૨. દુતિયસુત્તન્તનિદ્દેસો

૧૮૭. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, ઇન્દ્રિયાનિ. કતમાનિ પઞ્ચ? સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં. યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ અસ્સાદઞ્ચ આદીનવઞ્ચ નિસ્સરણઞ્ચ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, ન મે તે, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા સમણેસુ [ચેવ (ક.) સં. નિ. ૫.૪૭૬] વા સમણસમ્મતા, બ્રાહ્મણેસુ વા બ્રાહ્મણસમ્મતા; ન ચ પનેતે આયસ્મન્તા [આયસ્મન્તો સં. નિ. ૫.૪૭૬] સામઞ્ઞત્થં વા બ્રહ્મઞ્ઞત્થં વા દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તિ. યે ચ ખો કેચિ [યે કેચિ ખો (સ્યા.), યે હિ કેચિ ખો (ક.) સં. નિ. ૫.૪૭૬ પસ્સિતબ્બા] ભિક્ખવે સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ અસ્સાદઞ્ચ આદીનવઞ્ચ નિસ્સરણઞ્ચ યથાભૂતં પજાનન્તિ, તે ખો મે, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા સમણેસુ વા સમણસમ્મતા, બ્રાહ્મણેસુ વા બ્રાહ્મણસમ્મતા; તે ચ પનાયસ્મન્તા સામઞ્ઞત્થઞ્ચ બ્રહ્મઞ્ઞત્થઞ્ચ દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તી’’તિ.

૧૮૮. કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયો હોતિ; કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયં પજાનાતિ? કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમો હોતિ; કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમં પજાનાતિ? કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદો હોતિ, કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદં પજાનાતિ? કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવો હોતિ; કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવં પજાનાતિ? કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં હોતિ; કતિહાકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં પજાનાતિ?

ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયો હોતિ; ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયં પજાનાતિ. ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમો હોતિ; ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમં પજાનાતિ. પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદો હોતિ; પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદં પજાનાતિ. પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવો હોતિ; પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવં પજાનાતિ. અસીતિસતં આકારેહિ [અસીતિસતાકારેહિ (સ્યા.)] પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં હોતિ; અસીતિસતં આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં પજાનાતિ.

કતમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયો હોતિ; કતમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયં પજાનાતિ? અધિમોક્ખત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અધિમોક્ખવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અધિમોક્ખવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ; પગ્ગહત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પગ્ગહવસેન છન્દસ્સ સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પગ્ગહવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, વીરિયિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ; ઉપટ્ઠાનત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, સતિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ; અવિક્ખેપત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, સમાધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ; દસ્સનત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, દસ્સનવસેન છન્દસ્સ સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, દસ્સનવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ. અધિમોક્ખત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પગ્ગહત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, ઉપટ્ઠાનત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અવિક્ખેપત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, દસ્સનત્થાય આવજ્જનાય સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ. અધિમોક્ખવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પગ્ગહવસેન છન્દસ્સ સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન છન્દસ્સ સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, દસ્સનવસેન છન્દસ્સ સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ. અધિમોક્ખવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પગ્ગહવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, દસ્સનવસેન મનસિકારસ્સ સમુદયો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ. સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ વીરિયિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, સતિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, સમાધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ, પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ સમુદયો હોતિ.

ઇમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયો હોતિ, ઇમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં સમુદયં પજાનાતિ.

કતમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમો હોતિ; કતમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમં પજાનાતિ? અધિમોક્ખત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અધિમોક્ખવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અધિમોક્ખવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં [એકત્તં અનુપટ્ઠાનં (સ્યા.)] સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ વસેન અત્થઙ્ગમો હોતિ; પગ્ગહત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પગ્ગહવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પગ્ગહવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, વીરિયિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ; ઉપટ્ઠાનત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, સતિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ; અવિક્ખેપત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, સમાધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ; દસ્સનત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, દસ્સનવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, દસ્સનવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ.

અધિમોક્ખત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પગ્ગહત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, ઉપટ્ઠાનત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અવિક્ખેપત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, દસ્સનત્થાય આવજ્જનાય અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ. અધિમોક્ખવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પગ્ગહવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, દસ્સનવસેન છન્દસ્સ અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ. અધિમોક્ખવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પગ્ગહવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, ઉપટ્ઠાનવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, અવિક્ખેપવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, દસ્સનવસેન મનસિકારસ્સ અત્થઙ્ગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ. સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, વીરિયિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, સતિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, સમાધિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ, પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ વસેન એકત્તઅનુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અત્થઙ્ગમો હોતિ.

ઇમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમો હોતિ; ઇમેહિ ચત્તારીસાય આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અત્થઙ્ગમં પજાનાતિ.

ક. અસ્સાદનિદ્દેસો

૧૮૯. કતમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદો હોતિ; કતમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદં પજાનાતિ? અસ્સદ્ધિયસ્સ અનુપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, અસ્સદ્ધિયપરિળાહસ્સ અનુપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, અધિમોક્ખચરિયાય વેસારજ્જં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, સન્તો ચ વિહારાધિગમો સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, યં સદ્ધિન્દ્રિયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં અયં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો.

કોસજ્જસ્સ અનુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, કોસજ્જપરિળાહસ્સ અનુપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, પગ્ગહચરિયાય વેસારજ્જં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, સન્તો ચ વિહારાધિગમો વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, યં વીરિયિન્દ્રિયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં અયં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો.

પમાદસ્સ અનુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, પમાદપરિળાહસ્સ અનુપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, ઉપટ્ઠાનચરિયાય વેસારજ્જં સતિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, સન્તો ચ વિહારાધિગમો સતિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, યં સતિન્દ્રિયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં અયં સતિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો.

ઉદ્ધચ્ચસ્સ અનુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, ઉદ્ધચ્ચપરિળાહસ્સ અનુપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, અવિક્ખેપચરિયાય વેસારજ્જં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, સન્તો ચ વિહારાધિગમો સમાધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, યં સમાધિન્દ્રિયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં અયં સમાધિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો.

અવિજ્જાય અનુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, અવિજ્જાપરિળાહસ્સ અનુપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, દસ્સનચરિયાય વેસારજ્જં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, સન્તો ચ વિહારાધિગમો પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો હોતિ, યં પઞ્ઞિન્દ્રિયં પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં અયં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ અસ્સાદો.

ઇમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદો હોતિ; ઇમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અસ્સાદં પજાનાતિ.

ખ. આદીનવનિદ્દેસો

૧૯૦. કતમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવો હોતિ; કતમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવં પજાનાતિ? અસ્સદ્ધિયસ્સ ઉપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અસ્સદ્ધિયપરિળાહસ્સ ઉપટ્ઠાનં સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનિચ્ચટ્ઠેન સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, દુક્ખટ્ઠેન સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનત્તટ્ઠેન સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ.

કોસજ્જસ્સ ઉપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, કોસજ્જપરિળાહસ્સ ઉપટ્ઠાનં વીરિયિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનિચ્ચટ્ઠેન વીરિયિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, દુક્ખટ્ઠેન…પે… અનત્તટ્ઠેન વીરિયિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ.

પમાદસ્સ ઉપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, પમાદપરિળાહસ્સ ઉપટ્ઠાનં સતિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનિચ્ચટ્ઠેન સતિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, દુક્ખટ્ઠેન…પે… અનત્તટ્ઠેન સતિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ.

ઉદ્ધચ્ચસ્સ ઉપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, ઉદ્ધચ્ચપરિળાહસ્સ ઉપટ્ઠાનં સમાધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનિચ્ચટ્ઠેન સમાધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, દુક્ખટ્ઠેન…પે… અનત્તટ્ઠેન સમાધિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ.

અવિજ્જાય ઉપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અવિજ્જાપરિળાહસ્સ ઉપટ્ઠાનં પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનિચ્ચટ્ઠેન પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, દુક્ખટ્ઠેન પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ, અનત્તટ્ઠેન પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ આદીનવો હોતિ.

ઇમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવો હોતિ; ઇમેહિ પઞ્ચવીસતિયા આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં આદીનવં પજાનાતિ.

ગ. નિસ્સરણનિદ્દેસો

૧૯૧. કતમેહિ અસીતિસતં આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં હોતિ; કતમેહિ અસીતિસતં આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં પજાનાતિ? અધિમોક્ખટ્ઠેન સદ્ધિન્દ્રિયં અસ્સદ્ધિયા નિસ્સટં હોતિ, અસ્સદ્ધિયપરિળાહા નિસ્સટં હોતિ, તદનુવત્તકકિલેસેહિ ચ ખન્ધેહિ ચ નિસ્સટં હોતિ, બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેહિ નિસ્સટં હોતિ, તતો પણીતતરસદ્ધિન્દ્રિયસ્સ પટિલાભા પુરિમતરસદ્ધિન્દ્રિયા નિસ્સટં હોતિ; પગ્ગહટ્ઠેન વીરિયિન્દ્રિયં કોસજ્જા નિસ્સટં હોતિ, કોસજ્જપરિળાહા નિસ્સટં હોતિ, તદનુવત્તકકિલેસેહિ ચ ખન્ધેહિ ચ નિસ્સટં હોતિ, બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેહિ નિસ્સટં હોતિ, તતો પણીતતરવીરિયિન્દ્રિયસ્સ પટિલાભા પુરિમતરવીરિયિન્દ્રિયા નિસ્સટં હોતિ; ઉપટ્ઠાનટ્ઠેન સતિન્દ્રિયં પમાદા નિસ્સટં હોતિ, પમાદપરિળાહા નિસ્સટં હોતિ, તદનુવત્તકકિલેસેહિ ચ ખન્ધેહિ ચ નિસ્સટં હોતિ, બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેહિ નિસ્સટં હોતિ, તતો પણીતતરસતિન્દ્રિયસ્સ પટિલાભા પુરિમતરસતિન્દ્રિયા નિસ્સટં હોતિ; અવિક્ખેપટ્ઠેન સમાધિન્દ્રિયં ઉદ્ધચ્ચા નિસ્સટં હોતિ, ઉદ્ધચ્ચપરિળાહા નિસ્સટં હોતિ, તદનુવત્તકકિલેસેહિ ચ ખન્ધેહિ ચ નિસ્સટં હોતિ, બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેહિ નિસ્સટં હોતિ, તતો પણીતતરસમાધિન્દ્રિયસ્સ પટિલાભા પુરિમતરસમાધિન્દ્રિયા નિસ્સટં હોતિ; દસ્સનટ્ઠેન પઞ્ઞિન્દ્રિયં અવિજ્જાય નિસ્સટં હોતિ, અવિજ્જાપરિળાહા નિસ્સટં હોતિ, તદનુવત્તકકિલેસેહિ ચ ખન્ધેહિ ચ નિસ્સટં હોતિ, બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેહિ નિસ્સટં હોતિ, તતો પણીતતરપઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ પટિલાભા પુરિમતરપઞ્ઞિન્દ્રિયા નિસ્સટં હોતિ.

૧૯૨. પુબ્બભાગે પઞ્ચહિ ઇન્દ્રિયેહિ પઠમજ્ઝાનવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પઠમે ઝાને પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ દુતિયજ્ઝાનવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, દુતિયે ઝાને પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ તતિયજ્ઝાનવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, તતિયે ઝાને પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ ચતુત્થજ્ઝાનવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ચતુત્થે ઝાને પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ આકાસાનઞ્ચાયતનસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આકાસાનઞ્ચાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અનિચ્ચાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

અનિચ્ચાનુપસ્સના પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ દુક્ખાનુપસ્સનાવસે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, દુક્ખાનુપસ્સના પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અનત્તાનુપસ્સનાવસે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનત્તાનુપસ્સના પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ નિબ્બિદાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નિબ્બિદાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ વિરાગાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિરાગાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ નિરોધાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નિરોધાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ ખયાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ખયાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ વયાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વયાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ વિપરિણામાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિપરિણામાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અનિમિત્તાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનિમિત્તાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અપ્પણિહિતાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અપ્પણિહિતાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ સુઞ્ઞતાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ સુઞ્ઞતાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ. અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ યથાભૂતઞાણદસ્સનવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, યથાભૂતઞાણદસ્સને પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ આદીનવાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આદીનવાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ પટિસઙ્ખાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પટિસઙ્ખાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ વિવટ્ટનાનુપસ્સનાવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ. વિવટ્ટનાનુપસ્સનાય પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ સોતાપત્તિમગ્ગવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

સોતાપત્તિમગ્ગે પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ સોતાપત્તિફલસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સોતાપત્તિફલસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ સકદાગામિમગ્ગવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સકદાગામિમગ્ગે પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ સકદાગામિફલસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સકદાગામિફલસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અનાગામિમગ્ગવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનાગામિમગ્ગે પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અનાગામિફલસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનાગામિફલસમાપત્તિયા પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અરહત્તમગ્ગવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અરહત્તમગ્ગે પઞ્ચહિન્દ્રિયેહિ અરહત્તફલસમાપત્તિવસેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

નેક્ખમ્મે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ કામચ્છન્દતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અબ્યાપાદે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ બ્યાપાદતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આલોકસઞ્ઞાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ થિનમિદ્ધતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અવિક્ખેપે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ઉદ્ધચ્ચતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ધમ્મવવત્થાને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ વિચિકિચ્છાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ઞાણે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અવિજ્જાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પામોજ્જે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અરતિયા નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

૧૯૩. પઠમે ઝાને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નીવરણેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, દુતિયે ઝાને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ વિતક્કવિચારેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, તતિયે ઝાને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ પીતિયા નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ચતુત્થે ઝાને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સુખદુક્ખેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આકાસાનઞ્ચાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ રૂપસઞ્ઞાય પટિઘસઞ્ઞાય નાનત્તસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ આકાસાનઞ્ચાયતનસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસમાપત્તિયા પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

અનિચ્ચાનુપસ્સના પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિચ્ચસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, દુક્ખાનુપસ્સના પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સુખસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનત્તાનુપસ્સના પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અત્તસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નિબ્બિદાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નન્દિયા નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિરાગાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ રાગતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, નિરોધાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સમુદયતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ આદાનતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, ખયાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ઘનસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વયાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ આયૂહનતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિપરિણામાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ધુવસઞ્ઞાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનિમિત્તાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિમિત્તતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અપ્પણિહિતાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ પણિધિયા નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સુઞ્ઞતાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અભિનિવેસતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ. અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સારાદાનાભિનિવેસતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, યથાભૂતઞાણદસ્સને પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સમ્મોહાભિનિવેસતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, આદીનવાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ આલયાભિનિવેસતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ, પટિસઙ્ખાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અપ્પટિસઙ્ખાય નિસ્સટાનિ હોન્તિ, વિવટ્ટનાનુપસ્સનાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સઞ્ઞોગાભિનિવેસતો નિસ્સટાનિ હોન્તિ.

સોતાપત્તિમગ્ગે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ દિટ્ઠેકટ્ઠેહિ કિલેસેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સકદાગામિમગ્ગે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ઓળારિકેહિ કિલેસેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અનાગામિમગ્ગે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અનુસહગતેહિ કિલેસેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, અરહત્તમગ્ગે પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સબ્બકિલેસેહિ નિસ્સટાનિ હોન્તિ, સબ્બેસઞ્ઞેવ ખીણાસવાનં તત્થ તત્થ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ નિસ્સટાનિ ચેવ હોન્તિ સુનિસ્સટાનિ ચ પટિપ્પસ્સદ્ધાનિ ચ સુપ્પટિપ્પસ્સદ્ધાનિ ચ.

ઇમેહિ અસીતિસતં આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં હોતિ; ઇમેહિ અસીતિસતં આકારેહિ પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નિસ્સરણં પજાનાતિ.

સુત્તન્તનિદ્દેસો દુતિયો.

પઠમભાણવારો.