૩. કિન્તિસુત્તં

૩૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા પિસિનારાયં [કુસિનારાયં (સી.)] વિહરતિ બલિહરણે વનસણ્ડે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘કિન્તિ વો, ભિક્ખવે, મયિ હોતિ – ‘ચીવરહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, પિણ્ડપાતહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, સેનાસનહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, ઇતિભવાભવહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતી’’’તિ? ‘‘ન ખો નો, ભન્તે, ભગવતિ એવં હોતિ – ‘ચીવરહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, પિણ્ડપાતહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, સેનાસનહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ, ઇતિભવાભવહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતી’’’તિ.

‘‘ન ચ કિર વો, ભિક્ખવે, મયિ એવં હોતિ – ‘ચીવરહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતિ…પે… ઇતિભવાભવહેતુ વા સમણો ગોતમો ધમ્મં દેસેતી’તિ; અથ કિન્તિ ચરહિ વો [અથ કિન્તિ વો (સી. પી.), અથ કિઞ્ચરહિ વો (ક.)], ભિક્ખવે, મયિ હોતી’’તિ? ‘‘એવં ખો નો, ભન્તે, ભગવતિ હોતિ – ‘અનુકમ્પકો ભગવા હિતેસી; અનુકમ્પં ઉપાદાય ધમ્મં દેસેતી’’’તિ. ‘‘એવઞ્ચ [એવં (સી. પી.)] કિર વો, ભિક્ખવે, મયિ હોતિ – ‘અનુકમ્પકો ભગવા હિતેસી; અનુકમ્પં ઉપાદાય ધમ્મં દેસેતી’’’તિ.

૩૫. ‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, યે વો [યે તે (ક.)] મયા ધમ્મા અભિઞ્ઞા દેસિતા, સેય્યથિદં – ચત્તારો સતિપટ્ઠાના ચત્તારો સમ્મપ્પધાના ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ પઞ્ચ બલાનિ સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, તત્થ સબ્બેહેવ સમગ્ગેહિ સમ્મોદમાનેહિ અવિવદમાનેહિ સિક્ખિતબ્બં. તેસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં સિયંસુ [સિયું (સી. સ્યા. કં.) સદ્દનીતિ ઓલોકેતબ્બા] દ્વે ભિક્ખૂ અભિધમ્મે નાનાવાદા. તત્ર ચે તુમ્હાકં એવમસ્સ – ‘ઇમેસં ખો આયસ્મન્તાનં અત્થતો ચેવ નાનં બ્યઞ્જનતો ચ નાન’ન્તિ, તત્થ યં ભિક્ખું સુવચતરં [સુબ્બચતરં (ક.)] મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો ચેવ નાનં, બ્યઞ્જનતો ચ નાનં. તદમિનાપેતં [તદિમિનાપેતં (સ્યા. કં.)] આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો ચેવ નાનં, બ્યઞ્જનતો ચ નાનં. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. અથાપરેસં એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો ચેવ નાનં, બ્યઞ્જનતો ચ નાનં. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો ચેવ નાનં, બ્યઞ્જનતો ચ નાનં. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. ઇતિ દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં, સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં. દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેત્વા સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેત્વા [ઇતિ દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં, દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેત્વા (સી. સ્યા. કં. પી.) અનન્તરવારત્તયે પન ઇદં પાઠનાનત્તં નત્થિ] યો ધમ્મો યો વિનયો સો ભાસિતબ્બો.

૩૬. ‘‘તત્ર ચે તુમ્હાકં એવમસ્સ – ‘ઇમેસં ખો આયસ્મન્તાનં અત્થતો હિ ખો નાનં, બ્યઞ્જનતો સમેતી’તિ, તત્થ યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો હિ નાનં, બ્યઞ્જનતો સમેતિ. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો હિ ખો નાનં, બ્યઞ્જનતો સમેતિ. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. અથાપરેસં એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો હિ ખો નાનં, બ્યઞ્જનતો સમેતિ. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો હિ ખો નાનં, બ્યઞ્જનતો સમેતિ. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. ઇતિ દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં, સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં. દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેત્વા સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેત્વા યો ધમ્મો યો વિનયો સો ભાસિતબ્બો.

૩૭. ‘‘તત્ર ચે તુમ્હાકં એવમસ્સ – ‘ઇમેસં ખો આયસ્મન્તાનં અત્થતો હિ ખો સમેતિ, બ્યઞ્જનતો નાન’ન્તિ, તત્થ યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો હિ સમેતિ, બ્યઞ્જનતો નાનં. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો હિ ખો સમેતિ, બ્યઞ્જનતો નાનં. અપ્પમત્તકં ખો પનેતં યદિદં – બ્યઞ્જનં. માયસ્મન્તો અપ્પમત્તકે વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. અથાપરેસં એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો હિ સમેતિ, બ્યઞ્જનતો નાનં. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો હિ ખો સમેતિ, બ્યઞ્જનતો નાનં. અપ્પમત્તકં ખો પનેતં યદિદં – બ્યઞ્જનં. માયસ્મન્તો અપ્પમત્તકે [અપ્પમત્તકેહિ (સી. પી.)] વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. ઇતિ સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં, દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં. સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેત્વા દુગ્ગહિતં દુગ્ગહિતતો ધારેત્વા યો ધમ્મો યો વિનયો સો ભાસિતબ્બો.

૩૮. ‘‘તત્ર ચે તુમ્હાકં એવમસ્સ – ‘ઇમેસં ખો આયસ્મન્તાનં અત્થતો ચેવ સમેતિ બ્યઞ્જનતો ચ સમેતી’તિ, તત્થ યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો ચેવ સમેતિ, બ્યઞ્જનતો ચ સમેતિ. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો ચેવ સમેતિ બ્યઞ્જનતો ચ સમેતિ. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. અથાપરેસં એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘આયસ્મન્તાનં ખો અત્થતો ચેવ સમેતિ બ્યઞ્જનતો ચ સમેતિ. તદમિનાપેતં આયસ્મન્તો જાનાથ – યથા અત્થતો ચેવ સમેતિ બ્યઞ્જનતો ચ સમેતિ. માયસ્મન્તો વિવાદં આપજ્જિત્થા’તિ. ઇતિ સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેતબ્બં. સુગ્ગહિતં સુગ્ગહિતતો ધારેત્વા યો ધમ્મો યો વિનયો સો ભાસિતબ્બો.

૩૯. ‘‘તેસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં સિયા અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો આપત્તિ સિયા વીતિક્કમો, તત્ર, ભિક્ખવે, ન ચોદનાય તરિતબ્બં [ચોદિતબ્બં (સ્યા. કં. ક.) તુરિતબ્બં (?)]. પુગ્ગલો ઉપપરિક્ખિતબ્બો – ‘ઇતિ મય્હઞ્ચ અવિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ અનુપઘાતો, પરો હિ પુગ્ગલો અક્કોધનો અનુપનાહી અદળ્હદિટ્ઠી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સક્કોમિ ચાહં એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતુ’ન્તિ. સચે, ભિક્ખવે, એવમસ્સ, કલ્લં વચનાય.

‘‘સચે પન, ભિક્ખવે, એવમસ્સ – ‘મય્હં ખો અવિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો, પરો હિ પુગ્ગલો કોધનો ઉપનાહી અદળ્હદિટ્ઠી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સક્કોમિ ચાહં એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતું. અપ્પમત્તકં ખો પનેતં યદિદં – પરસ્સ [યદિદં મય્હઞ્ચ વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ (ક.)] પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો. અથ ખો એતદેવ બહુતરં – સ્વાહં સક્કોમિ એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતુ’ન્તિ. સચે, ભિક્ખવે, એવમસ્સ, કલ્લં વચનાય.

‘‘સચે પન, ભિક્ખવે, એવમસ્સ – ‘મય્હં ખો વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ અનુપઘાતો. પરો હિ પુગ્ગલો અક્કોધનો અનુપનાહી દળ્હદિટ્ઠી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સક્કોમિ ચાહં એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતું. અપ્પમત્તકં ખો પનેતં યદિદં – મય્હં વિહેસા [મય્હઞ્ચ વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો (ક.)]. અથ ખો એતદેવ બહુતરં – સ્વાહં સક્કોમિ એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતુ’ન્તિ. સચે, ભિક્ખવે, એવમસ્સ, કલ્લં વચનાય.

‘‘સચે પન, ભિક્ખવે, એવમસ્સ – ‘મય્હઞ્ચ ખો વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો. પરો હિ પુગ્ગલો કોધનો ઉપનાહી દળ્હદિટ્ઠી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સક્કોમિ ચાહં એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતું. અપ્પમત્તકં ખો પનેતં યદિદં – મય્હઞ્ચ વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો. અથ ખો એતદેવ બહુતરં – સ્વાહં સક્કોમિ એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતુ’ન્તિ. સચે, ભિક્ખવે, એવમસ્સ, કલ્લં વચનાય.

‘‘સચે પન, ભિક્ખવે, એવમસ્સ – ‘મય્હઞ્ચ ખો વિહેસા ભવિસ્સતિ પરસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સ ઉપઘાતો. પરો હિ પુગ્ગલો કોધનો ઉપનાહી દળ્હદિટ્ઠી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, ન ચાહં સક્કોમિ એતં પુગ્ગલં અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપેતુ’ન્તિ. એવરૂપે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલે ઉપેક્ખા નાતિમઞ્ઞિતબ્બા.

૪૦. ‘‘તેસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચીસંહારો [વચીસઙ્ખારો (સી. પી.)] ઉપ્પજ્જેય્ય દિટ્ઠિપળાસો [દિટ્ઠિપલાસો (સી. ક.)] ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ. તત્થ એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘યં નો, આવુસો, અમ્હાકં સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચીસંહારો ઉપ્પન્નો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ, તં જાનમાનો સમણો ગરહેય્યા’તિ [સમાનો (સી. ક.)]. સમ્મા બ્યાકરમાનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એવં બ્યાકરેય્ય – ‘યં નો, આવુસો, અમ્હાકં સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચીસંહારો ઉપ્પન્નો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ, તં જાનમાનો સમણો ગરહેય્યાતિ. એતં પનાવુસો, ધમ્મં અપ્પહાય નિબ્બાનં સચ્છિકરેય્યા’તિ. સમ્મા બ્યાકરમાનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એવં બ્યાકરેય્ય – ‘એતં, આવુસો, ધમ્મં અપ્પહાય ન નિબ્બાનં સચ્છિકરેય્યા’તિ.

‘‘અથાપરેસં એકતોપક્ખિકાનં ભિક્ખૂનં યં ભિક્ખું સુવચતરં મઞ્ઞેય્યાથ, સો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘યં નો, આવુસો, અમ્હાકં સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચીસંહારો ઉપ્પન્નો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ, તં જાનમાનો સમણો ગરહેય્યા’તિ. સમ્મા બ્યાકરમાનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એવં બ્યાકરેય્ય – ‘યં નો, આવુસો, અમ્હાકં સમગ્ગાનં સમ્મોદમાનાનં અવિવદમાનાનં સિક્ખતં અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચીસંહારો ઉપ્પન્નો દિટ્ઠિપળાસો ચેતસો આઘાતો અપ્પચ્ચયો અનભિરદ્ધિ તં જાનમાનો સમણો ગરહેય્યાતિ. એતં પનાવુસો, ધમ્મં અપ્પહાય નિબ્બાનં સચ્છિકરેય્યા’તિ. સમ્મા બ્યાકરમાનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એવં બ્યાકરેય્ય – ‘એતં ખો, આવુસો, ધમ્મં અપ્પહાય ન નિબ્બાનં સચ્છિકરેય્યા’’’તિ.

‘‘તં ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખું પરે એવં પુચ્છેય્યું – ‘આયસ્મતા નો એતે ભિક્ખૂ અકુસલા વુટ્ઠાપેત્વા કુસલે પતિટ્ઠાપિતા’તિ? સમ્મા બ્યાકરમાનો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ એવં બ્યાકરેય્ય – ‘ઇધાહં, આવુસો, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિં, તસ્સ મે ભગવા ધમ્મં દેસેસિ, તાહં ધમ્મં સુત્વા તેસં ભિક્ખૂનં અભાસિં. તં તે ભિક્ખૂ ધમ્મં સુત્વા અકુસલા વુટ્ઠહિંસુ, કુસલે પતિટ્ઠહિંસૂ’તિ. એવં બ્યાકરમાનો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ન ચેવ અત્તાનં ઉક્કંસેતિ, ન પરં વમ્ભેતિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોતિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતી’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

કિન્તિસુત્તં નિટ્ઠિતં તતિયં.