૧૦. લોકસુત્તં

૩૦. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુવેલાયં વિહરતિ નજ્જા નેરઞ્જરાય તીરે બોધિરુક્ખમૂલે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો. તેન ખો પન સમયેન ભગવા સત્તાહં એકપલ્લઙ્કેન નિસિન્નો હોતિ વિમુત્તિસુખપટિસંવેદી.

અથ ખો ભગવા તસ્સ સત્તાહસ્સ અચ્ચયેન તમ્હા સમાધિમ્હા વુટ્ઠહિત્વા બુદ્ધચક્ખુના લોકં વોલોકેસિ. અદ્દસા ખો ભગવા બુદ્ધચક્ખુના વોલોકેન્તો સત્તે અનેકેહિ સન્તાપેહિ સન્તપ્પમાને, અનેકેહિ ચ પરિળાહેહિ પરિડય્હમાને – રાગજેહિપિ, દોસજેહિપિ, મોહજેહિપિ [મોહજેહિપીતિ (સબ્બત્થ)].

અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘અયં લોકો સન્તાપજાતો,

ફસ્સપરેતો રોગં વદતિ અત્તતો;

યેન યેન હિ મઞ્ઞતિ [યેન હિ મઞ્ઞતિ (સ્યા. પી.)],

તતો તં હોતિ અઞ્ઞથા.

‘‘અઞ્ઞથાભાવી ભવસત્તો લોકો,

ભવપરેતો ભવમેવાભિનન્દતિ;

યદભિનન્દતિ તં ભયં,

યસ્સ ભાયતિ તં દુક્ખં;

ભવવિપ્પહાનાય ખો પનિદં બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતિ’’.

‘‘‘યે હિ કેચિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ભવેન ભવસ્સ વિપ્પમોક્ખમાહંસુ, સબ્બે તે અવિપ્પમુત્તા ભવસ્મા’તિ વદામિ. ‘યે વા પન કેચિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા વિભવેન ભવસ્સ નિસ્સરણમાહંસુ, સબ્બે તે અનિસ્સટા ભવસ્મા’તિ વદામિ.

‘‘ઉપધિઞ્હિ પટિચ્ચ દુક્ખમિદં સમ્ભોતિ, સબ્બુપાદાનક્ખયા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો. લોકમિમં પસ્સ; પુથૂ અવિજ્જાય પરેતા ભૂતા ભૂતરતા અપરિમુત્તા; યે હિ કેચિ ભવા સબ્બધિ સબ્બત્થતાય સબ્બે તે ભવા અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા’’તિ.

‘‘એવમેતં યથાભૂતં, સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતો;

ભવતણ્હા પહીયતિ, વિભવં નાભિનન્દતિ.

‘‘સબ્બસો તણ્હાનં ખયા,

અસેસવિરાગનિરોધો નિબ્બાનં;

તસ્સ નિબ્બુતસ્સ ભિક્ખુનો,

અનુપાદા [અનુપાદાના (સી.)] પુનબ્ભવો ન હોતિ;

અભિભૂતો મારો વિજિતસઙ્ગામો,

ઉપચ્ચગા સબ્બભવાનિ તાદી’’તિ. દસમં;

નન્દવગ્ગો તતિયો નિટ્ઠિતો.