૧૦. સુઞ્ઞકથા

૪૬. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘‘સુઞ્ઞો લોકો, સુઞ્ઞો લોકો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ‘સુઞ્ઞો લોકો’તિ વુચ્ચતી’’તિ? ‘‘યસ્મા ખો, આનન્દ, સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા, તસ્મા ‘સુઞ્ઞો લોકો’તિ વુચ્ચતિ. કિઞ્ચાનન્દ [કિઞ્ચ આનન્દ સં. નિ. ૪.૮૫], સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા? ચક્ખુ ખો, આનન્દ, સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. રૂપા સુઞ્ઞા અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. ચક્ખુસમ્ફસ્સો સુઞ્ઞો અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. યમ્પિદં [યદિદં (ક.) સં. નિ. ૪.૮૫ પસ્સિતબ્બા] ચક્ખુસમ્ફસ્સપચ્ચયા ઉપ્પજ્જતિ વેદયિતં સુખં વા દુક્ખં વા અદુક્ખમસુખં વા, તમ્પિ સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા.

‘‘સોતં સુઞ્ઞં…પે… સદ્દા સુઞ્ઞા… ઘાનં સુઞ્ઞં… ગન્ધા સુઞ્ઞા… જિવ્હા સુઞ્ઞા… રસા સુઞ્ઞા… કાયો સુઞ્ઞો… ફોટ્ઠબ્બા સુઞ્ઞા… મનો સુઞ્ઞો અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. ધમ્મા સુઞ્ઞા અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. મનોવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. મનોસમ્ફસ્સો સુઞ્ઞો અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. યમ્પિદં મનોસમ્ફસ્સપચ્ચયા ઉપ્પજ્જતિ વેદયિતં સુખં વા દુક્ખં વા અદુક્ખમસુખં વા, તમ્પિ સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા. યસ્મા ખો, આનન્દ, સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા તસ્મા ‘સુઞ્ઞો લોકો’તિ વુચ્ચતી’’તિ.

૧. માતિકા

૪૭. સુઞ્ઞસુઞ્ઞં [સુઞ્ઞં સુઞ્ઞં (સ્યા.)], સઙ્ખારસુઞ્ઞં, વિપરિણામસુઞ્ઞં, અગ્ગસુઞ્ઞં, લક્ખણસુઞ્ઞં, વિક્ખમ્ભનસુઞ્ઞં, તદઙ્ગસુઞ્ઞં, સમુચ્છેદસુઞ્ઞં, પટિપ્પસ્સદ્ધિસુઞ્ઞં, નિસ્સરણસુઞ્ઞં, અજ્ઝત્તસુઞ્ઞં, બહિદ્ધાસુઞ્ઞં, દુભતોસુઞ્ઞં, સભાગસુઞ્ઞં, વિસભાગસુઞ્ઞં, એસનાસુઞ્ઞં, પરિગ્ગહસુઞ્ઞં, પટિલાભસુઞ્ઞં, પટિવેધસુઞ્ઞં, એકત્તસુઞ્ઞં, નાનત્તસુઞ્ઞં, ખન્તિસુઞ્ઞં, અધિટ્ઠાનસુઞ્ઞં, પરિયોગાહણસુઞ્ઞં [પરિયોગાહનસુઞ્ઞં (સ્યા.)], સમ્પજાનસ્સ પવત્તપરિયાદાનં સબ્બસુઞ્ઞતાનં પરમત્થસુઞ્ઞં.

૨. નિદ્દેસો

૪૮. કતમં સુઞ્ઞસુઞ્ઞં? ચક્ખુ સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. સોતં સુઞ્ઞં…પે… ઘાનં સુઞ્ઞં… જિવ્હા સુઞ્ઞા… કાયો સુઞ્ઞો… મનો સુઞ્ઞો અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. ઇદં સુઞ્ઞસુઞ્ઞં.

કતમં સઙ્ખારસુઞ્ઞં? તયો સઙ્ખારા – પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો. પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારેન ચ આનેઞ્જાભિસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારેન ચ આનેઞ્જાભિસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારેન ચ અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. ઇમે તયો સઙ્ખારા.

અપરેપિ તયો સઙ્ખારા – કાયસઙ્ખારો, વચીસઙ્ખારો, ચિત્તસઙ્ખારો. કાયસઙ્ખારો વચીસઙ્ખારેન ચ ચિત્તસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. વચીસઙ્ખારો કાયસઙ્ખારેન ચ ચિત્તસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. ચિત્તસઙ્ખારો કાયસઙ્ખારેન ચ વચીસઙ્ખારેન ચ સુઞ્ઞો. ઇમે તયો સઙ્ખારા.

અપરેપિ તયો સઙ્ખારા – અતીતા સઙ્ખારા, અનાગતા સઙ્ખારા, પચ્ચુપ્પન્ના સઙ્ખારા. અતીતા સઙ્ખારા અનાગતેહિ ચ પચ્ચુપ્પન્નેહિ ચ સઙ્ખારેહિ સુઞ્ઞા. અનાગતા સઙ્ખારા અતીતેહિ ચ પચ્ચુપ્પન્નેહિ ચ સઙ્ખારેહિ સુઞ્ઞા પચ્ચુપ્પન્ના સઙ્ખારા અતીતેહિ ચ અનાગતેહિ ચ સઙ્ખારેહિ સુઞ્ઞા. ઇમે તયો સઙ્ખારા; ઇદં સઙ્ખારસુઞ્ઞં.

કતમં વિપરિણામસુઞ્ઞં? જાતં રૂપં સભાવેન સુઞ્ઞં. વિગતં રૂપં વિપરિણતઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. જાતા વેદના સભાવેન સુઞ્ઞા. વિગતા વેદના વિપરિણતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ …પે… જાતા સઞ્ઞા… જાતા સઙ્ખારા… જાતં વિઞ્ઞાણં… જાતં ચક્ખુ…પે… જાતો ભવો સભાવેન સુઞ્ઞો. વિગતો ભવો વિપરિણતો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. ઇદં વિપરિણામસુઞ્ઞં.

કતમં અગ્ગસુઞ્ઞં? અગ્ગમેતં પદં સેટ્ઠમેતં પદં વિસિટ્ઠમેતં [વિસેટ્ઠમેતં (ક.)] પદં યદિદં સબ્બસઙ્ખારસમથો સબ્બૂપધિપટિનિસ્સગ્ગો તણ્હક્ખયો વિરાગો નિરોધો નિબ્બાનં. ઇદં અગ્ગસુઞ્ઞં.

કતમં લક્ખણસુઞ્ઞં? દ્વે લક્ખણાનિ – બાલલક્ખણઞ્ચ પણ્ડિતલક્ખણઞ્ચ. બાલલક્ખણં પણ્ડિતલક્ખણેન સુઞ્ઞં. પણ્ડિતલક્ખણં બાલલક્ખણેન સુઞ્ઞં. તીણિ લક્ખણાનિ – ઉપ્પાદલક્ખણં, વયલક્ખણં, ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણં. ઉપ્પાદલક્ખણં વયલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. વયલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં, ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ વયલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં.

રૂપસ્સ ઉપ્પાદલક્ખણં વયલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. રૂપસ્સ વયલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. રૂપસ્સ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ વયલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. વેદનાય…પે… સઞ્ઞાય… સઙ્ખારાનં… વિઞ્ઞાણસ્સ… ચક્ખુસ્સ… જરામરણસ્સ ઉપ્પાદલક્ખણં વયલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. જરામરણસ્સ વયલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. જરામરણસ્સ ઠિતઞ્ઞથત્તલક્ખણં ઉપ્પાદલક્ખણેન ચ વયલક્ખણેન ચ સુઞ્ઞં. ઇદં લક્ખણસુઞ્ઞં.

કતમં વિક્ખમ્ભનસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દો વિક્ખમ્ભિતો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. અબ્યાપાદેન બ્યાપાદો વિક્ખમ્ભિતો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધં વિક્ખમ્ભિતઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચં વિક્ખમ્ભિતઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છા વિક્ખમ્ભિતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઞાણેન અવિજ્જા વિક્ખમ્ભિતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પામોજ્જેન અરતિ વિક્ખમ્ભિતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પઠમેન ઝાનેન નીવરણા વિક્ખમ્ભિતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ…પે… અરહત્તમગ્ગેન સબ્બકિલેસા વિક્ખમ્ભિતા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં વિક્ખમ્ભનસુઞ્ઞં.

કતમં તદઙ્ગસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દો તદઙ્ગસુઞ્ઞો. અબ્યાપાદેન બ્યાપાદો તદઙ્ગસુઞ્ઞો. આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધં તદઙ્ગસુઞ્ઞં. અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચં તદઙ્ગસુઞ્ઞં. ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છા તદઙ્ગસુઞ્ઞા. ઞાણેન અવિજ્જા તદઙ્ગસુઞ્ઞા. પામોજ્જેન અરતિ તદઙ્ગસુઞ્ઞા. પઠમેન ઝાનેન નીવરણા તદઙ્ગસુઞ્ઞા…પે… વિવટ્ટનાનુપસ્સનાય સઞ્ઞોગાભિનિવેસો તદઙ્ગસુઞ્ઞો. ઇદં તદઙ્ગસુઞ્ઞં.

કતમં સમુચ્છેદસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દો સમુચ્છિન્નો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. અબ્યાપાદેન બ્યાપાદો સમુચ્છિન્નો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધં સમુચ્છિન્નઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચં સમુચ્છિન્નઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છા સમુચ્છિન્ના ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઞાણેન અવિજ્જા સમુચ્છિન્ના ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પામોજ્જેન અરતિ સમુચ્છિન્ના ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પઠમેન ઝાનેન નીવરણા સમુચ્છિન્ના ચેવ સુઞ્ઞા ચ…પે… અરહત્તમગ્ગેન સબ્બકિલેસા સમુચ્છિન્ના ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં સમુચ્છેદસુઞ્ઞં.

કતમં પટિપ્પસ્સદ્ધિસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દો પટિપ્પસ્સદ્ધો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. અબ્યાપાદેન બ્યાપાદો પટિપ્પસ્સદ્ધો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધં પટિપ્પસ્સદ્ધઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચં પટિપ્પસ્સદ્ધઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છા પટિપ્પસ્સદ્ધા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઞાણેન અવિજ્જા પટિપ્પસ્સદ્ધા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પામોજ્જેન અરતિ પટિપ્પસ્સદ્ધા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પઠમેન ઝાનેન નીવરણા પટિપ્પસ્સદ્ધા ચેવ સુઞ્ઞા ચ…પે… અરહત્તમગ્ગેન સબ્બકિલેસા પટિપ્પસ્સદ્ધા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં પટિપ્પસ્સદ્ધિસુઞ્ઞં.

કતમં નિસ્સરણસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દો નિસ્સટો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. અબ્યાપાદેન બ્યાપાદો નિસ્સટો ચેવ સુઞ્ઞો ચ. આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધં નિસ્સટઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચં નિસ્સટઞ્ચેવ સુઞ્ઞઞ્ચ. ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છા નિસ્સટા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઞાણેન અવિજ્જા નિસ્સટા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પામોજ્જેન અરતિ નિસ્સટા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. પઠમેન ઝાનેન નીવરણા નિસ્સટા ચેવ સુઞ્ઞા ચ …પે… અરહત્તમગ્ગેન સબ્બકિલેસા નિસ્સટા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં નિસ્સરણસુઞ્ઞં.

કતમં અજ્ઝત્તસુઞ્ઞં? અજ્ઝત્તં ચક્ખું સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. અજ્ઝત્તં સોતં સુઞ્ઞં… અજ્ઝત્તં ઘાનં સુઞ્ઞં… અજ્ઝત્તં જિવ્હા સુઞ્ઞા… અજ્ઝત્તં કાયો સુઞ્ઞો… અજ્ઝત્તં મનો સુઞ્ઞો અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. ઇદં અજ્ઝત્તસુઞ્ઞં.

કતમં બહિદ્ધાસુઞ્ઞં? બહિદ્ધા રૂપા સુઞ્ઞા…પે… બહિદ્ધા ધમ્મા સુઞ્ઞા અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. ઇદં બહિદ્ધાસુઞ્ઞં.

કતમં દુભતોસુઞ્ઞં? યઞ્ચ અજ્ઝત્તં ચક્ખુ યે ચ બહિદ્ધા રૂપા ઉભયમેતં સુઞ્ઞં [ઉભયતો તં સુઞ્ઞા (સ્યા.)] અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. યઞ્ચ અજ્ઝત્તં સોતં યે ચ બહિદ્ધા સદ્દા…પે… યઞ્ચ અજ્ઝત્તં ઘાનં યે ચ બહિદ્ધા ગન્ધા… યા ચ અજ્ઝત્તં જિવ્હા યે ચ બહિદ્ધા રસા… યો ચ અજ્ઝત્તં કાયો યે ચ બહિદ્ધા ફોટ્ઠબ્બા… યો ચ અજ્ઝત્તં મનો યે ચ બહિદ્ધા ધમ્મા ઉભયમેતં સુઞ્ઞં અત્તેન વા અત્તનિયેન વા નિચ્ચેન વા ધુવેન વા સસ્સતેન વા અવિપરિણામધમ્મેન વા. ઇદં દુભતોસુઞ્ઞં.

કતમં સભાગસુઞ્ઞં? છ અજ્ઝત્તિકાનિ આયતનાનિ સભાગાનિ ચેવ સુઞ્ઞાનિ ચ. છ બાહિરાનિ આયતનાનિ સભાગાનિ ચેવ સુઞ્ઞાનિ ચ. છ વિઞ્ઞાણકાયા સભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ ફસ્સકાયા સભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ વેદનાકાયા સભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ સઞ્ઞાકાયા સભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ ચેતનાકાયા સભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં સભાગસુઞ્ઞં.

કતમં વિસભાગસુઞ્ઞં? છ અજ્ઝત્તિકાનિ આયતનાનિ છહિ બાહિરેહિ આયતનેહિ વિસભાગાનિ ચેવ સુઞ્ઞાનિ ચ. છ બાહિરાનિ આયતનાનિ છહિ વિઞ્ઞાણકાયેહિ વિસભાગાનિ ચેવ સુઞ્ઞાનિ ચ. છ વિઞ્ઞાણકાયા છહિ ફસ્સકાયેહિ વિસભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ ફસ્સકાયા છહિ વેદનાકાયેહિ વિસભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ વેદનાકાયા છહિ સઞ્ઞાકાયેહિ વિસભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. છ સઞ્ઞાકાયા છહિ ચેતનાકાયેહિ વિસભાગા ચેવ સુઞ્ઞા ચ. ઇદં વિસભાગસુઞ્ઞં.

કતમં એસનાસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મેસના કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞા. અબ્યાપાદેસના બ્યાપાદેન સુઞ્ઞા. આલોકસઞ્ઞેસના થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞા. અવિક્ખેપેસના ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞા. ધમ્મવવત્થાનેસના વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞા. ઞાણેસના અવિજ્જાય સુઞ્ઞા. પામોજ્જેસના અરતિયા સુઞ્ઞા. પઠમજ્ઝાનેસના નીવરણેહિ સુઞ્ઞા…પે… અરહત્તમગ્ગેસના સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞા. ઇદં એસનાસુઞ્ઞં.

કતમં પરિગ્ગહસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મપરિગ્ગહો કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞો. અબ્યાપાદપરિગ્ગહો બ્યાપાદેન સુઞ્ઞો. આલોકસઞ્ઞાપરિગ્ગહો થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞો. અવિક્ખેપપરિગ્ગહો ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞો. ધમ્મવવત્થાનપરિગ્ગહો વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞો. ઞાણપરિગ્ગહો અવિજ્જાય સુઞ્ઞો. પામોજ્જપરિગ્ગહો અરતિયા સુઞ્ઞો. પઠમજ્ઝાનપરિગ્ગહો નીવરણેહિ સુઞ્ઞો…પે… અરહત્તમગ્ગપરિગ્ગહો સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞો. ઇદં પરિગ્ગહસુઞ્ઞં.

કતમં પટિલાભસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મપટિલાભો કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞો. અબ્યાપાદપટિલાભો બ્યાપાદેન સુઞ્ઞો. આલોકસઞ્ઞાપટિલાભો થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞો. અવિક્ખેપપટિલાભો ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞો. ધમ્મવવત્થાનપટિલાભો વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞો. ઞાણપટિલાભો અવિજ્જાય સુઞ્ઞો. પામોજ્જપટિલાભો અરતિયા સુઞ્ઞો. પઠમજ્ઝાનપટિલાભો નીવરણેહિ સુઞ્ઞો…પે… અરહત્તમગ્ગપટિલાભો સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞો. ઇદં પટિલાભસુઞ્ઞં.

કતમં પટિવેધસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મપ્પટિવેધો કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞો. અબ્યાપાદપ્પટિવેધો બ્યાપાદેન સુઞ્ઞો. આલોકસઞ્ઞાપ્પટિવેધો થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞો. અવિક્ખેપપ્પટિવેધો ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞો. ધમ્મવવત્થાનપ્પટિવેધો વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞો. ઞાણપ્પટિવેધો અવિજ્જાય સુઞ્ઞો. પામોજ્જપ્પટિવેધો અરતિયા સુઞ્ઞો. પઠમજ્ઝાનપ્પટિવેધો નીવરણેહિ સુઞ્ઞો…પે… અરહત્તમગ્ગપ્પટિવેધો સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞો. ઇદં પટિવેધસુઞ્ઞં.

કતમં એકત્તસુઞ્ઞં, નાનત્તસુઞ્ઞં? કામચ્છન્દો નાનત્તં, નેક્ખમ્મં એકત્તં. નેક્ખમ્મેકત્તં ચેતયતો કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞં. બ્યાપાદો નાનત્તં, અબ્યાપાદો એકત્તં. અબ્યાપાદેકત્તં ચેતયતો બ્યાપાદેન સુઞ્ઞં. થિનમિદ્ધં નાનત્તં, આલોકસઞ્ઞા એકત્તં. આલોકસઞ્ઞેકત્તં ચેતયતો થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞં. ઉદ્ધચ્ચં નાનત્તં, અવિક્ખેપો એકત્તં. અવિક્ખેપેકત્તં ચેતયતો ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞં. વિચિકિચ્છા નાનત્તં, ધમ્મવવત્થાનં એકત્તં. ધમ્મવવત્થાનેકત્તં ચેતયતો વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞં. અવિજ્જા નાનત્તં, ઞાણં એકત્તં. ઞાણેકત્તં ચેતયતો અવિજ્જાય સુઞ્ઞં. અરતિ નાનત્તં, પામોજ્જં એકત્તં. પામોજ્જેકત્તં ચેતયતો અરતિયા સુઞ્ઞં. નીવરણા નાનત્તં, પઠમજ્ઝાનં એકત્તં. પઠમજ્ઝાનેકત્તં ચેતયતો નીવરણેહિ સુઞ્ઞં…પે… સબ્બકિલેસા નાનત્તં, અરહત્તમગ્ગો એકત્તં. અરહત્તમગ્ગેકત્તં ચેતયતો સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞં. ઇદં એકત્તસુઞ્ઞં નાનત્તસુઞ્ઞં.

કતમં ખન્તિસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મખન્તિ કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞા. અબ્યાપાદખન્તિ બ્યાપાદેન સુઞ્ઞા. આલોકસઞ્ઞાખન્તિ થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞા. અવિક્ખેપખન્તિ ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞા. ધમ્મવવત્થાનખન્તિ વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞા. ઞાણખન્તિ અવિજ્જાય સુઞ્ઞા. પામોજ્જખન્તિ અરતિયા સુઞ્ઞા. પઠમજ્ઝાનખન્તિ નીવરણેહિ સુઞ્ઞા…પે… અરહત્તમગ્ગખન્તિ સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞા. ઇદં ખન્તિસુઞ્ઞં.

કતમં અધિટ્ઠાનસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્માધિટ્ઠાનં કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞં. અબ્યાપાદાધિટ્ઠાનં બ્યાપાદેન સુઞ્ઞં. આલોકસઞ્ઞાધિટ્ઠાનં થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞં. અવિક્ખેપાધિટ્ઠાનં ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞં. ધમ્મવવત્થાનાધિટ્ઠાનં વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞં. ઞાણાધિટ્ઠાનં અવિજ્જાય સુઞ્ઞં. પામોજ્જાધિટ્ઠાનં અરતિયા સુઞ્ઞં. પઠમજ્ઝાનાધિટ્ઠાનં નીવરણેહિ સુઞ્ઞં…પે… અરહત્તમગ્ગાધિટ્ઠાનં સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞં. ઇદં અધિટ્ઠાનસુઞ્ઞં.

કતમં પરિયોગાહણસુઞ્ઞં? નેક્ખમ્મપરિયોગાહણં કામચ્છન્દેન સુઞ્ઞં. અબ્યાપાદપરિયોગાહણં બ્યાપાદેન સુઞ્ઞં. આલોકસઞ્ઞાપરિયોગાહણં થિનમિદ્ધેન સુઞ્ઞં. અવિક્ખેપપરિયોગાહણં ઉદ્ધચ્ચેન સુઞ્ઞં. ધમ્મવવત્થાનપરિયોગાહણં વિચિકિચ્છાય સુઞ્ઞં. ઞાણપરિયોગાહણં અવિજ્જાય સુઞ્ઞં. પામોજ્જપરિયોગાહણં અરતિયા સુઞ્ઞં. પઠમજ્ઝાનપરિયોગાહણં નીવરણેહિ સુઞ્ઞં…પે… અરહત્તમગ્ગપરિયોગાહણં સબ્બકિલેસેહિ સુઞ્ઞં. ઇદં પરિયોગાહણસુઞ્ઞં.

કતમં સમ્પજાનસ્સ પવત્તપરિયાદાનં સબ્બસુઞ્ઞતાનં પરમત્થસુઞ્ઞં? ઇધ સમ્પજાનો નેક્ખમ્મેન કામચ્છન્દસ્સ પવત્તં પરિયાદિયતિ, અબ્યાપાદેન બ્યાપાદસ્સ પવત્તં પરિયાદિયતિ, આલોકસઞ્ઞાય થિનમિદ્ધસ્સ પવત્તં પરિયાદિયતિ, અવિક્ખેપેન ઉદ્ધચ્ચસ્સ પવત્તં પરિયાદિયતિ, ધમ્મવવત્થાનેન વિચિકિચ્છાય પવત્તં પરિયાદિયતિ, ઞાણેન અવિજ્જાય પવત્તં પરિયાદિયતિ, પામોજ્જેન અરતિયા પવત્તં પરિયાદિયતિ, પઠમેન ઝાનેન નીવરણાનં પવત્તં પરિયાદિયતિ…પે… અરહત્તમગ્ગેન સબ્બકિલેસાનં પવત્તં પરિયાદિયતિ. અથ વા પન સમ્પજાનસ્સ અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયન્તસ્સ ઇદં ચેવ ચક્ખુપવત્તં પરિયાદિયતિ, અઞ્ઞઞ્ચ ચક્ખુપવત્તં ન ઉપ્પજ્જતિ. ઇદઞ્ચેવ સોતપવત્તં…પે… ઘાનપવત્તં… જિવ્હાપવત્તં… કાયપવત્તં… મનોપવત્તં પરિયાદિયતિ, અઞ્ઞઞ્ચ મનોપવત્તં ન ઉપ્પજ્જતિ. ઇદં સમ્પજાનસ્સ પવત્તપરિયાદાનં સબ્બસુઞ્ઞતાનં પરમત્થસુઞ્ઞન્તિ.

સુઞ્ઞકથા નિટ્ઠિતા.

યુગનદ્ધવગ્ગો દુતિયો.