૧૨. દ્વયતાનુપસ્સનાસુત્તં

એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા તદહુપોસથે પન્નરસે પુણ્ણાય પુણ્ણમાય રત્તિયા ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો અબ્ભોકાસે નિસિન્નો હોતિ. અથ ખો ભગવા તુણ્હીભૂતં તુણ્હીભૂતં ભિક્ખુસઙ્ઘં અનુવિલોકેત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘‘યે તે, ભિક્ખવે, કુસલા ધમ્મા અરિયા નિય્યાનિકા સમ્બોધગામિનો, તેસં વો, ભિક્ખવે, કુસલાનં ધમ્માનં અરિયાનં નિય્યાનિકાનં સમ્બોધગામીનં કા ઉપનિસા સવનાયા’તિ ઇતિ ચે, ભિક્ખવે, પુચ્છિતારો અસ્સુ, તે એવમસ્સુ વચનીયા – ‘યાવદેવ દ્વયતાનં ધમ્માનં યથાભૂતં ઞાણાયા’તિ. કિઞ્ચ દ્વયતં વદેથ?

(૧) ‘‘ઇદં દુક્ખં, અયં દુક્ખસમુદયોતિ અયમેકાનુપસ્સના. અયં દુક્ખનિરોધો, અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદાતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા દ્વયતાનુપસ્સિનો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અપ્પમત્તસ્સ આતાપિનો પહિતત્તસ્સ વિહરતો દ્વિન્નં ફલાનં અઞ્ઞતરં ફલં પાટિકઙ્ખં – દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞા, સતિ વા ઉપાદિસેસે અનાગામિતા’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૨૯. ‘‘યે દુક્ખં નપ્પજાનન્તિ, અથો દુક્ખસ્સ સમ્ભવં;

યત્થ ચ સબ્બસો દુક્ખં, અસેસં ઉપરુજ્ઝતિ;

તઞ્ચ મગ્ગં ન જાનન્તિ, દુક્ખૂપસમગામિનં.

૭૩૦. ‘‘ચેતોવિમુત્તિહીના તે, અથો પઞ્ઞાવિમુત્તિયા;

અભબ્બા તે અન્તકિરિયાય, તે વે જાતિજરૂપગા.

૭૩૧. ‘‘યે ચ દુક્ખં પજાનન્તિ, અથો દુક્ખસ્સ સમ્ભવં;

યત્થ ચ સબ્બસો દુક્ખં, અસેસં ઉપરુજ્ઝતિ;

તઞ્ચ મગ્ગં પજાનન્તિ, દુક્ખૂપસમગામિનં.

૭૩૨. ‘‘ચેતોવિમુત્તિસમ્પન્ના, અથો પઞ્ઞાવિમુત્તિયા;

ભબ્બા તે અન્તકિરિયાય, ન તે જાતિજરૂપગા’’તિ.

(૨) ‘‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ પરિયાયેન સમ્મા દ્વયતાનુપસ્સના’તિ, ઇતિ ચે, ભિક્ખવે, પુચ્છિતારો અસ્સુ; ‘સિયા’તિસ્સુ વચનીયા. કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં ઉપધિપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. ઉપધીનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૩૩. ‘‘ઉપધિનિદાના પભવન્તિ દુક્ખા, યે કેચિ લોકસ્મિમનેકરૂપા;

યો વે અવિદ્વા ઉપધિં કરોતિ, પુનપ્પુનં દુક્ખમુપેતિ મન્દો;

તસ્મા પજાનં ઉપધિં ન કયિરા, દુક્ખસ્સ જાતિપ્પભવાનુપસ્સી’’તિ.

(૩) ‘‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ પરિયાયેન સમ્મા દ્વયતાનુપસ્સના’તિ, ઇતિ ચે, ભિક્ખવે, પુચ્છિતારો અસ્સુ; ‘સિયા’તિસ્સુ વચનીયા. કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં અવિજ્જાપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. અવિજ્જાય ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૩૪. ‘‘જાતિમરણસંસારં, યે વજન્તિ પુનપ્પુનં;

ઇત્થભાવઞ્ઞથાભાવં, અવિજ્જાયેવ સા ગતિ.

૭૩૫. ‘‘અવિજ્જા હાયં મહામોહો, યેનિદં સંસિતં ચિરં;

વિજ્જાગતા ચ યે સત્તા, ન તે ગચ્છન્તિ [નાગચ્છન્તિ (સી. પી.)] પુનબ્ભવ’’ન્તિ.

(૪) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં સઙ્ખારપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. સઙ્ખારાનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૩૬. ‘‘યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ, સબ્બં સઙ્ખારપચ્ચયા;

સઙ્ખારાનં નિરોધેન, નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૩૭. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, દુક્ખં સઙ્ખારપચ્ચયા;

સબ્બસઙ્ખારસમથા, સઞ્ઞાનં ઉપરોધના;

એવં દુક્ખક્ખયો હોતિ, એતં ઞત્વા યથાતથં.

૭૩૮. ‘‘સમ્મદ્દસા વેદગુનો, સમ્મદઞ્ઞાય પણ્ડિતા;

અભિભુય્ય મારસંયોગં, ન ગચ્છન્તિ [નાગચ્છન્તિ (સી. પી.)] પુનબ્ભવ’’ન્તિ.

(૫) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં વિઞ્ઞાણપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. વિઞ્ઞાણસ્સ ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૩૯. ‘‘યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ, સબ્બં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા;

વિઞ્ઞાણસ્સ નિરોધેન, નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૪૦. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, દુક્ખં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા;

વિઞ્ઞાણૂપસમા ભિક્ખુ, નિચ્છાતો પરિનિબ્બુતો’’તિ.

(૬) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં ફસ્સપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. ફસ્સસ્સ ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૪૧. ‘‘તેસં ફસ્સપરેતાનં, ભવસોતાનુસારિનં;

કુમ્મગ્ગપટિપન્નાનં, આરા સંયોજનક્ખયો.

૭૪૨. ‘‘યે ચ ફસ્સં પરિઞ્ઞાય, અઞ્ઞાયુપસમે [પઞ્ઞાય ઉપસમે (સ્યા.)] રતા;

તે વે ફસ્સાભિસમયા, નિચ્છાતા પરિનિબ્બુતા’’તિ.

(૭) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં વેદનાપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. વેદનાનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૪૩. ‘‘સુખં વા યદિ વા દુક્ખં, અદુક્ખમસુખં સહ;

અજ્ઝત્તઞ્ચ બહિદ્ધા ચ, યં કિઞ્ચિ અત્થિ વેદિતં.

૭૪૪. ‘‘એતં દુક્ખન્તિ ઞત્વાન, મોસધમ્મં પલોકિનં [પલોકિતં (સી.)];

ફુસ્સ ફુસ્સ વયં પસ્સં, એવં તત્થ વિજાનતિ [વિરજ્જતિ (ક. સી.)];

વેદનાનં ખયા ભિક્ખુ, નિચ્છાતો પરિનિબ્બુતો’’તિ.

(૮) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં તણ્હાપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. તણ્હાય ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૪૫. ‘‘તણ્હાદુતિયો પુરિસો, દીઘમદ્ધાન સંસરં;

ઇત્થભાવઞ્ઞથાભાવં, સંસારં નાતિવત્તતિ.

૭૪૬. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, તણ્હં [તણ્હા (બહૂસુ) ઇતિવુત્તકે ૧૫ પસ્સિતબ્બં] દુક્ખસ્સ સમ્ભવં;

વીતતણ્હો અનાદાનો, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

(૯) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં ઉપાદાનપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. ઉપાદાનાનં [ઉપાદાનસ્સ (સ્યા. ક.)] ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૪૭. ‘‘ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભૂતો દુક્ખં નિગચ્છતિ;

જાતસ્સ મરણં હોતિ, એસો દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૪૮. ‘‘તસ્મા ઉપાદાનક્ખયા, સમ્મદઞ્ઞાય પણ્ડિતા;

જાતિક્ખયં અભિઞ્ઞાય, ન ગચ્છન્તિ પુનબ્ભવ’’ન્તિ.

(૧૦) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં આરમ્ભપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. આરમ્ભાનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૪૯. ‘‘યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ, સબ્બં આરમ્ભપચ્ચયા;

આરમ્ભાનં નિરોધેન, નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૫૦. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, દુક્ખં આરમ્ભપચ્ચયા;

સબ્બારમ્ભં પટિનિસ્સજ્જ, અનારમ્ભે વિમુત્તિનો.

૭૫૧. ‘‘ઉચ્છિન્નભવતણ્હસ્સ, સન્તચિત્તસ્સ ભિક્ખુનો;

વિક્ખીણો [વિતિણ્ણો (સી.)] જાતિસંસારો, નત્થિ તસ્સ પુનબ્ભવો’’તિ.

(૧૧) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં આહારપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. આહારાનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૫૨. ‘‘યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ, સબ્બં આહારપચ્ચયા;

આહારાનં નિરોધેન, નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૫૩. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, દુક્ખં આહારપચ્ચયા;

સબ્બાહારં પરિઞ્ઞાય, સબ્બાહારમનિસ્સિતો.

૭૫૪. ‘‘આરોગ્યં સમ્મદઞ્ઞાય, આસવાનં પરિક્ખયા;

સઙ્ખાય સેવી ધમ્મટ્ઠો, સઙ્ખ્યં [સઙ્ખં (સી. પી.)] નોપેતિ વેદગૂ’’તિ.

(૧૨) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ સબ્બં ઇઞ્જિતપચ્ચયાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. ઇઞ્જિતાનં ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધા નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૫૫. ‘‘યં કિઞ્ચિ દુક્ખં સમ્ભોતિ, સબ્બં ઇઞ્જિતપચ્ચયા;

ઇઞ્જિતાનં નિરોધેન, નત્થિ દુક્ખસ્સ સમ્ભવો.

૭૫૬. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, દુક્ખં ઇઞ્જિતપચ્ચયા;

તસ્મા હિ એજં વોસ્સજ્જ, સઙ્ખારે ઉપરુન્ધિય;

અનેજો અનુપાદાનો, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

(૧૩) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? નિસ્સિતસ્સ ચલિતં હોતીતિ, અયમેકાનુપસ્સના. અનિસ્સિતો ન ચલતીતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૫૭. ‘‘અનિસ્સિતો ન ચલતિ, નિસ્સિતો ચ ઉપાદિયં;

ઇત્થભાવઞ્ઞથાભાવં, સંસારં નાતિવત્તતિ.

૭૫૮. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, નિસ્સયેસુ મહબ્ભયં;

અનિસ્સિતો અનુપાદાનો, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

(૧૪) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? રૂપેહિ, ભિક્ખવે, અરૂપા [આરુપ્પા (સી. પી.)] સન્તતરાતિ, અયમેકાનુપસ્સના. અરૂપેહિ નિરોધો સન્તતરોતિ, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૫૯. ‘‘યે ચ રૂપૂપગા સત્તા, યે ચ અરૂપટ્ઠાયિનો [આરુપ્પવાસિનો (સી. પી.)];

નિરોધં અપ્પજાનન્તા, આગન્તારો પુનબ્ભવં.

૭૬૦. ‘‘યે ચ રૂપે પરિઞ્ઞાય, અરૂપેસુ અસણ્ઠિતા [સુસણ્ઠિતા (સી. સ્યા. પી.)];

નિરોધે યે વિમુચ્ચન્તિ, તે જના મચ્ચુહાયિનો’’તિ.

(૧૫) ‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ…પે… કથઞ્ચ સિયા? યં, ભિક્ખવે, સદેવકસ્સ લોકસ્સ સમારકસ્સ સબ્રહ્મકસ્સ સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ઇદં સચ્ચન્તિ ઉપનિજ્ઝાયિતં તદમરિયાનં એતં મુસાતિ યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠં, અયમેકાનુપસ્સના. યં, ભિક્ખવે, સદેવકસ્સ…પે… સદેવમનુસ્સાય ઇદં મુસાતિ ઉપનિજ્ઝાયિતં, તદમરિયાનં એતં સચ્ચન્તિ યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠં, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા…પે… અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૬૧. ‘‘અનત્તનિ અત્તમાનિં [અત્તમાની (સ્યા.), અત્તમાનં (પી. ક.)], પસ્સ લોકં સદેવકં;

નિવિટ્ઠં નામરૂપસ્મિં, ઇદં સચ્ચન્તિ મઞ્ઞતિ.

૭૬૨. ‘‘યેન યેન હિ મઞ્ઞન્તિ, તતો તં હોતિ અઞ્ઞથા;

તઞ્હિ તસ્સ મુસા હોતિ, મોસધમ્મઞ્હિ ઇત્તરં.

૭૬૩. ‘‘અમોસધમ્મં નિબ્બાનં, તદરિયા સચ્ચતો વિદૂ;

તે વે સચ્ચાભિસમયા, નિચ્છાતા પરિનિબ્બુતા’’તિ.

(૧૬) ‘‘‘સિયા અઞ્ઞેનપિ પરિયાયેન સમ્મા દ્વયતાનુપસ્સના’તિ, ઇતિ ચે, ભિક્ખવે, પુચ્છિતારો અસ્સુ; ‘સિયા’તિસ્સુ વચનીયા. કથઞ્ચ સિયા? યં, ભિક્ખવે, સદેવકસ્સ લોકસ્સ સમારકસ્સ સબ્રહ્મકસ્સ સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ઇદં સુખન્તિ ઉપનિજ્ઝાયિતં, તદમરિયાનં એતં દુક્ખન્તિ યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠં, અયમેકાનુપસ્સના. યં, ભિક્ખવે, સદેવકસ્સ…પે… સદેવમનુસ્સાય ઇદં દુક્ખન્તિ ઉપનિજ્ઝાયિતં તદમરિયાનં એતં સુખન્તિ યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠં, અયં દુતિયાનુપસ્સના. એવં સમ્મા દ્વયતાનુપસ્સિનો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અપ્પમત્તસ્સ આતાપિનો પહિતત્તસ્સ વિહરતો દ્વિન્નં ફલાનં અઞ્ઞતરં ફલં પાટિકઙ્ખં – દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞા, સતિ વા ઉપાદિસેસે અનાગામિતાતિ. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

૭૬૪. ‘‘રૂપા સદ્દા રસા ગન્ધા, ફસ્સા ધમ્મા ચ કેવલા;

ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા ચ, યાવતત્થીતિ વુચ્ચતિ.

૭૬૫. ‘‘સદેવકસ્સ લોકસ્સ, એતે વો સુખસમ્મતા;

યત્થ ચેતે નિરુજ્ઝન્તિ, તં નેસં દુક્ખસમ્મતં.

૭૬૬. ‘‘સુખન્તિ દિટ્ઠમરિયેહિ, સક્કાયસ્સુપરોધનં;

પચ્ચનીકમિદં હોતિ, સબ્બલોકેન પસ્સતં.

૭૬૭. ‘‘યં પરે સુખતો આહુ, તદરિયા આહુ દુક્ખતો;

યં પરે દુક્ખતો આહુ, તદરિયા સુખતો વિદૂ.

૭૬૮. ‘‘પસ્સ ધમ્મં દુરાજાનં, સમ્પમૂળ્હેત્થવિદ્દસુ [સમ્પમૂળ્હેત્થ અવિદ્દસુ (સી. પી.), સમ્મૂળ્હેત્થ અવિદ્દસુ (?)];

નિવુતાનં તમો હોતિ, અન્ધકારો અપસ્સતં.

૭૬૯. ‘‘સતઞ્ચ વિવટં હોતિ, આલોકો પસ્સતામિવ;

સન્તિકે ન વિજાનન્તિ, મગ્ગા ધમ્મસ્સ કોવિદા.

૭૭૦. ‘‘ભવરાગપરેતેહિ, ભવસોતાનુસારિભિ;

મારધેય્યાનુપન્નેહિ, નાયં ધમ્મો સુસમ્બુધો.

૭૭૧. ‘‘કો નુ અઞ્ઞત્રમરિયેહિ, પદં સમ્બુદ્ધુમરહતિ;

યં પદં સમ્મદઞ્ઞાય, પરિનિબ્બન્તિ અનાસવા’’તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ. ઇમસ્મિં ચ [ઇમસ્મિં ખો (સી.)] પન વેય્યાકરણસ્મિં ભઞ્ઞમાને સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં અનુપાદાય આસવેહિ ચિત્તાનિ વિમુચ્ચિંસૂતિ.

દ્વયતાનુપસ્સનાસુત્તં દ્વાદસમં નિટ્ઠિતં.

તસ્સુદ્દાનં –

સચ્ચં ઉપધિ અવિજ્જા ચ, સઙ્ખારે વિઞ્ઞાણપઞ્ચમં;

ફસ્સવેદનિયા તણ્હા, ઉપાદાનારમ્ભઆહારા;

ઇઞ્જિતં ચલિતં રૂપં, સચ્ચં દુક્ખેન સોળસાતિ.

મહાવગ્ગો તતિયો નિટ્ઠિતો.