૮. સુપ્પવાસાસુત્તં

૧૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા કુણ્ડિકાયં [કુણ્ડિયાયં (સી. સ્યા. પી.)] વિહરતિ કુણ્ડધાનવને [કુણ્ડિટ્ઠાનવને (સ્યા. પી.)]. તેન ખો પન સમયેન સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા દુક્ખાહિ તિબ્બાહિ ખરાહિ કટુકાહિ વેદનાહિ ફુટ્ઠા તીહિ વિતક્કેહિ અધિવાસેતિ – ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો વત સો ભગવા યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેતિ; સુપ્પટિપન્નો વત તસ્સ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય પટિપન્નો; સુસુખં વત તં નિબ્બાનં યત્થિદં એવરૂપં દુક્ખં ન સંવિજ્જતી’’તિ.

અથ ખો સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સામિકં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, અય્યપુત્ત, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમ; ઉપસઙ્કમિત્વા મમ વચનેન ભગવતો પાદે સિરસા વન્દાહિ; અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા ભગવતો પાદે સિરસા વન્દતિ; અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છતી’તિ. એવઞ્ચ વદેહિ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા દુક્ખાહિ તિબ્બાહિ ખરાહિ કટુકાહિ વેદનાહિ ફુટ્ઠા તીહિ વિતક્કેહિ અધિવાસેતિ – સમ્માસમ્બુદ્ધો વત સો ભગવા યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેતિ; સુપ્પટિપન્નો વત તસ્સ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય પટિપન્નો; સુસુખં વત તં નિબ્બાનં યત્થિદં એવરૂપં દુક્ખં ન સંવિજ્જતી’’’તિ.

‘‘પરમ’’ન્તિ ખો સો કોલિયપુત્તો સુપ્પવાસાય કોલિયધીતાય પટિસ્સુત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો કોલિયપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા ભગવતો પાદે સિરસા વન્દતિ, અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છતિ; એવઞ્ચ વદેતિ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા દુક્ખાહિ તિબ્બાહિ ખરાહિ કટુકાહિ વેદનાહિ ફુટ્ઠા તીહિ વિતક્કેહિ અધિવાસેતિ – સમ્માસમ્બુદ્ધો વત સો ભગવા યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેતિ; સુપ્પટિપન્નો વત તસ્સ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો યો ઇમસ્સ એવરૂપસ્સ દુક્ખસ્સ પહાનાય પટિપન્નો; સુસુખં વત નિબ્બાનં યત્થિદં એવરૂપં દુક્ખં ન સંવિજ્જતી’’’તિ.

‘‘સુખિની હોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા; અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાયતૂ’’તિ. સહ વચના ચ પન ભગવતો સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાયિ.

‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સો કોલિયપુત્તો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા યેન સકં ઘરં તેન પચ્ચાયાસિ. અદ્દસા ખો સો કોલિયપુત્તો સુપ્પવાસં કોલિયધીતરં સુખિનિં અરોગં અરોગં પુત્તં વિજાતં. દિસ્વાનસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો, તથાગતસ્સ મહિદ્ધિકતા મહાનુભાવતા, યત્ર હિ નામાયં સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સહ વચના ચ પન [સહ વચના પન (પી.), સહ વચના (?)] ભગવતો સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાયિસ્સતી’’તિ! અત્તમનો પમુદિતો પીતિસોમનસ્સજાતો અહોસિ.

અથ ખો સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સામિકં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, અય્યપુત્ત, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમ; ઉપસઙ્કમિત્વા મમ વચનેન ભગવતો પાદે સિરસા વન્દાહિ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા ભગવતો પાદે સિરસા વન્દતી’તિ; એવઞ્ચ વદેહિ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા એતરહિ સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાતા. સા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભત્તેન નિમન્તેતિ. અધિવાસેતુ કિર, ભન્તે, ભગવા સુપ્પવાસાય કોલિયધીતાય સત્ત ભત્તાનિ સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેના’’’તિ.

‘‘પરમ’’ન્તિ ખો સો કોલિયપુત્તો સુપ્પવાસાય કોલિયધીતાય પટિસ્સુત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો કોલિયપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા ભગવતો પાદે સિરસા વન્દતિ; એવઞ્ચ વદેતિ – ‘સુપ્પવાસા, ભન્તે, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા એતરહિ સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાતા. સા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભત્તેન નિમન્તેતિ. અધિવાસેતુ કિર, ભન્તે, ભગવા સુપ્પવાસાય કોલિયધીતાય સત્ત ભત્તાનિ સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેના’’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરેન ઉપાસકેન બુદ્ધપ્પમુખો ભિક્ખુસઙ્ઘો સ્વાતનાય ભત્તેન નિમન્તિતો હોતિ. સો ચ ઉપાસકો આયસ્મતો મહામોગ્ગલ્લાનસ્સ [મહામોગ્ગલાનસ્સ (ક.)] ઉપટ્ઠાકો હોતિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં મહામોગ્ગલ્લાનં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, મોગ્ગલ્લાન, યેન સો ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ઉપાસકં એવં વદેહિ – ‘સુપ્પવાસા, આવુસો, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેસિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા એતરહિ સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાતા. સા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભત્તેન નિમન્તેતિ. કરોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત ભત્તાનિ, પચ્છા ત્વં કરિસ્સસી’તિ [કરિસ્સસીતિ સઞ્ઞાપેહિ (ક.)]. તુય્હેસો ઉપટ્ઠાકો’’તિ.

‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો ભગવતો પટિસ્સુત્વા યેન સો ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ઉપાસકં એતદવોચ – ‘‘સુપ્પવાસા, આવુસો, કોલિયધીતા સત્ત વસ્સાનિ ગબ્ભં ધારેતિ. સત્તાહં મૂળ્હગબ્ભા સા એતરહિ સુખિની અરોગા અરોગં પુત્તં વિજાતા. સા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભત્તેન નિમન્તેતિ. કરોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત ભત્તાનિ, પચ્છા ત્વં કરિસ્સસી’’તિ.

‘‘સચે મે, ભન્તે, અય્યો મહામોગ્ગલ્લાનો તિણ્ણં ધમ્માનં પાટિભોગો – ભોગાનઞ્ચ જીવિતસ્સ ચ સદ્ધાય ચ, કરોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત ભત્તાનિ, પચ્છાહં કરિસ્સામી’’તિ. ‘‘દ્વિન્નં ખો તે અહં [દ્વિન્નં ખો તેસં (પી.), દ્વિન્નં ખો નેસં (ક.)], આવુસો, ધમ્માનં પાટિભોગો – ભોગાનઞ્ચ જીવિતસ્સ ચ. સદ્ધાય પન ત્વંયેવ પાટિભોગો’’તિ.

‘‘સચે મે, ભન્તે, અય્યો મહામોગ્ગલ્લાનો દ્વિન્નં ધમ્માનં પાટિભોગો – ભોગાનઞ્ચ જીવિતસ્સ ચ, કરોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત ભત્તાનિ, પચ્છાહં કરિસ્સામી’’તિ.

અથ ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો તં ઉપાસકં સઞ્ઞાપેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સઞ્ઞત્તો [સઞ્ઞાતો (સ્યા.)], ભન્તે, સો ઉપાસકો મયા; કરોતુ સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્ત ભત્તાનિ, પચ્છા સો કરિસ્સતી’’તિ.

અથ ખો સુપ્પવાસા કોલિયધીતા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં પણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન સહત્થા સન્તપ્પેસિ સમ્પવારેસિ, તઞ્ચ દારકં ભગવન્તં વન્દાપેસિ સબ્બઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘં.

અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો તં દારકં એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ તે, દારક, ખમનીયં, કચ્ચિ યાપનીયં, કચ્ચિ ન કિઞ્ચિ દુક્ખ’’ન્તિ? ‘‘કુતો મે, ભન્તે સારિપુત્ત, ખમનીયં, કુતો યાપનીયં! સત્ત મે વસ્સાનિ લોહિતકુમ્ભિયં વુત્તાની’’તિ.

અથ ખો સુપ્પવાસા કોલિયધીતા – ‘‘પુત્તો મે ધમ્મસેનાપતિના સદ્ધિં મન્તેતી’’તિ અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા અહોસિ. અથ ખો ભગવા (સુપ્પવાસં કોલીયધીતરં અત્તમનં પમુદિતં પીતિસોમનસ્સજાતં વિદિત્વા [દિસ્વા (સી.)]) [( ) નત્થિ ઇઙ્ગલિસપોત્થકે] સુપ્પવાસં કોલિયધીતરં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છેય્યાસિ ત્વં, સુપ્પવાસે, અઞ્ઞમ્પિ એવરૂપં પુત્ત’’ન્તિ? ‘‘ઇચ્છેય્યામહં, ભગવા, અઞ્ઞાનિપિ એવરૂપાનિ સત્ત પુત્તાની’’તિ.

અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘અસાતં સાતરૂપેન, પિયરૂપેન અપ્પિયં;

દુક્ખં સુખસ્સ રૂપેન, પમત્તમતિવત્તતી’’તિ. અટ્ઠમં;