૪. પટિપદાદોસપઞ્હો

૪. ‘‘ભન્તે નાગસેન, યદા બોધિસત્તો દુક્કરકારિકં અકાસિ, નેતાદિસો અઞ્ઞત્ર આરમ્ભો અહોસિ નિક્કમો કિલેસયુદ્ધં મચ્ચુસેનં વિધમનં આહારપરિગ્ગહો દુક્કરકારિકા, એવરૂપે પરક્કમે કિઞ્ચિ અસ્સાદં અલભિત્વા તમેવ ચિત્તં પરિહાપેત્વા એવમવોચ ‘ન ખો પનાહં ઇમાય કટુકાય દુક્કરકારિકાય અધિગચ્છામિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસં, સિયા નુ ખો અઞ્ઞો મગ્ગો બોધાયા’તિ, તતો નિબ્બિન્દિત્વા અઞ્ઞેન મગેન સબ્બઞ્ઞુતં પત્તો, પુન તાય પટિપદાય સાવકે અનુસાસતિ સમાદપેતિ.

‘‘‘આરમ્ભથ નિક્ખમથ, યુઞ્જથ બુદ્ધસાસને;

ધુનાથ મચ્ચુનો સેનં, નળાગારંવ કુઞ્જરો’તિ [સં. નિ. ૧.૧૮૫].

‘‘કેન ન ખો, ભન્તે નાગસેન, કારણેન તથાગતો યાય પટિપદાય અત્તના નિબ્બિન્નો વિરત્તરૂપો, તત્થ સાવકે અનુસાસતિ સમાદપેતી’’તિ?

‘‘તદાપિ, મહારાજ, એતરહિપિ સા યેવ પટિપદા, તં યેવ પટિપદં પટિપજ્જિત્વા બોધિસત્તો સબ્બઞ્ઞુતં પત્તો. અપિ ચ, મહારાજ, બોધિસત્તો અતિવીરિયં કરોન્તો નિરવસેસતો આહારં ઉપરુન્ધિ. તસ્સ આહારૂપરોધેન ચિત્તદુબ્બલ્યં ઉપ્પજ્જિ. સો તેન દુબ્બલ્યેન નાસક્ખિ સબ્બઞ્ઞુતં પાપુણિતું, સો મત્તમત્તં કબળીકારાહારં સેવન્તો તાયેવ પટિપદાય નચિરસ્સેવ સબ્બઞ્ઞુતં પાપુણિ. સો યેવ, મહારાજ, પટિપદા સબ્બેસં તથાગતાનં સબ્બઞ્ઞુતઞાણપ્પટિલાભાય.

‘‘યથા, મહારાજ, સબ્બેસં સત્તાનં આહારો ઉપત્થમ્ભો, આહારૂપનિસ્સિતા સબ્બે સત્તા સુખં અનુભવન્તિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, સા યેવ પટિપદા સબ્બેસં તથાગતાનં સબ્બઞ્ઞુતઞાણપ્પટિલાભાય, નેસો, મહારાજ, દોસો આરમ્ભસ્સ, ન નિક્કમસ્સ, ન કિલેસયુદ્ધસ્સ, યેન તથાગતો તસ્મિં સમયે ન પાપુણિ સબ્બઞ્ઞુતઞાણં, અથ ખો આહારૂપરોધસ્સેવેસો દોસો, સદા પટિયત્તા યેવેસા પટિપદા.

‘‘યથા, મહારાજ, પુરિસો અદ્ધાનં અતિવેગેન ગચ્છેય્ય, તેન સો પક્ખહતો વા ભવેય્ય પીઠસપ્પી વા અસઞ્ચરો પથવિતલે. અપિ નુ ખો, મહારાજ, મહાપથવિયા દોસો અત્થિ, યેન સો પુરિસો પક્ખહતો અહોસી’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે; સદા પટિયત્તા, ભન્તે, મહાપથવી, કુતો તસ્સા દોસો? વાયામસ્સેવેસો દોસો, યેન સો પુરિસો પક્ખહતો અહોસી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, નેસો દોસો આરમ્ભસ્સ, ન નિક્કમસ્સ, ન કિલેસયુદ્ધસ્સ, યેન તથાગતો તસ્મિં સમયે ન પાપુણિ સબ્બઞ્ઞુતઞાણં, અથ ખો આહારૂપરોધસ્સેવેસો દોસો સદા પટિયત્તા યેવેસા પટિપદા.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, પુરિસો કિલિટ્ઠં સાટકં નિવાસેય્ય, ન સો તં ધોવાપેય્ય, નેસો દોસો ઉદકસ્સ, સદા પટિયત્તં ઉદકં. પુરિસસ્સેવેસો દોસો. એવમેવ ખો, મહારાજ, નેસો દોસો આરમ્ભસ્સ, ન નિક્કમસ્સ, ન કિલેસયુદ્ધસ્સ, યેન તથાગતો તસ્મિં સમયે ન પાપુણિ સબ્બઞ્ઞુતઞાણં, અથ ખો આહારૂપરોધસ્સેવેસો દોસો, સદા પટિયત્તા યેવેસા પટિપદા, તસ્મા તથાગતો તાયેવ પટિપદાય સાવકે અનુસાસતિ સમાદપેતિ, એવં ખો, મહારાજ, સદા પટિયત્તા અનવજ્જા સા પટિપદા’’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

પટિપદાદોસપઞ્હો ચતુત્થો.