૧૨. ખોમદુસ્સસુત્તં
૨૦૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ ખોમદુસ્સં નામં સક્યાનં નિગમો. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય ખોમદુસ્સં નિગમં પિણ્ડાય પાવિસિ. તેન ખો પન સમયેન ખોમદુસ્સકા બ્રાહ્મણગહપતિકા સભાયં સન્નિપતિતા હોન્તિ કેનચિદેવ કરણીયેન, દેવો ચ એકમેકં ફુસાયતિ. અથ ખો ભગવા યેન સા સભા તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસંસુ ખોમદુસ્સકા બ્રાહ્મણગહપતિકા ભગવન્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન એતદવોચું – ‘‘કે ચ મુણ્ડકા સમણકા, કે ચ સભાધમ્મં જાનિસ્સન્તી’’તિ? અથ ખો ભગવા ખોમદુસ્સકે બ્રાહ્મણગહપતિકે ગાથાય અજ્ઝભાસિ –
‘‘નેસા સભા યત્થ ન સન્તિ સન્તો,
સન્તો ન તે યે ન વદન્તિ ધમ્મં;
રાગઞ્ચ દોસઞ્ચ પહાય મોહં,
ધમ્મં વદન્તા ચ ભવન્તિ સન્તો’’તિ.
એવં વુત્તે, ખોમદુસ્સકા બ્રાહ્મણગહપતિકા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ, અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ; સેય્યથાપિ, ભો ગોતમ, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તીતિ, એવમેવં ભોતા ગોતમેન અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એતે મયં ભવન્તં ગોતમં સરણં ગચ્છામ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકે નો ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતે સરણં ગતે’’તિ.
ઉપાસકવગ્ગો દુતિયો.
તસ્સુદ્દાનં –
કસિ ઉદયો દેવહિતો, અઞ્ઞતરમહાસાલં;
માનથદ્ધં પચ્ચનીકં, નવકમ્મિકકટ્ઠહારં;
માતુપોસકં ભિક્ખકો, સઙ્ગારવો ચ ખોમદુસ્સેન દ્વાદસાતિ.
બ્રાહ્મણસંયુત્તં સમત્તં.