૬. બ્રહ્મલોકસુત્તં

૧૭૭. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન ભગવા દિવાવિહારગતો હોતિ પટિસલ્લીનો. અથ ખો સુબ્રહ્મા ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા સુદ્ધાવાસો ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા પચ્ચેકં દ્વારબાહં [પચ્ચેકદ્વારબાહં (પી. ક.)] ઉપનિસ્સાય અટ્ઠંસુ. અથ ખો સુબ્રહ્મા પચ્ચેકબ્રહ્મા સુદ્ધાવાસં પચ્ચેકબ્રહ્માનં એતદવોચ – ‘‘અકાલો ખો તાવ, મારિસ, ભગવન્તં પયિરુપાસિતું; દિવાવિહારગતો ભગવા પટિસલ્લીનો ચ. અસુકો ચ બ્રહ્મલોકો ઇદ્ધો ચેવ ફીતો ચ, બ્રહ્મા ચ તત્ર પમાદવિહારં વિહરતિ. આયામ, મારિસ, યેન સો બ્રહ્મલોકો તેનુપસઙ્કમિસ્સામ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં બ્રહ્માનં સંવેજેય્યામા’’તિ. ‘‘એવં, મારિસા’’તિ ખો સુદ્ધાવાસો પચ્ચેકબ્રહ્મા સુબ્રહ્મુનો પચ્ચેકબ્રહ્મુનો પચ્ચસ્સોસિ.

અથ ખો સુબ્રહ્મા ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા સુદ્ધાવાસો ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો…પે… એવમેવ – ભગવતો પુરતો અન્તરહિતા તસ્મિં બ્રહ્મલોકે પાતુરહેસું. અદ્દસા ખો સો બ્રહ્મા તે બ્રહ્માનો દૂરતોવ આગચ્છન્તે. દિસ્વાન તે બ્રહ્માનો એતદવોચ – ‘‘હન્દ કુતો નુ તુમ્હે, મારિસા, આગચ્છથા’’તિ? ‘‘આગતા ખો મયં, મારિસ, અમ્હ તસ્સ ભગવતો સન્તિકા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ. ગચ્છેય્યાસિ પન ત્વં, મારિસ, તસ્સ ભગવતો ઉપટ્ઠાનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’’તિ?

એવં વુત્તો [એવં વુત્તે (સી. સ્યા. કં.)] ખો સો બ્રહ્મા તં વચનં અનધિવાસેન્તો સહસ્સક્ખત્તું અત્તાનં અભિનિમ્મિનિત્વા સુબ્રહ્માનં પચ્ચેકબ્રહ્માનં એતદવોચ – ‘‘પસ્સસિ મે નો ત્વં, મારિસ, એવરૂપં ઇદ્ધાનુભાવ’’ન્તિ? ‘‘પસ્સામિ ખો ત્યાહં, મારિસ, એવરૂપં ઇદ્ધાનુભાવ’’ન્તિ. ‘‘સો ખ્વાહં, મારિસ, એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો કસ્સ અઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા ઉપટ્ઠાનં ગમિસ્સામી’’તિ?

અથ ખો સુબ્રહ્મા પચ્ચેકબ્રહ્મા દ્વિસહસ્સક્ખત્તું અત્તાનં અભિનિમ્મિનિત્વા તં બ્રહ્માનં એતદવોચ – ‘‘પસ્સસિ મે નો ત્વં, મારિસ, એવરૂપં ઇદ્ધાનુભાવ’’ન્તિ? ‘‘પસ્સામિ ખો ત્યાહં, મારિસ, એવરૂપં ઇદ્ધાનુભાવ’’ન્તિ. ‘‘તયા ચ ખો, મારિસ, મયા ચ સ્વેવ ભગવા મહિદ્ધિકતરો ચેવ મહાનુભાવતરો ચ. ગચ્છેય્યાસિ ત્વં, મારિસ, તસ્સ ભગવતો ઉપટ્ઠાનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’’તિ? અથ ખો સો બ્રહ્મા સુબ્રહ્માનં પચ્ચેકબ્રહ્માનં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘તયો સુપણ્ણા ચતુરો ચ હંસા,

બ્યગ્ઘીનિસા પઞ્ચસતા ચ ઝાયિનો;

તયિદં વિમાનં જલતે ચ [જલતેવ (પી. ક.)] બ્રહ્મે,

ઓભાસયં ઉત્તરસ્સં દિસાય’’ન્તિ.

‘‘કિઞ્ચાપિ તે તં જલતે વિમાનં,

ઓભાસયં ઉત્તરસ્સં દિસાયં;

રૂપે રણં દિસ્વા સદા પવેધિતં,

તસ્મા ન રૂપે રમતી સુમેધો’’તિ.

અથ ખો સુબ્રહ્મા ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા સુદ્ધાવાસો ચ પચ્ચેકબ્રહ્મા તં બ્રહ્માનં સંવેજેત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. અગમાસિ ચ ખો સો બ્રહ્મા અપરેન સમયેન ભગવતો ઉપટ્ઠાનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સાતિ.