૮. સુન્દરીસુત્તં

૩૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા સક્કતો હોતિ ગરુકતો માનિતો પૂજિતો અપચિતો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. ભિક્ખુસઙ્ઘોપિ સક્કતો હોતિ ગરુકતો માનિતો પૂજિતો અપચિતો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. અઞ્ઞતિત્થિયા પન પરિબ્બાજકા અસક્કતા હોન્તિ અગરુકતા અમાનિતા અપૂજિતા અનપચિતા ન લાભિનો ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં.

અથ ખો તે અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા ભગવતો સક્કારં અસહમાના ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ યેન સુન્દરી પરિબ્બાજિકા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા સુન્દરિં પરિબ્બાજિકં એતદવોચું – ‘‘ઉસ્સહસિ ત્વં, ભગિનિ, ઞાતીનં અત્થં કાતુ’’ન્તિ? ‘‘ક્યાહં, અય્યા, કરોમિ? કિં મયા ન સક્કા [કિં મયા સક્કા (સ્યા. પી.)] કાતું? જીવિતમ્પિ મે પરિચ્ચત્તં ઞાતીનં અત્થાયા’’તિ.

‘‘તેન હિ, ભગિનિ, અભિક્ખણં જેતવનં ગચ્છાહી’’તિ. ‘‘એવં, અય્યા’’તિ ખો સુન્દરી પરિબ્બાજિકા તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં પટિસ્સુત્વા અભિક્ખણં જેતવનં અગમાસિ.

યદા તે અઞ્ઞિંસુ અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા – ‘‘વોદિટ્ઠા ખો સુન્દરી પરિબ્બાજિકા બહુજનેન અભિક્ખણં જેતવનં ગચ્છતી’’તિ [ગચ્છતીતિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. અથ નં જીવિતા વોરોપેત્વા તત્થેવ જેતવનસ્સ પરિખાકૂપે નિક્ખિપિત્વા [નિખનિત્વા (સી. સ્યા. પી.)] યેન રાજા પસેનદિ કોસલો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા રાજાનં પસેનદિં કોસલં એતદવોચું – ‘‘યા સા, મહારાજ, સુન્દરી પરિબ્બાજિકા; સા નો ન દિસ્સતી’’તિ. ‘‘કત્થ પન તુમ્હે આસઙ્કથા’’તિ? ‘‘જેતવને, મહારાજા’’તિ. ‘‘તેન હિ જેતવનં વિચિનથા’’તિ.

અથ ખો તે અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા જેતવનં વિચિનિત્વા યથાનિક્ખિત્તં પરિખાકૂપા ઉદ્ધરિત્વા મઞ્ચકં આરોપેત્વા સાવત્થિં પવેસેત્વા રથિયાય રથિયં સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં ઉપસઙ્કમિત્વા મનુસ્સે ઉજ્ઝાપેસું –

‘‘પસ્સથાય્યા સમણાનં સક્યપુત્તિયાનં કમ્મં! અલજ્જિનો ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા દુસ્સીલા પાપધમ્મા મુસાવાદિનો અબ્રહ્મચારિનો. ઇમે હિ નામ ધમ્મચારિનો સમચારિનો બ્રહ્મચારિનો સચ્ચવાદિનો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા પટિજાનિસ્સન્તિ! નત્થિ ઇમેસં સામઞ્ઞં, નત્થિ ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. નટ્ઠં ઇમેસં સામઞ્ઞં, નટ્ઠં ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. કુતો ઇમેસં સામઞ્ઞં, કુતો ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં? અપગતા ઇમે સામઞ્ઞા, અપગતા ઇમે બ્રહ્મઞ્ઞા. કથઞ્હિ નામ પુરિસો પુરિસકિચ્ચં કરિત્વા ઇત્થિં જીવિતા વોરોપેસ્સતી’’તિ!

તેન ખો પન સમયેન સાવત્થિયં મનુસ્સા ભિક્ખૂ દિસ્વા અસબ્ભાહિ ફરુસાહિ વાચાહિ અક્કોસન્તિ પરિભાસન્તિ રોસન્તિ વિહેસન્તિ –

‘‘અલજ્જિનો ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા દુસ્સીલા પાપધમ્મા મુસાવાદિનો અબ્રહ્મચારિનો. ઇમે હિ નામ ધમ્મચારિનો સમચારિનો બ્રહ્મચારિનો સચ્ચવાદિનો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા પટિજાનિસ્સન્તિ! નત્થિ ઇમેસં સામઞ્ઞં, નત્થિ ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. નટ્ઠં ઇમેસં સામઞ્ઞં, નટ્ઠં ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. કુતો ઇમેસં સામઞ્ઞં, કુતો ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં? અપગતા ઇમે સામઞ્ઞા, અપગતા ઇમે બ્રહ્મઞ્ઞા. કથઞ્હિ નામ પુરિસો પુરિસકિચ્ચં કરિત્વા ઇત્થિં જીવિતા વોરોપેસ્સતી’’તિ!

અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પાવિસિંસુ. સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું –

‘‘એતરહિ, ભન્તે, સાવત્થિયં મનુસ્સા ભિક્ખૂ દિસ્વા અસબ્ભાહિ ફરુસાહિ વાચાહિ અક્કોસન્તિ પરિભાસન્તિ રોસન્તિ વિહેસન્તિ – ‘અલજ્જિનો ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા દુસ્સીલા પાપધમ્મા મુસાવાદિનો અબ્રહ્મચારિનો. ઇમે હિ નામ ધમ્મચારિનો સમચારિનો બ્રહ્મચારિનો સચ્ચવાદિનો સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા પટિજાનિસ્સન્તિ. નત્થિ ઇમેસં સામઞ્ઞં, નત્થિ ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. નટ્ઠં ઇમેસં સામઞ્ઞં, નટ્ઠં ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં. કુતો ઇમેસં સામઞ્ઞં, કુતો ઇમેસં બ્રહ્મઞ્ઞં? અપગતા ઇમે સામઞ્ઞા, અપગતા ઇમે બ્રહ્મઞ્ઞા. કથઞ્હિ નામ પુરિસો પુરિસકિચ્ચં કરિત્વા ઇત્થિં જીવિતા વોરોપેસ્સતી’’’તિ!

‘‘નેસો, ભિક્ખવે, સદ્દો ચિરં ભવિસ્સતિ સત્તાહમેવ ભવિસ્સતિ. સત્તાહસ્સ અચ્ચયેન અન્તરધાયિસ્સતિ. તેન હિ, ભિક્ખવે, યે મનુસ્સા ભિક્ખૂ દિસ્વા અસબ્ભાહિ ફરુસાહિ વાચાહિ અક્કોસન્તિ પરિભાસન્તિ રોસન્તિ વિહેસન્તિ, તે તુમ્હે ઇમાય ગાથાય પટિચોદેથ –

‘‘‘અભૂતવાદી નિરયં ઉપેતિ,

યો વાપિ [યો ચાપિ (સી. પી. ક.)] કત્વા ન કરોમિ ચાહ;

ઉભોપિ તે પેચ્ચ સમા ભવન્તિ,

નિહીનકમ્મા મનુજા પરત્થા’’’તિ.

અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં પરિયાપુણિત્વા યે મનુસ્સા ભિક્ખૂ દિસ્વા અસબ્ભાહિ ફરુસાહિ વાચાહિ અક્કોસન્તિ પરિભાસન્તિ રોસન્તિ વિહેસન્તિ તે ઇમાય ગાથાય પટિચોદેન્તિ –

‘‘અભૂતવાદી નિરયં ઉપેતિ,

યો વાપિ કત્વા ન કરોમિચાહ;

ઉભોપિ તે પેચ્ચ સમા ભવન્તિ,

નિહીનકમ્મા મનુજા પરત્થા’’તિ.

મનુસ્સાનં એતદહોસિ – ‘‘અકારકા ઇમે સમણા સક્યપુત્તિયા. નયિમેહિ કતં. સપન્તિમે સમણા સક્યપુત્તિયા’’તિ. નેવ સો સદ્દો ચિરં અહોસિ. સત્તાહમેવ અહોસિ. સત્તાહસ્સ અચ્ચયેન અન્તરધાયિ.

અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતદવોચું –

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવ સુભાસિતં ચિદં ભન્તે ભગવતા – ‘નેસો, ભિક્ખવે, સદ્દો ચિરં ભવિસ્સતિ. સત્તાહમેવ ભવિસ્સતિ. સત્તાહસ્સ અચ્ચયેન અન્તરધાયિસ્સતી’તિ. અન્તરહિતો સો, ભન્તે, સદ્દો’’તિ.

અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘તુદન્તિ વાચાય જના અસઞ્ઞતા,

સરેહિ સઙ્ગામગતંવ કુઞ્જરં;

સુત્વાન વાક્યં ફરુસં ઉદીરિતં,

અધિવાસયે ભિક્ખુ અદુટ્ઠચિત્તો’’તિ. અટ્ઠમં;