૯. પરિવત્તનહારવિભઙ્ગો

૩૫. તત્થ કતમો પરિવત્તનો હારો? ‘‘કુસલાકુસલે ધમ્મે’’તિ. સમ્માદિટ્ઠિસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ મિચ્છાદિટ્ઠિ નિજ્જિણ્ણા ભવતિ. યે ચસ્સ મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયા ઉપ્પજ્જેય્યું અનેકે [અનેકા (ક.)] પાપકા અકુસલા ધમ્મા, તે ચસ્સ નિજ્જિણ્ણા હોન્તિ. સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયા ચસ્સ અનેકે કુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ, તે ચસ્સ ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ. સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ મિચ્છાસઙ્કપ્પો નિજ્જિણ્ણો ભવતિ. યે ચસ્સ મિચ્છાસઙ્કપ્પપચ્ચયા ઉપ્પજ્જેય્યું અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા, તે ચસ્સ નિજ્જિણ્ણા હોન્તિ. સમ્માસઙ્કપ્પપચ્ચયા ચસ્સ અનેકે કુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ. તે ચસ્સ ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ. એવં સમ્માવાચસ્સ સમ્માકમ્મન્તસ્સ સમ્માઆજીવસ્સ સમ્માવાયામસ્સ સમ્માસતિસ્સ સમ્માસમાધિસ્સ સમ્માવિમુત્તસ્સ સમ્માવિમુત્તિઞાણદસ્સનસ્સ પુરિસપુગ્ગલસ્સ મિચ્છાવિમુત્તિઞાણદસ્સનં નિજ્જિણ્ણં ભવતિ. યે ચસ્સ મિચ્છાવિમુત્તિઞાણદસ્સનપચ્ચયા ઉપ્પજ્જેય્યું અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા, તે ચસ્સ નિજ્જિણ્ણા હોન્તિ. સમ્માવિમુત્તિઞાણદસ્સનપચ્ચયા ચસ્સ અનેકે કુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ, તે ચસ્સ ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ.

૩૬. યસ્સ વા પાણાતિપાતા પટિવિરતસ્સ પાણાતિપાતો પહીનો હોતિ. અદિન્નાદાના પટિવિરતસ્સ અદિન્નાદાનં પહીનં હોતિ. બ્રહ્મચારિસ્સ અબ્રહ્મચરિયં પહીનં હોતિ. સચ્ચવાદિસ્સ મુસાવાદો પહીનો હોતિ. અપિસુણવાચસ્સ પિસુણા વાચા પહીના હોતિ. સણ્હવાચસ્સ ફરુસા વાચા પહીના હોતિ. કાલવાદિસ્સ સમ્ફપ્પલાપો પહીનો હોતિ. અનભિજ્ઝાલુસ્સ [અનભિજ્ઝામનસ્સ (ક.)] અભિજ્ઝા પહીના હોતિ. અબ્યાપન્નચિત્તસ્સ બ્યાપાદો પહીનો હોતિ. સમ્માદિટ્ઠિસ્સ મિચ્છાદિટ્ઠિ પહીના હોતિ.

યે ચ ખો કેચિ અરિયં અટ્ઠઙ્ગિકં મગ્ગં ગરહન્તિ, નેસં સન્દિટ્ઠિકા સહધમ્મિકા ગારય્હા વાદાનુવાદા આગચ્છન્તિ. સમ્માદિટ્ઠિઞ્ચ તે ભવન્તો ધમ્મં ગરહન્તિ. તેન હિ યે મિચ્છાદિટ્ઠિકા, તેસં ભવન્તાનં પુજ્જા ચ પાસંસા ચ. એવં સમ્માસઙ્કપ્પં સમ્માવાચં સમ્માકમ્મન્તં સમ્માઆજીવં સમ્માવાયામં સમ્માસતિં સમ્માસમાધિં સમ્માવિમુત્તિં સમ્માવિમુત્તિઞાણદસ્સનઞ્ચ તે ભવન્તો ધમ્મં ગરહન્તિ. તેન હિ યે મિચ્છાવિમુત્તિઞાણદસ્સના, તેસં ભવન્તાનં પુજ્જા ચ પાસંસા ચ.

યે ચ ખો કેચિ એવમાહંસુ ‘‘ભુઞ્જિતબ્બા કામા, પરિભુઞ્જિતબ્બા કામા, આસેવિતબ્બા કામા, નિસેવિતબ્બા કામા, ભાવયિતબ્બા કામા, બહુલીકાતબ્બા કામા’’તિ. કામેહિ વેરમણી તેસં અધમ્મો.

યે વા પન કેચિ એવમાહંસુ ‘‘અત્તકિલમથાનુયોગો ધમ્મો’’તિ. નિય્યાનિકો તેસં ધમ્મો અધમ્મો. યે ચ ખો કેચિ એવમાહંસુ ‘‘દુક્ખો ધમ્મો’’તિ. સુખો તેસં ધમ્મો અધમ્મો. યથા વા પન ભિક્ખુનો સબ્બસઙ્ખારેસુ અસુભાનુપસ્સિનો વિહરતો સુભસઞ્ઞા પહીયન્તિ. દુક્ખાનુપસ્સિનો વિહરતો સુખસઞ્ઞા પહીયન્તિ. અનિચ્ચાનુપસ્સિનો વિહરતો નિચ્ચસઞ્ઞા પહીયન્તિ. અનત્તાનુપસ્સિનો વિહરતો અત્તસઞ્ઞા પહીયન્તિ. યં યં વા પન ધમ્મં રોચયતિ વા ઉપગચ્છતિ વા, તસ્સ તસ્સ ધમ્મસ્સ યો પટિપક્ખો, સ્વસ્સ અનિટ્ઠતો અજ્ઝાપન્નો ભવતિ. તેનાહ આયસ્મા મહાકચ્ચાયનો ‘‘કુસલાકુસલધમ્મે’’તિ.

નિયુત્તો પરિવત્તનો હારો.