૫. પઞ્ચમવગ્ગો

૧. અગ્ગપ્પસાદસુત્તં

૯૦. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, અગ્ગપ્પસાદા. કતમે તયો? યાવતા, ભિક્ખવે, સત્તા અપદા વા દ્વિપદા વા ચતુપ્પદા વા બહુપ્પદા [બહુપદા (ક.)] વા રૂપિનો વા અરૂપિનો વા સઞ્ઞિનો વા અસઞ્ઞિનો વા નેવસઞ્ઞિનાસઞ્ઞિનો વા, તથાગતો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો. યે, ભિક્ખવે, બુદ્ધે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ભિક્ખવે, ધમ્મા સઙ્ખતા વા અસઙ્ખતા વા, વિરાગો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં મદનિમ્મદનો પિપાસવિનયો આલયસમુગ્ઘાતો વટ્ટુપચ્છેદો તણ્હક્ખયો વિરાગો નિરોધો નિબ્બાનં. યે, ભિક્ખવે, વિરાગે ધમ્મે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ભિક્ખવે, સઙ્ઘા વા ગણા વા, તથાગતસાવકસઙ્ઘો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ. યે, ભિક્ખવે, સઙ્ઘે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો અગ્ગપ્પસાદા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘અગ્ગતો વે પસન્નાનં, અગ્ગં ધમ્મં વિજાનતં;

અગ્ગે બુદ્ધે પસન્નાનં, દક્ખિણેય્યે અનુત્તરે.

‘‘અગ્ગે ધમ્મે પસન્નાનં, વિરાગૂપસમે સુખે;

અગ્ગે સઙ્ઘે પસન્નાનં, પુઞ્ઞક્ખેત્તે અનુત્તરે.

‘‘અગ્ગસ્મિં દાનં દદતં, અગ્ગં પુઞ્ઞં પવડ્ઢતિ;

અગ્ગં આયુ ચ વણ્ણો ચ, યસો કિત્તિ સુખં બલં.

‘‘અગ્ગસ્સ દાતા મેધાવી, અગ્ગધમ્મસમાહિતો;

દેવભૂતો મનુસ્સો વા, અગ્ગપ્પત્તો પમોદતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઠમં.

૨. જીવિકસુત્તં

૯૧. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘અન્તમિદં, ભિક્ખવે, જીવિકાનં યદિદં પિણ્ડોલ્યં. અભિસાપોયં [અભિસાપાયં (સી.), અભિલાપાયં (સ્યા. પી.), અભિસપાયં (ક.)], ભિક્ખવે, લોકસ્મિં – ‘પિણ્ડોલો વિચરસિ પત્તપાણી’તિ. તઞ્ચ ખો એતં, ભિક્ખવે, કુલપુત્તા ઉપેન્તિ અત્થવસિકા, અત્થવસં પટિચ્ચ; નેવ રાજાભિનીતા, ન ચોરાભિનીતા, ન ઇણટ્ટા, ન ભયટ્ટા, ન આજીવિકાપકતા. અપિ ચ ખો ‘ઓતિણ્ણમ્હા જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ દુક્ખોતિણ્ણા દુક્ખપરેતા, અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથા’તિ. એવં પબ્બજિતો ચાયં, ભિક્ખવે, કુલપુત્તો સો ચ હોતિ અભિજ્ઝાલુ કામેસુ તિબ્બસારાગો, બ્યાપન્નચિત્તો પદુટ્ઠમનસઙ્કપ્પો, મુટ્ઠસ્સતિ અસમ્પજાનો અસમાહિતો વિબ્ભન્તચિત્તો પાકતિન્દ્રિયો. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, છવાલાતં ઉભતોપદિત્તં મજ્ઝે ગૂથગતં નેવ ગામે કટ્ઠત્થં ફરતિ ન અરઞ્ઞેः તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ ગિહિભોગા પરિહીનો સામઞ્ઞત્થઞ્ચ ન પરિપૂરેતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘ગિહિભોગા પરિહીનો, સામઞ્ઞત્થઞ્ચ દુબ્ભગો;

પરિધંસમાનો પકિરેતિ, છવાલાતંવ નસ્સતિ.

‘‘કાસાવકણ્ઠા બહવો, પાપધમ્મા અસઞ્ઞતા;

પાપા પાપેહિ કમ્મેહિ, નિરયં તે ઉપપજ્જરે.

‘‘સેય્યો અયોગુળો ભુત્તો, તત્તો અગ્ગિસિખૂપમો;

યઞ્ચે ભુઞ્જેય્ય દુસ્સીલો, રટ્ઠપિણ્ડમસઞ્ઞતો’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દુતિયં.

૩. સઙ્ઘાટિકણ્ણસુત્તં

૯૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘સઙ્ઘાટિકણ્ણે ચેપિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ગહેત્વા પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો અનુબન્ધો અસ્સ પાદે પાદં નિક્ખિપન્તો, સો ચ હોતિ અભિજ્ઝાલુ કામેસુ તિબ્બસારાગો બ્યાપન્નચિત્તો પદુટ્ઠમનસઙ્કપ્પો મુટ્ઠસ્સતિ અસમ્પજાનો અસમાહિતો વિબ્ભન્તચિત્તો પાકતિન્દ્રિયો; અથ ખો સો આરકાવ મય્હં, અહઞ્ચ તસ્સ. તં કિસ્સ હેતુ? ધમ્મઞ્હિ સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ન પસ્સતિ. ધમ્મં અપસ્સન્તો ન મં પસ્સતિ [મં ન પસ્સતિ (સ્યા.)].

‘‘યોજનસતે ચેપિ સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિહરેય્ય. સો ચ હોતિ અનભિજ્ઝાલુ કામેસુ ન તિબ્બસારાગો અબ્યાપન્નચિત્તો અપદુટ્ઠમનસઙ્કપ્પો ઉપટ્ઠિતસ્સતિ સમ્પજાનો સમાહિતો એકગ્ગચિત્તો સંવુતિન્દ્રિયો; અથ ખો સો સન્તિકેવ મય્હં, અહઞ્ચ તસ્સ. તં કિસ્સ હેતુ? ધમ્મં હિ સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પસ્સતિ; ધમ્મં પસ્સન્તો મં પસ્સતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘અનુબન્ધોપિ ચે અસ્સ, મહિચ્છો ચ વિઘાતવા;

એજાનુગો અનેજસ્સ, નિબ્બુતસ્સ અનિબ્બુતો;

ગિદ્ધો સો વીતગેધસ્સ, પસ્સ યાવઞ્ચ આરકા.

‘‘યો ચ ધમ્મમભિઞ્ઞાય, ધમ્મમઞ્ઞાય પણ્ડિતો;

રહદોવ નિવાતે ચ, અનેજો વૂપસમ્મતિ.

‘‘અનેજો સો અનેજસ્સ, નિબ્બુતસ્સ ચ નિબ્બુતો;

અગિદ્ધો વીતગેધસ્સ, પસ્સ યાવઞ્ચ સન્તિકે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તતિયં.

૪. અગ્ગિસુત્તં

૯૩. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, અગ્ગી. કતમે તયો? રાગગ્ગિ, દોસગ્ગિ, મોહગ્ગિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો અગ્ગી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘રાગગ્ગિ દહતિ મચ્ચે, રત્તે કામેસુ મુચ્છિતે;

દોસગ્ગિ પન બ્યાપન્ને, નરે પાણાતિપાતિનો.

‘‘મોહગ્ગિ પન સમ્મૂળ્હે, અરિયધમ્મે અકોવિદે;

એતે અગ્ગી અજાનન્તા, સક્કાયાભિરતા પજા.

‘‘તે વડ્ઢયન્તિ નિરયં, તિરચ્છાનઞ્ચ યોનિયો;

અસુરં પેત્તિવિસયં, અમુત્તા મારબન્ધના.

‘‘યે ચ રત્તિન્દિવા યુત્તા, સમ્માસમ્બુદ્ધસાસને;

તે નિબ્બાપેન્તિ રાગગ્ગિં, નિચ્ચં અસુભસઞ્ઞિનો.

‘‘દોસગ્ગિં પન મેત્તાય, નિબ્બાપેન્તિ નરુત્તમા;

મોહગ્ગિં પન પઞ્ઞાય, યાયં નિબ્બેધગામિની.

‘‘તે નિબ્બાપેત્વા નિપકા, રત્તિન્દિવમતન્દિતા;

અસેસં પરિનિબ્બન્તિ, અસેસં દુક્ખમચ્ચગું.

‘‘અરિયદ્દસા વેદગુનો, સમ્મદઞ્ઞાય પણ્ડિતા;

જાતિક્ખયમભિઞ્ઞાય, નાગચ્છન્તિ પુનબ્ભવ’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. ચતુત્થં.

૫. ઉપપરિક્ખસુત્તં

૯૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તથા તથા, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉપપરિક્ખેય્ય યથા યથાસ્સ [યથા યથા (બહૂસુ)] ઉપપરિક્ખતો બહિદ્ધા ચસ્સ વિઞ્ઞાણં અવિક્ખિત્તં અવિસટં અજ્ઝત્તં અસણ્ઠિતં અનુપાદાય ન પરિતસ્સેય્ય. બહિદ્ધા, ભિક્ખવે, વિઞ્ઞાણે અવિક્ખિત્તે અવિસટે સતિ અજ્ઝત્તં અસણ્ઠિતે અનુપાદાય અપરિતસ્સતો આયતિં જાતિજરામરણદુક્ખસમુદયસમ્ભવો ન હોતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સત્તસઙ્ગપ્પહીનસ્સ, નેત્તિચ્છિન્નસ્સ ભિક્ખુનો;

વિક્ખીણો જાતિસંસારો, નત્થિ તસ્સ પુનબ્ભવો’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. કામૂપપત્તિસુત્તં

૯૫. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, કામૂપપત્તિયો [કામુપ્પત્તિયો (સી.)]. કતમા તિસ્સો? પચ્ચુપટ્ઠિતકામા, નિમ્માનરતિનો, પરનિમ્મિતવસવત્તિનો – ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો કામૂપપત્તિયો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘પચ્ચુપટ્ઠિતકામા ચ, યે દેવા વસવત્તિનો;

નિમ્માનરતિનો દેવા, યે ચઞ્ઞે કામભોગિનો;

ઇત્થભાવઞ્ઞથાભાવં, સંસારં નાતિવત્તરે.

‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, કામભોગેસુ પણ્ડિતો;

સબ્બે પરિચ્ચજે કામે, યે દિબ્બા યે ચ માનુસા.

‘‘પિયરૂપસાતગધિતં, છેત્વા સોતં દુરચ્ચયં;

અસેસં પરિનિબ્બન્તિ, અસેસં દુક્ખમચ્ચગું.

‘‘અરિયદ્દસા વેદગુનો, સમ્મદઞ્ઞાય પણ્ડિતા;

જાતિક્ખયમભિઞ્ઞાય, નાગચ્છન્તિ પુનબ્ભવ’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. છટ્ઠં.

૭. કામયોગસુત્તં

૯૬. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘કામયોગયુત્તો, ભિક્ખવે, ભવયોગયુત્તો આગામી હોતિ આગન્તા [આગન્ત્વા (સ્યા. ક.)] ઇત્થત્તં. કામયોગવિસંયુત્તો, ભિક્ખવે, ભવયોગયુત્તો અનાગામી હોતિ અનાગન્તા ઇત્થત્તં. કામયોગવિસંયુત્તો, ભિક્ખવે, ભવયોગવિસંયુત્તો અરહા હોતિ, ખીણાસવો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘કામયોગેન સંયુત્તા, ભવયોગેન ચૂભયં;

સત્તા ગચ્છન્તિ સંસારં, જાતિમરણગામિનો.

‘‘યે ચ કામે પહન્ત્વાન, અપ્પત્તા આસવક્ખયં;

ભવયોગેન સંયુત્તા, અનાગામીતિ વુચ્ચરે.

‘‘યે ચ ખો છિન્નસંસયા, ખીણમાનપુનબ્ભવા;

તે વે પારઙ્ગતા લોકે, યે પત્તા આસવક્ખય’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.

કલ્યાણસીલસુત્તં

૯૭. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘કલ્યાણસીલો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણધમ્મો કલ્યાણપઞ્ઞો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ‘કેવલી વુસિતવા ઉત્તમપુરિસો’તિ વુચ્ચતિ –

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણસીલો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ, આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણસીલો હોતિ. ઇતિ કલ્યાણસીલો.

‘‘કલ્યાણધમ્મો ચ કથં હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્તન્નં બોધિપક્ખિયાનં ધમ્માનં ભાવનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણધમ્મો હોતિ. ઇતિ કલ્યાણસીલો, કલ્યાણધમ્મો.

‘‘કલ્યાણપઞ્ઞો ચ કથં હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કલ્યાણપઞ્ઞો હોતિ.

‘‘ઇતિ કલ્યાણસીલો કલ્યાણધમ્મો કલ્યાણપઞ્ઞો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ‘કેવલી વુસિતવા ઉત્તમપુરિસો’તિ વુચ્ચતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યસ્સ કાયેન વાચાય, મનસા નત્થિ દુક્કટં;

તં વે કલ્યાણસીલોતિ, આહુ ભિક્ખું હિરીમનં [હિરીમતં (સ્યા. ક.)].

‘‘યસ્સ ધમ્મા સુભાવિતા, સત્ત [પત્ત (સબ્બત્થ)] સમ્બોધિગામિનો;

તં વે કલ્યાણધમ્મોતિ, આહુ ભિક્ખું અનુસ્સદં.

‘‘યો દુક્ખસ્સ પજાનાતિ, ઇધેવ ખયમત્તનો;

તં વે કલ્યાણપઞ્ઞોતિ, આહુ ભિક્ખું અનાસવં.

‘‘તેહિ ધમ્મેહિ સમ્પન્નં, અનીઘં છિન્નસંસયં;

અસિતં સબ્બલોકસ્સ, આહુ સબ્બપહાયિન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. દાનસુત્તં

૯૮. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દ્વેમાનિ, ભિક્ખવે, દાનાનિ – આમિસદાનઞ્ચ ધમ્મદાનઞ્ચ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં દાનાનં યદિદં – ધમ્મદાનં.

‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, સંવિભાગા – આમિસસંવિભાગો ચ ધમ્મસંવિભાગો ચ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં સંવિભાગાનં યદિદં – ધમ્મસંવિભાગો.

‘‘દ્વેમે, ભિક્ખવે, અનુગ્ગહા – આમિસાનુગ્ગહો ચ ધમ્માનુગ્ગહો ચ. એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, ઇમેસં દ્વિન્નં અનુગ્ગહાનં યદિદં – ધમ્માનુગ્ગહો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યમાહુ દાનં પરમં અનુત્તરં, યં સંવિભાગં ભગવા અવણ્ણયિ [અવણ્ણયી (સી.)];

અગ્ગમ્હિ ખેત્તમ્હિ પસન્નચિત્તો, વિઞ્ઞૂ પજાનં કો ન યજેથ કાલે.

‘‘યે ચેવ ભાસન્તિ સુણન્તિ ચૂભયં, પસન્નચિત્તા સુગતસ્સ સાસને;

તેસં સો અત્થો પરમો વિસુજ્ઝતિ, યે અપ્પમત્તા સુગતસ્સ સાસને’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. નવમં.

૧૦. તેવિજ્જસુત્તં

૯૯. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘ધમ્મેનાહં, ભિક્ખવે, તેવિજ્જં બ્રાહ્મણં પઞ્ઞાપેમિ, નાઞ્ઞં લપિતલાપનમત્તેન.

‘‘કથઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, ધમ્મેન તેવિજ્જં બ્રાહ્મણં પઞ્ઞાપેમિ, નાઞ્ઞં લપિતલાપનમત્તેન? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ, સેય્યથિદં – એકમ્પિ જાતિં દ્વેપિ જાતિયો તિસ્સોપિ જાતિયો ચતસ્સોપિ જાતિયો પઞ્ચપિ જાતિયો દસપિ જાતિયો વીસમ્પિ જાતિયો તિંસમ્પિ જાતિયો ચત્તાલીસમ્પિ જાતિયો પઞ્ઞાસમ્પિ જાતિયો જાતિસતમ્પિ જાતિસહસ્સમ્પિ જાતિસતસહસ્સમ્પિ અનેકેપિ સંવટ્ટકપ્પે અનેકેપિ વિવટ્ટકપ્પે અનેકેપિ સંવટ્ટવિવટ્ટકપ્પે – ‘અમુત્રાસિં એવંનામો એવંગોત્તો એવંવણ્ણો એવમાહારો એવંસુખદુક્ખપ્પટિસંવેદી એવમાયુપરિયન્તો. સો તતો ચુતો અમુત્ર ઉદપાદિં. તત્રાપાસિં એવંનામો એવંગોત્તો એવંવણ્ણો એવમાહારો એવંસુખદુક્ખપ્પટિસંવેદી એવમાયુપરિયન્તો. સો તતો ચુતો ઇધૂપપન્નો’તિ. ઇતિ સાકારં સઉદ્દેસં અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરતિ. અયમસ્સ પઠમા વિજ્જા અધિગતા હોતિ, અવિજ્જા વિહતા, વિજ્જા ઉપ્પન્ના, તમો વિહતો, આલોકો ઉપ્પન્નો, યથા તં અપ્પમત્તસ્સ આતાપિનો પહિતત્તસ્સ વિહરતો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન સત્તે પસ્સતિ ચવમાને ઉપપજ્જમાને હીને પણીતે સુવણ્ણે દુબ્બણ્ણે, સુગતે દુગ્ગતે યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનાતિ – ‘ઇમે વત ભોન્તો સત્તા કાયદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા વચીદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા મનોદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં ઉપવાદકા મિચ્છાદિટ્ઠિકા મિચ્છાદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્ના. ઇમે વા પન ભોન્તો સત્તા કાયસુચરિતેન સમન્નાગતા વચીસુચરિતેન સમન્નાગતા મનોસુચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં અનુપવાદકા સમ્માદિટ્ઠિકા સમ્માદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્ના’તિ. ઇતિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન સત્તે પસ્સતિ ચવમાને ઉપપજ્જમાને હીને પણીતે સુવણ્ણે દુબ્બણ્ણે, સુગતે દુગ્ગતે યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનાતિ. અયમસ્સ દુતિયા વિજ્જા અધિગતા હોતિ, અવિજ્જા વિહતા, વિજ્જા ઉપ્પન્ના, તમો વિહતો, આલોકો ઉપ્પન્નો, યથા તં અપ્પમત્તસ્સ આતાપિનો પહિતત્તસ્સ વિહરતો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયમસ્સ તતિયા વિજ્જા અધિગતા હોતિ, અવિજ્જા વિહતા, વિજ્જા ઉપ્પન્ના, તમો વિહતો, આલોકો ઉપ્પન્નો, યથા તં અપ્પમત્તસ્સ આતાપિનો પહિતત્તસ્સ વિહરતો. એવં ખો અહં, ભિક્ખવે, ધમ્મેન તેવિજ્જં બ્રાહ્મણં પઞ્ઞાપેમિ, નાઞ્ઞં લપિતલાપનમત્તેના’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘પુબ્બેનિવાસં યોવેદિ [યોવેદિ (સબ્બત્થ)], સગ્ગાપાયઞ્ચ પસ્સતિ;

અથો [અથ (સ્યા. ક.)] જાતિક્ખયં પત્તો, અભિઞ્ઞાવોસિતો મુનિ.

‘‘એતાહિ તીહિ વિજ્જાહિ, તેવિજ્જો હોતિ બ્રાહ્મણો;

તમહં વદામિ તેવિજ્જં, નાઞ્ઞં લપિતલાપન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દસમં.

પઞ્ચમો વગ્ગો નિટ્ઠિતો.

તસ્સુદ્દાનં –

પસાદ જીવિત સઙ્ઘાટિ, અગ્ગિ ઉપપરિક્ખયા;

ઉપપત્તિ [ઉપ્પત્તિ (સી.)] કામ કલ્યાણં, દાનં ધમ્મેન તે દસાતિ.

તિકનિપાતો નિટ્ઠિતો.