૧૭. તિંસનિપાતો

૧. ફુસ્સત્થેરગાથા

૯૪૯. પાસાદિકે બહૂ દિસ્વા, ભાવિતત્તે સુસંવુતે;

ઇસિ પણ્ડરસગોત્તો [પણ્ડરસ્સ ગોત્તો (સી.)], અપુચ્છિ ફુસ્સસવ્હયં.

૯૫૦. ‘‘કિંછન્દા કિમધિપ્પાયા, કિમાકપ્પા ભવિસ્સરે;

અનાગતમ્હિ કાલમ્હિ, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો’’.

૯૫૧. ‘‘સુણોહિ વચનં મય્હં, ઇસિપણ્ડરસવ્હય;

સક્કચ્ચં ઉપધારેહિ, આચિક્ખિસ્સામ્યનાગતં.

૯૫૨. ‘‘કોધના ઉપનાહી ચ, મક્ખી થમ્ભી સઠા બહૂ;

ઉસ્સુકી નાનાવાદા ચ, ભવિસ્સન્તિ અનાગતે.

૯૫૩. ‘‘અઞ્ઞાતમાનિનો ધમ્મે, ગમ્ભીરે તીરગોચરા;

લહુકા અગરુ ધમ્મે, અઞ્ઞમઞ્ઞમગારવા.

૯૫૪. ‘‘બહૂ આદીનવા લોકે, ઉપ્પજ્જિસ્સન્ત્યનાગતે;

સુદેસિતં ઇમં ધમ્મં, કિલેસેસ્સન્તિ [કિલેસિસ્સન્તિ (સી.), કિલિસિસ્સન્તિ (સ્યા. ક.)] દુમ્મતી.

૯૫૫. ‘‘ગુણહીનાપિ સઙ્ઘમ્હિ, વોહરન્તા વિસારદા;

બલવન્તો ભવિસ્સન્તિ, મુખરા અસ્સુતાવિનો.

૯૫૬. ‘‘ગુણવન્તોપિ સઙ્ઘમ્હિ, વોહરન્તા યથાત્થતો;

દુબ્બલા તે ભવિસ્સન્તિ, હિરીમના અનત્થિકા.

૯૫૭. ‘‘રજતં જાતરૂપઞ્ચ, ખેત્તં વત્થુમજેળકં;

દાસિદાસઞ્ચ દુમ્મેધા, સાદિયિસ્સન્ત્યનાગતે.

૯૫૮. ‘‘ઉજ્ઝાનસઞ્ઞિનો બાલા, સીલેસુ અસમાહિતા;

ઉન્નળા વિચરિસ્સન્તિ, કલહાભિરતા મગા.

૯૫૯. ‘‘ઉદ્ધતા ચ ભવિસ્સન્તિ, નીલચીવરપારુતા;

કુહા થદ્ધા લપા સિઙ્ગી, ચરિસ્સન્ત્યરિયા વિય.

૯૬૦. ‘‘તેલસણ્ઠેહિ કેસેહિ, ચપલા અઞ્જનક્ખિકા;

રથિયાય ગમિસ્સન્તિ, દન્તવણ્ણિકપારુતા.

૯૬૧. ‘‘અજેગુચ્છં વિમુત્તેહિ, સુરત્તં અરહદ્ધજં;

જિગુચ્છિસ્સન્તિ કાસાવં, ઓદાતેસુ સમુચ્છિતા [ઓદાતે સુસમુચ્છિતા (સી.)].

૯૬૨. ‘‘લાભકામા ભવિસ્સન્તિ, કુસીતા હીનવીરિયા;

કિચ્છન્તા વનપત્થાનિ, ગામન્તેસુ વસિસ્સરે.

૯૬૩. ‘‘યે યે લાભં લભિસ્સન્તિ, મિચ્છાજીવરતા સદા;

તે તેવ અનુસિક્ખન્તા, ભજિસ્સન્તિ અસંયતા.

૯૬૪. ‘‘યે યે અલાભિનો લાભં, ન તે પુજ્જા ભવિસ્સરે;

સુપેસલેપિ તે ધીરે, સેવિસ્સન્તિ ન તે તદા.

૯૬૫. ‘‘મિલક્ખુરજનં રત્તં [પિલક્ખરજનં રત્તં (?)], ગરહન્તા સકં ધજં;

તિત્થિયાનં ધજં કેચિ, ધારિસ્સન્ત્યવદાતકં.

૯૬૬. ‘‘અગારવો ચ કાસાવે, તદા તેસં ભવિસ્સતિ;

પટિસઙ્ખા ચ કાસાવે, ભિક્ખૂનં ન ભવિસ્સતિ.

૯૬૭. ‘‘અભિભૂતસ્સ દુક્ખેન, સલ્લવિદ્ધસ્સ રુપ્પતો;

પટિસઙ્ખા મહાઘોરા, નાગસ્સાસિ અચિન્તિયા.

૯૬૮. ‘‘છદ્દન્તો હિ તદા દિસ્વા, સુરત્તં અરહદ્ધજં;

તાવદેવ ભણી ગાથા, ગજો અત્થોપસંહિતા’’.

૯૬૯. [ધ. પ. ૯; જા. ૧.૨.૧૪૧; ૧.૧૬.૧૨૨] ‘‘અનિક્કસાવો કાસાવં, યો વત્થં પરિધસ્સતિ [પરિદહિસ્સતિ (સી. સ્યા.)];

અપેતો દમસચ્ચેન, ન સો કાસાવમરહતિ.

૯૭૦. ‘‘યો ચ વન્તકાસાવસ્સ, સીલેસુ સુસમાહિતો;

ઉપેતો દમસચ્ચેન, સ વે કાસાવમરહતિ.

૯૭૧. ‘‘વિપન્નસીલો દુમ્મેધો, પાકટો કામકારિયો;

વિબ્ભન્તચિત્તો નિસ્સુક્કો, ન સો કાસાવમરહતિ.

૯૭૨. ‘‘યો ચ સીલેન સમ્પન્નો, વીતરાગો સમાહિતો;

ઓદાતમનસઙ્કપ્પો, સ વે કાસાવમરહતિ.

૯૭૩. ‘‘ઉદ્ધતો ઉન્નળો બાલો, સીલં યસ્સ ન વિજ્જતિ;

ઓદાતકં અરહતિ, કાસાવં કિં કરિસ્સતિ.

૯૭૪. ‘‘ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ, દુટ્ઠચિત્તા અનાદરા;

તાદીનં મેત્તચિત્તાનં, નિગ્ગણ્હિસ્સન્ત્યનાગતે.

૯૭૫. ‘‘સિક્ખાપેન્તાપિ થેરેહિ, બાલા ચીવરધારણં;

ન સુણિસ્સન્તિ દુમ્મેધા, પાકટા કામકારિયા.

૯૭૬. ‘‘તે તથા સિક્ખિતા બાલા, અઞ્ઞમઞ્ઞં અગારવા;

નાદિયિસ્સન્તુપજ્ઝાયે, ખળુઙ્કો વિય સારથિં.

૯૭૭. ‘‘એવં અનાગતદ્ધાનં, પટિપત્તિ ભવિસ્સતિ;

ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનઞ્ચ, પત્તે કાલમ્હિ પચ્છિમે.

૯૭૮. ‘‘પુરા આગચ્છતે એતં, અનાગતં મહબ્ભયં;

સુબ્બચા હોથ સખિલા, અઞ્ઞમઞ્ઞં સગારવા.

૯૭૯. ‘‘મેત્તચિત્તા કારુણિકા, હોથ સીલેસુ સંવુતા;

આરદ્ધવીરિયા પહિતત્તા, નિચ્ચં દળ્હપરક્કમા.

૯૮૦. ‘‘પમાદં ભયતો દિસ્વા, અપ્પમાદઞ્ચ ખેમતો;

ભાવેથટ્ઠઙ્ગિકં મગ્ગં, ફુસન્તા અમતં પદ’’ન્તિ.

… ફુસ્સો થેરો….

૨. સારિપુત્તત્થેરગાથા

૯૮૧. ‘‘યથાચારી યથાસતો સતીમા, યતસઙ્કપ્પજ્ઝાયિ અપ્પમત્તો;

અજ્ઝત્તરતો સમાહિતત્તો, એકો સન્તુસિતો તમાહુ ભિક્ખું.

૯૮૨. ‘‘અલ્લં સુક્ખં વા ભુઞ્જન્તો, ન બાળ્હં સુહિતો સિયા;

ઊનૂદરો મિતાહારો, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે.

૯૮૩. ‘‘ચત્તારો પઞ્ચ આલોપે, અભુત્વા ઉદકં પિવે;

અલં ફાસુવિહારાય, પહિતત્તસ્સ ભિક્ખુનો.

૯૮૪. ‘‘કપ્પિયં તં ચે છાદેતિ, ચીવરં ઇદમત્થિકં [ઇદમત્થિતં (સી.)];

અલં ફાસુવિહારાય, પહિતત્તસ્સ ભિક્ખુનો.

૯૮૫. ‘‘પલ્લઙ્કેન નિસિન્નસ્સ, જણ્ણુકે નાભિવસ્સતિ;

અલં ફાસુવિહારાય, પહિતત્તસ્સ ભિક્ખુનો.

૯૮૬. [સં. નિ. ૪.૨૫૩; ઇતિવુ. ૫૩] ‘‘યો સુખં દુક્ખતો અદ્દ, દુક્ખમદ્દક્ખિ સલ્લતો;

ઉભયન્તરેન [ઉભયમન્તરે (સી.)] નાહોસિ, કેન લોકસ્મિ કિં સિયા.

૯૮૭. ‘‘મા મે કદાચિ પાપિચ્છો, કુસીતો હીનવીરિયો;

અપ્પસ્સુતો અનાદરો, કેન લોકસ્મિ કિં સિયા.

૯૮૮. ‘‘બહુસ્સુતો ચ મેધાવી, સીલેસુ સુસમાહિતો;

ચેતોસમથમનુયુત્તો, અપિ મુદ્ધનિ તિટ્ઠતુ.

૯૮૯. ‘‘યો પપઞ્ચમનુયુત્તો, પપઞ્ચાભિરતો મગો;

વિરાધયી સો નિબ્બાનં, યોગક્ખેમં અનુત્તરં.

૯૯૦. ‘‘યો ચ પપઞ્ચં હિત્વાન, નિપ્પપઞ્ચપથે રતો;

આરાધયી સો નિબ્બાનં, યોગક્ખેમં અનુત્તરં.

૯૯૧. [ધ. પ. ૯૮] ‘‘ગામે વા યદિ વારઞ્ઞે, નિન્ને વા યદિ વા થલે;

યત્થ અરહન્તો વિહરન્તિ, તં ભૂમિરામણેય્યકં.

૯૯૨. ‘‘રમણીયાનિ અરઞ્ઞાનિ, યત્થ ન રમતી જનો;

વીતરાગા રમિસ્સન્તિ, ન તે કામગવેસિનો.

૯૯૩. [ધ. પ. ૭૬] ‘‘નિધીનંવ પવત્તારં, યં પસ્સે વજ્જદસ્સિનં;

નિગ્ગય્હવાદિં મેધાવિં, તાદિસં પણ્ડિતં ભજે;

તાદિસં ભજમાનસ્સ, સેય્યો હોતિ ન પાપિયો.

૯૯૪. [ધ. પ. ૭૭] ‘‘ઓવદેય્યાનુસાસેય્ય, અસબ્ભા ચ નિવારયે;

સતઞ્હિ સો પિયો હોતિ, અસતં હોતિ અપ્પિયો.

૯૯૫. ‘‘અઞ્ઞસ્સ ભગવા બુદ્ધો, ધમ્મં દેસેસિ ચક્ખુમા;

ધમ્મે દેસિયમાનમ્હિ, સોતમોધેસિમત્થિકો;

તં મે અમોઘં સવનં, વિમુત્તોમ્હિ અનાસવો.

૯૯૬. ‘‘નેવ પુબ્બેનિવાસાય, નપિ દિબ્બસ્સ ચક્ખુનો;

ચેતોપરિયાય ઇદ્ધિયા, ચુતિયા ઉપપત્તિયા;

સોતધાતુવિસુદ્ધિયા, પણિધી મે ન વિજ્જતિ [કથા. ૩૭૮].

૯૯૭. ‘‘રુક્ખમૂલંવ નિસ્સાય, મુણ્ડો સઙ્ઘાટિપારુતો;

પઞ્ઞાય ઉત્તમો થેરો, ઉપતિસ્સોવ [ઉપતિસ્સો ચ (સી. ક.)] ઝાયતિ.

૯૯૮. ‘‘અવિતક્કં સમાપન્નો, સમ્માસમ્બુદ્ધસાવકો;

અરિયેન તુણ્હીભાવેન, ઉપેતો હોતિ તાવદે.

૯૯૯. [ઉદા. ૨૪] ‘‘યથાપિ પબ્બતો સેલો, અચલો સુપ્પતિટ્ઠિતો;

એવં મોહક્ખયા ભિક્ખુ, પબ્બતોવ ન વેધતિ.

૧૦૦૦. ‘‘અનઙ્ગણસ્સ પોસસ્સ, નિચ્ચં સુચિગવેસિનો;

વાલગ્ગમત્તં પાપસ્સ, અબ્ભમત્તંવ ખાયતિ.

૧૦૦૧. ‘‘નાભિનન્દામિ મરણં, નાભિનન્દામિ જીવિતં;

નિક્ખિપિસ્સં ઇમં કાયં, સમ્પજાનો પતિસ્સતો.

૧૦૦૨. ‘‘નાભિનન્દામિ મરણં, નાભિનન્દામિ જીવિતં;

કાલઞ્ચ પટિકઙ્ખામિ, નિબ્બિસં ભતકો યથા.

૧૦૦૩. ‘‘ઉભયેન મિદં મરણમેવ, નામરણં પચ્છા વા પુરે વા;

પટિપજ્જથ મા વિનસ્સથ, ખણો વો મા ઉપચ્ચગા.

૧૦૦૪. ‘‘નગરં યથા પચ્ચન્તં, ગુત્તં સન્તરબાહિરં;

એવં ગોપેથ અત્તાનં, ખણો વો મા ઉપચ્ચગા;

ખણાતીતા હિ સોચન્તિ, નિરયમ્હિ સમપ્પિતા.

૧૦૦૫. ‘‘ઉપસન્તો ઉપરતો, મન્તભાણી [મત્તભાણી (સી.)] અનુદ્ધતો;

ધુનાતિ પાપકે ધમ્મે, દુમપત્તંવ માલુતો.

૧૦૦૬. ‘‘ઉપસન્તો ઉપરતો, મન્તભાણી અનુદ્ધતો;

અપ્પાસિ [અબ્બહિ (સ્યા.), અભાસિ (?)] પાપકે ધમ્મે, દુમપત્તંવ માલુતો.

૧૦૦૭. ‘‘ઉપસન્તો અનાયાસો, વિપ્પસન્નો અનાવિલો;

કલ્યાણસીલો મેધાવી, દુક્ખસ્સન્તકરો સિયા.

૧૦૦૮. ‘‘ન વિસ્સસે એકતિયેસુ એવં, અગારિસુ પબ્બજિતેસુ ચાપિ;

સાધૂપિ હુત્વા ન અસાધુ હોન્તિ, અસાધુ હુત્વા પુન સાધુ હોન્તિ.

૧૦૦૯. ‘‘કામચ્છન્દો ચ બ્યાપાદો, થિનમિદ્ધઞ્ચ ભિક્ખુનો;

ઉદ્ધચ્ચં વિચિકિચ્છા ચ, પઞ્ચેતે ચિત્તકેલિસા.

૧૦૧૦. ‘‘યસ્સ સક્કરિયમાનસ્સ, અસક્કારેન ચૂભયં;

સમાધિ ન વિકમ્પતિ, અપ્પમાદવિહારિનો.

૧૦૧૧. ‘‘તં ઝાયિનં સાતતિકં, સુખુમદિટ્ઠિવિપસ્સકં;

ઉપાદાનક્ખયારામં, આહુ સપ્પુરિસો ઇતિ.

૧૦૧૨. ‘‘મહાસમુદ્દો પથવી, પબ્બતો અનિલોપિ ચ;

ઉપમાય ન યુજ્જન્તિ, સત્થુ વરવિમુત્તિયા.

૧૦૧૩. ‘‘ચક્કાનુવત્તકો થેરો, મહાઞાણી સમાહિતો;

પથવાપગ્ગિસમાનો, ન રજ્જતિ ન દુસ્સતિ.

૧૦૧૪. ‘‘પઞ્ઞાપારમિતં પત્તો, મહાબુદ્ધિ મહામતિ;

અજળો જળસમાનો, સદા ચરતિ નિબ્બુતો.

૧૦૧૫. ‘‘પરિચિણ્ણો મયા સત્થા…પે… ભવનેત્તિ સમૂહતા.

૧૦૧૬. ‘‘સમ્પાદેથપ્પમાદેન, એસા મે અનુસાસની;

હન્દાહં પરિનિબ્બિસ્સં, વિપ્પમુત્તોમ્હિ સબ્બધી’’તિ.

… સારિપુત્તો થેરો….

૩. આનન્દત્થેરગાથા

૧૦૧૭. ‘‘પિસુણેન ચ કોધનેન ચ, મચ્છરિના ચ વિભૂતનન્દિના;

સખિતં ન કરેય્ય પણ્ડિતો, પાપો કાપુરિસેન સઙ્ગમો.

૧૦૧૮. ‘‘સદ્ધેન ચ પેસલેન ચ, પઞ્ઞવતા બહુસ્સુતેન ચ;

સખિતં કરેય્ય પણ્ડિતો, ભદ્દો સપ્પુરિસેન સઙ્ગમો.

૧૦૧૯. ‘‘પસ્સ ચિત્તકતં બિમ્બં…પે… યસ્સ નત્થિ ધુવં ઠિતિ.