૩. ધમ્મદાયાદસુત્તં

૨૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ધમ્મદાયાદા મે, ભિક્ખવે, ભવથ, મા આમિસદાયાદા. અત્થિ મે તુમ્હેસુ અનુકમ્પા – ‘કિન્તિ મે સાવકા ધમ્મદાયાદા ભવેય્યું, નો આમિસદાયાદા’તિ. તુમ્હે ચ મે, ભિક્ખવે, આમિસદાયાદા ભવેય્યાથ નો ધમ્મદાયાદા, તુમ્હેપિ તેન આદિયા [આદિસ્સા (સી. સ્યા. પી.)] ભવેય્યાથ – ‘આમિસદાયાદા સત્થુસાવકા વિહરન્તિ, નો ધમ્મદાયાદા’તિ; અહમ્પિ તેન આદિયો ભવેય્યં – ‘આમિસદાયાદા સત્થુસાવકા વિહરન્તિ, નો ધમ્મદાયાદા’તિ. તુમ્હે ચ મે, ભિક્ખવે, ધમ્મદાયાદા ભવેય્યાથ, નો આમિસદાયાદા, તુમ્હેપિ તેન ન આદિયા ભવેય્યાથ – ‘ધમ્મદાયાદા સત્થુસાવકા વિહરન્તિ, નો આમિસદાયાદા’તિ; અહમ્પિ તેન ન આદિયો ભવેય્યં – ‘ધમ્મદાયાદા સત્થુસાવકા વિહરન્તિ, નો આમિસદાયાદા’તિ. તસ્માતિહ મે, ભિક્ખવે, ધમ્મદાયાદા ભવથ, મા આમિસદાયાદા. અત્થિ મે તુમ્હેસુ અનુકમ્પા – ‘કિન્તિ મે સાવકા ધમ્મદાયાદા ભવેય્યું, નો આમિસદાયાદા’તિ.

૩૦. ‘‘ઇધાહં, ભિક્ખવે, ભુત્તાવી અસ્સં પવારિતો પરિપુણ્ણો પરિયોસિતો સુહિતો યાવદત્થો; સિયા ચ મે પિણ્ડપાતો અતિરેકધમ્મો છડ્ડનીયધમ્મો [છડ્ડિયધમ્મો (સી. સ્યા. પી.)]. અથ દ્વે ભિક્ખૂ આગચ્છેય્યું જિઘચ્છાદુબ્બલ્ય- [જિઘચ્છાદુબ્બલ્લ (સી. પી.)] પરેતા. ત્યાહં એવં વદેય્યં – ‘અહં ખોમ્હિ, ભિક્ખવે, ભુત્તાવી પવારિતો પરિપુણ્ણો પરિયોસિતો સુહિતો યાવદત્થો; અત્થિ ચ મે અયં પિણ્ડપાતો અતિરેકધમ્મો છડ્ડનીયધમ્મો. સચે આકઙ્ખથ, ભુઞ્જથ, નો ચે તુમ્હે ભુઞ્જિસ્સથ [સચે તુમ્હે ન ભુઞ્જિસ્સથ (સી. સ્યા. પી.)], ઇદાનાહં અપ્પહરિતે વા છડ્ડેસ્સામિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેસ્સામી’તિ. તત્રેકસ્સ ભિક્ખુનો એવમસ્સ – ‘ભગવા ખો ભુત્તાવી પવારિતો પરિપુણ્ણો પરિયોસિતો સુહિતો યાવદત્થો; અત્થિ ચાયં ભગવતો પિણ્ડપાતો અતિરેકધમ્મો છડ્ડનીયધમ્મો. સચે મયં ન ભુઞ્જિસ્સામ, ઇદાનિ ભગવા અપ્પહરિતે વા છડ્ડેસ્સતિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેસ્સતિ’. વુત્તં ખો પનેતં ભગવતા – ‘ધમ્મદાયાદા મે, ભિક્ખવે, ભવથ, મા આમિસદાયાદા’તિ. આમિસઞ્ઞતરં ખો પનેતં, યદિદં પિણ્ડપાતો. યંનૂનાહં ઇમં પિણ્ડપાતં અભુઞ્જિત્વા ઇમિનાવ જિઘચ્છાદુબ્બલ્યેન એવં ઇમં રત્તિન્દિવં [રત્તિદિવં (ક.)] વીતિનામેય્ય’’ન્તિ. સો તં પિણ્ડપાતં અભુઞ્જિત્વા તેનેવ જિઘચ્છાદુબ્બલ્યેન એવં તં રત્તિન્દિવં વીતિનામેય્ય. અથ દુતિયસ્સ ભિક્ખુનો એવમસ્સ – ‘ભગવા ખો ભુત્તાવી પવારિતો પરિપુણ્ણો પરિયોસિતો સુહિતો યાવદત્થો; અત્થિ ચાયં ભગવતો પિણ્ડપાતો અતિરેકધમ્મો છડ્ડનીયધમ્મો. સચે મયં ન ભુઞ્જિસ્સામ, ઇદાનિ ભગવા અપ્પહરિતે વા છડ્ડેસ્સતિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેસ્સતિ. યંનૂનાહં ઇમં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા જિઘચ્છાદુબ્બલ્યં પટિવિનોદેત્વા [પટિવિનેત્વા (સી. સ્યા. પી.)] એવં ઇમં રત્તિન્દિવં વીતિનામેય્ય’ન્તિ. સો તં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા જિઘચ્છાદુબ્બલ્યં પટિવિનોદેત્વા એવં તં રત્તિન્દિવં વીતિનામેય્ય. કિઞ્ચાપિ સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ તં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિત્વા જિઘચ્છાદુબ્બલ્યં પટિવિનોદેત્વા એવં તં રત્તિન્દિવં વીતિનામેય્ય, અથ ખો અસુયેવ મે પુરિમો ભિક્ખુ પુજ્જતરો ચ પાસંસતરો ચ. તં કિસ્સ હેતુ? તઞ્હિ તસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો દીઘરત્તં અપ્પિચ્છતાય સન્તુટ્ઠિયા સલ્લેખાય સુભરતાય વીરિયારમ્ભાય સંવત્તિસ્સતિ. તસ્માતિહ મે, ભિક્ખવે, ધમ્મદાયાદા ભવથ, મા આમિસદાયાદા. અત્થિ મે તુમ્હેસુ અનુકમ્પા – ‘કિન્તિ મે સાવકા ધમ્મદાયાદા ભવેય્યું, નો આમિસદાયાદા’’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન [વત્વા (સી. પી.) એવમીદિસેસુ ઠાનેસુ] સુગતો ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પાવિસિ.

૩૧. તત્ર ખો આયસ્મા સારિપુત્તો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ –

‘‘કિત્તાવતા નુ ખો, આવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તિ, કિત્તાવતા ચ પન સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તી’’તિ? ‘‘દૂરતોપિ ખો મયં, આવુસો, આગચ્છામ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ સન્તિકે એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થમઞ્ઞાતું. સાધુ વતાયસ્મન્તંયેવ સારિપુત્તં પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો; આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘તેન હાવુસો, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ –

‘‘કિત્તાવતા નુ ખો, આવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તિ? ઇધાવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તિ, યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ, તે ચ ધમ્મે નપ્પજહન્તિ, બાહુલિકા [બાહુલ્લિકા (સ્યા.)] ચ હોન્તિ, સાથલિકા, ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા, પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા. તત્રાવુસો, થેરા ભિક્ખૂ તીહિ ઠાનેહિ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તી’તિ – ઇમિના પઠમેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ તે ચ ધમ્મે નપ્પજહન્તી’તિ – ઇમિના દુતિયેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘બાહુલિકા ચ, સાથલિકા, ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા, પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા’તિ – ઇમિના તતિયેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. થેરા, આવુસો, ભિક્ખૂ ઇમેહિ તીહિ ઠાનેહિ ગારય્હા ભવન્તિ. તત્રાવુસો, મજ્ઝિમા ભિક્ખૂ…પે… નવા ભિક્ખૂ તીહિ ઠાનેહિ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તી’તિ – ઇમિના પઠમેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ તે ચ ધમ્મે નપ્પજહન્તી’તિ – ઇમિના દુતિયેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. ‘બાહુલિકા ચ હોન્તિ, સાથલિકા, ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા, પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા’તિ – ઇમિના તતિયેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ ગારય્હા ભવન્તિ. નવા, આવુસો, ભિક્ખૂ ઇમેહિ તીહિ ઠાનેહિ ગારય્હા ભવન્તિ. એત્તાવતા ખો, આવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકં નાનુસિક્ખન્તિ.

૩૨. ‘‘કિત્તાવતા ચ, પનાવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તિ? ઇધાવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તિ – યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ તે ચ ધમ્મે પજહન્તિ; ન ચ બાહુલિકા હોન્તિ, ન સાથલિકા ઓક્કમને નિક્ખિત્તધુરા પવિવેકે પુબ્બઙ્ગમા. તત્રાવુસો, થેરા ભિક્ખૂ તીહિ ઠાનેહિ પાસંસા ભવન્તિ. ‘સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તી’તિ – ઇમિના પઠમેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. ‘યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ તે ચ ધમ્મે પજહન્તી’તિ – ઇમિના દુતિયેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. ‘ન ચ બાહુલિકા, ન સાથલિકા ઓક્કમને નિક્ખિત્તધુરા પવિવેકે પુબ્બઙ્ગમા’તિ – ઇમિના તતિયેન ઠાનેન થેરા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. થેરા, આવુસો, ભિક્ખૂ ઇમેહિ તીહિ ઠાનેહિ પાસંસા ભવન્તિ. તત્રાવુસો, મજ્ઝિમા ભિક્ખૂ…પે… નવા ભિક્ખૂ તીહિ ઠાનેહિ પાસંસા ભવન્તિ. ‘સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તી’તિ – ઇમિના પઠમેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. ‘યેસઞ્ચ ધમ્માનં સત્થા પહાનમાહ તે ચ ધમ્મે પજહન્તી’તિ – ઇમિના દુતિયેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. ‘ન ચ બાહુલિકા, ન સાથલિકા ઓક્કમને નિક્ખિત્તધુરા પવિવેકે પુબ્બઙ્ગમા’તિ – ઇમિના તતિયેન ઠાનેન નવા ભિક્ખૂ પાસંસા ભવન્તિ. નવા, આવુસો, ભિક્ખૂ ઇમેહિ તીહિ ઠાનેહિ પાસંસા ભવન્તિ. એત્તાવતા ખો, આવુસો, સત્થુ પવિવિત્તસ્સ વિહરતો સાવકા વિવેકમનુસિક્ખન્તિ.

૩૩. ‘‘તત્રાવુસો, લોભો ચ પાપકો દોસો ચ પાપકો. લોભસ્સ ચ પહાનાય દોસસ્સ ચ પહાનાય અત્થિ મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ. કતમા ચ સા, આવુસો, મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં [સેય્યથીદં (સી. સ્યા. પી.)] – સમ્માદિટ્ઠિ સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માવાચા સમ્માકમ્મન્તો સમ્માઆજીવો સમ્માવાયામો સમ્માસતિ સમ્માસમાધિ. અયં ખો સા, આવુસો, મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ.

‘‘તત્રાવુસો, કોધો ચ પાપકો ઉપનાહો ચ પાપકો…પે… મક્ખો ચ પાપકો પળાસો ચ પાપકો, ઇસ્સા ચ પાપિકા મચ્છેરઞ્ચ પાપકં, માયા ચ પાપિકા સાઠેય્યઞ્ચ પાપકં, થમ્ભો ચ પાપકો સારમ્ભો ચ પાપકો, માનો ચ પાપકો અતિમાનો ચ પાપકો, મદો ચ પાપકો પમાદો ચ પાપકો. મદસ્સ ચ પહાનાય પમાદસ્સ ચ પહાનાય અત્થિ મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ. કતમા ચ સા, આવુસો, મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતિ? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માવાચા સમ્માકમ્મન્તો સમ્માઆજીવો સમ્માવાયામો સમ્માસતિ સમ્માસમાધિ. અયં ખો સા, આવુસો, મજ્ઝિમા પટિપદા ચક્ખુકરણી ઞાણકરણી ઉપસમાય અભિઞ્ઞાય સમ્બોધાય નિબ્બાનાય સંવત્તતી’’તિ.

ઇદમવોચાયસ્મા સારિપુત્તો. અત્તમના તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

ધમ્મદાયાદસુત્તં નિટ્ઠિતં તતિયં.