૯. સીલલક્ખણપઞ્હો

૯. રાજા આહ ‘‘ભન્તે નાગસેન, યં પનેતં બ્રૂસિ ‘અઞ્ઞેહિ ચ કુસલેહિ ધમ્મેહી’તિ, કતમે તે કુસલા ધમ્મા’’તિ? ‘‘સીલં, મહારાજ, સદ્ધા વીરિયં સતિ સમાધિ, ઇમે તે કુસલા ધમ્મા’’તિ. ‘‘કિંલક્ખણં, ભન્તે, સીલ’’ન્તિ? ‘‘પતિટ્ઠાનલક્ખણં, મહારાજ, સીલં સબ્બેસં કુસલાનં ધમ્માનં, ઇન્દ્રિયબલબોજ્ઝઙ્ગમગ્ગઙ્ગસતિપટ્ઠાનસમ્મપ્પધાનઇદ્ધિપાદઝાનવિમોક્ખસ- માધિસમાપત્તીનં સીલં પતિટ્ઠં, સીલે પતિટ્ઠિતો ખો, મહારાજ, યોગાવચરો સીલં નિસ્સાય સીલે પતિટ્ઠાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ભાવેતિ સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિયન્તિ, સબ્બે કુસલા ધમ્મા ન પરિહાયન્તી’’તિ. ‘‘ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, યે કેચિ બીજગામભૂતગામા વુડ્ઢિં વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપજ્જન્તિ, સબ્બે તે પથવિં નિસ્સાય પથવિયં પતિટ્ઠાય વુડ્ઢિં વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપજ્જન્તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગાવચરો સીલં નિસ્સાય સીલે પતિટ્ઠાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ભાવેતિ સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિય’’ન્તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, યે કેચિ બલકરણીયા કમ્મન્તા કયિરન્તિ, સબ્બે તે પથવિં નિસ્સાય પથવિયં પતિટ્ઠાય કયિરન્તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગાવચરો સીલં નિસ્સાય સીલે પતિટ્ઠાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ભાવેતિ સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિય’’ન્તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, નગરવડ્ઢકી નગરં માપેતુકામો પઠમં નગરટ્ઠાનં સોધાપેત્વા ખાણુકણ્ટકં અપકડ્ઢાપેત્વા ભૂમિં સમં કારાપેત્વા તતો અપરભાગે વીથિચતુક્કસિઙ્ઘાટકાદિપરિચ્છેદેન વિભજિત્વા નગરં માપેતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગાવચરો સીલં નિસ્સાય સીલે પતિટ્ઠાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ભાવેતિ સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિય’’ન્તિ.

‘‘ભિય્યો ઓપમ્મં કરોહી’’તિ. ‘‘યથા, મહારાજ, લઙ્ઘકો સિપ્પં દસ્સેતુકામો પથવિં ખણાપેત્વા સક્ખરકથલં અપકડ્ઢાપેત્વા ભૂમિં સમં કારાપેત્વા મુદુકાય ભૂમિયા સિપ્પં દસ્સેતિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગાવચરો સીલં નિસ્સાય સીલે પતિટ્ઠાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ભાવેતિ સદ્ધિન્દ્રિયં વીરિયિન્દ્રિયં સતિન્દ્રિયં સમાધિન્દ્રિયં પઞ્ઞિન્દ્રિયન્તિ. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા –

‘‘‘સીલે પતિટ્ઠાય નરો સપઞ્ઞો, ચિત્તં પઞ્ઞઞ્ચ ભાવયં;

આતાપી નિપકો ભિક્ખુ, સો ઇમં વિજટયે જટ’ન્તિ [પસ્સ સં. નિ. ૧.૨૩].

‘‘‘અયં પતિટ્ઠા ધરણીવ પાણિનં, ઇદઞ્ચ મૂલં કુસલાભિવુડ્ઢિયા;

મુખઞ્ચિદં સબ્બજિનાનુસાસને, યો સીલક્ખન્ધો વરપાતિમોક્ખિયો’’’તિ.

‘‘કલ્લોસિ, ભન્તે નાગસેના’’તિ.

સીલલક્ખણપઞ્હો નવમો.