૧૧. સક્કસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. સુવીરસુત્તં

૨૪૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, અસુરા દેવે અભિયંસુ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુવીરં દેવપુત્તં આમન્તેસિ – ‘એતે, તાત સુવીર, અસુરા દેવે અભિયન્તિ. ગચ્છ, તાત સુવીર, અસુરે પચ્ચુય્યાહી’તિ. ‘એવં ભદ્દન્તવા’તિ ખો, ભિક્ખવે, સુવીરો દેવપુત્તો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ પટિસ્સુત્વા પમાદં આપાદેસિ [આહરેસિ (કત્થચિ) નવઙ્ગુત્તરે સીહનાદસુત્તેપિ]. દુતિયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુવીરં દેવપુત્તં આમન્તેસિ – ‘એતે, તાત સુવીર, અસુરા દેવે અભિયન્તિ. ગચ્છ, તાત સુવીર, અસુરે પચ્ચુય્યાહી’તિ. ‘એવં ભદ્દન્તવા’તિ ખો, ભિક્ખવે, સુવીરો દેવપુત્તો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ પટિસ્સુત્વા દુતિયમ્પિ પમાદં આપાદેસિ. તતિયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુવીરં દેવપુત્તં આમન્તેસિ – ‘એતે, તાત સુવીર, અસુરા દેવે અભિયન્તિ. ગચ્છ, તાત સુવીર, અસુરે પચ્ચુય્યાહી’તિ. ‘એવં ભદ્દન્તવા’તિ ખો, ભિક્ખવે, સુવીરો દેવપુત્તો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ પટિસ્સુત્વા તતિયમ્પિ પમાદં આપાદેસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુવીરં દેવપુત્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘અનુટ્ઠહં અવાયામં, સુખં યત્રાધિગચ્છતિ;

સુવીર તત્થ ગચ્છાહિ, મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘અલસ્વસ્સ [અલસ’સ્સ (સી. પી.), અલસ્વાયં (સ્યા. કં.)] અનુટ્ઠાતા, ન ચ કિચ્ચાનિ કારયે;

સબ્બકામસમિદ્ધસ્સ, તં મે સક્ક વરં દિસા’’તિ.

‘‘યત્થાલસો અનુટ્ઠાતા, અચ્ચન્તં સુખમેધતિ;

સુવીર તત્થ ગચ્છાહિ, મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘અકમ્મુના [અકમ્મના (સી. પી.)] દેવસેટ્ઠ, સક્ક વિન્દેમુ યં સુખં;

અસોકં અનુપાયાસં, તં મે સક્ક વરં દિસા’’તિ.

‘‘સચે અત્થિ અકમ્મેન, કોચિ ક્વચિ ન જીવતિ;

નિબ્બાનસ્સ હિ સો મગ્ગો, સુવીર તત્થ ગચ્છાહિ;

મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘સો હિ નામ, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સકં પુઞ્ઞફલં ઉપજીવમાનો દેવાનં તાવતિંસાનં ઇસ્સરિયાધિપચ્ચં રજ્જં કારેન્તો ઉટ્ઠાનવીરિયસ્સ વણ્ણવાદી ભવિસ્સતિ. ઇધ ખો તં, ભિક્ખવે, સોભેથ, યં તુમ્હે એવં સ્વાક્ખાતે ધમ્મવિનયે પબ્બજિતા સમાના ઉટ્ઠહેય્યાથ ઘટેય્યાથ વાયમેય્યાથ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય, અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’’તિ.

૨. સુસીમસુત્તં

૨૪૮. સાવત્થિયં. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, અસુરા દેવે અભિયંસુ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુસીમં [સુસિમં (સ્યા. કં. ક.)] દેવપુત્તં આમન્તેસિ – ‘એતે, તાત સુસીમ, અસુરા દેવે અભિયન્તિ. ગચ્છ, તાત સુસીમ, અસુરે પચ્ચુય્યાહી’તિ. ‘એવં ભદ્દન્તવા’તિ ખો, ભિક્ખવે, સુસીમો દેવપુત્તો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ પટિસ્સુત્વા પમાદં આપાદેસિ. દુતિયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુસીમં દેવપુત્તં આમન્તેસિ…પે… દુતિયમ્પિ પમાદં આપાદેસિ. તતિયમ્પિ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુસીમં દેવપુત્તં આમન્તેસિ…પે… તતિયમ્પિ પમાદં આપાદેસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સુસીમં દેવપુત્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘અનુટ્ઠહં અવાયામં, સુખં યત્રાધિગચ્છતિ;

સુસીમ તત્થ ગચ્છાહિ, મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘અલસ્વસ્સ અનુટ્ઠાતા, ન ચ કિચ્ચાનિ કારયે;

સબ્બકામસમિદ્ધસ્સ, તં મે સક્ક વરં દિસા’’તિ.

‘‘યત્થાલસો અનુટ્ઠાતા, અચ્ચન્તં સુખમેધતિ;

સુસીમ તત્થ ગચ્છાહિ, મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘અકમ્મુના દેવસેટ્ઠ, સક્ક વિન્દેમુ યં સુખં;

અસોકં અનુપાયાસં, તં મે સક્ક વરં દિસા’’તિ.

‘‘સચે અત્થિ અકમ્મેન, કોચિ ક્વચિ ન જીવતિ;

નિબ્બાનસ્સ હિ સો મગ્ગો, સુસીમ તત્થ ગચ્છાહિ;

મઞ્ચ તત્થેવ પાપયા’’તિ.

‘‘સો હિ નામ, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સકં પુઞ્ઞફલં ઉપજીવમાનો દેવાનં તાવતિંસાનં ઇસ્સરિયાધિપચ્ચં રજ્જં કારેન્તો ઉટ્ઠાનવીરિયસ્સ વણ્ણવાદી ભવિસ્સતિ. ઇધ ખો તં, ભિક્ખવે, સોભેથ, યં તુમ્હે એવં સ્વાક્ખાતે ધમ્મવિનયે પબ્બજિતા સમાના ઉટ્ઠહેય્યાથ ઘટેય્યાથ વાયમેય્યાથ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા, અનધિગતસ્સ અધિગમાય, અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’’તિ.

૩. ધજગ્ગસુત્તં

૨૪૯. સાવત્થિયં. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો અહોસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો દેવે તાવતિંસે આમન્તેસિ –

‘સચે, મારિસા, દેવાનં સઙ્ગામગતાનં ઉપ્પજ્જેય્ય ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, મમેવ તસ્મિં સમયે ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ. મમઞ્હિ વો ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ’.

‘નો ચે મે ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ, અથ પજાપતિસ્સ દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ. પજાપતિસ્સ હિ વો દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ’.

‘નો ચે પજાપતિસ્સ દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ, અથ વરુણસ્સ દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ. વરુણસ્સ હિ વો દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ’.

‘નો ચે વરુણસ્સ દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ, અથ ઈસાનસ્સ દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકેય્યાથ. ઈસાનસ્સ હિ વો દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતી’’’તિ.

‘‘તં ખો પન, ભિક્ખવે, સક્કસ્સ વા દેવાનમિન્દસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં, પજાપતિસ્સ વા દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં, વરુણસ્સ વા દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં, ઈસાનસ્સ વા દેવરાજસ્સ ધજગ્ગં ઉલ્લોકયતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયેથાપિ નોપિ પહીયેથ [નો પહીયેથ (ક.)].

‘‘તં કિસ્સ હેતુ? સક્કો હિ, ભિક્ખવે, દેવાનમિન્દો અવીતરાગો અવીતદોસો અવીતમોહો ભીરુ છમ્ભી ઉત્રાસી પલાયીતિ.

‘‘અહઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, એવં વદામિ – ‘સચે તુમ્હાકં, ભિક્ખવે, અરઞ્ઞગતાનં વા રુક્ખમૂલગતાનં વા સુઞ્ઞાગારગતાનં વા ઉપ્પજ્જેય્ય ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, મમેવ તસ્મિં સમયે અનુસ્સરેય્યાથ – ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. મમઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, અનુસ્સરતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ.

‘‘નો ચે મં અનુસ્સરેય્યાથ, અથ ધમ્મં અનુસ્સરેય્યાથ – ‘સ્વાક્ખાતો ભગવતા ધમ્મો સન્દિટ્ઠિકો અકાલિકો એહિપસ્સિકો ઓપનેય્યિકો પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહી’તિ. ધમ્મઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, અનુસ્સરતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ.

‘‘નો ચે ધમ્મં અનુસ્સરેય્યાથ, અથ સઙ્ઘં અનુસ્સરેય્યાથ – ‘સુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો ઉજુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો ઞાયપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો સામીચિપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, યદિદં ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સા’તિ. સઙ્ઘઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, અનુસ્સરતં યં ભવિસ્સતિ ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા લોમહંસો વા, સો પહીયિસ્સતિ.

‘‘તં કિસ્સ હેતુ? તથાગતો હિ, ભિક્ખવે, અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વીતરાગો વીતદોસો વીતમોહો અભીરુ અચ્છમ્ભી અનુત્રાસી અપલાયી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

‘‘અરઞ્ઞે રુક્ખમૂલે વા, સુઞ્ઞાગારેવ ભિક્ખવો;

અનુસ્સરેથ [અનુસ્સરેય્યાથ (ક.) પદસિદ્ધિ પન ચિન્તેતબ્બા] સમ્બુદ્ધં, ભયં તુમ્હાક નો સિયા.

‘‘નો ચે બુદ્ધં સરેય્યાથ, લોકજેટ્ઠં નરાસભં;

અથ ધમ્મં સરેય્યાથ, નિય્યાનિકં સુદેસિતં.

‘‘નો ચે ધમ્મં સરેય્યાથ, નિય્યાનિકં સુદેસિતં;

અથ સઙ્ઘં સરેય્યાથ, પુઞ્ઞક્ખેત્તં અનુત્તરં.

‘‘એવં બુદ્ધં સરન્તાનં, ધમ્મં સઙ્ઘઞ્ચ ભિક્ખવો;

ભયં વા છમ્ભિતત્તં વા, લોમહંસો ન હેસ્સતી’’તિ.

૪. વેપચિત્તિસુત્તં

૨૫૦. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો અહોસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો અસુરે આમન્તેસિ – ‘સચે, મારિસા, દેવાનં અસુરસઙ્ગામે સમુપબ્યૂળ્હે અસુરા જિનેય્યું દેવા પરાજિનેય્યું [પરાજેય્યું (સી. પી.)], યેન નં સક્કં દેવાનમિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા મમ સન્તિકે આનેય્યાથ અસુરપુર’ન્તિ. સક્કોપિ ખો, ભિક્ખવે, દેવાનમિન્દો દેવે તાવતિંસે આમન્તેસિ – ‘સચે, મારિસા, દેવાનં અસુરસઙ્ગામે સમુપબ્યૂળ્હે દેવા જિનેય્યું અસુરા પરાજિનેય્યું, યેન નં વેપચિત્તિં અસુરિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા મમ સન્તિકે આનેય્યાથ સુધમ્મસભ’’’ન્તિ. તસ્મિં ખો પન, ભિક્ખવે, સઙ્ગામે દેવા જિનિંસુ, અસુરા પરાજિનિંસુ [પરાજિંસુ (સી. પી.)]. અથ ખો, ભિક્ખવે, દેવા તાવતિંસા વેપચિત્તિં અસુરિન્દં કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બન્ધિત્વા સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સન્તિકે આનેસું સુધમ્મસભં. તત્ર સુદં, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો કણ્ઠપઞ્ચમેહિ બન્ધનેહિ બદ્ધો સક્કં દેવાનમિન્દં સુધમ્મસભં પવિસન્તઞ્ચ નિક્ખમન્તઞ્ચ અસબ્ભાહિ ફરુસાહિ વાચાહિ અક્કોસતિ પરિભાસતિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, માતલિ સઙ્ગાહકો સક્કં દેવાનમિન્દં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘ભયા નુ મઘવા સક્ક, દુબ્બલ્યા નો તિતિક્ખસિ;

સુણન્તો ફરુસં વાચં, સમ્મુખા વેપચિત્તિનો’’તિ.

‘‘નાહં ભયા ન દુબ્બલ્યા, ખમામિ વેપચિત્તિનો;

કથઞ્હિ માદિસો વિઞ્ઞૂ, બાલેન પટિસંયુજે’’તિ.

‘‘ભિય્યો બાલા પભિજ્જેય્યું, નો ચસ્સ પટિસેધકો;

તસ્મા ભુસેન દણ્ડેન, ધીરો બાલં નિસેધયે’’તિ.

‘‘એતદેવ અહં મઞ્ઞે, બાલસ્સ પટિસેધનં;

પરં સઙ્કુપિતં ઞત્વા, યો સતો ઉપસમ્મતી’’તિ.

‘‘એતદેવ તિતિક્ખાય, વજ્જં પસ્સામિ વાસવ;

યદા નં મઞ્ઞતિ બાલો, ભયા મ્યાયં તિતિક્ખતિ;

અજ્ઝારુહતિ દુમ્મેધો, ગોવ ભિય્યો પલાયિન’’ન્તિ.

‘‘કામં મઞ્ઞતુ વા મા વા, ભયા મ્યાયં તિતિક્ખતિ;

સદત્થપરમા અત્થા, ખન્ત્યા ભિય્યો ન વિજ્જતિ.

‘‘યો હવે બલવા સન્તો, દુબ્બલસ્સ તિતિક્ખતિ;

તમાહુ પરમં ખન્તિં, નિચ્ચં ખમતિ દુબ્બલો.

‘‘અબલં તં બલં આહુ, યસ્સ બાલબલં બલં;

બલસ્સ ધમ્મગુત્તસ્સ, પટિવત્તા ન વિજ્જતિ.

‘‘તસ્સેવ તેન પાપિયો, યો કુદ્ધં પટિકુજ્ઝતિ;

કુદ્ધં અપ્પટિકુજ્ઝન્તો, સઙ્ગામં જેતિ દુજ્જયં.

‘‘ઉભિન્નમત્થં ચરતિ, અત્તનો ચ પરસ્સ ચ;

પરં સઙ્કુપિતં ઞત્વા, યો સતો ઉપસમ્મતિ.

‘‘ઉભિન્નં તિકિચ્છન્તાનં, અત્તનો ચ પરસ્સ ચ;

જના મઞ્ઞન્તિ બાલોતિ, યે ધમ્મસ્સ અકોવિદા’’તિ.

‘‘સો હિ નામ, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો સકં પુઞ્ઞફલં ઉપજીવમાનો દેવાનં તાવતિંસાનં ઇસ્સરિયાધિપચ્ચં રજ્જં કારેન્તો ખન્તિસોરચ્ચસ્સ વણ્ણવાદી ભવિસ્સતિ. ઇધ ખો તં, ભિક્ખવે, સોભેથ યં તુમ્હે એવં સ્વાક્ખાતે ધમ્મવિનયે પબ્બજિતા સમાના ખમા ચ ભવેય્યાથ સોરતા ચા’’તિ.

૫. સુભાસિતજયસુત્તં

૨૫૧. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો અહોસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચ – ‘હોતુ, દેવાનમિન્દ, સુભાસિતેન જયો’તિ. ‘હોતુ, વેપચિત્તિ, સુભાસિતેન જયો’તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, દેવા ચ અસુરા ચ પારિસજ્જે ઠપેસું – ‘ઇમે નો સુભાસિતદુબ્ભાસિતં આજાનિસ્સન્તી’તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિં અસુરિન્દો સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચ – ‘ભણ, દેવાનમિન્દ, ગાથ’ન્તિ. એવં વુત્તે, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો વેપચિત્તિ અસુરિન્દં એતદવોચ – ‘તુમ્હે ખ્વેત્થ, વેપચિત્તિ, પુબ્બદેવા. ભણ, વેપચિત્તિ, ગાથ’ન્તિ. એવં વુત્તે, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ભિય્યો બાલા પભિજ્જેય્યું, નો ચસ્સ પટિસેધકો;

તસ્મા ભુસેન દણ્ડેન, ધીરો બાલં નિસેધયે’’તિ.

‘‘ભાસિતાય ખો પન, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિના અસુરિન્દેન ગાથાય અસુરા અનુમોદિંસુ, દેવા તુણ્હી અહેસું. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચ – ‘ભણ, દેવાનમિન્દ, ગાથ’ન્તિ. એવં વુત્તે, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘એતદેવ અહં મઞ્ઞે, બાલસ્સ પટિસેધનં;

પરં સઙ્કુપિતં ઞત્વા, યો સતો ઉપસમ્મતી’’તિ.

‘‘ભાસિતાય ખો પન, ભિક્ખવે, સક્કેન દેવાનમિન્દેન ગાથાય, દેવા અનુમોદિંસુ, અસુરા તુણ્હી અહેસું. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો વેપચિત્તિં અસુરિન્દં એતદવોચ – ‘ભણ, વેપચિત્તિ, ગાથ’ન્તિ. એવં વુત્તે, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘એતદેવ તિતિક્ખાય, વજ્જં પસ્સામિ વાસવ;

યદા નં મઞ્ઞતિ બાલો, ભયા મ્યાયં તિતિક્ખતિ;

અજ્ઝારુહતિ દુમ્મેધો, ગોવ ભિય્યો પલાયિન’’ન્તિ.

‘‘કામં મઞ્ઞતુ વા મા વા, ભયા મ્યાયં તિતિક્ખતિ;

સદત્થપરમા અત્થા, ખન્ત્યા ભિય્યો ન વિજ્જતિ.

‘‘યો હવે બલવા સન્તો, દુબ્બલસ્સ તિતિક્ખતિ;

તમાહુ પરમં ખન્તિં, નિચ્ચં ખમતિ દુબ્બલો.

‘‘અબલં તં બલં આહુ, યસ્સ બાલબલં બલં;

બલસ્સ ધમ્મગુત્તસ્સ, પટિવત્તા ન વિજ્જતિ.

‘‘તસ્સેવ તેન પાપિયો, યો કુદ્ધં પટિકુજ્ઝતિ;

કુદ્ધં અપ્પટિકુજ્ઝન્તો, સઙ્ગામં જેતિ દુજ્જયં.

‘‘ઉભિન્નમત્થં ચરતિ, અત્તનો ચ પરસ્સ ચ;

પરં સઙ્કુપિતં ઞત્વા, યો સતો ઉપસમ્મતિ.

‘‘ઉભિન્નં તિકિચ્છન્તાનં, અત્તનો ચ પરસ્સ ચ;

જના મઞ્ઞન્તિ બાલોતિ, યે ધમ્મસ્સ અકોવિદા’’તિ.

‘‘ભાસિતાસુ ખો પન, ભિક્ખવે, સક્કેન દેવાનમિન્દેન ગાથાસુ, દેવા અનુમોદિંસુ, અસુરા તુણ્હી અહેસું. અથ ખો, ભિક્ખવે, દેવાનઞ્ચ અસુરાનઞ્ચ પારિસજ્જા એતદવોચું – ‘ભાસિતા ખો વેપચિત્તિના અસુરિન્દેન ગાથાયો. તા ચ ખો સદણ્ડાવચરા સસત્થાવચરા, ઇતિ ભણ્ડનં ઇતિ વિગ્ગહો ઇતિ કલહો. ભાસિતા ખો [ભાસિતા ખો પન (સી.)] સક્કેન દેવાનમિન્દેન ગાથાયો. તા ચ ખો અદણ્ડાવચરા અસત્થાવચરા, ઇતિ અભણ્ડનં ઇતિ અવિગ્ગહો ઇતિ અકલહો. સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સુભાસિતેન જયો’તિ. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સુભાસિતેન જયો અહોસી’’તિ.

૬. કુલાવકસુત્તં

૨૫૨. સાવત્થિયં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો અહોસિ. તસ્મિં ખો પન, ભિક્ખવે, સઙ્ગામે અસુરા જિનિંસુ, દેવા પરાજિનિંસુ. પરાજિતા ચ ખો, ભિક્ખવે, દેવા અપાયંસ્વેવ ઉત્તરેનમુખા, અભિયંસ્વેવ ને અસુરા. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો માતલિ સઙ્ગાહકં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કુલાવકા માતલિ સિમ્બલિસ્મિં,

ઈસામુખેન પરિવજ્જયસ્સુ;

કામં ચજામ અસુરેસુ પાણં,

માયિમે દિજા વિકુલાવકા [વિકુલાવા (સ્યા. કં. ક.)] અહેસુ’’ન્તિ.

‘‘‘એવં ભદ્દન્તવા’તિ ખો, ભિક્ખવે, માતલિ સઙ્ગાહકો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ પટિસ્સુત્વા સહસ્સયુત્તં આજઞ્ઞરથં પચ્ચુદાવત્તેસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, અસુરાનં એતદહોસિ – ‘પચ્ચુદાવત્તો ખો દાનિ સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ સહસ્સયુત્તો આજઞ્ઞરથો. દુતિયમ્પિ ખો દેવા અસુરેહિ સઙ્ગામેસ્સન્તીતિ ભીતા અસુરપુરમેવ પાવિસિંસુ. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ ધમ્મેન જયો અહોસી’’’તિ.

૭. નદુબ્ભિયસુત્તં

૨૫૩. સાવત્થિયં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘યોપિ મે અસ્સ સુપચ્ચત્થિકો તસ્સપાહં ન દુબ્ભેય્ય’ન્તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય યેન સક્કો દેવાનમિન્દો તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસા ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો વેપચિત્તિં અસુરિન્દં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન વેપચિત્તિં અસુરિન્દં એતદવોચ – ‘તિટ્ઠ, વેપચિત્તિ, ગહિતોસી’’’તિ.

‘‘યદેવ તે, મારિસ, પુબ્બે ચિત્તં, તદેવ ત્વં મા પજહાસી’’તિ [તદેવ ત્વં મારિસ પહાસીતિ (સી. સ્યા. કં.)].

‘‘સપસ્સુ ચ મે, વેપચિત્તિ, અદુબ્ભાયા’’તિ [અદ્રુબ્ભાય (ક.)].

‘‘યં મુસા ભણતો પાપં, યં પાપં અરિયૂપવાદિનો;

મિત્તદ્દુનો ચ યં પાપં, યં પાપં અકતઞ્ઞુનો;

તમેવ પાપં ફુસતુ [ફુસતિ (સી. પી.)], યો તે દુબ્ભે સુજમ્પતી’’તિ.

૮. વેરોચનઅસુરિન્દસુત્તં

૨૫૪. સાવત્થિયં જેતવને. તેન ખો પન સમયેન ભગવા દિવાવિહારગતો હોતિ પટિસલ્લીનો. અથ ખો સક્કો ચ દેવાનમિન્દો વેરોચનો ચ અસુરિન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા પચ્ચેકં દ્વારબાહં નિસ્સાય અટ્ઠંસુ. અથ ખો વેરોચનો અસુરિન્દો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘વાયમેથેવ પુરિસો, યાવ અત્થસ્સ નિપ્ફદા;

નિપ્ફન્નસોભનો [સોભિનો (સી.), સોભણો (પી. ક.)] અત્થો [અત્થા (સી.)], વેરોચનવચો ઇદ’’ન્તિ.

‘‘વાયમેથેવ પુરિસો, યાવ અત્થસ્સ નિપ્ફદા;

નિપ્ફન્નસોભનો અત્થો [નિપ્ફન્નસોભિનો અત્થા (સી. સ્યા. કં.)], ખન્ત્યા ભિય્યો ન વિજ્જતી’’તિ.

‘‘સબ્બે સત્તા અત્થજાતા, તત્થ તત્થ યથારહં;

સંયોગપરમા ત્વેવ, સમ્ભોગા સબ્બપાણિનં;

નિપ્ફન્નસોભનો અત્થો, વેરોચનવચો ઇદ’’ન્તિ.

‘‘સબ્બે સત્તા અત્થજાતા, તત્થ તત્થ યથારહં;

સંયોગપરમા ત્વેવ, સમ્ભોગા સબ્બપાણિનં;

નિપ્ફન્નસોભનો અત્થો, ખન્ત્યા ભિય્યો ન વિજ્જતી’’તિ.

૯. અરઞ્ઞાયતનઇસિસુત્તં

૨૫૫. સાવત્થિયં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, સમ્બહુલા ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા અરઞ્ઞાયતને પણ્ણકુટીસુ સમ્મન્તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો ચ દેવાનમિન્દો વેપચિત્તિ ચ અસુરિન્દો યેન તે ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા તેનુપસઙ્કમિંસુ. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેપચિત્તિ અસુરિન્દો પટલિયો [અટલિયો (સી. સ્યા. કં. પી.), આટલિયો (ક.) મ. નિ. ૨.૪૧૦] ઉપાહના આરોહિત્વા ખગ્ગં ઓલગ્ગેત્વા છત્તેન ધારિયમાનેન અગ્ગદ્વારેન અસ્સમં પવિસિત્વા તે ઇસયો સીલવન્તે કલ્યાણધમ્મે અપબ્યામતો કરિત્વા અતિક્કમિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સક્કો દેવાનમિન્દો પટલિયો ઉપાહના ઓરોહિત્વા ખગ્ગં અઞ્ઞેસં દત્વા છત્તં અપનામેત્વા દ્વારેનેવ અસ્સમં પવિસિત્વા તે ઇસયો સીલવન્તે કલ્યાણધમ્મે અનુવાતં પઞ્જલિકો નમસ્સમાનો અટ્ઠાસિ’’. અથ ખો, ભિક્ખવે, તે ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા સક્કં દેવાનમિન્દં ગાથાય અજ્ઝભાસિંસુ –

‘‘ગન્ધો ઇસીનં ચિરદિક્ખિતાનં,

કાયા ચુતો ગચ્છતિ માલુતેન;

ઇતો પટિક્કમ્મ સહસ્સનેત્ત,

ગન્ધો ઇસીનં અસુચિ દેવરાજા’’તિ.

‘‘ગન્ધો ઇસીનં ચિરદિક્ખિતાનં,

કાયા ચુતો ગચ્છતુ [ગચ્છતિ (સી. સ્યા. કં.)] માલુતેન,

સુચિત્રપુપ્ફં સિરસ્મિંવ માલં;

ગન્ધં એતં પટિકઙ્ખામ ભન્તે,

ન હેત્થ દેવા પટિકૂલસઞ્ઞિનો’’તિ.

૧૦. સમુદ્દકસુત્તં

૨૫૬. સાવત્થિયં. ‘‘ભૂતપુબ્બં, ભિક્ખવે, સમ્બહુલા ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા સમુદ્દતીરે પણ્ણકુટીસુ સમ્મન્તિ. તેન ખો પન સમયેન દેવાસુરસઙ્ગામો સમુપબ્યૂળ્હો અહોસિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, તેસં ઇસીનં સીલવન્તાનં કલ્યાણધમ્માનં એતદહોસિ – ‘ધમ્મિકા ખો દેવા, અધમ્મિકા અસુરા. સિયાપિ નો અસુરતો ભયં. યંનૂન મયં સમ્બરં અસુરિન્દં ઉપસઙ્કમિત્વા અભયદક્ખિણં યાચેય્યામા’’’તિ. ‘‘અથ ખો, ભિક્ખવે, તે ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા – સેય્યથાપિ નામ બલવા પુરિસો સમિઞ્જિતં વા બાહં પસારેય્ય, પસારિતં વા બાહં સમિઞ્જેય્ય એવમેવ – સમુદ્દતીરે પણ્ણકુટીસુ અન્તરહિતા સમ્બરસ્સ અસુરિન્દસ્સ સમ્મુખે પાતુરહેસું. અથ ખો, ભિક્ખવે, તે ઇસયો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા સમ્બરં અસુરિન્દં ગાથાય અજ્ઝભાસિંસુ –

‘‘ઇસયો સમ્બરં પત્તા, યાચન્તિ અભયદક્ખિણં;

કામંકરો હિ તે દાતું, ભયસ્સ અભયસ્સ વા’’તિ.

‘‘ઇસીનં અભયં નત્થિ, દુટ્ઠાનં સક્કસેવિનં;

અભયં યાચમાનાનં, ભયમેવ દદામિ વો’’તિ.

‘‘અભયં યાચમાનાનં, ભયમેવ દદાસિ નો;

પટિગ્ગણ્હામ તે એતં, અક્ખયં હોતુ તે ભયં.

‘‘યાદિસં વપતે બીજં, તાદિસં હરતે ફલં;