૨. છબ્બિસોધનસુત્તં

૯૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ – ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ પજાનામી’તિ. તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ભાસિતં નેવ અભિનન્દિતબ્બં નપ્પટિક્કોસિતબ્બં. અનભિનન્દિત્વા અપ્પટિક્કોસિત્વા પઞ્હો પુચ્છિતબ્બો – ‘ચત્તારોમે, આવુસો, વોહારા તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કતમે ચત્તારો? દિટ્ઠે દિટ્ઠવાદિતા, સુતે સુતવાદિતા, મુતે મુતવાદિતા, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતવાદિતા – ઇમે ખો, આવુસો, ચત્તારો વોહારા તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કથં જાનતો પનાયસ્મતો, કથં પસ્સતો ઇમેસુ ચતૂસુ વોહારેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ? ખીણાસવસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વુસિતવતો કતકરણીયસ્સ ઓહિતભારસ્સ અનુપ્પત્તસદત્થસ્સ પરિક્ખીણભવસંયોજનસ્સ સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તસ્સ અયમનુધમ્મો હોતિ વેય્યાકરણાય – ‘દિટ્ઠે ખો અહં, આવુસો, અનુપાયો અનપાયો અનિસ્સિતો અપ્પટિબદ્ધો વિપ્પમુત્તો વિસંયુત્તો વિમરિયાદીકતેન ચેતસા વિહરામિ. સુતે ખો અહં, આવુસો…પે… મુતે ખો અહં, આવુસો… વિઞ્ઞાતે ખો અહં, આવુસો, અનુપાયો અનપાયો અનિસ્સિતો અપ્પટિબદ્ધો વિપ્પમુત્તો વિસંયુત્તો વિમરિયાદીકતેન ચેતસા વિહરામિ. એવં ખો મે, આવુસો, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમેસુ ચતૂસુ વોહારેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ. તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિતબ્બં અનુમોદિતબ્બં. ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉત્તરિં પઞ્હો પુચ્છિતબ્બો.

૯૯. ‘‘‘પઞ્ચિમે, આવુસો, ઉપાદાનક્ખન્ધા તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કતમે પઞ્ચ? સેય્યથિદં – રૂપુપાદાનક્ખન્ધો, વેદનુપાદાનક્ખન્ધો, સઞ્ઞુપાદાનક્ખન્ધો, સઙ્ખારુપાદાનક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણુપાદાનક્ખન્ધો – ઇમે ખો, આવુસો, પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કથં જાનતો પનાયસ્મતો, કથં પસ્સતો ઇમેસુ પઞ્ચસુ ઉપાદાનક્ખન્ધેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ? ખીણાસવસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વુસિતવતો કતકરણીયસ્સ ઓહિતભારસ્સ અનુપ્પત્તસદત્થસ્સ પરિક્ખીણભવસંયોજનસ્સ સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તસ્સ અયમનુધમ્મો હોતિ વેય્યાકરણાય – ‘રૂપં ખો અહં, આવુસો, અબલં વિરાગુનં [વિરાગં (સી. પી.), વિરાગુતં (ટીકા)] અનસ્સાસિકન્તિ વિદિત્વા યે રૂપે ઉપાયૂપાદાના [ઉપયૂપાદાના (ક.)] ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. વેદનં ખો અહં, આવુસો…પે… સઞ્ઞં ખો અહં, આવુસો… સઙ્ખારે ખો અહં, આવુસો… વિઞ્ઞાણં ખો અહં, આવુસો, અબલં વિરાગુનં અનસ્સાસિકન્તિ વિદિત્વા યે વિઞ્ઞાણે ઉપાયૂપાદાના ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. એવં ખો મે, આવુસો, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમેસુ પઞ્ચસુ ઉપાદાનક્ખન્ધેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ. તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિતબ્બં, અનુમોદિતબ્બં. ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉત્તરિં પઞ્હો પુચ્છિતબ્બો.

૧૦૦. ‘‘‘છયિમા, આવુસો, ધાતુયો તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કતમા છ? પથવીધાતુ, આપોધાતુ, તેજોધાતુ, વાયોધાતુ, આકાસધાતુ, વિઞ્ઞાણધાતુ – ઇમા ખો, આવુસો, છ ધાતુયો તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતા. કથં જાનતો પનાયસ્મતો, કથં પસ્સતો ઇમાસુ છસુ ધાતૂસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ? ખીણાસવસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વુસિતવતો કતકરણીયસ્સ ઓહિતભારસ્સ અનુપ્પત્તસદત્થસ્સ પરિક્ખીણભવસંયોજનસ્સ સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તસ્સ અયમનુધમ્મો હોતિ વેય્યાકરણાય – ‘પથવીધાતું ખો અહં, આવુસો, ન અત્તતો ઉપગચ્છિં, ન ચ પથવીધાતુનિસ્સિતં અત્તાનં. યે ચ પથવીધાતુનિસ્સિતા ઉપાયૂપાદાના ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. આપોધાતું ખો અહં, આવુસો…પે… તેજોધાતું ખો અહં, આવુસો… વાયોધાતું ખો અહં, આવુસો… આકાસધાતું ખો અહં, આવુસો… વિઞ્ઞાણધાતું ખો અહં, આવુસો, ન અત્તતો ઉપગચ્છિં, ન ચ વિઞ્ઞાણધાતુનિસ્સિતં અત્તાનં. યે ચ વિઞ્ઞાણધાતુનિસ્સિતા ઉપાયૂપાદાના ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. એવં ખો મે, આવુસો, જાનતો, એવં પસ્સતો ઇમાસુ છસુ ધાતૂસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ. તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિતબ્બં, અનુમોદિતબ્બં. ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉત્તરિં પઞ્હો પુચ્છિતબ્બો.

૧૦૧. ‘‘‘છ ખો પનિમાનિ, આવુસો, અજ્ઝત્તિકબાહિરાનિ [અજ્ઝત્તિકાનિ બાહિરાનિ (સ્યા. કં. પી.)] આયતનાનિ તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતાનિ. કતમાનિ છ? ચક્ખુ ચેવ રૂપા ચ, સોતઞ્ચ સદ્દા ચ, ઘાનઞ્ચ ગન્ધા ચ, જિવ્હા ચ રસા ચ, કાયો ચ ફોટ્ઠબ્બા ચ, મનો ચ ધમ્મા ચ – ઇમાનિ ખો, આવુસો, છ અજ્ઝત્તિકબાહિરાનિ આયતનાનિ તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્મદક્ખાતાનિ. કથં જાનતો પનાયસ્મતો, કથં પસ્સતો ઇમેસુ છસુ અજ્ઝત્તિકબાહિરેસુ આયતનેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ? ખીણાસવસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વુસિતવતો કતકરણીયસ્સ ઓહિતભારસ્સ અનુપ્પત્તસદત્થસ્સ પરિક્ખીણભવસંયોજનસ્સ સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તસ્સ અયમનુધમ્મો હોતિ વેય્યાકરણાય – ‘ચક્ખુસ્મિં, આવુસો, રૂપે ચક્ખુવિઞ્ઞાણે ચક્ખુવિઞ્ઞાણવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ યો છન્દો યો રાગો યા નન્દી [નન્દિ (સી. સ્યા. કં. પી.)] યા તણ્હા યે ચ ઉપાયૂપાદાના ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. સોતસ્મિં, આવુસો, સદ્દે સોતવિઞ્ઞાણે…પે… ઘાનસ્મિં, આવુસો, ગન્ધે ઘાનવિઞ્ઞાણે… જિવ્હાય, આવુસો, રસે જિવ્હાવિઞ્ઞાણે… કાયસ્મિં, આવુસો, ફોટ્ઠબ્બે કાયવિઞ્ઞાણે… મનસ્મિં, આવુસો, ધમ્મે મનોવિઞ્ઞાણે મનોવિઞ્ઞાણવિઞ્ઞાતબ્બેસુ ધમ્મેસુ યો છન્દો યો રાગો યા નન્દી યા તણ્હા યે ચ ઉપાયૂપાદાના ચેતસો અધિટ્ઠાનાભિનિવેસાનુસયા તેસં ખયા વિરાગા નિરોધા ચાગા પટિનિસ્સગ્ગા વિમુત્તં મે ચિત્તન્તિ પજાનામિ. એવં ખો મે, આવુસો, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમેસુ છસુ અજ્ઝત્તિકબાહિરેસુ આયતનેસુ અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તં વિમુત્ત’ન્તિ. તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિતબ્બં અનુમોદિતબ્બં. ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉત્તરિં પઞ્હો પુચ્છિતબ્બો.

૧૦૨. ‘‘‘કથં જાનતો પનાયસ્મતો, કથં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહંકારમમંકારમાનાનુસયા સમૂહતા’તિ [સુસમૂહતાતિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]? ખીણાસવસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો વુસિતવતો કતકરણીયસ્સ ઓહિતભારસ્સ અનુપ્પત્તસદત્થસ્સ પરિક્ખીણભવસંયોજનસ્સ સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તસ્સ અયમનુધમ્મો હોતિ વેય્યાકરણાય – ‘પુબ્બે ખો અહં, આવુસો, અગારિયભૂતો સમાનો અવિદ્દસુ અહોસિં. તસ્સ મે તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ધમ્મં દેસેસિ. તાહં ધમ્મં સુત્વા તથાગતે સદ્ધં પટિલભિં. સો તેન સદ્ધાપટિલાભેન સમન્નાગતો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિં – સમ્બાધો ઘરાવાસો રજાપથો, અબ્ભોકાસો પબ્બજ્જા. નયિદં સુકરં અગારં અજ્ઝાવસતા એકન્તપરિપુણ્ણં એકન્તપરિસુદ્ધં સઙ્ખલિખિતં બ્રહ્મચરિયં ચરિતું. યંનૂનાહં કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજેય્ય’’’ન્તિ.

‘‘સો ખો અહં, આવુસો, અપરેન સમયેન અપ્પં વા ભોગક્ખન્ધં પહાય મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં પહાય, અપ્પં વા ઞાતિપરિવટ્ટં પહાય મહન્તં વા ઞાતિપરિવટ્ટં પહાય કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિં. સો એવં પબ્બજિતો સમાનો ભિક્ખૂનં સિક્ખાસાજીવસમાપન્નો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતો અહોસિં નિહિતદણ્ડો નિહિતસત્થો, લજ્જી દયાપન્નો સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી વિહાસિં. અદિન્નાદાનં પહાય અદિન્નાદાના પટિવિરતો અહોસિં દિન્નાદાયી દિન્નપાટિકઙ્ખી, અથેનેન સુચિભૂતેન અત્તના વિહાસિં. અબ્રહ્મચરિયં પહાય બ્રહ્મચારી અહોસિં આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. મુસાવાદં પહાય મુસાવાદા પટિવિરતો અહોસિં સચ્ચવાદી સચ્ચસન્ધો થેતો પચ્ચયિકો અવિસંવાદકો લોકસ્સ. પિસુણં વાચં પહાય પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો અહોસિં, ઇતો સુત્વા ન અમુત્ર અક્ખાતા ઇમેસં ભેદાય, અમુત્ર વા સુત્વા ન ઇમેસં અક્ખાતા અમૂસં ભેદાય; ઇતિ ભિન્નાનં વા સન્ધાતા સહિતાનં વા અનુપ્પદાતા સમગ્ગારામો સમગ્ગરતો સમગ્ગનન્દી સમગ્ગકરણિં વાચં ભાસિતા અહોસિં. ફરુસં વાચં પહાય ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો અહોસિં; યા સા વાચા નેલા કણ્ણસુખા પેમનીયા હદયઙ્ગમા પોરી બહુજનકન્તા બહુજનમનાપા તથારૂપિં વાચં ભાસિતા અહોસિં. સમ્ફપ્પલાપં પહાય સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો અહોસિં; કાલવાદી ભૂતવાદી અત્થવાદી ધમ્મવાદી વિનયવાદી નિધાનવતિં વાચં ભાસિતા અહોસિં કાલેન સાપદેસં પરિયન્તવતિં અત્થસંહિતં.

‘‘સો બીજગામભૂતગામસમારમ્ભા પટિવિરતો અહોસિં, એકભત્તિકો અહોસિં રત્તૂપરતો વિરતો વિકાલભોજના. નચ્ચગીતવાદિતવિસૂકદસ્સના પટિવિરતો અહોસિં. માલાગન્ધવિલેપનધારણમણ્ડનવિભૂસનટ્ઠાના પટિવિરતો અહોસિં. ઉચ્ચાસયનમહાસયના પટિવિરતો અહોસિં. જાતરૂપરજતપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, આમકધઞ્ઞપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, આમકમંસપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં; ઇત્થિકુમારિકપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, દાસિદાસપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, અજેળકપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, કુક્કુટસૂકરપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, હત્થિગવસ્સવળવપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં, ખેત્તવત્થુપટિગ્ગહણા પટિવિરતો અહોસિં. દૂતેય્યપહિણગમનાનુયોગા પટિવિરતો અહોસિં, કયવિક્કયા પટિવિરતો અહોસિં, તુલાકૂટકંસકૂટમાનકૂટા પટિવિરતો અહોસિં, ઉક્કોટનવઞ્ચનનિકતિસાચિયોગા પટિવિરતો અહોસિં, છેદનવધબન્ધનવિપરામોસઆલોપસહસાકારા પટિવિરતો અહોસિં.

‘‘સો સન્તુટ્ઠો અહોસિં કાયપરિહારિકેન ચીવરેન, કુચ્છિપરિહારિકેન પિણ્ડપાતેન. સો યેન યેનેવ [યેન યેન ચ (ક.)] પક્કમિં સમાદાયેવ પક્કમિં. સેય્યથાપિ નામ પક્ખી સકુણો યેન યેનેવ ડેતિ સપત્તભારોવ ડેતિ; એવમેવ ખો અહં, આવુસો; સન્તુટ્ઠો અહોસિં કાયપરિહારિકેન ચીવરેન, કુચ્છિપરિહારિકેન પિણ્ડપાતેન. સો યેન યેનેવ પક્કમિં સમાદાયેવ પક્કમિં. સો ઇમિના અરિયેન સીલક્ખન્ધેન સમન્નાગતો અજ્ઝત્તં અનવજ્જસુખં પટિસંવેદેસિં.

૧૦૩. ‘‘સો ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા ન નિમિત્તગ્ગાહી અહોસિં નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી; યત્વાધિકરણમેનં ચક્ખુન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જિં; રક્ખિં ચક્ખુન્દ્રિયં, ચક્ખુન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જિં. સોતેન સદ્દં સુત્વા…પે… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા…પે… જિવ્હાય રસં સાયિત્વા…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા…પે… મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય ન નિમિત્તગ્ગાહી અહોસિં નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી; યત્વાધિકરણમેનં મનિન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જિં; રક્ખિં મનિન્દ્રિયં, મનિન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જિં. સો ઇમિના અરિયેન ઇન્દ્રિયસંવરેન સમન્નાગતો અજ્ઝત્તં અબ્યાસેકસુખં પટિસંવેદેસિં.

‘‘સો અભિક્કન્તે પટિક્કન્તે સમ્પજાનકારી અહોસિં, આલોકિતે વિલોકિતે સમ્પજાનકારી અહોસિં, સમિઞ્જિતે પસારિતે સમ્પજાનકારી અહોસિં, સઙ્ઘાટિપત્તચીવરધારણે સમ્પજાનકારી અહોસિં, અસિતે પીતે ખાયિતે સાયિતે સમ્પજાનકારી અહોસિં, ઉચ્ચારપસ્સાવકમ્મે સમ્પજાનકારી અહોસિં, ગતે ઠિતે નિસિન્ને સુત્તે જાગરિતે ભાસિતે તુણ્હીભાવે સમ્પજાનકારી અહોસિં.

‘‘સો ઇમિના ચ અરિયેન સીલક્ખન્ધેન સમન્નાગતો, (ઇમાય ચ અરિયાય સન્તુટ્ઠિયા સમન્નાગતો,) [પસ્સ મ. નિ. ૧.૨૯૬ ચૂળહત્થિપદોપમે] ઇમિના ચ અરિયેન ઇન્દ્રિયસંવરેન સમન્નાગતો, ઇમિના ચ અરિયેન સતિસમ્પજઞ્ઞેન સમન્નાગતો વિવિત્તં સેનાસનં ભજિં અરઞ્ઞં રુક્ખમૂલં પબ્બતં કન્દરં ગિરિગુહં સુસાનં વનપત્થં અબ્ભોકાસં પલાલપુઞ્જં. સો પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો નિસીદિં પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા.

‘‘સો અભિજ્ઝં લોકે પહાય વિગતાભિજ્ઝેન ચેતસા વિહાસિં, અભિજ્ઝાય ચિત્તં પરિસોધેસિં. બ્યાપાદપદોસં પહાય અબ્યાપન્નચિત્તો વિહાસિં સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી, બ્યાપાદપદોસા ચિત્તં પરિસોધેસિં. થિનમિદ્ધં પહાય વિગતથિનમિદ્ધો વિહાસિં આલોકસઞ્ઞી સતો સમ્પજાનો, થિનમિદ્ધા ચિત્તં પરિસોધેસિં. ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં પહાય અનુદ્ધતો વિહાસિં અજ્ઝત્તં, વૂપસન્તચિત્તો, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચા ચિત્તં પરિસોધેસિં. વિચિકિચ્છં પહાય તિણ્ણવિચિકિચ્છો વિહાસિં અકથંકથી કુસલેસુ ધમ્મેસુ, વિચિકિચ્છાય ચિત્તં પરિસોધેસિં.

૧૦૪. ‘‘સો ઇમે પઞ્ચ નીવરણે પહાય ચેતસો ઉપક્કિલેસે પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણે વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિં. વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિં.

‘‘સો એવં સમાહિતે ચિત્તે પરિસુદ્ધે પરિયોદાતે અનઙ્ગણે વિગતૂપક્કિલેસે મુદુભૂતે કમ્મનિયે ઠિતે આનેઞ્જપ્પત્તે આસવાનં ખયઞાણાય ચિત્તં અભિનિન્નામેસિં. સો ઇદં દુક્ખન્તિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં દુક્ખસમુદયોતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં દુક્ખનિરોધોતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદાતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં; ઇમે આસવાતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં આસવસમુદયોતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં આસવનિરોધોતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અયં આસવનિરોધગામિની પટિપદાતિ યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં. તસ્સ મે એવં જાનતો એવં પસ્સતો કામાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચિત્થ, ભવાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચિત્થ, અવિજ્જાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચિત્થः વિમુત્તસ્મિં વિમુત્તમિતિ ઞાણં અહોસિ. ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ અબ્ભઞ્ઞાસિં. એવં ખો મે, આવુસો, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહંકારમમંકારમાનાનુસયા સમૂહતા’’તિ. ‘‘તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિતબ્બં અનુમોદિતબ્બં. ‘સાધૂ’તિ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘લાભા નો, આવુસો, સુલદ્ધં નો, આવુસો, યે મયં આયસ્મન્તં તાદિસં સબ્રહ્મચારિં સમનુપસ્સામા’’’તિ [પસ્સામાતિ (સી.)].

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

છબ્બિસોધનસુત્તં નિટ્ઠિતં દુતિયં.