્તં મે સમણો ગોતમો જાનાતી’’તિ તત્થેવ ભગવતો પાદેસુ સિરસા નિપતિત્વા ભગવતો પાદાનિ મુખેન ચ પરિચુમ્બતિ પાણીહિ ચ પરિસમ્બાહતિ, નામઞ્ચ સાવેતિ – ‘‘માનત્થદ્ધાહં, ભો ગોતમ, માનત્થદ્ધાહં, ભો ગોતમા’’તિ. અથ ખો સા પરિસા અબ્ભુતચિત્તજાતા [અબ્ભુતચિત્તજાતા (સી. સ્યા. કં. પી.), અચ્છરિયબ્ભુતચિત્તજાતા (ક.)] અહોસિ – ‘અચ્છરિયં વત ભો, અબ્ભુતં વત ભો! અયઞ્હિ માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો નેવ માતરં અભિવાદેતિ, ન પિતરં અભિવાદેતિ, ન આચરિયં અભિવાદેતિ, ન જેટ્ઠભાતરં અભિવાદેતિ; અથ ચ પન સમણે ગોતમે એવરૂપં પરમનિપચ્ચકારં કરોતી’તિ. અથ ખો ભગવા માનત્થદ્ધં બ્રાહ્મણં એતદવોચ – ‘‘અલં, બ્રાહ્મણ, ઉટ્ઠેહિ, સકે આસને નિસીદ. યતો તે મયિ ચિત્તં પસન્ન’’ન્તિ. અથ ખો માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો સકે આસને નિસીદિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કેસુ ન માનં કયિરાથ, કેસુ ચસ્સ સગારવો;

ક્યસ્સ અપચિતા અસ્સુ, ક્યસ્સુ સાધુ સુપૂજિતા’’તિ.

‘‘માતરિ પિતરિ ચાપિ, અથો જેટ્ઠમ્હિ ભાતરિ;

આચરિયે ચતુત્થમ્હિ,

તેસુ ન માનં કયિરાથ;

તેસુ અસ્સ સગારવો,

ત્યસ્સ અપચિતા અસ્સુ;

ત્યસ્સુ સાધુ સુપૂજિતા.

‘‘અરહન્તે સીતીભૂતે, કતકિચ્ચે અનાસવે;

નિહચ્ચ માનં અથદ્ધો, તે નમસ્સે અનુત્તરે’’તિ.

એવં વુત્તે, માનત્થદ્ધો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે… ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ.