૬. છક્કનિપાતો

૧. ઉરુવેળકસ્સપત્થેરગાથા

૩૭૫. ‘‘દિસ્વાન પાટિહીરાનિ, ગોતમસ્સ યસસ્સિનો;

ન તાવાહં પણિપતિં, ઇસ્સામાનેન વઞ્ચિતો.

૩૭૬. ‘‘મમ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, ચોદેસિ નરસારથિ;

તતો મે આસિ સંવેગો, અબ્ભુતો લોમહંસનો.

૩૭૭. ‘‘પુબ્બે જટિલભૂતસ્સ, યા મે સિદ્ધિ પરિત્તિકા;

તાહં તદા નિરાકત્વા [નિરંકત્વા (સ્યા. ક.)], પબ્બજિં જિનસાસને.

૩૭૮. ‘‘પુબ્બે યઞ્ઞેન સન્તુટ્ઠો, કામધાતુપુરક્ખતો;

પચ્છા રાગઞ્ચ દોસઞ્ચ, મોહઞ્ચાપિ સમૂહનિં.

૩૭૯. ‘‘પુબ્બેનિવાસં જાનામિ, દિબ્બચક્ખુ વિસોધિતં;

ઇદ્ધિમા પરચિત્તઞ્ઞૂ, દિબ્બસોતઞ્ચ પાપુણિં.

૩૮૦. ‘‘યસ્સ ચત્થાય પબ્બજિતો, અગારસ્માનગારિયં;

સો મે અત્થો અનુપ્પત્તો, સબ્બસંયોજનક્ખયો’’તિ.

… ઉરુવેળકસ્સપો થેરો….

૨. તેકિચ્છકારિત્થેરગાથા

૩૮૧. ‘‘અતિહિતા વીહિ, ખલગતા સાલી;

ન ચ લભે પિણ્ડં, કથમહં કસ્સં.

૩૮૨. ‘‘બુદ્ધમપ્પમેય્યં અનુસ્સર પસન્નો;

પીતિયા ફુટસરીરો હોહિસિ સતતમુદગ્ગો.

૩૮૩. ‘‘ધમ્મમપ્પમેય્યં અનુસ્સર પસન્નો;

પીતિયા ફુટસરીરો હોહિસિ સતતમુદગ્ગો.

૩૮૪. ‘‘સઙ્ઘમપ્પમેય્યં અનુસ્સર પસન્નો;

પીતિયા ફુટસરીરો હોહિસિ સતતમુદગ્ગો.

૩૮૫. ‘‘અબ્ભોકાસે વિહરસિ, સીતા હેમન્તિકા ઇમા રત્યો;

મા સીતેન પરેતો વિહઞ્ઞિત્થો, પવિસ ત્વં વિહારં ફુસિતગ્ગળં.

૩૮૬. ‘‘ફુસિસ્સં ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો, તાહિ ચ સુખિતો વિહરિસ્સં;

નાહં સીતેન વિહઞ્ઞિસ્સં, અનિઞ્જિતો વિહરન્તો’’તિ.

… તેકિચ્છકારી [તેકિચ્છકાનિ (સી. સ્યા. પી.)] થેરો….

૩. મહાનાગત્થેરગાથા

૩૮૭. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો નૂપલબ્ભતિ;

પરિહાયતિ સદ્ધમ્મા, મચ્છો અપ્પોદકે યથા.

૩૮૮. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો નૂપલબ્ભતિ;

ન વિરૂહતિ સદ્ધમ્મે, ખેત્તે બીજંવ પૂતિકં.

૩૮૯. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો નૂપલબ્ભતિ;

આરકા હોતિ નિબ્બાના [નિબ્બાણા (સી.)], ધમ્મરાજસ્સ સાસને.

૩૯૦. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો ઉપલબ્ભતિ;

ન વિહાયતિ સદ્ધમ્મા, મચ્છો બવ્હોદકે [બહ્વોદકે (સી.), બહોદકે (સ્યા.)] યથા.

૩૯૧. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો ઉપલબ્ભતિ;

સો વિરૂહતિ સદ્ધમ્મે, ખેત્તે બીજંવ ભદ્દકં.

૩૯૨. ‘‘યસ્સ સબ્રહ્મચારીસુ, ગારવો ઉપલબ્ભતિ;

સન્તિકે હોતિ નિબ્બાનં [નિબ્બાણં (સી.)], ધમ્મરાજસ્સ સાસને’’તિ.

… મહાનાગો થેરો….

૪. કુલ્લત્થેરગાથા

૩૯૩. ‘‘કુલ્લો સિવથિકં ગન્ત્વા, અદ્દસ ઇત્થિમુજ્ઝિતં;

અપવિદ્ધં સુસાનસ્મિં, ખજ્જન્તિં કિમિહી ફુટં.

૩૯૪. ‘‘આતુરં અસુચિં પૂતિં, પસ્સ કુલ્લ સમુસ્સયં;

ઉગ્ઘરન્તં પગ્ઘરન્તં, બાલાનં અભિનન્દિતં.

૩૯૫. ‘‘ધમ્માદાસં ગહેત્વાન, ઞાણદસ્સનપત્તિયા;

પચ્ચવેક્ખિં ઇમં કાયં, તુચ્છં સન્તરબાહિરં.

૩૯૬. ‘‘યથા ઇદં તથા એતં, યથા એતં તથા ઇદં;

યથા અધો તથા ઉદ્ધં, યથા ઉદ્ધં તથા અધો.

૩૯૭. ‘‘યથા દિવા તથા રત્તિં, યથા રત્તિં તથા દિવા;

યથા પુરે તથા પચ્છા, યથા પચ્છા તથા પુરે.

૩૯૮. ‘‘પઞ્ચઙ્ગિકેન તુરિયેન, ન રતી હોતિ તાદિસી;

યથા એકગ્ગચિત્તસ્સ, સમ્મા ધમ્મં વિપસ્સતો’’તિ.

… કુલ્લો થેરો….

૫. માલુક્યપુત્તત્થેરગાથા

૩૯૯. ‘‘મનુજસ્સ પમત્તચારિનો, તણ્હા વડ્ઢતિ માલુવા વિય;

સો પ્લવતી [પ્લવતિ (સી. પી. ક.), પરિપ્લવતિ (સ્યા.)] હુરા હુરં, ફલમિચ્છંવ વનસ્મિ વાનરો.

૪૦૦. ‘‘યં એસા સહતે [સહતિ (પી. ક.)] જમ્મી, તણ્હા લોકે વિસત્તિકા;

સોકા તસ્સ પવડ્ઢન્તિ, અભિવટ્ઠંવ [અભિવુટ્ઠંવ (સ્યા.), અભિવડ્ઢંવ (ક.)] બીરણં.

૪૦૧. ‘‘યો ચેતં સહતે [સહતિ (પી. ક.)] જમ્મિં, તણ્હં લોકે દુરચ્ચયં;

સોકા તમ્હા પપતન્તિ, ઉદબિન્દૂવ પોક્ખરા.

૪૦૨. ‘‘તં વો વદામિ ભદ્દં વો, યાવન્તેત્થ સમાગતા;

તણ્હાય મૂલં ખણથ, ઉસીરત્થોવ બીરણં;

મા વો નળંવ સોતોવ, મારો ભઞ્જિ પુનપ્પુનં.

૪૦૩. ‘‘કરોથ બુદ્ધવચનં, ખણો વો મા ઉપચ્ચગા;

ખણાતીતા હિ સોચન્તિ, નિરયમ્હિ સમપ્પિતા.

૪૦૪. ‘‘પમાદો રજો પમાદો [સબ્બદા (સી. ક.), સુત્તનિપાતટ્ઠકથાયં ઉટ્ઠાનસુત્તવણ્ણના ઓલોકેતબ્બા], પમાદાનુપતિતો રજો;

અપ્પમાદેન વિજ્જાય, અબ્બહે સલ્લમત્તનો’’તિ.

… માલુક્યપુત્તો [માલુઙ્ક્યપુત્તો (સી. સ્યા. પી.)] થેરો….

૬. સપ્પદાસત્થેરગાથા

૪૦૫. ‘‘પણ્ણવીસતિવસ્સાનિ, યતો પબ્બજિતો અહં;

અચ્છરાસઙ્ઘાતમત્તમ્પિ, ચેતોસન્તિમનજ્ઝગં.

૪૦૬. ‘‘અલદ્ધા ચિત્તસ્સેકગ્ગં, કામરાગેન અટ્ટિતો [અદ્દિતો (સ્યા. સી. અટ્ઠ.), અડ્ડિતો (ક.)];

બાહા પગ્ગય્હ કન્દન્તો, વિહારા ઉપનિક્ખમિં [નૂપનિક્ખમિં (સબ્બત્થ), દુપનિક્ખમિં (?)].

૪૦૭. ‘‘સત્થં વા આહરિસ્સામિ, કો અત્થો જીવિતેન મે;

કથં હિ સિક્ખં પચ્ચક્ખં, કાલં કુબ્બેથ માદિસો.

૪૦૮. ‘‘તદાહં ખુરમાદાય, મઞ્ચકમ્હિ ઉપાવિસિં;

પરિનીતો ખુરો આસિ, ધમનિં છેત્તુમત્તનો.

૪૦૯. ‘‘તતો મે મનસીકારો, યોનિસો ઉદપજ્જથ;

આદીનવો પાતુરહુ, નિબ્બિદા સમતિટ્ઠથ.

૪૧૦. ‘‘તતો ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે, પસ્સ ધમ્મસુધમ્મતં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… સપ્પદાસો થેરો….

૭.કાતિયાનત્થેરગાથા

૪૧૧. ‘‘ઉટ્ઠેહિ નિસીદ કાતિયાન, મા નિદ્દાબહુલો અહુ જાગરસ્સુ;

મા તં અલસં પમત્તબન્ધુ, કૂટેનેવ જિનાતુ મચ્ચુરાજા.

૪૧૨. ‘‘સેય્યથાપિ [સયથાપિ (સી. પી.)] મહાસમુદ્દવેગો, એવં જાતિજરાતિવત્તતે તં;

સો કરોહિ સુદીપમત્તનો ત્વં, ન હિ તાણં તવ વિજ્જતેવ અઞ્ઞં.

૪૧૩. ‘‘સત્થા હિ વિજેસિ મગ્ગમેતં, સઙ્ગા જાતિજરાભયા અતીતં;

પુબ્બાપરરત્તમપ્પમત્તો, અનુયુઞ્જસ્સુ દળ્હં કરોહિ યોગં.

૪૧૪. ‘‘પુરિમાનિ પમુઞ્ચ બન્ધનાનિ, સઙ્ઘાટિખુરમુણ્ડભિક્ખભોજી;

મા ખિડ્ડારતિઞ્ચ મા નિદ્દં, અનુયુઞ્જિત્થ ઝાય કાતિયાન.

૪૧૫. ‘‘ઝાયાહિ જિનાહિ કાતિયાન, યોગક્ખેમપથેસુ કોવિદોસિ;

પપ્પુય્ય અનુત્તરં વિસુદ્ધિં, પરિનિબ્બાહિસિ વારિનાવ જોતિ.

૪૧૬. ‘‘પજ્જોતકરો પરિત્તરંસો, વાતેન વિનમ્યતે લતાવ;

એવમ્પિ તુવં અનાદિયાનો, મારં ઇન્દસગોત્ત નિદ્ધુનાહિ;

સો વેદયિતાસુ વીતરાગો, કાલં કઙ્ખ ઇધેવ સીતિભૂતો’’તિ.

… કાતિયાનો થેરો….

૮. મિગજાલત્થેરગાથા

૪૧૭. ‘‘સુદેસિતો ચક્ખુમતા, બુદ્ધેનાદિચ્ચબન્ધુના;

સબ્બસંયોજનાતીતો, સબ્બવટ્ટવિનાસનો.

૪૧૮. ‘‘નિય્યાનિકો ઉત્તરણો, તણ્હામૂલવિસોસનો;

વિસમૂલં આઘાતનં, છેત્વા પાપેતિ નિબ્બુતિં.

૪૧૯. ‘‘અઞ્ઞાણમૂલભેદાય, કમ્મયન્તવિઘાટનો;

વિઞ્ઞાણાનં પરિગ્ગહે, ઞાણવજિરનિપાતનો.

૪૨૦. ‘‘વેદનાનં વિઞ્ઞાપનો, ઉપાદાનપ્પમોચનો;

ભવં અઙ્ગારકાસુંવ, ઞાણેન અનુપસ્સનો [અનુપસ્સકો (સી. પી.)].

૪૨૧. ‘‘મહારસો સુગમ્ભીરો, જરામચ્ચુનિવારણો;

અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, દુક્ખૂપસમનો સિવો.

૪૨૨. ‘‘કમ્મં કમ્મન્તિ ઞત્વાન, વિપાકઞ્ચ વિપાકતો;

પટિચ્ચુપ્પન્નધમ્માનં, યથાવાલોકદસ્સનો;

મહાખેમઙ્ગમો સન્તો, પરિયોસાનભદ્દકો’’તિ.

… મિગજાલો થેરો….

૯. પુરોહિતપુત્તજેન્તત્થેરગાથા

૪૨૩. ‘‘જાતિમદેન મત્તોહં, ભોગઇસ્સરિયેન ચ;

સણ્ઠાનવણ્ણરૂપેન, મદમત્તો અચારિહં.

૪૨૪. ‘‘નાત્તનો સમકં કઞ્ચિ, અતિરેકં ચ મઞ્ઞિસં;

અતિમાનહતો બાલો, પત્થદ્ધો ઉસ્સિતદ્ધજો.

૪૨૫. ‘‘માતરં પિતરઞ્ચાપિ, અઞ્ઞેપિ ગરુસમ્મતે;

ન કઞ્ચિ અભિવાદેસિં, માનત્થદ્ધો અનાદરો.

૪૨૬. ‘‘દિસ્વા વિનાયકં અગ્ગં, સારથીનં વરુત્તમં;

તપન્તમિવ આદિચ્ચં, ભિક્ખુસઙ્ઘપુરક્ખતં.

૪૨૭. ‘‘માનં મદઞ્ચ છડ્ડેત્વા, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

સિરસા અભિવાદેસિં, સબ્બસત્તાનમુત્તમં.

૪૨૮. ‘‘અતિમાનો ચ ઓમાનો, પહીના સુસમૂહતા;

અસ્મિમાનો સમુચ્છિન્નો, સબ્બે માનવિધા હતા’’તિ.

… જેન્તો પુરોહિતપુત્તો થેરો….

૧૦. સુમનત્થેરગાથા

૪૨૯. ‘‘યદા નવો પબ્બજિતો, જાતિયા સત્તવસ્સિકો;

ઇદ્ધિયા અભિભોત્વાન, પન્નગિન્દં મહિદ્ધિકં.

૪૩૦. ‘‘ઉપજ્ઝાયસ્સ ઉદકં, અનોતત્તા મહાસરા;

આહરામિ તતો દિસ્વા, મં સત્થા એતદબ્રવિ’’.

૪૩૧. ‘‘સારિપુત્ત ઇમં પસ્સ, આગચ્છન્તં કુમારકં;

ઉદકકુમ્ભમાદાય, અજ્ઝત્તં સુસમાહિતં.

૪૩૨. ‘‘પાસાદિકેન વત્તેન, કલ્યાણઇરિયાપથો;

સામણેરોનુરુદ્ધસ્સ, ઇદ્ધિયા ચ વિસારદો.

૪૩૩. ‘‘આજાનીયેન આજઞ્ઞો, સાધુના સાધુકારિતો;

વિનીતો અનુરુદ્ધેન, કતકિચ્ચેન સિક્ખિતો.

૪૩૪. ‘‘સો પત્વા પરમં સન્તિં, સચ્છિકત્વા અકુપ્પતં;

સામણેરો સ સુમનો, મા મં જઞ્ઞાતિ ઇચ્છતી’’તિ.

… સુમનો થેરો….

૧૧. ન્હાતકમુનિત્થેરગાથા

૪૩૫. ‘‘વાતરોગાભિનીતો ત્વં, વિહરં કાનને વને;

પવિદ્ધગોચરે લૂખે, કથં ભિક્ખુ કરિસ્સસિ’’.

૪૩૬. ‘‘પીતિસુખેન વિપુલેન, ફરિત્વાન સમુસ્સયં;

લૂખમ્પિ અભિસમ્ભોન્તો, વિહરિસ્સામિ કાનને.

૪૩૭. ‘‘ભાવેન્તો સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે, ઇન્દ્રિયાનિ બલાનિ ચ;