૯. ઉદપાનસુત્તં

૬૯. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા મલ્લેસુ ચારિકં ચરમાનો મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં યેન થૂણં [થૂનં (સી. સ્યા. પી.)] નામ મલ્લાનં બ્રાહ્મણગામો તદવસરિ. અસ્સોસું ખો થૂણેય્યકા બ્રાહ્મણગહપતિકા – ‘‘સમણો ખલુ, ભો, ગોતમો સક્યપુત્તો સક્યકુલા પબ્બજિતો મલ્લેસુ ચારિકં ચરમાનો મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં થૂણં અનુપ્પત્તો’’તિ.( ) [(અથ ખો તે થૂણેય્યકા બ્રાહ્મણગહપતિકા) (?)] ઉદપાનં તિણસ્સ ચ ભુસસ્સ ચ યાવ મુખતો પૂરેસું – ‘‘મા તે મુણ્ડકા સમણકા પાનીયં અપંસૂ’’તિ.

અથ ખો ભગવા મગ્ગા ઓક્કમ્મ યેન રુક્ખમૂલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘ઇઙ્ઘ મે ત્વં, આનન્દ, એતમ્હા ઉદપાના પાનીયં આહરા’’તિ.

એવં વુત્તે, આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇદાનિ સો, ભન્તે, ઉદપાનો થૂણેય્યકેહિ બ્રાહ્મણગહપતિકેહિ તિણસ્સ ચ ભુસસ્સ ચ યાવ મુખતો પૂરિતો – ‘મા તે મુણ્ડકા સમણકા પાનીયં અપંસૂ’’’તિ.

દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘ઇઙ્ઘ મે ત્વં, આનન્દ, એતમ્હા ઉદપાના પાનીયં આહરા’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પટિસ્સુત્વા પત્તં ગહેત્વા યેન સો ઉદપાનો તેનુપસઙ્કમિ. અથ ખો સો ઉદપાનો આયસ્મન્તે આનન્દે ઉપસઙ્કમન્તે સબ્બં તં તિણઞ્ચ ભુસઞ્ચ મુખતો ઓવમિત્વા અચ્છસ્સ ઉદકસ્સ અનાવિલસ્સ વિપ્પસન્નસ્સ યાવ મુખતો પૂરિતો વિસ્સન્દન્તો [વિસ્સન્દો (ક.)] મઞ્ઞે અટ્ઠાસિ.

અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો, તથાગતસ્સ મહિદ્ધિકતા મહાનુભાવતા! અયઞ્હિ સો ઉદપાનો મયિ ઉપસઙ્કમન્તે સબ્બં તં તિણઞ્ચ ભુસઞ્ચ મુખતો ઓવમિત્વા અચ્છસ્સ ઉદકસ્સ અનાવિલસ્સ વિપ્પસન્નસ્સ યાવ મુખતો પૂરિતો વિસ્સન્દન્તો મઞ્ઞે ઠિતો’’તિ!! પત્તેન પાનીયં આદાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે, તથાગતસ્સ મહિદ્ધિકતા મહાનુભાવતા! અયઞ્હિ સો, ભન્તે, ઉદપાનો મયિ ઉપસઙ્કમન્તે સબ્બં તં તિણઞ્ચ ભુસઞ્ચ મુખતો ઓવમિત્વા અચ્છસ્સ ઉદકસ્સ અનાવિલસ્સ વિપ્પસન્નસ્સ યાવ મુખતો પૂરિતો વિસ્સન્દન્તો મઞ્ઞે અટ્ઠાસિ!! પિવતુ ભગવા પાનીયં, પિવતુ સુગતો પાનીય’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘કિં કયિરા ઉદપાનેન,

આપા ચે સબ્બદા સિયું;

તણ્હાય મૂલતો છેત્વા,

કિસ્સ પરિયેસનં ચરે’’તિ. નવમં;