૭. મહાચત્તારીસકસુત્તં

૧૩૬. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘અરિયં વો, ભિક્ખવે, સમ્માસમાધિં દેસેસ્સામિ સઉપનિસં સપરિક્ખારં. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અરિયો સમ્માસમાધિ સઉપનિસો સપરિક્ખારો? સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાચા, સમ્માકમ્મન્તો, સમ્માઆજીવો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ; યા ખો, ભિક્ખવે, ઇમેહિ સત્તહઙ્ગેહિ ચિત્તસ્સ એકગ્ગતા પરિક્ખતા – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અરિયો સમ્માસમાધિ સઉપનિસો ઇતિપિ, સપરિક્ખારો ઇતિપિ. તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? મિચ્છાદિટ્ઠિં ‘મિચ્છાદિટ્ઠી’તિ પજાનાતિ, સમ્માદિટ્ઠિં ‘સમ્માદિટ્ઠી’તિ પજાનાતિ – સાસ્સ હોતિ સમ્માદિટ્ઠિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, મિચ્છાદિટ્ઠિ? ‘નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં, નત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, નત્થિ અયં લોકો, નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા, નત્થિ પિતા, નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ – અયં, ભિક્ખવે, મિચ્છાદિટ્ઠિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ? સમ્માદિટ્ઠિંપહં [સમ્માદિટ્ઠિમહં (ક.) એવં સમ્માસઙ્કપ્પંપહંક્યાદીસુપિ], ભિક્ખવે, દ્વાયં [દ્વયં (સી. સ્યા. કં. પી.) ટીકા ઓલોકેતબ્બા] વદામિ – અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા; અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા? ‘અત્થિ દિન્નં, અત્થિ યિટ્ઠં, અત્થિ હુતં, અત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, અત્થિ અયં લોકો, અત્થિ પરો લોકો, અત્થિ માતા, અત્થિ પિતા, અત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, અત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા? યા ખો, ભિક્ખવે, અરિયચિત્તસ્સ અનાસવચિત્તસ્સ અરિયમગ્ગસમઙ્ગિનો અરિયમગ્ગં ભાવયતો પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો સમ્માદિટ્ઠિ મગ્ગઙ્ગં [મગ્ગઙ્ગા (સી. પી.)] – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા. સો મિચ્છાદિટ્ઠિયા પહાનાય વાયમતિ, સમ્માદિટ્ઠિયા, ઉપસમ્પદાય, સ્વાસ્સ [સ્વાયં (ક.)] હોતિ સમ્માવાયામો. સો સતો મિચ્છાદિટ્ઠિં પજહતિ, સતો સમ્માદિટ્ઠિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, સાસ્સ [સાયં (ક.)] હોતિ સમ્માસતિ. ઇતિયિમે [ઇતિમે (સી.), ઇતિસ્સિમે (સ્યા. કં. પી.)] તયો ધમ્મા સમ્માદિટ્ઠિં અનુપરિધાવન્તિ અનુપરિવત્તન્તિ, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ.

૧૩૭. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? મિચ્છાસઙ્કપ્પં ‘મિચ્છાસઙ્કપ્પો’તિ પજાનાતિ, સમ્માસઙ્કપ્પં ‘સમ્માસઙ્કપ્પો’તિ પજાનાતિ, સાસ્સ હોતિ સમ્માદિટ્ઠિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસઙ્કપ્પો? કામસઙ્કપ્પો, બ્યાપાદસઙ્કપ્પો, વિહિંસાસઙ્કપ્પો – અયં, ભિક્ખવે, મિચ્છાસઙ્કપ્પો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો? સમ્માસઙ્કપ્પંપહં, ભિક્ખવે, દ્વાયં વદામિ – અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો; અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો? નેક્ખમ્મસઙ્કપ્પો, અબ્યાપાદસઙ્કપ્પો, અવિહિંસાસઙ્કપ્પો – ‘અયં, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો’’’.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો? યો ખો, ભિક્ખવે, અરિયચિત્તસ્સ અનાસવચિત્તસ્સ અરિયમગ્ગસમઙ્ગિનો અરિયમગ્ગં ભાવયતો તક્કો વિતક્કો સઙ્કપ્પો અપ્પના બ્યપ્પના ચેતસો અભિનિરોપના વચીસઙ્ખારો – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. સો મિચ્છાસઙ્કપ્પસ્સ પહાનાય વાયમતિ, સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ ઉપસમ્પદાય, સ્વાસ્સ હોતિ સમ્માવાયામો. સો સતો મિચ્છાસઙ્કપ્પં પજહતિ, સતો સમ્માસઙ્કપ્પં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માસતિ. ઇતિયિમે તયો ધમ્મા સમ્માસઙ્કપ્પં અનુપરિધાવન્તિ અનુપરિવત્તન્તિ, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ.

૧૩૮. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? મિચ્છાવાચં ‘મિચ્છાવાચા’તિ પજાનાતિ, સમ્માવાચં ‘સમ્માવાચા’તિ પજાનાતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માદિટ્ઠિ. કતમા ચ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાચા? મુસાવાદો, પિસુણા વાચા, ફરુસા વાચા, સમ્ફપ્પલાપો – અયં, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાચા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા? સમ્માવાચંપહં, ભિક્ખવે, દ્વાયં વદામિ – અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા; અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા? મુસાવાદા વેરમણી, પિસુણાય વાચાય વેરમણી, ફરુસાય વાચાય વેરમણી, સમ્ફપ્પલાપા વેરમણી – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા સાસવા પુઞ્ઞભાગિયા ઉપધિવેપક્કા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા? યા ખો, ભિક્ખવે, અરિયચિત્તસ્સ અનાસવચિત્તસ્સ અરિયમગ્ગસમઙ્ગિનો અરિયમગ્ગં ભાવયતો ચતૂહિ વચીદુચ્ચરિતેહિ આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માવાચા અરિયા અનાસવા લોકુત્તરા મગ્ગઙ્ગા. સો મિચ્છાવાચાય પહાનાય વાયમતિ, સમ્માવાચાય ઉપસમ્પદાય; સ્વાસ્સ હોતિ સમ્માવાયામો. સો સતો મિચ્છાવાચં પજહતિ, સતો સમ્માવાચં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માસતિ. ઇતિયિમે તયો ધમ્મા સમ્માવાચં અનુપરિધાવન્તિ અનુપરિવત્તન્તિ, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ.

૧૩૯. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? મિચ્છાકમ્મન્તં ‘મિચ્છાકમ્મન્તો’તિ પજાનાતિ, સમ્માકમ્મન્તં ‘સમ્માકમ્મન્તો’તિ પજાનાતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માદિટ્ઠિ. કતમો ચ, ભિક્ખવે, મિચ્છાકમ્મન્તો? પાણાતિપાતો, અદિન્નાદાનં, કામેસુમિચ્છાચારો – અયં, ભિક્ખવે, મિચ્છાકમ્મન્તો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો? સમ્માકમ્મન્તંપહં, ભિક્ખવે, દ્વાયં વદામિ – અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો; અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો? પાણાતિપાતા વેરમણી, અદિન્નાદાના વેરમણી, કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણી – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો? યા ખો, ભિક્ખવે, અરિયચિત્તસ્સ અનાસવચિત્તસ્સ અરિયમગ્ગસમઙ્ગિનો અરિયમગ્ગં ભાવયતો તીહિ કાયદુચ્ચરિતેહિ આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માકમ્મન્તો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. સો મિચ્છાકમ્મન્તસ્સ પહાનાય વાયમતિ, સમ્માકમ્મન્તસ્સ ઉપસમ્પદાય; સ્વાસ્સ હોતિ સમ્માવાયામો. સો સતો મિચ્છાકમ્મન્તં પજહતિ, સતો સમ્માકમ્મન્તં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માસતિ. ઇતિયિમે તયો ધમ્મા સમ્માકમ્મન્તં અનુપરિધાવન્તિ અનુપરિવત્તન્તિ, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ.

૧૪૦. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? મિચ્છાઆજીવં ‘મિચ્છાઆજીવો’તિ પજાનાતિ, સમ્માઆજીવં ‘સમ્માઆજીવો’તિ પજાનાતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માદિટ્ઠિ. કતમો ચ, ભિક્ખવે, મિચ્છાઆજીવો? કુહના, લપના, નેમિત્તિકતા, નિપ્પેસિકતા, લાભેન લાભં નિજિગીસનતા [નિજિગિં સનતા (સી. સ્યા. કં. પી.)] – અયં, ભિક્ખવે, મિચ્છાઆજીવો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો? સમ્માઆજીવંપહં, ભિક્ખવે, દ્વાયં વદામિ – અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો; અત્થિ, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો મિચ્છાઆજીવં પહાય સમ્માઆજીવેન જીવિકં કપ્પેતિ – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો સાસવો પુઞ્ઞભાગિયો ઉપધિવેપક્કો. કતમો ચ, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો? યા ખો, ભિક્ખવે, અરિયચિત્તસ્સ અનાસવચિત્તસ્સ અરિયમગ્ગસમઙ્ગિનો અરિયમગ્ગં ભાવયતો મિચ્છાઆજીવા આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી – અયં, ભિક્ખવે, સમ્માઆજીવો અરિયો અનાસવો લોકુત્તરો મગ્ગઙ્ગો. સો મિચ્છાઆજીવસ્સ પહાનાય વાયમતિ, સમ્માઆજીવસ્સ ઉપસમ્પદાય; સ્વાસ્સ હોતિ સમ્માવાયામો. સો સતો મિચ્છાઆજીવં પજહતિ, સતો સમ્માઆજીવં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; સાસ્સ હોતિ સમ્માસતિ. ઇતિયિમે તયો ધમ્મા સમ્માઆજીવં અનુપરિધાવન્તિ અનુપરિવત્તન્તિ, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ.

૧૪૧. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? સમ્માદિટ્ઠિસ્સ, ભિક્ખવે, સમ્માસઙ્કપ્પો પહોતિ, સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ સમ્માવાચા પહોતિ, સમ્માવાચસ્સ સમ્માકમ્મન્તો પહોતિ, સમ્માકમ્મન્તસ્સ સમ્માઆજીવો પહોતિ, સમ્માઆજીવસ્સ સમ્માવાયામો પહોતિ, સમ્માવાયામસ્સ સમ્માસતિ પહોતિ, સમ્માસતિસ્સ સમ્માસમાધિ પહોતિ, સમ્માસમાધિસ્સ સમ્માઞાણં પહોતિ, સમ્માઞાણસ્સ સમ્માવિમુત્તિ પહોતિ. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતો સેક્ખો [અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતા સેખા પટિપદા (સી.), અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતો સેખો પાટિપદો (પી. ક.) ( ) નત્થિ સી. સ્યા. કં. પી. પોત્થકેસુ], દસઙ્ગસમન્નાગતો અરહા હોતિ. (તત્રપિ સમ્માઞાણેન અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા વિગતા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ).

૧૪૨. ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, સમ્માદિટ્ઠિ પુબ્બઙ્ગમા હોતિ? સમ્માદિટ્ઠિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાદિટ્ઠિ નિજ્જિણ્ણા હોતિ. યે ચ મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ તે ચસ્સ નિજ્જિણ્ણા હોન્તિ. સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયા અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ. સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસઙ્કપ્પો નિજ્જિણ્ણો હોતિ…પે… સમ્માવાચસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાચા નિજ્જિણ્ણા હોતિ… સમ્માકમ્મન્તસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાકમ્મન્તો નિજ્જિણ્ણો હોતિ… સમ્માઆજીવસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાઆજીવો નિજ્જિણ્ણો હોતિ… સમ્માવાયામસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાયામો નિજ્જિણ્ણો હોતિ… સમ્માસતિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસતિ નિજ્જિણ્ણા હોતિ… સમ્માસમાધિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસમાધિ નિજ્જિણ્ણો હોતિ… સમ્માઞાણસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાઞાણં નિજ્જિણ્ણં હોતિ… સમ્માવિમુત્તસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવિમુત્તિ નિજ્જિણ્ણા હોતિ. યે ચ મિચ્છાવિમુત્તિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ તે ચસ્સ નિજ્જિણ્ણા હોન્તિ. સમ્માવિમુત્તિપચ્ચયા ચ અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, વીસતિ કુસલપક્ખા, વીસતિ અકુસલપક્ખા – મહાચત્તારીસકો ધમ્મપરિયાયો પવત્તિતો અપ્પટિવત્તિયો સમણેન વા બ્રાહ્મણેન વા દેવેન વા મારેન વા બ્રહ્મુના વા કેનચિ વા લોકસ્મિં.

૧૪૩. ‘‘યો હિ કોચિ, ભિક્ખવે, સમણો વા બ્રાહ્મણો વા ઇમં મહાચત્તારીસકં ધમ્મપરિયાયં ગરહિતબ્બં પટિક્કોસિતબ્બં મઞ્ઞેય્ય તસ્સ દિટ્ઠેવ ધમ્મે દસસહધમ્મિકા વાદાનુવાદા ગારય્હં ઠાનં આગચ્છન્તિ – સમ્માદિટ્ઠિં ચે ભવં ગરહતિ, યે ચ મિચ્છાદિટ્ઠી સમણબ્રાહ્મણા તે ભોતો પુજ્જા, તે ભોતો પાસંસા; સમ્માસઙ્કપ્પં ચે ભવં ગરહતિ, યે ચ મિચ્છાસઙ્કપ્પા સમણબ્રાહ્મણા તે ભોતો પુજ્જા, તે ભોતો પાસંસા; સમ્માવાચં ચે ભવં ગરહતિ…પે… સમ્માકમ્મન્તં ચે ભવં ગરહતિ… સમ્માઆજીવં ચે ભવં ગરહતિ… સમ્માવાયામં ચે ભવં ગરહતિ… સમ્માસતિં ચે ભવં ગરહતિ… સમ્માસમાધિં ચે ભવં ગરહતિ… સમ્માઞાણં ચે ભવં ગરહતિ … સમ્માવિમુત્તિં ચે ભવં ગરહતિ, યે ચ મિચ્છાવિમુત્તી સમણબ્રાહ્મણા તે ભોતો પુજ્જા, તે ભોતો પાસંસા. યો કોચિ, ભિક્ખવે, સમણો વા બ્રાહ્મણો વા ઇમં મહાચત્તારીસકં ધમ્મપરિયાયં ગરહિતબ્બં પટિક્કોસિતબ્બં મઞ્ઞેય્ય તસ્સ દિટ્ઠેવ ધમ્મે ઇમે દસસહધમ્મિકા વાદાનુવાદા ગારય્હં ઠાનં આગચ્છન્તિ. યેપિ તે, ભિક્ખવે, અહેસું ઓક્કલા વસ્સભઞ્ઞા [વયભિઞ્ઞા (ક.) સં. નિ. ૩.૬૨; અ. નિ. ૪.૩૦ પસ્સિતબ્બં] અહેતુવાદા અકિરિયવાદા નત્થિકવાદા તેપિ મહાચત્તારીસકં ધમ્મપરિયાયં ન ગરહિતબ્બં નપટિક્કોસિતબ્બં અમઞ્ઞિંસુ [મઞ્ઞેય્યું (ક.)]. તં કિસ્સ હેતુ? નિન્દાબ્યારોસઉપારમ્ભભયા’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

મહાચત્તારીસકસુત્તં નિટ્ઠિતં સત્તમં.