૫. બહુજનહિતસુત્તં

૮૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. કતમે તયો? ઇધ, ભિક્ખવે, તથાગતો લોકે ઉપ્પજ્જતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા. સો ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો પુગ્ગલો લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, તસ્સેવ સત્થુ [સત્થુનો (સ્યા.)] સાવકો અરહં હોતિ ખીણાસવો વુસિતવા કતકરણીયો ઓહિતભારો અનુપ્પત્તસદત્થો પરિક્ખીણભવસંયોજનો સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તો. સો ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો પુગ્ગલો લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, તસ્સેવ સત્થુ સાવકો સેખો હોતિ પાટિપદો બહુસ્સુતો સીલવતૂપપન્નો. સોપિ [સો (?)] ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો પુગ્ગલો લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો પુગ્ગલા લોકે ઉપ્પજ્જમાના ઉપ્પજ્જન્તિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાન’’ન્તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સત્થા હિ લોકે પઠમો મહેસિ, તસ્સન્વયો સાવકો ભાવિતત્તો;

અથાપરો પાટિપદોપિ સેખો, બહુસ્સુતો સીલવતૂપપન્નો.

‘‘એતે તયો દેવમનુસ્સસેટ્ઠા, પભઙ્કરા ધમ્મમુદીરયન્તા;

અપાપુરન્તિ [અપાપુરેન્તિ (ક.)] અમતસ્સ દ્વારં, યોગા પમોચેન્તિ [યાગા પમુચ્ચન્તિ (સી.), યોગા મોચન્તિ (સ્યા.)] હુજ્જનં તે.

‘‘યે સત્થવાહેન અનુત્તરેન, સુદેસિતં મગ્ગમનુક્કમન્તિ [મગ્ગમનુગ્ગમન્તિ (સી. ક.)];

ઇધેવ દુક્ખસ્સ કરોન્તિ અન્તં, યે અપ્પમત્તા સુગતસ્સ સાસને’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.