૫૨૮. મહાબોધિજાતકં (૩)

૧૨૪. ‘‘કિં નુ દણ્ડં કિમજિનં, કિં છત્તં કિમુપાહનં;

કિમઙ્કુસઞ્ચ પત્તઞ્ચ, સઙ્ઘાટિઞ્ચાપિ બ્રાહ્મણ;

તરમાનરૂપોહાસિ [ગણ્હાસિ (સી. સ્યા. પી.)], કિં નુ પત્થયસે દિસં’’.

૧૨૫. ‘‘દ્વાદસેતાનિ વસ્સાનિ, વુસિતાનિ તવન્તિકે;

નાભિજાનામિ સોણેન, પિઙ્ગલેનાભિકૂજિતં.

૧૨૬. ‘‘સ્વાયં દિત્તોવ નદતિ, સુક્કદાઠં વિદંસયં;

તવ સુત્વા સભરિયસ્સ, વીતસદ્ધસ્સ મં પતિ’’.

૧૨૭. ‘‘અહુ એસ કતો દોસો, યથા ભાસસિ બ્રાહ્મણ;

એસ ભિય્યો પસીદામિ, વસ બ્રાહ્મણ માગમા’’.

૧૨૮. ‘‘સબ્બસેતો પુરે આસિ, તતોપિ સબલો અહુ;

સબ્બલોહિતકો દાનિ, કાલો પક્કમિતું મમ.

૧૨૯. ‘‘અબ્ભન્તરં પુરે આસિ, તતો મજ્ઝે તતો બહિ;

પુરા નિદ્ધમના હોતિ, સયમેવ વજામહં.

૧૩૦. ‘‘વીતસદ્ધં ન સેવેય્ય, ઉદપાનંવનોદકં;

સચેપિ નં અનુખણે, વારિ કદ્દમગન્ધિકં.

૧૩૧. ‘‘પસન્નમેવ સેવેય્ય, અપ્પસન્નં વિવજ્જયે;

પસન્નં પયિરુપાસેય્ય, રહદં વુદકત્થિકો.

૧૩૨. ‘‘ભજે ભજન્તં પુરિસં, અભજન્તં ન ભજ્જયે [ભાજયે (પી.)];

અસપ્પુરિસધમ્મો સો, યો ભજન્તં ન ભજ્જતિ [ભાજતિ (પી.)].

૧૩૩. ‘‘યો ભજન્તં ન ભજતિ, સેવમાનં ન સેવતિ;

સ વે મનુસ્સપાપિટ્ઠો, મિગો સાખસ્સિતો યથા.

૧૩૪. ‘‘અચ્ચાભિક્ખણસંસગ્ગા, અસમોસરણેન ચ;

એતેન મિત્તા જીરન્તિ, અકાલે યાચનાય ચ.

૧૩૫. ‘‘તસ્મા નાભિક્ખણં ગચ્છે, ન ચ ગચ્છે ચિરાચિરં;

કાલેન યાચં યાચેય્ય, એવં મિત્તા ન જીયરે [જીરરે (સ્યા. પી.)].

૧૩૬. ‘‘અતિચિરં નિવાસેન, પિયો ભવતિ અપ્પિયો;

આમન્ત ખો તં ગચ્છામ, પુરા તે હોમ અપ્પિયા’’.

૧૩૭. ‘‘એવં ચે યાચમાનાનં, અઞ્જલિં નાવબુજ્ઝસિ;

પરિચારકાનં સતં [પરિચારિકાનં સત્તાનં (સી. સ્યા. પી.)], વચનં ન કરોસિ નો;

એવં તં અભિયાચામ, પુન કયિરાસિ પરિયાયં’’.

૧૩૮. ‘‘એવં ચે નો વિહરતં, અન્તરાયો ન હેસ્સતિ;

તુય્હં વાપિ [તુમ્હઞ્ચાપિ (સી.), તુય્હઞ્ચાપિ (પી.)] મહારાજ, મય્હં વા [અમ્હં વા (સી.), મય્હઞ્ચ (પી.)] રટ્ઠવદ્ધન;

અપ્પેવ નામ પસ્સેમ, અહોરત્તાનમચ્ચયે’’.

૧૩૯. ‘‘ઉદીરણા ચે સંગત્યા, ભાવાય મનુવત્તતિ;

અકામા અકરણીયં વા, કરણીયં વાપિ કુબ્બતિ;

આકામાકરણીયમ્હિ, ક્વિધ પાપેન લિપ્પતિ [લિમ્પતિ (સ્યા. ક.)].

૧૪૦. ‘‘સો ચે અત્થો ચ ધમ્મો ચ, કલ્યાણો ન ચ પાપકો;

ભોતો ચે વચનં સચ્ચં, સુહતો વાનરો મયા.

૧૪૧. ‘‘અત્તનો ચે હિ વાદસ્સ, અપરાધં વિજાનિયા [વિજાનિય (સી. સ્યા. પી.)];

ન મં ત્વં ગરહેય્યાસિ, ભોતો વાદો હિ તાદિસો’’.

૧૪૨. ‘‘ઇસ્સરો સબ્બલોકસ્સ, સચે કપ્પેતિ જીવિતં;

ઇદ્ધિં [ઇદ્ધિ (પી. ક.)] બ્યસનભાવઞ્ચ, કમ્મં કલ્યાણપાપકં;

નિદ્દેસકારી પુરિસો, ઇસ્સરો તેન લિપ્પતિ.

૧૪૩. ‘‘સો ચે અત્થો ચ ધમ્મો ચ, કલ્યાણો ન ચ પાપકો;

ભોતો ચે વચનં સચ્ચં, સુહતો વાનરો મયા.

૧૪૪. ‘‘અત્તનો ચે હિ વાદસ્સ, અપરાધં વિજાનિયા;

ન મં ત્વં ગરહેય્યાસિ, ભોતો વાદો હિ તાદિસો’’.

૧૪૫. ‘‘સચે પુબ્બેકતહેતુ, સુખદુક્ખં નિગચ્છતિ;

પોરાણકં કતં પાપં, તમેસો મુચ્ચતે [મુઞ્ચતે (સી. સ્યા.)] ઇણં;

પોરાણકઇણમોક્ખો, ક્વિધ પાપેન લિપ્પતિ.

૧૪૬. ‘‘સો ચે અત્થો ચ ધમ્મો ચ, કલ્યાણો ન ચ પાપકો;

ભોતો ચે વચનં સચ્ચં, સુહતો વાનરો મયા.

૧૪૭. ‘‘અત્તનો ચે હિ વાદસ્સ, અપરાધં વિજાનિયા;

ન મં ત્વં ગરહેય્યાસિ, ભોતો વાદો હિ તાદિસો’’.

૧૪૮. ‘‘ચતુન્નંયેવુપાદાય, રૂપં સમ્ભોતિ પાણિનં;

યતો ચ રૂપં સમ્ભોતિ, તત્થેવાનુપગચ્છતિ;

ઇધેવ જીવતિ જીવો, પેચ્ચ પેચ્ચ વિનસ્સતિ.

૧૪૯. ઉચ્છિજ્જતિ અયં લોકો, યે બાલા યે ચ પણ્ડિતા;

ઉચ્છિજ્જમાને લોકસ્મિં, ક્વિધ પાપેન લિપ્પતિ.

૧૫૦. ‘‘સો ચે અત્થો ચ ધમ્મો ચ, કલ્યાણો ન ચ પાપકો;

ભોતો ચે વચનં સચ્ચં, સુહતો વાનરો મયા.

૧૫૧. ‘‘અત્તનો ચે હિ વાદસ્સ, અપરાધં વિજાનિયા;

ન મં ત્વં ગરહેય્યાસિ, ભોતો વાદો હિ તાદિસો’’.

૧૫૨. ‘‘આહુ ખત્તવિદા [ખત્તવિધા (સી. સ્યા. પી.)] લોકે, બાલા પણ્ડિતમાનિનો.

માતરં પિતરં હઞ્ઞે, અથો જેટ્ઠમ્પિ ભાતરં;

હનેય્ય પુત્ત [પુત્તે ચ (પી.)] દારે ચ, અત્થો ચે તાદિસો સિયા.

૧૫૩. ‘‘યસ્સ રુક્ખસ્સ છાયાય, નિસીદેય્ય સયેય્ય વા;

ન તસ્સ સાખં ભઞ્જેય્ય, મિત્તદુબ્ભો [મિત્તદૂભી (પી.)] હિ પાપકો.

૧૫૪. ‘‘અથ અત્થે સમુપ્પન્ને, સમૂલમપિ અબ્બહે [અબ્ભહે (સ્યા. ક.)];

અત્થો મે સમ્બલેનાપિ, સુહતો વાનરો મયા.

૧૫૫. [અયં ગાથા સીહળપોત્થકે નત્થિ] ‘‘સો ચે અત્થો ચ ધમ્મો ચ, કલ્યાણો ન ચ પાપકો;

ભોતો ચે વચનં સચ્ચં, સુહતો વાનરો મયા [અયં ગાથા સીહળપોત્થકે નત્થિ].

૧૫૬. ‘‘અત્તનો ચે હિ વાદસ્સ, અપરાધં વિજાનિયા;

ન મં ત્વં ગરહેય્યાસિ, ભોતો વાદો હિ તાદિસો.

૧૫૭. ‘‘અહેતુવાદો પુરિસો, યો ચ ઇસ્સરકુત્તિકો;

પુબ્બેકતી ચ ઉચ્છેદી, યો ચ ખત્તવિદો નરો.

૧૫૮. ‘‘એતે અસપ્પુરિસા લોકે, બાલા પણ્ડિતમાનિનો;

કરેય્ય તાદિસો પાપં, અથો અઞ્ઞમ્પિ કારયે;

અસપ્પુરિસસંસગ્ગો, દુક્ખન્તો [દુક્કટો (સી.)] કટુકુદ્રયો.

૧૫૯. ‘‘ઉરબ્ભરૂપેન વકસ્સુ [બકાસુ (સી. સ્યા.), વકાસુ (પી.)] પુબ્બે, અસંકિતો અજયૂથં ઉપેતિ;

હન્ત્વા ઉરણિં અજિકં [અજિયં (સી. સ્યા. પી.)] અજઞ્ચ, ઉત્રાસયિત્વા [ચિત્રાસયિત્વા (સી. પી.)] યેન કામં પલેતિ.

૧૬૦. ‘‘તથાવિધેકે સમણબ્રાહ્મણાસે, છદનં કત્વા વઞ્ચયન્તિ મનુસ્સે;

અનાસકા થણ્ડિલસેય્યકા ચ, રજોજલ્લં ઉક્કુટિકપ્પધાનં;

પરિયાયભત્તઞ્ચ અપાનકત્તા, પાપાચારા અરહન્તો વદાના.

૧૬૧. ‘‘એતે અસપ્પુરિસા લોકે, બાલા પણ્ડિતમાનિનો;

કરેય્ય તાદિસો પાપં, અથો અઞ્ઞમ્પિ કારયે;

અસપ્પુરિસસંસગ્ગો, દુક્ખન્તો કટુકુદ્રયો.

૧૬૨. ‘‘યમાહુ નત્થિ વીરિયન્તિ, અહેતુઞ્ચ પવદન્તિ [હેતુઞ્ચ અપવદન્તિ (સી. સ્યા. પી.)] યે;

પરકારં અત્તકારઞ્ચ, યે તુચ્છં સમવણ્ણયું.

૧૬૩. ‘‘એતે અસપ્પુરિસા લોકે, બાલા પણ્ડિતમાનિનો;

કરેય્ય તાદિસો પાપં, અથો અઞ્ઞમ્પિ કારયે;

અસપ્પુરિસસંસગ્ગો, દુક્ખન્તો કટુકુદ્રયો.

૧૬૪. ‘‘સચે હિ વીરિયં નાસ્સ, કમ્મં કલ્યાણપાપકં;

ન ભરે વડ્ઢકિં રાજા, નપિ યન્તાનિ કારયે.

૧૬૫. ‘‘યસ્મા ચ વીરિયં અત્થિ, કમ્મં કલ્યાણપાપકં;

તસ્મા યન્તાનિ કારેતિ, રાજા ભરતિ વડ્ઢકિં.

૧૬૬. ‘‘યદિ વસ્સસતં દેવો, ન વસ્સે ન હિમં પતે;

ઉચ્છિજ્જેય્ય અયં લોકો, વિનસ્સેય્ય અયં પજા.

૧૬૭. ‘‘યસ્મા ચ વસ્સતી દેવો, હિમઞ્ચાનુફુસાયતિ;

તસ્મા સસ્સાનિ પચ્ચન્તિ, રટ્ઠઞ્ચ પાલિતે [પલ્લતે (સી. પી.), પોલયતે (સ્યા.)] ચિરં.

૧૬૮. ‘‘ગવં ચે તરમાનાનં, જિમ્હં ગચ્છતિ પુઙ્ગવો;

સબ્બા તા જિમ્હં ગચ્છન્તિ, નેત્તે જિમ્હં [જિમ્હ (પી.)] ગતે સતિ.

૧૬૯. ‘‘એવમેવ [એવમેવં (પી.)] મનુસ્સેસુ, યો હોતિ સેટ્ઠસમ્મતો;

સો ચે અધમ્મં ચરતિ, પગેવ ઇતરા પજા;

સબ્બં રટ્ઠં દુખં સેતિ, રાજા ચે હોતિ અધમ્મિકો.

૧૭૦. ‘‘ગવં ચે તરમાનાનં, ઉજું ગચ્છતિ પુઙ્ગવો;

સબ્બા ગાવી ઉજું યન્તિ, નેત્તે ઉજું [ઉજૂ (પી.)] ગતે સતિ.

૧૭૧. ‘‘એવમેવ મનુસ્સેસુ, યો હોતિ સેટ્ઠસમ્મતો;

સો સચે [ચેવ (સી.), ચેપિ (ક.)] ધમ્મં ચરતિ, પગેવ ઇતરા પજા;

સબ્બં રટ્ઠં સુખં સેતિ, રાજા ચે હોતિ ધમ્મિકો.

૧૭૨. ‘‘મહારુક્ખસ્સ ફલિનો, આમં છિન્દતિ યો ફલં;

રસઞ્ચસ્સ ન જાનાતિ, બીજઞ્ચસ્સ વિનસ્સતિ.

૧૭૩. ‘‘મહારુક્ખૂપમં રટ્ઠં, અધમ્મેન પસાસતિ;

રસઞ્ચસ્સ ન જાનાતિ, રટ્ઠઞ્ચસ્સ વિનસ્સતિ.

૧૭૪. ‘‘મહારુક્ખસ્સ ફલિનો, પક્કં છિન્દતિ યો ફલં;

રસઞ્ચસ્સ વિજાનાતિ, બીજઞ્ચસ્સ ન નસ્સતિ.

૧૭૫. ‘‘મહારુક્ખૂપમં રટ્ઠં, ધમ્મેન યો પસાસતિ;

રસઞ્ચસ્સ વિજાનાતિ, રટ્ઠઞ્ચસ્સ ન નસ્સતિ.

૧૭૬. ‘‘યો ચ રાજા જનપદં, અધમ્મેન પસાસતિ;

સબ્બોસધીહિ સો રાજા, વિરુદ્ધો હોતિ ખત્તિયો.

૧૭૭. ‘‘તથેવ નેગમે હિંસં, યે યુત્તા કયવિક્કયે;

ઓજદાનબલીકારે, સ કોસેન વિરુજ્ઝતિ.

૧૭૮. ‘‘પહારવરખેત્તઞ્ઞૂ, સઙ્ગામે કતનિસ્સમે [કતનિયમે (ક.)];

ઉસ્સિતે હિંસયં રાજા, સ બલેન વિરુજ્ઝતિ.

૧૭૯. ‘‘તથેવ ઇસયો હિંસં, સઞ્ઞતે [સંયમે (સ્યા. ક.)] બ્રહ્મચારિયો [બ્રહ્મચારિનો (સી.)];

અધમ્મચારી ખત્તિયો, સો સગ્ગેન વિરુજ્ઝતિ.

૧૮૦. ‘‘યો ચ રાજા અધમ્મટ્ઠો, ભરિયં હન્તિ અદૂસિકં;

લુદ્દં પસવતે ઠાનં [પાપં (સી.)], પુત્તેહિ ચ વિરુજ્ઝતિ.

૧૮૧. ‘‘ધમ્મં ચરે જાનપદે, નેગમેસુ [નિગમેસુ (સી.)] બલેસુ ચ;

ઇસયો ચ ન હિંસેય્ય, પુત્તદારે સમં ચરે.

૧૮૨. ‘‘સ તાદિસો ભૂમિપતિ, રટ્ઠપાલો અકોધનો;

સપત્તે [સામન્તે (સી. સ્યા. પી.)] સમ્પકમ્પેતિ, ઇન્દોવ અસુરાધિપો’’તિ.

મહાબોધિજાતકં તતિયં.

પણ્ણાસનિપાતં નિટ્ઠિતં.