૩. તતિયવગ્ગો

૧. છેત્વાસુત્તં

૨૬૭. સાવત્થિયં જેતવને. અથ ખો સક્કો દેવાનમિન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સક્કો દેવાનમિન્દો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિંસુ છેત્વા સુખં સેતિ, કિંસુ છેત્વા ન સોચતિ;

કિસ્સસ્સુ એકધમ્મસ્સ, વધં રોચેસિ ગોતમા’’તિ.

‘‘કોધં છેત્વા સુખં સેતિ, કોધં છેત્વા ન સોચતિ;

કોધસ્સ વિસમૂલસ્સ, મધુરગ્ગસ્સ વાસવ;

વધં અરિયા પસંસન્તિ, તઞ્હિ છેત્વા ન સોચતી’’તિ.

૨. દુબ્બણ્ણિયસુત્તં

૨૬૮. સાવત્થિયં જેતવને. તત્ર ખો…પે… એતદવોચ – ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞતરો યક્ખો દુબ્બણ્ણો ઓકોટિમકો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ આસને નિસિન્નો અહોસિ. તત્ર સુદં, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘અચ્છરિયં વત ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! અયં યક્ખો દુબ્બણ્ણો ઓકોટિમકો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ આસને નિસિન્નો’’’તિ! યથા યથા ખો, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ, તથા તથા સો યક્ખો અભિરૂપતરો ચેવ હોતિ દસ્સનીયતરો ચ પાસાદિકતરો ચ.

‘‘અથ ખો, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા યેન સક્કો દેવાનમિન્દો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચું – ‘ઇધ તે, મારિસ, અઞ્ઞતરો યક્ખો દુબ્બણ્ણો ઓકોટિમકો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ આસને નિસિન્નો. તત્ર સુદં, મારિસ, દેવા તાવતિંસા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! અયં યક્ખો દુબ્બણ્ણો ઓકોટિમકો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ આસને નિસિન્નોતિ. યથા યથા ખો, મારિસ, દેવા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ, તથા તથા સો યક્ખો અભિરૂપતરો ચેવ હોતિ દસ્સનીયતરો ચ પાસાદિકતરો ચાતિ. સો હિ નૂન, મારિસ, કોધભક્ખો યક્ખો ભવિસ્સતી’’’તિ.

‘‘અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો યેન સો કોધભક્ખો યક્ખો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા દક્ખિણજાણુમણ્ડલં પથવિયં નિહન્ત્વા યેન સો કોધભક્ખો યક્ખો તેનઞ્જલિં પણામેત્વા તિક્ખત્તું નામં સાવેતિ – ‘સક્કોહં મારિસ, દેવાનમિન્દો, સક્કોહં, મારિસ, દેવાનમિન્દો’તિ. યથા યથા ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો નામં સાવેસિ, તથા તથા સો યક્ખો દુબ્બણ્ણતરો ચેવ અહોસિ ઓકોટિમકતરો ચ. દુબ્બણ્ણતરો ચેવ હુત્વા ઓકોટિમકતરો ચ તત્થેવન્તરધાયી’’તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સકે આસને નિસીદિત્વા દેવે તાવતિંસે અનુનયમાનો તાયં વેલાયં ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘ન સૂપહતચિત્તોમ્હિ, નાવત્તેન સુવાનયો;

ન વો ચિરાહં કુજ્ઝામિ, કોધો મયિ નાવતિટ્ઠતિ.

‘‘કુદ્ધાહં ન ફરુસં બ્રૂમિ, ન ચ ધમ્માનિ કિત્તયે;

સન્નિગ્ગણ્હામિ અત્તાનં, સમ્પસ્સં અત્થમત્તનો’’તિ.

૩. સમ્બરિમાયાસુત્તં

૨૬૯. સાવત્થિયં…પે… ભગવા એતદવોચ – ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો આબાધિકો અહોસિ દુક્ખિતો બાળ્હગિલાનો. અથ ખો ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો યેન વેપચિત્તિ અસુરિન્દો તેનુપસઙ્કમિ ગિલાનપુચ્છકો. અદ્દસા ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો સક્કં દેવાનમિન્દં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચ – ‘તિકિચ્છ મં દેવાનમિન્દા’તિ. ‘વાચેહિ મં, વેપચિત્તિ, સમ્બરિમાય’ન્તિ. ‘ન તાવાહં વાચેમિ, યાવાહં, મારિસ, અસુરે પટિપુચ્છામી’’’તિ. ‘‘અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો અસુરે પટિપુચ્છિ – ‘વાચેમહં, મારિસા, સક્કં દેવાનમિન્દં સમ્બરિમાય’ન્તિ? ‘મા ખો ત્વં, મારિસ, વાચેસિ સક્કં દેવાનમિન્દં સમ્બરિમાય’’’ન્તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો સક્કં દેવાનમિન્દં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘માયાવી મઘવા સક્ક, દેવરાજ સુજમ્પતિ;

ઉપેતિ નિરયં ઘોરં, સમ્બરોવ સતં સમ’’ન્તિ.

૪. અચ્ચયસુત્તં

૨૭૦. સાવત્થિયં…પે… આરામે. તેન ખો પન સમયેન દ્વે ભિક્ખૂ સમ્પયોજેસું. તત્રેકો ભિક્ખુ અચ્ચસરા. અથ ખો સો ભિક્ખુ તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકે અચ્ચયં અચ્ચયતો દેસેતિ; સો ભિક્ખુ નપ્પટિગ્ગણ્હાતિ. અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘ઇધ, ભન્તે, દ્વે ભિક્ખૂ સમ્પયોજેસું, તત્રેકો ભિક્ખુ અચ્ચસરા. અથ ખો સો, ભન્તે, ભિક્ખુ તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકે અચ્ચયં અચ્ચયતો દેસેતિ, સો ભિક્ખુ નપ્પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, બાલા. યો ચ અચ્ચયં અચ્ચયતો ન પસ્સતિ, યો ચ અચ્ચયં દેસેન્તસ્સ યથાધમ્મં નપ્પટિગ્ગણ્હા’’તિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે બાલા. ‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતા. યો ચ અચ્ચયં અચ્ચયતો પસ્સતિ, યો ચ અચ્ચયં દેસેન્તસ્સ યથાધમ્મં પટિગ્ગણ્હા’’તિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, દ્વે પણ્ડિતા.

‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુધમ્માયં સભાયં દેવે તાવતિંસે અનુનયમાનો તાયં વેલાયં ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘કોધો વો વસમાયાતુ, મા ચ મિત્તેહિ વો જરા;

અગરહિયં મા ગરહિત્થ, મા ચ ભાસિત્થ પેસુણં;

અથ પાપજનં કોધો, પબ્બતોવાભિમદ્દતી’’તિ.

૫. અક્કોધસુત્તં

૨૭૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ…પે… ભગવા એતદવોચ – ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુધમ્માયં સભાયં દેવે તાવતિંસે અનુનયમાનો તાયં વેલાયં ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘મા વો કોધો અજ્ઝભવિ, મા ચ કુજ્ઝિત્થ કુજ્ઝતં;

અક્કોધો અવિહિંસા ચ, અરિયેસુ ચ પટિપદા [વસતી સદા (સી. સ્યા. કં. પી.)];

અથ પાપજનં કોધો, પબ્બતોવાભિમદ્દતી’’તિ.

તતિયો વગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

છેત્વા દુબ્બણ્ણિયમાયા, અચ્ચયેન અકોધનો;

દેસિતં બુદ્ધસેટ્ઠેન, ઇદઞ્હિ સક્કપઞ્ચકન્તિ.

સક્કસંયુત્તં સમત્તં.