૪. બાકુલસુત્તં

૨૦૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં આયસ્મા બાકુલો [બક્કુલો (સી. સ્યા. કં. પી.)] રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો અચેલકસ્સપો આયસ્મતો બાકુલસ્સ પુરાણગિહિસહાયો યેનાયસ્મા બાકુલો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા બાકુલેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો અચેલકસ્સપો આયસ્મન્તં બાકુલં એતદવોચ –

‘‘કીવચિરં પબ્બજિતોસિ, આવુસો બાકુલા’’તિ? ‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સા’’તિ. ‘‘ઇમેહિ પન તે, આવુસો બાકુલ, અસીતિયા વસ્સેહિ કતિક્ખત્તું મેથુનો ધમ્મો પટિસેવિતો’’તિ? ‘‘ન ખો મં, આવુસો કસ્સપ, એવં પુચ્છિતબ્બં – ‘ઇમેહિ પન તે, આવુસો બાકુલ, અસીતિયા વસ્સેહિ કતિક્ખત્તું મેથુનો ધમ્મો પટિસેવિતો’તિ. એવઞ્ચ ખો મં, આવુસો કસ્સપ, પુચ્છિતબ્બં – ‘ઇમેહિ પન તે, આવુસો બાકુલ, અસીતિયા વસ્સેહિ કતિક્ખત્તું કામસઞ્ઞા ઉપ્પન્નપુબ્બા’’’તિ? ( ) [(ઇમેહિ પન તે આવુસો બક્કુલ અસીતિયો વસ્સેહિ કતિક્ખત્તું કામસઞ્ઞા ઉપ્પન્નપુબ્બાતિ.) (સી. પી.)]

૨૧૦. ‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ કામસઞ્ઞં ઉપ્પન્નપુબ્બં. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ કામસઞ્ઞં ઉપ્પન્નપુબ્બં ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ બ્યાપાદસઞ્ઞં…પે… વિહિંસાસઞ્ઞં ઉપ્પન્નપુબ્બં. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ વિહિંસાસઞ્ઞં ઉપ્પન્નપુબ્બં, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ કામવિતક્કં ઉપ્પન્નપુબ્બં. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ કામવિતક્કં ઉપ્પન્નપુબ્બં, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ બ્યાપાદવિતક્કં…પે… વિહિંસાવિતક્કં ઉપ્પન્નપુબ્બં. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ વિહિંસાવિતક્કં ઉપ્પન્નપુબ્બં, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

૨૧૧. ‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ ગહપતિચીવરં સાદિતા. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ ગહપતિચીવરં સાદિતા, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ સત્થેન ચીવરં છિન્દિતા. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ સત્થેન ચીવરં છિન્દિતા…પે… ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ સૂચિયા ચીવરં સિબ્બિતા…પે… નાભિજાનામિ રજનેન ચીવરં રજિતા… નાભિજાનામિ કથિને [કઠિને (સી. સ્યા. કં. પી.)] ચીવરં સિબ્બિતા… નાભિજાનામિ સબ્રહ્મચારીનં ચીવરકમ્મે વિચારિતા [સબ્રહ્મચારી ચીવરકમ્મે બ્યાપારિતા (સી. પી.)] … નાભિજાનામિ નિમન્તનં સાદિતા… નાભિજાનામિ એવરૂપં ચિત્તં ઉપ્પન્નપુબ્બં – ‘અહો વત મં કોચિ નિમન્તેય્યા’તિ… નાભિજાનામિ અન્તરઘરે નિસીદિતા… નાભિજાનામિ અન્તરઘરે ભુઞ્જિતા… નાભિજાનામિ માતુગામસ્સ અનુબ્યઞ્જનસો નિમિત્તં ગહેતા… નાભિજાનામિ માતુગામસ્સ ધમ્મં દેસિતા અન્તમસો ચતુપ્પદમ્પિ ગાથં… નાભિજાનામિ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિતા… નાભિજાનામિ ભિક્ખુનિયા ધમ્મં દેસિતા… નાભિજાનામિ સિક્ખમાનાય ધમ્મં દેસિતા… નાભિજાનામિ સામણેરિયા ધમ્મં દેસિતા… નાભિજાનામિ પબ્બાજેતા… નાભિજાનામિ ઉપસમ્પાદેતા… નાભિજાનામિ નિસ્સયં દાતા… નાભિજાનામિ સામણેરં ઉપટ્ઠાપેતા… નાભિજાનામિ જન્તાઘરે ન્હાયિતા… નાભિજાનામિ ચુણ્ણેન ન્હાયિતા… નાભિજાનામિ સબ્રહ્મચારીગત્તપરિકમ્મે વિચારિતા [બ્યાપારિતા (સી. પી.)] … નાભિજાનામિ આબાધં ઉપ્પન્નપુબ્બં, અન્તમસો ગદ્દૂહનમત્તમ્પિ… નાભિજાનામિ ભેસજ્જં ઉપહરિતા, અન્તમસો હરિતકિખણ્ડમ્પિ… નાભિજાનામિ અપસ્સેનકં અપસ્સયિતા… નાભિજાનામિ સેય્યં કપ્પેતા. યંપાયસ્મા…પે… ધારેમ.

‘‘અસીતિ મે, આવુસો, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સ નાભિજાનામિ ગામન્તસેનાસને વસ્સં ઉપગન્તા. યંપાયસ્મા બાકુલો અસીતિયા વસ્સેહિ નાભિજાનાતિ ગામન્તસેનાસને વસ્સં ઉપગન્તા, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

‘‘સત્તાહમેવ ખો અહં, આવુસો, સરણો રટ્ઠપિણ્ડં ભુઞ્જિં; અથ અટ્ઠમિયં અઞ્ઞા ઉદપાદિ. યંપાયસ્મા બાકુલો સત્તાહમેવ સરણો રટ્ઠપિણ્ડં ભુઞ્જિ; અથ અટ્ઠમિયં અઞ્ઞા ઉદપાદિ ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ.

૨૧૨. ‘‘લભેય્યાહં, આવુસો બાકુલ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પબ્બજ્જં, લભેય્યં ઉપસમ્પદ’’ન્તિ. અલત્થ ખો અચેલકસ્સપો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો પનાયસ્મા કસ્સપો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ખો પનાયસ્મા કસ્સપો અરહતં અહોસિ.

અથ ખો આયસ્મા બાકુલો અપરેન સમયેન અવાપુરણં [અપાપુરણં (સી. સ્યા. કં. પી.)] આદાય વિહારેન વિહારં ઉપસઙ્કમિત્વા એવમાહ – ‘‘અભિક્કમથાયસ્મન્તો, અભિક્કમથાયસ્મન્તો. અજ્જ મે પરિનિબ્બાનં ભવિસ્સતી’’તિ. ‘‘યંપાયસ્મા બાકુલો અવાપુરણં આદાય વિહારેન વિહારં ઉપસઙ્કમિત્વા એવમાહ – ‘અભિક્કમથાયસ્મન્તો, અભિક્કમથાયસ્મન્તો; અજ્જ મે પરિનિબ્બાનં ભવિસ્સતી’તિ, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમ’’.

આયસ્મા બાકુલો મજ્ઝે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિસિન્નકોવ પરિનિબ્બાયિ. ‘‘યંપાયસ્મા બાકુલો મજ્ઝે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિસિન્નકોવ પરિનિબ્બાયિ, ઇદમ્પિ મયં આયસ્મતો બાકુલસ્સ અચ્છરિયં અબ્ભુતધમ્મં ધારેમા’’તિ.

બાકુલસુત્તં નિટ્ઠિતં ચતુત્થં.