૧૧. નાલકસુત્તં

૬૮૪. આનન્દજાતે તિદસગણે પતીતે, સક્કઞ્ચ ઇન્દં સુચિવસને ચ દેવે;

દુસ્સં ગહેત્વા અતિરિવ થોમયન્તે, અસિતો ઇસિ અદ્દસ દિવાવિહારે.

૬૮૫. દિસ્વાન દેવે મુદિતમને ઉદગ્ગે, ચિત્તિં કરિત્વાન ઇદમવોચ [કરિત્વા ઇદમવોચાસિ (સી.)] તત્થ;

‘‘કિં દેવસઙ્ઘો અતિરિવ કલ્યરૂપો, દુસ્સં ગહેત્વા રમયથ [ભમયથ (સી.)] કિં પટિચ્ચ.

૬૮૬. ‘‘યદાપિ આસી અસુરેહિ સઙ્ગમો, જયો સુરાનં અસુરા પરાજિતા.

તદાપિ નેતાદિસો લોમહંસનો, કિમબ્ભુતં દટ્ઠુ મરૂ પમોદિતા.

૬૮૭. ‘‘સેળેન્તિ ગાયન્તિ ચ વાદયન્તિ ચ, ભુજાનિ ફોટેન્તિ [પોઠેન્તિ (સી. પી.), પોથેન્તિ (ક.)] ચ નચ્ચયન્તિ ચ;

પુચ્છામિ વોહં મેરુમુદ્ધવાસિને, ધુનાથ મે સંસયં ખિપ્પ મારિસા’’.

૬૮૮. ‘‘સો બોધિસત્તો રતનવરો અતુલ્યો, મનુસ્સલોકે હિતસુખત્થાય [હિતસુખતાય (સી. સ્યા. પી.)] જાતો;

સક્યાન ગામે જનપદે લુમ્બિનેય્યે, તેનમ્હ તુટ્ઠા અતિરિવ કલ્યરૂપા.

૬૮૯. ‘‘સો સબ્બસત્તુત્તમો અગ્ગપુગ્ગલો, નરાસભો સબ્બપજાનમુત્તમો;

વત્તેસ્સતિ ચક્કમિસિવ્હયે વને, નદંવ સીહો બલવા મિગાભિભૂ’’.

૬૯૦. તં સદ્દં સુત્વા તુરિતમવસરી સો, સુદ્ધોદનસ્સ તદ ભવનં ઉપાવિસિ [ઉપાગમિ (સી. પી.)];

નિસજ્જ તત્થ ઇદમવોચાસિ સક્યે, ‘‘કુહિં કુમારો અહમપિ દટ્ઠુકામો’’.

૬૯૧. તતો કુમારં જલિતમિવ સુવણ્ણં, ઉક્કામુખેવ સુકુસલસમ્પહટ્ઠં [સુકુસલેન સમ્પહટ્ઠં (ક.)];

દદ્દલ્લમાનં [દદ્દળ્હમાનં (ક.)] સિરિયા અનોમવણ્ણં, દસ્સેસુ પુત્તં અસિતવ્હયસ્સ સક્યા.

૬૯૨. દિસ્વા કુમારં સિખિમિવ પજ્જલન્તં, તારાસભંવ નભસિગમં વિસુદ્ધં;

સૂરિયં તપન્તં સરદરિવબ્ભમુત્તં, આનન્દજાતો વિપુલમલત્થ પીતિં.

૬૯૩. અનેકસાખઞ્ચ સહસ્સમણ્ડલં, છત્તં મરૂ ધારયુમન્તલિક્ખે;

સુવણ્ણદણ્ડા વીતિપતન્તિ ચામરા, ન દિસ્સરે ચામરછત્તગાહકા.

૬૯૪. દિસ્વા જટી કણ્હસિરિવ્હયો ઇસિ, સુવણ્ણનિક્ખં વિય પણ્ડુકમ્બલે;

સેતઞ્ચ છત્તં ધરિયન્ત [ધારિયન્ત (સ્યા.), ધારયન્તં (સી. ક.)] મુદ્ધનિ, ઉદગ્ગચિત્તો સુમનો પટિગ્ગહે.

૬૯૫. પટિગ્ગહેત્વા પન સક્યપુઙ્ગવં, જિગીસતો [જિગિંસકો (સી. સ્યા. પી.)] લક્ખણમન્તપારગૂ;

પસન્નચિત્તો ગિરમબ્ભુદીરયિ, ‘‘અનુત્તરાયં દ્વિપદાનમુત્તમો’’ [દિપદાનમુત્તમો (સી. સ્યા. પી.)].

૬૯૬. અથત્તનો ગમનમનુસ્સરન્તો, અકલ્યરૂપો ગળયતિ અસ્સુકાનિ;

દિસ્વાન સક્યા ઇસિમવોચું રુદન્તં,

‘‘નો ચે કુમારે ભવિસ્સતિ અન્તરાયો’’.

૬૯૭. દિસ્વાન સક્યે ઇસિમવોચ અકલ્યે, ‘‘નાહં કુમારે અહિતમનુસ્સરામિ;

ન ચાપિમસ્સ ભવિસ્સતિ અન્તરાયો, ન ઓરકાયં અધિમાનસા [અધિમનસા (સી. સ્યા.)] ભવાથ.

૬૯૮. ‘‘સમ્બોધિયગ્ગં ફુસિસ્સતાયં કુમારો, સો ધમ્મચક્કં પરમવિસુદ્ધદસ્સી;

વત્તેસ્સતાયં બહુજનહિતાનુકમ્પી, વિત્થારિકસ્સ ભવિસ્સતિ બ્રહ્મચરિયં.

૬૯૯. ‘‘મમઞ્ચ આયુ ન ચિરમિધાવસેસો, અથન્તરા મે ભવિસ્સતિ કાલકિરિયા;

સોહં ન સોસ્સં [સુસ્સં (સી. સ્યા.)] અસમધુરસ્સ ધમ્મં, તેનમ્હિ અટ્ટો બ્યસનંગતો અઘાવી’’.

૭૦૦. સો સાકિયાનં વિપુલં જનેત્વા પીતિં, અન્તેપુરમ્હા નિગ્ગમા [નિરગમા (સી. સ્યા.), નિગમા (ક. સી.), નિરગમ (પી.)] બ્રહ્મચારી;

સો ભાગિનેય્યં સયં અનુકમ્પમાનો, સમાદપેસિ અસમધુરસ્સ ધમ્મે.

૭૦૧. ‘‘બુદ્ધોતિ ઘોસં યદ [યદિ (સ્યા. ક.)] પરતો સુણાસિ, સમ્બોધિપત્તો વિવરતિ ધમ્મમગ્ગં;

ગન્ત્વાન તત્થ સમયં પરિપુચ્છમાનો [સયં પરિપુચ્છિયાનો (સી. સ્યા.)], ચરસ્સુ તસ્મિં ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં’’.

૭૦૨. તેનાનુસિટ્ઠો હિતમનેન તાદિના, અનાગતે પરમવિસુદ્ધદસ્સિના;

સો નાલકો ઉપચિતપુઞ્ઞસઞ્ચયો, જિનં પતિક્ખં [પતિ + ઇક્ખં = પતિક્ખં] પરિવસિ રક્ખિતિન્દ્રિયો.

૭૦૩. સુત્વાન ઘોસં જિનવરચક્કવત્તને, ગન્ત્વાન દિસ્વા ઇસિનિસભં પસન્નો;

મોનેય્યસેટ્ઠં મુનિપવરં અપુચ્છિ, સમાગતે અસિતાવ્હયસ્સ સાસનેતિ.

વત્થુગાથા નિટ્ઠિતા.

૭૦૪. ‘‘અઞ્ઞાતમેતં વચનં, અસિતસ્સ યથાતથં;

તં તં ગોતમ પુચ્છામિ, સબ્બધમ્માન પારગું.

૭૦૫. ‘‘અનગારિયુપેતસ્સ, ભિક્ખાચરિયં જિગીસતો;

મુનિ પબ્રૂહિ મે પુટ્ઠો, મોનેય્યં ઉત્તમં પદં’’.

૭૦૬. ‘‘મોનેય્યં તે ઉપઞ્ઞિસ્સં, (ઇતિ ભગવા) દુક્કરં દુરભિસમ્ભવં;

હન્દ તે નં પવક્ખામિ, સન્થમ્ભસ્સુ દળ્હો ભવ.

૭૦૭. ‘‘સમાનભાગં કુબ્બેથ, ગામે અક્કુટ્ઠવન્દિતં;

મનોપદોસં રક્ખેય્ય, સન્તો અનુણ્ણતો ચરે.

૭૦૮. ‘‘ઉચ્ચાવચા નિચ્છરન્તિ, દાયે અગ્ગિસિખૂપમા;

નારિયો મુનિં પલોભેન્તિ, તાસુ તં મા પલોભયું.

૭૦૯. ‘‘વિરતો મેથુના ધમ્મા, હિત્વા કામે પરોપરે [પરોવરે (સી. પી.), વરાવરે (સ્યા.)];

અવિરુદ્ધો અસારત્તો, પાણેસુ તસથાવરે.

૭૧૦. ‘‘યથા અહં તથા એતે, યથા એતે તથા અહં;

અત્તાનં ઉપમં કત્વા, ન હનેય્ય ન ઘાતયે.

૭૧૧. ‘‘હિત્વા ઇચ્છઞ્ચ લોભઞ્ચ, યત્થ સત્તો પુથુજ્જનો;

ચક્ખુમા પટિપજ્જેય્ય, તરેય્ય નરકં ઇમં.

૭૧૨. ‘‘ઊનૂદરો મિતાહારો, અપ્પિચ્છસ્સ અલોલુપો;

સદા [સ વે (પી.)] ઇચ્છાય નિચ્છાતો, અનિચ્છો હોતિ નિબ્બુતો.

૭૧૩. ‘‘સ પિણ્ડચારં ચરિત્વા, વનન્તમભિહારયે;

ઉપટ્ઠિતો રુક્ખમૂલસ્મિં, આસનૂપગતો મુનિ.

૭૧૪. ‘‘સ ઝાનપસુતો ધીરો, વનન્તે રમિતો સિયા;

ઝાયેથ રુક્ખમૂલસ્મિં, અત્તાનમભિતોસયં.

૭૧૫. ‘‘તતો રત્યા વિવસાને [વિવસને (સી. સ્યા. પી.)], ગામન્તમભિહારયે;

અવ્હાનં નાભિનન્દેય્ય, અભિહારઞ્ચ ગામતો.

૭૧૬. ‘‘ન મુની ગામમાગમ્મ, કુલેસુ સહસા ચરે;

ઘાસેસનં છિન્નકથો, ન વાચં પયુતં ભણે.

૭૧૭. ‘‘અલત્થં યદિદં સાધુ, નાલત્થં કુસલં ઇતિ;

ઉભયેનેવ સો તાદી, રુક્ખંવુપનિવત્તતિ [રુક્ખંવુ’પતિવત્તતિ (ક.), રુક્ખંવ ઉપાતિવત્તતિ (સ્યા.)].

૭૧૮. ‘‘સ પત્તપાણિ વિચરન્તો, અમૂગો મૂગસમ્મતો;

અપ્પં દાનં ન હીળેય્ય, દાતારં નાવજાનિયા.

૭૧૯. ‘‘ઉચ્ચાવચા હિ પટિપદા, સમણેન પકાસિતા;

ન પારં દિગુણં યન્તિ, નયિદં એકગુણં મુતં.

૭૨૦. ‘‘યસ્સ ચ વિસતા નત્થિ, છિન્નસોતસ્સ ભિક્ખુનો;

કિચ્ચાકિચ્ચપ્પહીનસ્સ, પરિળાહો ન વિજ્જતિ.

૭૨૧. ‘‘મોનેય્યં તે ઉપઞ્ઞિસ્સં, ખુરધારૂપમો ભવે;

જિવ્હાય તાલુમાહચ્ચ, ઉદરે સઞ્ઞતો સિયા.

૭૨૨. ‘‘અલીનચિત્તો ચ સિયા, ન ચાપિ બહુ ચિન્તયે;

નિરામગન્ધો અસિતો, બ્રહ્મચરિયપરાયણો.

૭૨૩. ‘‘એકાસનસ્સ સિક્ખેથ, સમણૂપાસનસ્સ ચ;

એકત્તં મોનમક્ખાતં, એકો ચે અભિરમિસ્સસિ;

અથ ભાહિસિ [ભાસિહિ (સી. સ્યા. પી.)] દસદિસા.

૭૨૪. ‘‘સુત્વા ધીરાનં નિગ્ઘોસં, ઝાયીનં કામચાગિનં;

તતો હિરિઞ્ચ સદ્ધઞ્ચ, ભિય્યો કુબ્બેથ મામકો.

૭૨૫. ‘‘તં નદીહિ વિજાનાથ, સોબ્ભેસુ પદરેસુ ચ;

સણન્તા યન્તિ કુસોબ્ભા [કુસ્સુબ્ભા (સી.)], તુણ્હીયન્તિ મહોદધી.

૭૨૬. ‘‘યદૂનકં તં સણતિ, યં પૂરં સન્તમેવ તં;

અડ્ઢકુમ્ભૂપમો બાલો, રહદો પૂરોવ પણ્ડિતો.

૭૨૭. ‘‘યં સમણો બહું ભાસતિ, ઉપેતં અત્થસઞ્હિતં;

જાનં સો ધમ્મં દેસેતિ, જાનં સો બહુ ભાસતિ.

૭૨૮. ‘‘યો ચ જાનં સંયતત્તો, જાનં ન બહુ ભાસતિ;

સ મુની મોનમરહતિ, સ મુની મોનમજ્ઝગા’’તિ.

નાલકસુત્તં એકાદસમં નિટ્ઠિતં.