૧. તપોકમ્મસુત્તં

૧૩૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુવેલાયં વિહરતિ નજ્જા નેરઞ્જરાય તીરે અજપાલનિગ્રોધમૂલે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો. અથ ખો ભગવતો રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘મુત્તો વતમ્હિ તાય દુક્કરકારિકાય. સાધુ મુત્તો વતમ્હિ તાય અનત્થસંહિતાય દુક્કરકારિકાય. સાધુ વતમ્હિ મુત્તો બોધિં સમજ્ઝગ’’ન્તિ [સાધુ ઠિતો સતો બોધિં સમજ્ઝેગન્તિ (સી. પી.), સાધુ વતમ્હિ સત્તો બોધિસમજ્ઝગૂતિ (સ્યા. કં.)].

અથ ખો મારો પાપિમા ભગવતો ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘તપોકમ્મા અપક્કમ્મ, યેન ન સુજ્ઝન્તિ માણવા;

અસુદ્ધો મઞ્ઞસિ સુદ્ધો, સુદ્ધિમગ્ગા અપરદ્ધો’’ [સુદ્ધિમગ્ગમપરદ્ધો (સી. સ્યા. કં. પી.)] તિ.

અથ ખો ભગવા ‘‘મારો અયં પાપિમા’’ ઇતિ વિદિત્વા મારં પાપિમન્તં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘અનત્થસંહિતં ઞત્વા, યં કિઞ્ચિ અમરં તપં [અપરં તપં (ક.)];

સબ્બં નત્થાવહં હોતિ, ફિયારિત્તંવ ધમ્મનિ [વમ્મનિ (સી.), ધમ્મનિં (પી.), જમ્મનિં (ક.) એત્થાયં ધમ્મસદ્દો સક્કતે ધન્વનં-સદ્દેન સદિસો મરુવાચકોતિ વેદિતબ્બો, યથા દળ્હધમ્માતિપદં].

‘‘સીલં સમાધિ પઞ્ઞઞ્ચ, મગ્ગં બોધાય ભાવયં;

પત્તોસ્મિ પરમં સુદ્ધિં, નિહતો ત્વમસિ અન્તકા’’તિ.

અથ ખો મારો પાપિમા ‘‘જાનાતિ મં ભગવા, જાનાતિ મં સુગતો’’તિ, દુક્ખી દુમ્મનો તત્થેવન્તરધાયીતિ.