૫. પઞ્ચકનિપાતો

૧. રાજદત્તત્થેરગાથા

૩૧૫. ‘‘ભિક્ખુ સિવથિકં [સીવથિકં (સી. સ્યા. પી.)] ગન્ત્વા, અદ્દસ ઇત્થિમુજ્ઝિતં;

અપવિદ્ધં સુસાનસ્મિં, ખજ્જન્તિં કિમિહી ફુટં.

૩૧૬. ‘‘યઞ્હિ એકે જિગુચ્છન્તિ, મતં દિસ્વાન પાપકં;

કામરાગો પાતુરહુ, અન્ધોવ સવતી [વસતી (સી.)] અહું.

૩૧૭. ‘‘ઓરં ઓદનપાકમ્હા, તમ્હા ઠાના અપક્કમિં;

સતિમા સમ્પજાનોહં, એકમન્તં ઉપાવિસિં.

૩૧૮. ‘‘તતો મે મનસીકારો, યોનિસો ઉદપજ્જથ;

આદીનવો પાતુરહુ, નિબ્બિદા સમતિટ્ઠથ.

૩૧૯. ‘‘તતો ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે, પસ્સ ધમ્મસુધમ્મતં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… રાજદત્તો થેરો….

૨. સુભૂતત્થેરગાથા

૩૨૦. ‘‘અયોગે યુઞ્જમત્તાનં, પુરિસો કિચ્ચમિચ્છકો [કિચ્ચમિચ્છતો (સી.), કિચ્ચમિચ્છયં (કત્થચિ)];

ચરં ચે નાધિગચ્છેય્ય, ‘તં મે દુબ્ભગલક્ખણં’.

૩૨૧. ‘‘અબ્બૂળ્હં અઘગતં વિજિતં, એકઞ્ચે ઓસ્સજેય્ય કલીવ સિયા;

સબ્બાનિપિ ચે ઓસ્સજેય્ય અન્ધોવ સિયા, સમવિસમસ્સ અદસ્સનતો.

૩૨૨. ‘‘યઞ્હિ કયિરા તઞ્હિ વદે, યં ન કયિરા ન તં વદે;

અકરોન્તં ભાસમાનં, પરિજાનન્તિ પણ્ડિતા.

૩૨૩. [ધ. પ. ૫૧ ધમ્મપદેપિ] ‘‘યથાપિ રુચિરં પુપ્ફં, વણ્ણવન્તં અગન્ધકં;

એવં સુભાસિતા વાચા, અફલા હોતિ અકુબ્બતો.

૩૨૪. [ધ. પ. ૫૨] ‘‘યથાપિ રુચિરં પુપ્ફં, વણ્ણવન્તં સુગન્ધકં [સગન્ધકં (સી. સ્યા. પી.)];

એવં સુભાસિતા વાચા, સફલા હોતિ કુબ્બતો’’તિ [સકુબ્બતો (સી. પી.), સુકુબ્બતો (સ્યા.)].

… સુભૂતો થેરો….

૩. ગિરિમાનન્દત્થેરગાથા

૩૨૫. ‘‘વસ્સતિ દેવો યથા સુગીતં, છન્ના મે કુટિકા સુખા નિવાતા;

તસ્સં વિહરામિ વૂપસન્તો, અથ ચે પત્થયસી પવસ્સ દેવ.

૩૨૬. ‘‘વસ્સતિ દેવો યથા સુગીતં, છન્ના મે કુટિકા સુખા નિવાતા;

તસ્સં વિહરામિ સન્તચિત્તો, અથ ચે પત્થયસી પવસ્સ દેવ.

૩૨૭. ‘‘વસ્સતિ દેવો…પે… તસ્સં વિહરામિ વીતરાગો…પે….

૩૨૮. ‘‘વસ્સતિ દેવો…પે… તસ્સં વિહરામિ વીતદોસો…પે….

૩૨૯. ‘‘વસ્સતિ દેવો…પે… તસ્સં વિહરામિ વીતમોહો;

અથ ચે પત્થયસી પવસ્સ દેવા’’તિ.

… ગિરિમાનન્દો થેરો….

૪. સુમનત્થેરગાથા

૩૩૦. ‘‘યં પત્થયાનો ધમ્મેસુ, ઉપજ્ઝાયો અનુગ્ગહિ;

અમતં અભિકઙ્ખન્તં, કતં કત્તબ્બકં મયા.

૩૩૧. ‘‘અનુપ્પત્તો સચ્છિકતો, સયં ધમ્મો અનીતિહો;

વિસુદ્ધિઞાણો નિક્કઙ્ખો, બ્યાકરોમિ તવન્તિકે.

૩૩૨. ‘‘પુબ્બેનિવાસં જાનામિ, દિબ્બચક્ખુ વિસોધિતં;

સદત્થો મે અનુપ્પત્તો, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૩૩૩. ‘‘અપ્પમત્તસ્સ મે સિક્ખા, સુસ્સુતા તવ સાસને;

સબ્બે મે આસવા ખીણા, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

૩૩૪. ‘‘અનુસાસિ મં અરિયવતા, અનુકમ્પિ અનુગ્ગહિ;

અમોઘો તુય્હમોવાદો, અન્તેવાસિમ્હિ સિક્ખિતો’’તિ.

… સુમનો થેરો….

૫. વડ્ઢત્થેરગાથા

૩૩૫. ‘‘સાધૂ હિ કિર મે માતા, પતોદં ઉપદંસયિ;

યસ્સાહં વચનં સુત્વા, અનુસિટ્ઠો જનેત્તિયા;

આરદ્ધવીરિયો પહિતત્તો, પત્તો સમ્બોધિમુત્તમં.

૩૩૬. ‘‘અરહા દક્ખિણેય્યોમ્હિ, તેવિજ્જો અમતદ્દસો;

જેત્વા નમુચિનો સેનં, વિહરામિ અનાસવો.

૩૩૭. ‘‘અજ્ઝત્તઞ્ચ બહિદ્ધા ચ, યે મે વિજ્જિંસુ આસવા;

સબ્બે અસેસા ઉચ્છિન્ના, ન ચ ઉપ્પજ્જરે પુન.

૩૩૮. ‘‘વિસારદા ખો ભગિની, એતમત્થં અભાસયિ;

‘અપિહા નૂન મયિપિ, વનથો તે ન વિજ્જતિ’.

૩૩૯. ‘‘પરિયન્તકતં દુક્ખં, અન્તિમોયં સમુસ્સયો;

જાતિમરણસંસારો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ.

… વડ્ઢો થેરો….

૬. નદીકસ્સપત્થેરગાથા

૩૪૦. ‘‘અત્થાય વત મે બુદ્ધો, નદિં નેરઞ્જરં અગા;

યસ્સાહં ધમ્મં સુત્વાન, મિચ્છાદિટ્ઠિં વિવજ્જયિં.

૩૪૧. ‘‘યજિં ઉચ્ચાવચે યઞ્ઞે, અગ્ગિહુત્તં જુહિં અહં;

‘એસા સુદ્ધી’તિ મઞ્ઞન્તો, અન્ધભૂતો [અન્ધીભૂતો (ક.)] પુથુજ્જનો.

૩૪૨. ‘‘દિટ્ઠિગહનપક્ખન્દો [પક્ખન્તો (સી.), પક્ખન્નો (સ્યા. પી.)], પરામાસેન મોહિતો;

અસુદ્ધિં મઞ્ઞિસં સુદ્ધિં, અન્ધભૂતો અવિદ્દસુ.

૩૪૩. ‘‘મિચ્છાદિટ્ઠિ પહીના મે, ભવા સબ્બે પદાલિતા [વિદાલિતા (ક.)];

જુહામિ દક્ખિણેય્યગ્ગિં, નમસ્સામિ તથાગતં.

૩૪૪. ‘‘મોહા સબ્બે પહીના મે, ભવતણ્હા પદાલિતા;

વિક્ખીણો જાતિસંસારો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ.

… નદીકસ્સપો થેરો….

૭. ગયાકસ્સપત્થેરગાથા

૩૪૫. ‘‘પાતો મજ્ઝન્હિકં સાયં, તિક્ખત્તું દિવસસ્સહં;

ઓતરિં ઉદકં સોહં, ગયાય ગયફગ્ગુયા.

૩૪૬. ‘‘‘યં મયા પકતં પાપં, પુબ્બે અઞ્ઞાસુ જાતિસુ;

તં દાનીધ પવાહેમિ’, એવંદિટ્ઠિ પુરે અહું.

૩૪૭. ‘‘સુત્વા સુભાસિતં વાચં, ધમ્મત્થસહિતં પદં;

તથં યાથાવકં અત્થં, યોનિસો પચ્ચવેક્ખિસં;

૩૪૮. ‘‘નિન્હાતસબ્બપાપોમ્હિ, નિમ્મલો પયતો સુચિ;

સુદ્ધો સુદ્ધસ્સ દાયાદો, પુત્તો બુદ્ધસ્સ ઓરસો.

૩૪૯. ‘‘ઓગય્હટ્ઠઙ્ગિકં સોતં, સબ્બપાપં પવાહયિં;

તિસ્સો વિજ્જા અજ્ઝગમિં, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… ગયાકસ્સપો થેરો….

૮. વક્કલિત્થેરગાથા

૩૫૦. ‘‘વાતરોગાભિનીતો ત્વં, વિહરં કાનને વને;

પવિટ્ઠગોચરે લૂખે, કથં ભિક્ખુ કરિસ્સસિ.

૩૫૧. ‘‘પીતિસુખેન વિપુલેન, ફરમાનો સમુસ્સયં;

લૂખમ્પિ અભિસમ્ભોન્તો, વિહરિસ્સામિ કાનને.

૩૫૨. ‘‘ભાવેન્તો સતિપટ્ઠાને, ઇન્દ્રિયાનિ બલાનિ ચ;

બોજ્ઝઙ્ગાનિ ચ ભાવેન્તો, વિહરિસ્સામિ કાનને.

૩૫૩. ‘‘આરદ્ધવીરિયે પહિતત્તે, નિચ્ચં દળ્હપરક્કમે [આરદ્ધવીરિયો પહિતત્તો, નિચ્ચં દળ્હપરક્કમો (સી.)];

સમગ્ગે સહિતે દિસ્વા, વિહરિસ્સામિ કાનને.

૩૫૪. ‘‘અનુસ્સરન્તો સમ્બુદ્ધં, અગ્ગં દન્તં સમાહિતં;

અતન્દિતો રત્તિન્દિવં, વિહરિસ્સામિ કાનને’’તિ.

… વક્કલિત્થેરો….

૯. વિજિતસેનત્થેરગાથા

૩૫૫. ‘‘ઓલગ્ગેસ્સામિ તે ચિત્ત, આણિદ્વારેવ હત્થિનં;

ન તં પાપે નિયોજેસ્સં, કામજાલ [કામજાલં (સ્યા.)] સરીરજ [સરીરજં (સ્યા. ક.)].

૩૫૬. ‘‘ત્વં ઓલગ્ગો ન ગચ્છસિ [ન ગઞ્છિસિ (પી)], દ્વારવિવરં ગજોવ અલભન્તો;

ન ચ ચિત્તકલિ પુનપ્પુનં, પસક્ક [પસહં (સી. સ્યા. પી.)] પાપરતો ચરિસ્સસિ.

૩૫૭. ‘‘યથા કુઞ્જરં અદન્તં, નવગ્ગહમઙ્કુસગ્ગહો;

બલવા આવત્તેતિ અકામં, એવં આવત્તયિસ્સં તં.

૩૫૮. ‘‘યથા વરહયદમકુસલો, સારથિ પવરો દમેતિ આજઞ્ઞં;

એવં દમયિસ્સં તં, પતિટ્ઠિતો પઞ્ચસુ બલેસુ.

૩૫૯. ‘‘સતિયા તં નિબન્ધિસ્સં, પયુત્તો તે દમેસ્સામિ [પયતત્તો વોદપેસ્સામિ (સી.)];

વીરિયધુરનિગ્ગહિતો, ન યિતો દૂરં ગમિસ્સસે ચિત્તા’’તિ.

… વિજિતસેનો થેરો….

૧૦. યસદત્તત્થેરગાથા

૩૬૦. ‘‘ઉપારમ્ભચિત્તો દુમ્મેધો, સુણાતિ જિનસાસનં;

આરકા હોતિ સદ્ધમ્મા, નભસો પથવી યથા.

૩૬૧. ‘‘ઉપારમ્ભચિત્તો દુમ્મેધો, સુણાતિ જિનસાસનં;

પરિહાયતિ સદ્ધમ્મા, કાળપક્ખેવ ચન્દિમા.

૩૬૨. ‘‘ઉપારમ્ભચિત્તો દુમ્મેધો, સુણાતિ જિનસાસનં;

પરિસુસ્સતિ સદ્ધમ્મે, મચ્છો અપ્પોદકે યથા.

૩૬૩. ‘‘ઉપારમ્ભચિત્તો દુમ્મેધો, સુણાતિ જિનસાસનં;

ન વિરૂહતિ સદ્ધમ્મે, ખેત્તે બીજંવ પૂતિકં.

૩૬૪. ‘‘યો ચ તુટ્ઠેન ચિત્તેન, સુણાતિ જિનસાસનં;

ખેપેત્વા આસવે સબ્બે, સચ્છિકત્વા અકુપ્પતં;

પપ્પુય્ય પરમં સન્તિં, પરિનિબ્બાતિનાસવો’’તિ.

… યસદત્તો થેરો….

૧૧. સોણકુટિકણ્ણત્થેરગાથા

૩૬૫. ‘‘ઉપસમ્પદા ચ મે લદ્ધા, વિમુત્તો ચમ્હિ અનાસવો;

સો ચ મે ભગવા દિટ્ઠો, વિહારે ચ સહાવસિં.

૩૬૬. ‘‘બહુદેવ રત્તિં ભગવા, અબ્ભોકાસેતિનામયિ;

વિહારકુસલો સત્થા, વિહારં પાવિસી તદા.

૩૬૭. ‘‘સન્થરિત્વાન સઙ્ઘાટિં, સેય્યં કપ્પેસિ ગોતમો;

સીહો સેલગુહાયંવ, પહીનભયભેરવો.

૩૬૮. ‘‘તતો કલ્યાણવાક્કરણો, સમ્માસમ્બુદ્ધસાવકો;

સોણો અભાસિ સદ્ધમ્મં, બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ સમ્મુખા.

૩૬૯. ‘‘પઞ્ચક્ખન્ધે પરિઞ્ઞાય, ભાવયિત્વાન અઞ્જસં;

પપ્પુય્ય પરમં સન્તિં, પરિનિબ્બિસ્સત્યનાસવો’’તિ.

… સોણો કુટિકણ્ણથેરો….

૧૨. કોસિયત્થેરગાથા

૩૭૦. ‘‘યો વે ગરૂનં વચનઞ્ઞુ ધીરો, વસે ચ તમ્હિ જનયેથ પેમં;

સો ભત્તિમા નામ ચ હોતિ પણ્ડિતો, ઞત્વા ચ ધમ્મેસુ વિસેસિ અસ્સ.

૩૭૧. ‘‘યં આપદા ઉપ્પતિતા ઉળારા, નક્ખમ્ભયન્તે પટિસઙ્ખયન્તં;

સો થામવા નામ ચ હોતિ પણ્ડિતો, ઞત્વા ચ ધમ્મેસુ વિસેસિ અસ્સ.

૩૭૨. ‘‘યો વે સમુદ્દોવ ઠિતો અનેજો, ગમ્ભીરપઞ્ઞો નિપુણત્થદસ્સી;

અસંહારિયો નામ ચ હોતિ પણ્ડિતો, ઞત્વા ચ ધમ્મેસુ વિસેસિ અસ્સ.

૩૭૩. ‘‘બહુસ્સુતો ધમ્મધરો ચ હોતિ, ધમ્મસ્સ હોતિ અનુધમ્મચારી;

સો તાદિસો નામ ચ હોતિ પણ્ડિતો, ઞત્વા ચ ધમ્મેસુ વિસેસિ અસ્સ.

૩૭૪. ‘‘અત્થઞ્ચ યો જાનાતિ ભાસિતસ્સ, અત્થઞ્ચ ઞત્વાન તથા કરોતિ;

અત્થન્તરો નામ સ હોતિ પણ્ડિતો, ઞત્વા ચ ધમ્મેસુ વિસેસિ અસ્સા’’તિ.

… કોસિયો થેરો….

પઞ્ચકનિપાતો નિટ્ઠિતો.