૮. નળકપાનસુત્તં

૧૬૬. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ વિહરતિ નળકપાને પલાસવને. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા અભિઞ્ઞાતા અભિઞ્ઞાતા કુલપુત્તા ભગવન્તં ઉદ્દિસ્સ સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા હોન્તિ – આયસ્મા ચ અનુરુદ્ધો, આયસ્મા ચ ભદ્દિયો [નન્દિયો (સી. પી.) વિનયે ચ મ. નિ. ૧ ચૂળગોસિઙ્ગે ચ], આયસ્મા ચ કિમિલો [કિમ્બિલો (સી. સ્યા. કં. પી.)], આયસ્મા ચ ભગુ, આયસ્મા ચ કોણ્ડઞ્ઞો [કુણ્ડધાનો (સી. પી.)], આયસ્મા ચ રેવતો, આયસ્મા ચ આનન્દો, અઞ્ઞે ચ અભિઞ્ઞાતા અભિઞ્ઞાતા કુલપુત્તા. તેન ખો પન સમયેન ભગવા ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ. અથ ખો ભગવા તે કુલપુત્તે આરબ્ભ ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘યે તે, ભિક્ખવે, કુલપુત્તા મમં ઉદ્દિસ્સ સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, કચ્ચિ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અભિરતા બ્રહ્મચરિયે’’તિ? એવં વુત્તે, તે ભિક્ખૂ તુણ્હી અહેસું. દુતિયમ્પિ ખો ભગવા તે કુલપુત્તે આરબ્ભ ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘યે તે, ભિક્ખવે, કુલપુત્તા મમં ઉદ્દિસ્સ સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, કચ્ચિ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અભિરતા બ્રહ્મચરિયે’’તિ? દુતિયમ્પિ ખો તે ભિક્ખૂ તુણ્હી અહેસું. તતિયમ્પિ ખો ભગવા તે કુલપુત્તે આરબ્ભ ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘યે તે, ભિક્ખવે, કુલપુત્તા મમં ઉદ્દિસ્સ સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, કચ્ચિ તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અભિરતા બ્રહ્મચરિયે’’તિ? તતિયમ્પિ ખો તે ભિક્ખૂ તુણ્હી અહેસું.

૧૬૭. અથ ખો ભગવતો એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહં તે કુલપુત્તે પુચ્છેય્ય’’ન્તિ! અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં અનુરુદ્ધં આમન્તેસિ – ‘‘કચ્ચિ તુમ્હે, અનુરુદ્ધા, અભિરતા બ્રહ્મચરિયે’’તિ? ‘‘તગ્ઘ મયં, ભન્તે, અભિરતા બ્રહ્મચરિયે’’તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, અનુરુદ્ધા! એતં ખો, અનુરુદ્ધા, તુમ્હાકં પતિરૂપં કુલપુત્તાનં સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતાનં યં તુમ્હે અભિરમેય્યાથ બ્રહ્મચરિયે. યેન તુમ્હે અનુરુદ્ધા, ભદ્રેન યોબ્બનેન સમન્નાગતા પઠમેન વયસા સુસુકાળકેસા કામે પરિભુઞ્જેય્યાથ તેન તુમ્હે, અનુરુદ્ધા, ભદ્રેનપિ યોબ્બનેન સમન્નાગતા પઠમેન વયસા સુસુકાળકેસા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા. તે ચ ખો પન તુમ્હે, અનુરુદ્ધા, નેવ રાજાભિનીતા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, ન ચોરાભિનીતા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, ન ઇણટ્ટા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, ન ભયટ્ટા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા, નાજીવિકાપકતા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા. અપિ ચ ખોમ્હિ ઓતિણ્ણો જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ, દુક્ખોતિણ્ણો દુક્ખપરેતો; અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથાતિ – નનુ તુમ્હે, અનુરુદ્ધા, એવં સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘એવં પબ્બજિતેન ચ પન, અનુરુદ્ધા, કુલપુત્તેન કિમસ્સ કરણીયં? વિવેકં, અનુરુદ્ધા, કામેહિ વિવેકં અકુસલેહિ ધમ્મેહિ પીતિસુખં નાધિગચ્છતિ અઞ્ઞં વા [અઞ્ઞં ચ (ક.)] તતો સન્તતરં, તસ્સ અભિજ્ઝાપિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, બ્યાપાદોપિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, થીનમિદ્ધમ્પિ [થીનમિદ્ધમ્પિ (સી. સ્યા. કં. પી.)] ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચમ્પિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, વિચિકિચ્છાપિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, અરતીપિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, તન્દીપિ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ. વિવેકં, અનુરુદ્ધા, કામેહિ વિવેકં અકુસલેહિ ધમ્મેહિ પીતિસુખં નાધિગચ્છતિ અઞ્ઞં વા તતો સન્તતરં’’.

‘‘વિવેકં, અનુરુદ્ધા, કામેહિ વિવેકં અકુસલેહિ ધમ્મેહિ પીતિસુખં અધિગચ્છતિ અઞ્ઞં વા તતો સન્તતરં, તસ્સ અભિજ્ઝાપિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, બ્યાપાદોપિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, થીનમિદ્ધમ્પિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચમ્પિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, વિચિકિચ્છાપિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, અરતીપિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ, તન્દીપિ ચિત્તં ન પરિયાદાય તિટ્ઠતિ. વિવેકં, અનુરુદ્ધા, કામેહિ વિવેકં અકુસલેહિ ધમ્મેહિ પીતિસુખં અધિગચ્છતિ અઞ્ઞં વા તતો સન્તતરં.

૧૬૮. ‘‘કિન્તિ વો, અનુરુદ્ધા, મયિ હોતિ – ‘યે આસવા સંકિલેસિકા પોનોબ્ભવિકા [પોનોભવિકા (સી. પી.)] સદરા દુક્ખવિપાકા આયતિં જાતિજરામરણિયા, અપ્પહીના તે તથાગતસ્સ; તસ્મા તથાગતો સઙ્ખાયેકં પટિસેવતિ, સઙ્ખાયેકં અધિવાસેતિ, સઙ્ખાયેકં પરિવજ્જેતિ, સઙ્ખાયેકં વિનોદેતી’’’તિ? ‘‘ન ખો નો, ભન્તે, ભગવતિ એવં હોતિ – ‘યે આસવા સંકિલેસિકા પોનોબ્ભવિકા સદરા દુક્ખવિપાકા આયતિં જાતિજરામરણિયા, અપ્પહીના તે તથાગતસ્સ; તસ્મા તથાગતો સઙ્ખાયેકં પટિસેવતિ, સઙ્ખાયેકં અધિવાસેતિ, સઙ્ખાયેકં પરિવજ્જેતિ, સઙ્ખાયેકં વિનોદેતી’તિ. એવં ખો નો, ભન્તે, ભગવતિ હોતિ – ‘યે આસવા સંકિલેસિકા પોનોબ્ભવિકા સદરા દુક્ખવિપાકા આયતિં જાતિજરામરણિયા, પહીના તે તથાગતસ્સ; તસ્મા તથાગતો સઙ્ખાયેકં પટિસેવતિ, સઙ્ખાયેકં અધિવાસેતિ, સઙ્ખાયેકં પરિવજ્જેતિ, સઙ્ખાયેકં વિનોદેતી’’’તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, અનુરુદ્ધા! તથાગતસ્સ, અનુરુદ્ધા, યે આસવા સંકિલેસિકા પોનોબ્ભવિકા સદરા દુક્ખવિપાકા આયતિં જાતિજરામરણિયા, પહીના તે ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. સેય્યથાપિ, અનુરુદ્ધા, તાલો મત્થકચ્છિન્નો અભબ્બો પુનવિરૂળ્હિયા; એવમેવ ખો, અનુરુદ્ધા, તથાગતસ્સ યે આસવા સંકિલેસિકા પોનોબ્ભવિકા સદરા દુક્ખવિપાકા આયતિં જાતિજરામરણિયા, પહીના તે ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા; તસ્મા તથાગતો સઙ્ખાયેકં પટિસેવતિ, સઙ્ખાયેકં અધિવાસેતિ, સઙ્ખાયેકં પરિવજ્જેતિ, સઙ્ખાયેકં વિનોદેતિ’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, અનુરુદ્ધા, કં અત્થવસં સમ્પસ્સમાનો તથાગતો સાવકે અબ્ભતીતે કાલઙ્કતે ઉપપત્તીસુ બ્યાકરોતિ – ‘અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો; અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો’’’તિ? ‘‘ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા ભગવંપટિસરણા. સાધુ વત, ભન્તે, ભગવન્તંયેવ પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘ન ખો, અનુરુદ્ધા, તથાગતો જનકુહનત્થં ન જનલપનત્થં ન લાભસક્કારસિલોકાનિસંસત્થં ન ‘ઇતિ મં જનો જાનાતૂ’તિ સાવકે અબ્ભતીતે કાલઙ્કતે ઉપપત્તીસુ બ્યાકરોતિ – ‘અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો, અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો’તિ. સન્તિ ચ ખો, અનુરુદ્ધા, કુલપુત્તા સદ્ધા ઉળારવેદા ઉળારપામોજ્જા. તે તં સુત્વા તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરન્તિ. તેસં તં, અનુરુદ્ધા, હોતિ દીઘરત્તં હિતાય સુખાય’’.

૧૬૯. ‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુ સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ કાલઙ્કતો [કાલકતો (સી. સ્યા. કં. પી.)]; સો ભગવતા બ્યાકતો – અઞ્ઞાય સણ્ઠહી’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંપઞ્ઞો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિહારી સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનો ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુ સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઓપપાતિકો તત્થ પરિનિબ્બાયી અનાવત્તિધમ્મો તસ્મા લોકા’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો…પે… એવંપઞ્ઞો… એવંવિહારી… એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનો ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુ સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામી સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતી’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો…પે… એવંપઞ્ઞો… એવંવિહારી… એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનો ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુ સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્નો અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો…પે… એવંપઞ્ઞો… એવંવિહારી… એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનો ફાસુવિહારો હોતિ.

૧૭૦. ‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુની સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – અઞ્ઞાય સણ્ઠહી’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંપઞ્ઞા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિહારિની સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનિયા ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુની સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઓપપાતિકા તત્થ પરિનિબ્બાયિની અનાવત્તિધમ્મા તસ્મા લોકા’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા…પે… એવંપઞ્ઞા… એવંવિહારિની… એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનિયા ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુની સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામિની સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતી’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા…પે… એવંપઞ્ઞા… એવંવિહારિની… એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનિયા ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ભિક્ખુની સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્ના અવિનિપાતધમ્મા નિયતા સમ્બોધિપરાયણા’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા… એવંપઞ્ઞા… એવંવિહારિની… એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ભિક્ખુનિયા ફાસુવિહારો હોતિ.

૧૭૧. ‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસકો સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ઉપાસકો કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઓપપાતિકો તત્થ પરિનિબ્બાયી અનાવત્તિધમ્મો તસ્મા લોકા’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંપઞ્ઞો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિહારી સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ઉપાસકસ્સ ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસકો સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ઉપાસકો કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામી સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતી’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો… એવંપઞ્ઞો… એવંવિહારી… એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ઉપાસકસ્સ ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસકો સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામો ઉપાસકો કાલઙ્કતો; સો ભગવતા બ્યાકતો – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્નો અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’તિ. સો ખો પનસ્સ આયસ્મા સામં દિટ્ઠો વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતો વા – ‘એવંસીલો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મો…પે… એવંપઞ્ઞો… એવંવિહારી… એવંવિમુત્તો સો આયસ્મા અહોસિ ઇતિપી’તિ. સો તસ્સ સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તો તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા ઉપાસકસ્સ ફાસુવિહારો હોતિ.

૧૭૨. ‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસિકા સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ઉપાસિકા કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઓપપાતિકા તત્થ પરિનિબ્બાયિની અનાવત્તિધમ્મા તસ્મા લોકા’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા… એવંપઞ્ઞા… એવંવિહારિની… એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ઉપાસિકાય ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસિકા સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ઉપાસિકા કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામિની સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતી’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા… એવંપઞ્ઞા… એવંવિહારિની… એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ઉપાસિકાય ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇધાનુરુદ્ધા, ઉપાસિકા સુણાતિ – ‘ઇત્થન્નામા ઉપાસિકા કાલઙ્કતા; સા ભગવતા બ્યાકતા – તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્ના અવિનિપાતધમ્મા નિયતા સમ્બોધિપરાયણા’તિ. સા ખો પનસ્સા ભગિની સામં દિટ્ઠા વા હોતિ અનુસ્સવસ્સુતા વા – ‘એવંસીલા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંધમ્મા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંપઞ્ઞા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિહારિની સા ભગિની અહોસિ ઇતિપિ, એવંવિમુત્તા સા ભગિની અહોસિ ઇતિપી’તિ. સા તસ્સા સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરન્તી તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરતિ. એવમ્પિ ખો, અનુરુદ્ધા, ઉપાસિકાય ફાસુવિહારો હોતિ.

‘‘ઇતિ ખો, અનુરુદ્ધા, તથાગતો ન જનકુહનત્થં ન જનલપનત્થં ન લાભસક્કારસિલોકાનિસંસત્થં ન ‘ઇતિ મં જનો જાનાતૂ’તિ સાવકે અબ્ભતીતે કાલઙ્કતે ઉપપત્તીસુ બ્યાકરોતિ – ‘અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો, અસુ અમુત્ર ઉપપન્નો’તિ. સન્તિ ચ ખો, અનુરુદ્ધા, કુલપુત્તા સદ્ધા ઉળારવેદા ઉળારપામોજ્જા. તે તં સુત્વા તદત્થાય ચિત્તં ઉપસંહરન્તિ. તેસં તં, અનુરુદ્ધા, હોતિ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયા’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમનો આયસ્મા અનુરુદ્ધો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દીતિ.

નળકપાનસુત્તં નિટ્ઠિતં અટ્ઠમં.