૪. અટ્ઠકવગ્ગો

૧. કામસુત્તં

૭૭૨. કામં કામયમાનસ્સ, તસ્સ ચે તં સમિજ્ઝતિ;

અદ્ધા પીતિમનો હોતિ, લદ્ધા મચ્ચો યદિચ્છતિ.

૭૭૩. તસ્સ ચે કામયાનસ્સ [કામયમાનસ્સ (ક.)], છન્દજાતસ્સ જન્તુનો;

તે કામા પરિહાયન્તિ, સલ્લવિદ્ધોવ રુપ્પતિ.

૭૭૪. યો કામે પરિવજ્જેતિ, સપ્પસ્સેવ પદા સિરો;

સોમં [સો ઇમં (સી. પી.)] વિસત્તિકં લોકે, સતો સમતિવત્તતિ.

૭૭૫. ખેત્તં વત્થું હિરઞ્ઞં વા, ગવસ્સં [ગવાસ્સં (સી. સ્યા. પી.)] દાસપોરિસં;

થિયો બન્ધૂ પુથુ કામે, યો નરો અનુગિજ્ઝતિ.

૭૭૬. અબલા નં બલીયન્તિ, મદ્દન્તેનં પરિસ્સયા;

તતો નં દુક્ખમન્વેતિ, નાવં ભિન્નમિવોદકં.

૭૭૭. તસ્મા જન્તુ સદા સતો, કામાનિ પરિવજ્જયે;

તે પહાય તરે ઓઘં, નાવં સિત્વાવ [સિઞ્ચિત્વા (સી.)] પારગૂતિ.

કામસુત્તં પઠમં નિટ્ઠિતં.

૨. ગુહટ્ઠકસુત્તં

૭૭૮. સત્તો ગુહાયં બહુનાભિછન્નો, તિટ્ઠં નરો મોહનસ્મિં પગાળ્હો;

દૂરે વિવેકા હિ તથાવિધો સો, કામા હિ લોકે ન હિ સુપ્પહાયા.

૭૭૯. ઇચ્છાનિદાના ભવસાતબદ્ધા, તે દુપ્પમુઞ્ચા ન હિ અઞ્ઞમોક્ખા;

પચ્છા પુરે વાપિ અપેક્ખમાના, ઇમેવ કામે પુરિમેવ જપ્પં.

૭૮૦. કામેસુ ગિદ્ધા પસુતા પમૂળ્હા, અવદાનિયા તે વિસમે નિવિટ્ઠા;

દુક્ખૂપનીતા પરિદેવયન્તિ, કિંસૂ ભવિસ્સામ ઇતો ચુતાસે.

૭૮૧. તસ્મા હિ સિક્ખેથ ઇધેવ જન્તુ, યં કિઞ્ચિ જઞ્ઞા વિસમન્તિ લોકે;

ન તસ્સ હેતૂ વિસમં ચરેય્ય, અપ્પઞ્હિદં જીવિતમાહુ ધીરા.

૭૮૨. પસ્સામિ લોકે પરિફન્દમાનં, પજં ઇમં તણ્હગતં ભવેસુ;

હીના નરા મચ્ચુમુખે લપન્તિ, અવીતતણ્હાસે ભવાભવેસુ.

૭૮૩. મમાયિતે પસ્સથ ફન્દમાને, મચ્છેવ અપ્પોદકે ખીણસોતે;

એતમ્પિ દિસ્વા અમમો ચરેય્ય, ભવેસુ આસત્તિમકુબ્બમાનો.

૭૮૪. ઉભોસુ અન્તેસુ વિનેય્ય છન્દં, ફસ્સં પરિઞ્ઞાય અનાનુગિદ્ધો;

યદત્તગરહી તદકુબ્બમાનો, ન લિપ્પતી [ન લિમ્પતી (સ્યા. ક.)] દિટ્ઠસુતેસુ ધીરો.

૭૮૫. સઞ્ઞં પરિઞ્ઞા વિતરેય્ય ઓઘં, પરિગ્ગહેસુ મુનિ નોપલિત્તો;

અબ્બૂળ્હસલ્લો ચરમપ્પમત્તો, નાસીસતી [નાસિંસતી (સી. સ્યા. પી.)] લોકમિમં પરઞ્ચાતિ.

ગુહટ્ઠકસુત્તં દુતિયં નિટ્ઠિતં.

૩. દુટ્ઠટ્ઠકસુત્તં

૭૮૬. વદન્તિ વે દુટ્ઠમનાપિ એકે, અથોપિ વે સચ્ચમના વદન્તિ;

વાદઞ્ચ જાતં મુનિ નો ઉપેતિ, તસ્મા મુની નત્થિ ખિલો કુહિઞ્ચિ.

૭૮૭. સકઞ્હિ દિટ્ઠિં કથમચ્ચયેય્ય, છન્દાનુનીતો રુચિયા નિવિટ્ઠો;

સયં સમત્તાનિ પકુબ્બમાનો, યથા હિ જાનેય્ય તથા વદેય્ય.

૭૮૮. યો અત્તનો સીલવતાનિ જન્તુ, અનાનુપુટ્ઠોવ પરેસ [પરસ્સ (ક.)] પાવ [પાવા (સી. સ્યા. પી.)];

અનરિયધમ્મં કુસલા તમાહુ, યો આતુમાનં સયમેવ પાવ.

૭૮૯. સન્તો ચ ભિક્ખુ અભિનિબ્બુતત્તો, ઇતિહન્તિ સીલેસુ અકત્થમાનો;

તમરિયધમ્મં કુસલા વદન્તિ, યસ્સુસ્સદા નત્થિ કુહિઞ્ચિ લોકે.

૭૯૦. પકપ્પિતા સઙ્ખતા યસ્સ ધમ્મા, પુરક્ખતા [પુરેક્ખતા (સી.)] સન્તિ અવીવદાતા;

યદત્તનિ પસ્સતિ આનિસંસં, તં નિસ્સિતો કુપ્પપટિચ્ચ સન્તિં.

૭૯૧. દિટ્ઠીનિવેસા ન હિ સ્વાતિવત્તા, ધમ્મેસુ નિચ્છેય્ય સમુગ્ગહીતં;

તસ્મા નરો તેસુ નિવેસનેસુ, નિરસ્સતી આદિયતી ચ ધમ્મં.

૭૯૨. ધોનસ્સ હિ નત્થિ કુહિઞ્ચિ લોકે, પકપ્પિતા દિટ્ઠિ ભવાભવેસુ;

માયઞ્ચ માનઞ્ચ પહાય ધોનો, સ કેન ગચ્છેય્ય અનૂપયો સો.

૭૯૩. ઉપયો હિ ધમ્મેસુ ઉપેતિ વાદં, અનૂપયં કેન કથં વદેય્ય;

અત્તા નિરત્તા [અત્તં નિરત્તં (બહૂસુ)] ન હિ તસ્સ અત્થિ, અધોસિ સો દિટ્ઠિમિધેવ સબ્બન્તિ.

દુટ્ઠટ્ઠકસુત્તં તતિયં નિટ્ઠિતં.

૪. સુદ્ધટ્ઠકસુત્તં

૭૯૪. પસ્સામિ સુદ્ધં પરમં અરોગં, દિટ્ઠેન સંસુદ્ધિ નરસ્સ હોતિ;

એવાભિજાનં [એતાભિજાનં (સી. પી.)] પરમન્તિ ઞત્વા, સુદ્ધાનુપસ્સીતિ પચ્ચેતિ ઞાણં.

૭૯૫. દિટ્ઠેન ચે સુદ્ધિ નરસ્સ હોતિ, ઞાણેન વા સો પજહાતિ દુક્ખં;

અઞ્ઞેન સો સુજ્ઝતિ સોપધીકો, દિટ્ઠી હિ નં પાવ તથા વદાનં.

૭૯૬. ન બ્રાહ્મણો અઞ્ઞતો સુદ્ધિમાહ, દિટ્ઠે સુતે સીલવતે મુતે વા;

પુઞ્ઞે ચ પાપે ચ અનૂપલિત્તો, અત્તઞ્જહો નયિધ પકુબ્બમાનો.

૭૯૭. પુરિમં પહાય અપરં સિતાસે, એજાનુગા તે ન તરન્તિ સઙ્ગં;

તે ઉગ્ગહાયન્તિ નિરસ્સજન્તિ, કપીવ સાખં પમુઞ્ચં ગહાયં [પમુખં ગહાય (સ્યા.), પમુઞ્ચ ગહાય (ક.)].

૭૯૮. સયં સમાદાય વતાનિ જન્તુ, ઉચ્ચાવચં ગચ્છતિ સઞ્ઞસત્તો;

વિદ્વા ચ વેદેહિ સમેચ્ચ ધમ્મં, ન ઉચ્ચાવચં ગચ્છતિ ભૂરિપઞ્ઞો.

૭૯૯. સ સબ્બધમ્મેસુ વિસેનિભૂતો, યં કિઞ્ચિ દિટ્ઠં વ સુતં મુતં વા;

તમેવ દસ્સિં વિવટં ચરન્તં, કેનીધ લોકસ્મિ વિકપ્પયેય્ય.

૮૦૦. ન કપ્પયન્તિ ન પુરેક્ખરોન્તિ, અચ્ચન્તસુદ્ધીતિ ન તે વદન્તિ;

આદાનગન્થં ગથિતં વિસજ્જ, આસં ન કુબ્બન્તિ કુહિઞ્ચિ લોકે.

૮૦૧. સીમાતિગો બ્રાહ્મણો તસ્સ નત્થિ, ઞત્વા વ દિસ્વા વ [ઞત્વા ચ દિસ્વા ચ (ક. સી. ક.)] સમુગ્ગહીતં;

ન રાગરાગી ન વિરાગરત્તો, તસ્સીધ નત્થી પરમુગ્ગહીતન્તિ.

સુદ્ધટ્ઠકસુત્તં ચતુત્થં નિટ્ઠિતં.

૫. પરમટ્ઠકસુત્તં

૮૦૨. પરમન્તિ દિટ્ઠીસુ પરિબ્બસાનો, યદુત્તરિ કુરુતે જન્તુ લોકે;

હીનાતિ અઞ્ઞે તતો સબ્બમાહ, તસ્મા વિવાદાનિ અવીતિવત્તો.

૮૦૩. યદત્તની પસ્સતિ આનિસંસં, દિટ્ઠે સુતે સીલવતે [સીલબ્બતે (સ્યા.)] મુતે વા;

તદેવ સો તત્થ સમુગ્ગહાય, નિહીનતો પસ્સતિ સબ્બમઞ્ઞં.

૮૦૪. તં વાપિ ગન્થં કુસલા વદન્તિ, યં નિસ્સિતો પસ્સતિ હીનમઞ્ઞં;

તસ્મા હિ દિટ્ઠં વ સુતં મુતં વા, સીલબ્બતં ભિક્ખુ ન નિસ્સયેય્ય.

૮૦૫. દિટ્ઠિમ્પિ લોકસ્મિં ન કપ્પયેય્ય, ઞાણેન વા સીલવતેન વાપિ;

સમોતિ અત્તાનમનૂપનેય્ય, હીનો ન મઞ્ઞેથ વિસેસિ વાપિ.

૮૦૬. અત્તં પહાય અનુપાદિયાનો, ઞાણેપિ સો નિસ્સયં નો કરોતિ;

સ વે વિયત્તેસુ [વિયુત્તેસુ (સી. અટ્ઠ.), દ્વિયત્તેસુ (ક.)] ન વગ્ગસારી, દિટ્ઠિમ્પિ [દિટ્ઠિમપિ (ક.)] સો ન પચ્ચેતિ કિઞ્ચિ.

૮૦૭. યસ્સૂભયન્તે પણિધીધ નત્થિ, ભવાભવાય ઇધ વા હુરં વા;

નિવેસના તસ્સ ન સન્તિ કેચિ, ધમ્મેસુ નિચ્છેય્ય સમુગ્ગહીતં.

૮૦૮. તસ્સીધ દિટ્ઠે વ સુતે મુતે વા, પકપ્પિતા નત્થિ અણૂપિ સઞ્ઞા;

તં બ્રાહ્મણં દિટ્ઠિમનાદિયાનં, કેનીધ લોકસ્મિં વિકપ્પયેય્ય.

૮૦૯. ન કપ્પયન્તિ ન પુરેક્ખરોન્તિ, ધમ્માપિ તેસં ન પટિચ્છિતાસે;

ન બ્રાહ્મણો સીલવતેન નેય્યો, પારઙ્ગતો ન પચ્ચેતિ તાદીતિ.

પરમટ્ઠકસુત્તં પઞ્ચમં નિટ્ઠિતં.

૬. જરાસુત્તં

૮૧૦. અપ્પં વત જીવિતં ઇદં, ઓરં વસ્સસતાપિ મિય્યતિ [મીયતિ (સી. અટ્ઠ.)];

યો ચેપિ અતિચ્ચ જીવતિ, અથ ખો સો જરસાપિ મિય્યતિ.

૮૧૧. સોચન્તિ જના મમાયિતે, ન હિ સન્તિ [ન હિ સન્તા (સી.), ન હી સન્તિ (કત્થચિ)] નિચ્ચા પરિગ્ગહા;

વિનાભાવસન્તમેવિદં, ઇતિ દિસ્વા નાગારમાવસે.

૮૧૨. મરણેનપિ તં પહીયતિ [પહિય્યતિ (સી. સ્યા. ક.)], યં પુરિસો મમિદન્તિ [મમયિદન્તિ (સી. સ્યા. ક.), મમાયન્તિ (ક.)] મઞ્ઞતિ;

એતમ્પિ વિદિત્વા [એતં દિસ્વાન (નિદ્દેસે), એતમ્પિ વિદિત્વ (?)] પણ્ડિતો, ન મમત્તાય નમેથ મામકો.

૮૧૩. સુપિનેન યથાપિ સઙ્ગતં, પટિબુદ્ધો પુરિસો ન પસ્સતિ;

એવમ્પિ પિયાયિતં જનં, પેતં કાલકતં ન પસ્સતિ.

૮૧૪. દિટ્ઠાપિ સુતાપિ તે જના, યેસં નામમિદં પવુચ્ચતિ [નામમેવા વસિસ્સતિ (સી. સ્યા. પી.)];

નામંયેવાવસિસ્સતિ, અક્ખેય્યં પેતસ્સ જન્તુનો.

૮૧૫. સોકપ્પરિદેવમચ્છરં [સોકપરિદેવમચ્છરં (સી. સ્યા. પી.), સોકં પરિદેવમચ્છરં (?)], ન જહન્તિ ગિદ્ધા મમાયિતે;

તસ્મા મુનયો પરિગ્ગહં, હિત્વા અચરિંસુ ખેમદસ્સિનો.

૮૧૬. પતિલીનચરસ્સ ભિક્ખુનો, ભજમાનસ્સ વિવિત્તમાસનં;

સામગ્ગિયમાહુ તસ્સ તં, યો અત્તાનં ભવને ન દસ્સયે.

૮૧૭. સબ્બત્થ મુની અનિસ્સિતો, ન પિયં કુબ્બતિ નોપિ અપ્પિયં;

તસ્મિં પરિદેવમચ્છરં, પણ્ણે વારિ યથા ન લિમ્પતિ [લિપ્પતિ (સી. પી.)].

૮૧૮. ઉદબિન્દુ યથાપિ પોક્ખરે, પદુમે વારિ યથા ન લિમ્પતિ;

એવં મુનિ નોપલિમ્પતિ, યદિદં દિટ્ઠસુતં મુતેસુ વા.

૮૧૯. ધોનો ન હિ તેન મઞ્ઞતિ, યદિદં દિટ્ઠસુતં મુતેસુ વા;

નાઞ્ઞેન વિસુદ્ધિમિચ્છતિ, ન હિ સો રજ્જતિ નો વિરજ્જતીતિ.

જરાસુત્તં છટ્ઠં નિટ્ઠિતં.

૭. તિસ્સમેત્તેય્યસુત્તં

૮૨૦. ‘‘મેથુનમનુયુત્તસ્સ, (ઇચ્ચાયસ્મા તિસ્સો મેત્તેય્યો) વિઘાતં બ્રૂહિ મારિસ;

સુત્વાન તવ સાસનં, વિવેકે સિક્ખિસ્સામસે.

૮૨૧. ‘‘મેથુનમનુયુત્તસ્સ, (મેત્તેય્યાતિ ભગવા) મુસ્સતે વાપિ સાસનં;

મિચ્છા ચ પટિપજ્જતિ, એતં તસ્મિં અનારિયં.

૮૨૨. ‘‘એકો પુબ્બે ચરિત્વાન, મેથુનં યો નિસેવતિ;

યાનં ભન્તં વ તં લોકે, હીનમાહુ પુથુજ્જનં.

૮૨૩. ‘‘યસો કિત્તિ ચ યા પુબ્બે, હાયતે વાપિ તસ્સ સા;

એતમ્પિ દિસ્વા સિક્ખેથ, મેથુનં વિપ્પહાતવે.

૮૨૪. ‘‘સઙ્કપ્પેહિ પરેતો સો, કપણો વિય ઝાયતિ;

સુત્વા પરેસં નિગ્ઘોસં, મઙ્કુ હોતિ તથાવિધો.

૮૨૫. ‘‘અથ સત્થાનિ કુરુતે, પરવાદેહિ ચોદિતો;

એસ ખ્વસ્સ મહાગેધો, મોસવજ્જં પગાહતિ.

૮૨૬. ‘‘પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતો, એકચરિયં અધિટ્ઠિતો;

અથાપિ [સ ચાપિ (નિદ્દેસે)] મેથુને યુત્તો, મન્દોવ પરિકિસ્સતિ [પરિકિલિસ્સતિ (સી.)].

૮૨૭. ‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, મુનિ પુબ્બાપરે ઇધ;

એકચરિયં દળ્હં કયિરા, ન નિસેવેથ મેથુનં.

૮૨૮. ‘‘વિવેકઞ્ઞેવ સિક્ખેથ, એતદરિયાનમુત્તમં;

ન તેન સેટ્ઠો મઞ્ઞેથ, સ વે નિબ્બાનસન્તિકે.

૮૨૯. ‘‘રિત્તસ્સ મુનિનો ચરતો, કામેસુ અનપેક્ખિનો;

ઓઘતિણ્ણસ્સ પિહયન્તિ, કામેસુ ગધિતા [ગથિતા (સી.)] પજા’’તિ.

તિસ્સમેત્તેય્યસુત્તં સત્તમં નિટ્ઠિતં.

૮. પસૂરસુત્તં

૮૩૦. ઇધેવ સુદ્ધિ ઇતિ વાદયન્તિ [વિદિયન્તિ (સી. પી.)], નાઞ્ઞેસુ ધમ્મેસુ વિસુદ્ધિમાહુ;

યં નિસ્સિતા તત્થ સુભં વદાના, પચ્ચેકસચ્ચેસુ પુથૂ નિવિટ્ઠા.

૮૩૧. તે વાદકામા પરિસં વિગય્હ, બાલં દહન્તી મિથુ અઞ્ઞમઞ્ઞં;

વદન્તિ તે અઞ્ઞસિતા કથોજ્જં, પસંસકામા કુસલા વદાના.

૮૩૨. યુત્તો કથાયં પરિસાય મજ્ઝે, પસંસમિચ્છં વિનિઘાતિ હોતિ;

અપાહતસ્મિં પન મઙ્કુ હોતિ, નિન્દાય સો કુપ્પતિ રન્ધમેસી.

૮૩૩. યમસ્સ વાદં પરિહીનમાહુ, અપાહતં પઞ્હવિમંસકાસે;

પરિદેવતિ સોચતિ હીનવાદો, ઉપચ્ચગા મન્તિ અનુત્થુનાતિ.

૮૩૪. એતે વિવાદા સમણેસુ જાતા, એતેસુ ઉગ્ઘાતિ નિઘાતિ હોતિ;

એતમ્પિ દિસ્વા વિરમે કથોજ્જં, ન હઞ્ઞદત્થત્થિપસંસલાભા.

૮૩૫. પસંસિતો વા પન તત્થ હોતિ, અક્ખાય વાદં પરિસાય મજ્ઝે;

સો હસ્સતી ઉણ્ણમતી [ઉન્નમતી (?)] ચ તેન, પપ્પુય્ય તમત્થં યથા મનો અહુ.

૮૩૬. યા ઉણ્ણતી [ઉન્નતી (?)] સાસ્સ વિઘાતભૂમિ, માનાતિમાનં વદતે પનેસો;

એતમ્પિ દિસ્વા ન વિવાદયેથ, ન હિ તેન સુદ્ધિં કુસલા વદન્તિ.

૮૩૭. સૂરો યથા રાજખાદાય પુટ્ઠો, અભિગજ્જમેતિ પટિસૂરમિચ્છં;

યેનેવ સો તેન પલેહિ સૂર, પુબ્બેવ નત્થિ યદિદં યુધાય.

૮૩૮. યે દિટ્ઠિમુગ્ગય્હ વિવાદયન્તિ [વિવાદિયન્તિ (સી. પી.)], ઇદમેવ સચ્ચન્તિ ચ વાદયન્તિ;

તે ત્વં વદસ્સૂ ન હિ તેધ અત્થિ, વાદમ્હિ જાતે પટિસેનિકત્તા.