૩. અભિસમયકથા

૧૯. અભિસમયોતિ. કેન અભિસમેતિ? ચિત્તેન અભિસમેતિ.

હઞ્ચિ ચિત્તેન અભિસમેતિ, તેન હિ અઞ્ઞાણી અભિસમેતિ? ન અઞ્ઞાણી અભિસમેતિ. ઞાણેન અભિસમેતિ.

હઞ્ચિ ઞાણેન અભિસમેતિ, તેન હિ અચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અચિત્તકો [તેન હિ અચિત્તકો (સ્યા.)] અભિસમેતિ? ન અચિત્તકો અભિસમેતિ. ચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

હઞ્ચિ ચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ, તેન હિ કામાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન કામાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ રૂપાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન રૂપાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ અરૂપાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન અરૂપાવચરચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ કમ્મસ્સકતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન કમ્મસ્સકતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ સચ્ચાનુલોમિકચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન સચ્ચાનુલોમિકચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ અતીતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન અતીતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ અનાગતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન અનાગતચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

તેન હિ પચ્ચુપ્પન્નલોકિયચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? ન પચ્ચુપ્પન્નલોકિયચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ. લોકુત્તરમગ્ગક્ખણે પચ્ચુપ્પન્નચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

કથં લોકુત્તરમગ્ગક્ખણે પચ્ચુપ્પન્નચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ? લોકુત્તરમગ્ગક્ખણે ઉપ્પાદાધિપતેય્યં ચિત્તં ઞાણસ્સ હેતુ પચ્ચયો ચ. તંસમ્પયુત્તં નિરોધગોચરં દસ્સનાધિપતેય્યં ઞાણં ચિત્તસ્સ હેતુ પચ્ચયો ચ. તંસમ્પયુત્તં ઞાણં નિરોધગોચરં. એવં લોકુત્તરમગ્ગક્ખણે પચ્ચુપ્પન્નચિત્તેન ચ ઞાણેન ચ અભિસમેતિ.

૨૦. કિં નુ એત્તકોયેવ અભિસમયોતિ? ન હિ.લોકુત્તરમગ્ગક્ખણે દસ્સનાભિસમયો સમ્માદિટ્ઠિ, અભિનિરોપનાભિસમયો સમ્માસઙ્કપ્પો, પરિગ્ગહાભિસમયો સમ્માવાચા, સમુટ્ઠાનાભિસમયો સમ્માકમ્મન્તો, વોદાનાભિસમયો સમ્માઆજીવો, પગ્ગહાભિસમયો સમ્માવાયામો, ઉપટ્ઠાનાભિસમયો સમ્માસતિ, અવિક્ખેપાભિસમયો સમ્માસમાધિ; ઉપટ્ઠાનાભિસમયો સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પવિચયાભિસમયો ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પગ્ગહાભિસમયો વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, ફરણાભિસમયો પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, ઉપસમાભિસમયો પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, અવિક્ખેપાભિસમયો સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પટિસઙ્ખાનાભિસમયો ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગો; અસ્સદ્ધિયે અકમ્પિયાભિસમયો સદ્ધાબલં, કોસજ્જે અકમ્પિયાભિસમયો વીરિયબલં, પમાદે અકમ્પિયાભિસમયો સતિબલં, ઉદ્ધચ્ચે અકમ્પિયાભિસમયો સમાધિબલં, અવિજ્જાય અકમ્પિયાભિસમયો પઞ્ઞાબલં; અધિમોક્ખાભિસમયો સદ્ધિન્દ્રિયં, પગ્ગહાભિસમયો વીરિયિન્દ્રિયં, ઉપટ્ઠાનાભિસમયો સતિન્દ્રિયં, અવિક્ખેપાભિસમયો સમાધિન્દ્રિયં, દસ્સનાભિસમયો પઞ્ઞિન્દ્રિયં. આધિપતેય્યટ્ઠેન ઇન્દ્રિયાભિસમયો, અકમ્પિયટ્ઠેન બલાભિસમયો, નિય્યાનટ્ઠેન બોજ્ઝઙ્ગાભિસમયો, હેતુટ્ઠેન મગ્ગાભિસમયો, ઉપટ્ઠાનટ્ઠેન સતિપટ્ઠાનાભિસમયો, પદહટ્ઠેન સમ્મપ્પધાનાભિસમયો, ઇજ્ઝનટ્ઠેન ઇદ્ધિપાદાભિસમયો, તથટ્ઠેન સચ્ચાભિસમયો, અવિક્ખેપટ્ઠેન સમથાભિસમયો, અનુપસ્સનટ્ઠેન વિપસ્સનાભિસમયો, એકરસટ્ઠેન સમથવિપસ્સનાભિસમયો, અનતિવત્તનટ્ઠેન યુગનદ્ધાભિસમયો, સંવરટ્ઠેન સીલવિસુદ્ધિઅભિસમયો, અવિક્ખેપટ્ઠેન વિસુદ્ધિઅભિસમયો, દસ્સનટ્ઠેન દિટ્ઠિવિસુદ્ધિઅભિસમયો, મુત્તટ્ઠેન વિમોક્ખાભિસમયો, પટિવેધટ્ઠેન વિજ્જાભિસમયો, પરિચ્ચાગટ્ઠેન વિમુત્તિઅભિસમયો, સમુચ્છેદટ્ઠેન ખયે ઞાણં અભિસમયો. છન્દો મૂલટ્ઠેન અભિસમયો, મનસિકારો સમુટ્ઠાનટ્ઠેન અભિસમયો, ફસ્સો સમોધાનટ્ઠેન અભિસમયો, વેદના સમોસરણટ્ઠેન અભિસમયો, સમાધિ પમુખટ્ઠેન અભિસમયો, સતિ આધિપતેય્યટ્ઠેન અભિસમયો, પઞ્ઞા તતુત્તરટ્ઠેન અભિસમયો, વિમુત્તિ સારટ્ઠેન અભિસમયો, અમતોગધં નિબ્બાનં પરિયોસાનટ્ઠેન અભિસમયો.

૨૧. કિં નુ એત્તકોયેવ અભિસમયોતિ? ન હિ. સોતાપત્તિમગ્ગક્ખણે દસ્સનાભિસમયો સમ્માદિટ્ઠિ…પે… અમતોગધં નિબ્બાનં પરિયોસાનટ્ઠેન અભિસમયો.

કિં નુ એત્તકોયેવ અભિસમયોતિ? ન હિ. સોતાપત્તિફલક્ખણે દસ્સનાભિસમયો સમ્માદિટ્ઠિ…પે… પટિપ્પસ્સદ્ધટ્ઠેન અનુપ્પાદે ઞાણં અભિસમયો. છન્દો મૂલટ્ઠેન અભિસમયો…પે… અમતોગધં ૫ નિબ્બાનં પરિયોસાનટ્ઠેન અભિસમયો.

કિં નુ એત્તકોયેવ અભિસમયોતિ?

ન હિ. સકદાગામિમગ્ગક્ખણે…પે… સકદાગામિફલક્ખણે… અનાગામિમગ્ગક્ખણે… અનાગામિફલક્ખણે… અરહત્તમગ્ગક્ખણે…પે… અરહત્તફલક્ખણે દસ્સનાભિસમયો સમ્માદિટ્ઠિ, અભિનિરોપનાભિસમયો સમ્માસઙ્કપ્પો…પે… પટિપ્પસ્સદ્ધટ્ઠેન અનુપ્પાદે ઞાણં અભિસમયો. છન્દો મૂલટ્ઠેન અભિસમયો…પે… અમતોગધં નિબ્બાનં પરિયોસાનટ્ઠેન અભિસમયો.

ય્વાયં [સ્યાયં (સ્યા. પી.)] કિલેસે પજહતિ, અતીતે કિલેસે પજહતિ…પે… અનાગતે કિલેસે પજહતિ, પચ્ચુપ્પન્ને કિલેસે પજહતિ, અતીતે કિલેસે પજહતીતિ. હઞ્ચિ અતીતે કિલેસે પજહતિ, તેન હિ ખીણં ખેપેતિ, નિરુદ્ધં નિરોધેતિ, વિગતં વિગમેતિ, અત્થઙ્ગતં અત્થઙ્ગમેતિ, અતીતં યં ન અત્થિ તં પજહતીતિ? ન અતીતે કિલેસે પજહતીતિ. અનાગતે કિલેસે પજહતીતિ. હઞ્ચિ અનાગતે કિલેસે પજહતિ, તેન હિ અજાતં પજહતિ, અનિબ્બત્તં પજહતિ, અનુપ્પન્નં પજહતિ, અપાતુભૂતં પજહતિ, અનાગતં યં ન અત્થિ તં પજહતીતિ? ન અનાગતે કિલેસે પજહતીતિ. પચ્ચુપ્પન્ને કિલેસે પજહતીતિ. હઞ્ચિ પચ્ચુપ્પન્ને કિલેસે પજહતિ, તેન હિ રત્તો રાગં પજહતિ, દુટ્ઠો દોસં પજહતિ, મૂળ્હો મોહં પજહતિ, વિનિબદ્ધો માનં પજહતિ, પરામટ્ઠો દિટ્ઠિં પજહતિ,

વિક્ખેપગતો ઉદ્ધચ્ચં પજહતિ, અનિટ્ઠઙ્ગતો વિચિકિચ્છં પજહતિ, થામગતો અનુસયં પજહતિ, કણ્હસુક્કધમ્મા યુગનદ્ધા સમમેવ વત્તન્તિ, સંકિલેસિકા [તંસંકિલેસિકા (સ્યા. ક.)] મગ્ગભાવના હોતિ?

ન હિ અતીતે કિલેસે પજહતિ, ન અનાગતે કિલેસે પજહતિ, ન પચ્ચુપ્પન્ને કિલેસે પજહતીતિ. હઞ્ચિ ન અતીતે કિલેસે પજહતિ, ન અનાગતે…પે… ન પચ્ચુપ્પન્ને કિલેસે પજહતિ, તેન હિ નત્થિ મગ્ગભાવના, નત્થિ ફલસચ્છિકિરિયા, નત્થિ કિલેસપ્પહાનં, નત્થિ ધમ્માભિસમયોતિ? અત્થિ મગ્ગભાવના, અત્થિ ફલસચ્છિકિરિયા, અત્થિ કિલેસપ્પહાનં, અત્થિ ધમ્માભિસમયો. યથા કથં વિય? સેય્યથાપિ તરુણો રુક્ખો અજાતફલો. તમેનં પુરિસો મૂલં છિન્દેય્ય. યે તસ્સ રુક્ખસ્સ અજાતફલા, તે અજાતાયેવ ન જાયન્તિ, અનિબ્બત્તાયેવ ન નિબ્બત્તન્તિ, અનુપ્પન્નાયેવ ન ઉપ્પજ્જન્તિ, અપાતુભૂતાયેવ ન પાતુભવન્તિ. એવમેવં ઉપ્પાદો હેતુ, ઉપ્પાદો પચ્ચયો કિલેસાનં નિબ્બત્તિયાતિ. ઉપ્પાદે આદીનવં દિસ્વા અનુપ્પાદે ચિત્તં પક્ખન્દતિ. અનુપ્પાદે ચિત્તસ્સ પક્ખન્દત્તા યે ઉપ્પાદપચ્ચયા કિલેસા નિબ્બત્તેય્યું, તે અજાતાયેવ ન જાયન્તિ, અનિબ્બત્તાયેવ ન નિબ્બત્તન્તિ, અનુપ્પન્નાયેવ ન ઉપ્પજ્જન્તિ, અપાતુભૂતાયેવ ન પાતુભવન્તિ. એવં હેતુનિરોધા દુક્ખનિરોધો. પવત્તં હેતુ, નિમિત્તં હેતુ, આયૂહના હેતુ. આયૂહના પચ્ચયો કિલેસાનં નિબ્બત્તિયાતિ. આયૂહને આદીનવં દિસ્વા અનાયૂહને ચિત્તં પક્ખન્દતિ. અનાયૂહને ચિત્તસ્સ પક્ખન્દત્તા, યે આયૂહનપચ્ચયા કિલેસા નિબ્બત્તેય્યું, તે અજાતાયેવ ન જાયન્તિ, અનિબ્બત્તાયેવ ન નિબ્બત્તન્તિ, અનુપ્પન્નાયેવ ન ઉપ્પજ્જન્તિ, અપાતુભૂતાયેવ ન પાતુભવન્તિ. એવં હેતુનિરોધા દુક્ખનિરોધો. એવં અત્થિ મગ્ગભાવના, અત્થિ ફલસચ્છિકિરિયા, અત્થિ કિલેસપ્પહાનં, અત્થિ ધમ્માભિસમયોતિ.

અભિસમયકથા નિટ્ઠિતા.