૩. તતિયવગ્ગો

૧. મિચ્છાદિટ્ઠિકસુત્તં

૭૦. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા વચીદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા મનોદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં ઉપવાદકા મિચ્છાદિટ્ઠિકા મિચ્છાદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્ના.

‘‘તં ખો પનાહં, ભિક્ખવે, નાઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા સુત્વા વદામિ. દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા વચીદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા મનોદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં ઉપવાદકા મિચ્છાદિટ્ઠિકા મિચ્છાદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્ના. અપિ ચ, ભિક્ખવે, યદેવ સામં ઞાતં સામં દિટ્ઠં સામં વિદિતં તદેવાહં વદામિ.

‘‘દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા વચીદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા મનોદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં ઉપવાદકા મિચ્છાદિટ્ઠિકા મિચ્છાદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્ના’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘મિચ્છા મનં પણિધાય, મિચ્છા વાચઞ્ચ ભાસિય [મિચા વાચં અભાસિય (સબ્બત્થ)];

મિચ્છા કમ્માનિ કત્વાન, કાયેન ઇધ પુગ્ગલો.

‘‘અપ્પસ્સુતાપુઞ્ઞકરો [અપ્પસ્સુતોપુઞ્ઞકરો (સી.), અપ્પસ્સુતો અપુઞ્ઞકરો (સ્યા. પી.)], અપ્પસ્મિં ઇધ જીવિતે;

કાયસ્સ ભેદા દુપ્પઞ્ઞો, નિરયં સોપપજ્જતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઠમં.

૨. સમ્માદિટ્ઠિકસુત્તં

૭૧. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસુચરિતેન સમન્નાગતા વચીસુચરિતેન સમન્નાગતા મનોસુચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં અનુપવાદકા સમ્માદિટ્ઠિકા સમ્માદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્ના.

‘‘તં ખો પનાહં, ભિક્ખવે, નાઞ્ઞસ્સ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા સુત્વા વદામિ. દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસુચરિતેન સમન્નાગતા વચીસુચરિતેન સમન્નાગતા મનોસુચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં અનુપવાદકા સમ્માદિટ્ઠિકા સમ્માદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્ના. અપિ ચ, ભિક્ખવે, યદેવ સામં ઞાતં સામં દિટ્ઠં સામં વિદિતં તદેવાહં વદામિ.

‘‘દિટ્ઠા મયા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસુચરિતેન સમન્નાગતા વચીસુચરિતેન સમન્નાગતા મનોસુચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં અનુપવાદકા સમ્માદિટ્ઠિકા સમ્માદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના. તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્ના’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સમ્મા મનં પણિધાય, સમ્મા વાચઞ્ચ ભાસિય [સમ્મા વાચં અભાસિય (સબ્બત્થ)];

સમ્મા કમ્માનિ કત્વાન, કાયેન ઇધ પુગ્ગલો.

‘‘બહુસ્સુતો પુઞ્ઞકરો, અપ્પસ્મિં ઇધ જીવિતે;

કાયસ્સ ભેદા સપ્પઞ્ઞો, સગ્ગં સો ઉપપજ્જતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દુતિયં.

૩. નિસ્સરણિયસુત્તં

૭૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, નિસ્સરણિયા [નિસ્સારણીયા (અ. નિ. ૫.૨૦૦)] ધાતુયો. કતમા તિસ્સો? કામાનમેતં નિસ્સરણં યદિદં નેક્ખમ્મં, રૂપાનમેતં નિસ્સરણં યદિદં આરુપ્પં, યં ખો પન કિઞ્ચિ ભૂતં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં નિરોધો તસ્સ નિસ્સરણં – ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો નિસ્સરણિયા ધાતુયો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘કામનિસ્સરણં ઞત્વા, રૂપાનઞ્ચ અતિક્કમં;

સબ્બસઙ્ખારસમથં, ફુસં આતાપિ સબ્બદા.

‘‘સ વે સમ્મદ્દસો ભિક્ખુ, યતો તત્થ વિમુચ્ચતિ;

અભિઞ્ઞાવોસિતો સન્તો, સ વે યોગાતિગો મુની’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તતિયં.

૪. સન્તતરસુત્તં

૭૩. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘રૂપેહિ, ભિક્ખવે, અરૂપા [આરુપ્પા (સી.)] સન્તતરા, અરૂપેહિ નિરોધો સન્તતરો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યે ચ રૂપૂપગા સત્તા, યે ચ અરૂપટ્ઠાયિનો [આરુપ્પટ્ઠાયિનો (સી.)];

નિરોધં અપ્પજાનન્તા, આગન્તારો પુનબ્ભવં.

‘‘યે ચ રૂપે પરિઞ્ઞાય, અરૂપેસુ અસણ્ઠિતા;

નિરોધે યે વિમુચ્ચન્તિ, તે જના મચ્ચુહાયિનો.

‘‘કાયેન અમતં ધાતું, ફુસયિત્વા નિરૂપધિં;

ઉપધિપ્પટિનિસ્સગ્ગં, સચ્છિકત્વા અનાસવો;

દેસેતિ સમ્માસમ્બુદ્ધો, અસોકં વિરજં પદ’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. ચતુત્થં.

૫. પુત્તસુત્તં

૭૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, પુત્તા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? અતિજાતો, અનુજાતો, અવજાતોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુત્તો અતિજાતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પુત્તસ્સ માતાપિતરો હોન્તિ ન બુદ્ધં સરણં ગતા, ન ધમ્મં સરણં ગતા, ન સઙ્ઘં સરણં ગતા; પાણાતિપાતા અપ્પટિવિરતા, અદિન્નાદાના અપ્પટિવિરતા, કામેસુમિચ્છાચારા અપ્પટિવિરતા, મુસાવાદા અપ્પટિવિરતા, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના અપ્પટિવિરતા, દુસ્સીલા પાપધમ્મા. પુત્તો ચ નેસં હોતિ બુદ્ધં સરણં ગતો, ધમ્મં સરણં ગતો, સઙ્ઘં સરણં ગતો; પાણાતિપાતા પટિવિરતો, અદિન્નાદાના પટિવિરતો, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો, મુસાવાદા પટિવિરતો, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો, સીલવા કલ્યાણધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુત્તો અતિજાતો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુત્તો અનુજાતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પુત્તસ્સ માતાપિતરો હોન્તિ બુદ્ધં સરણં ગતા, ધમ્મં સરણં ગતા, સઙ્ઘં સરણં ગતા; પાણાતિપાતા પટિવિરતા, અદિન્નાદાના પટિવિરતા, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતા, મુસાવાદા પટિવિરતા, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતા, સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા. પુત્તોપિ નેસં હોતિ બુદ્ધં સરણં ગતો, ધમ્મં સરણં ગતો, સઙ્ઘં સરણં ગતો; પાણાતિપાતા પટિવિરતો, અદિન્નાદાના પટિવિરતો, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો, મુસાવાદા પટિવિરતો, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો, સીલવા કલ્યાણધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુત્તો અનુજાતો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુત્તો અવજાતો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પુત્તસ્સ માતાપિતરો હોન્તિ બુદ્ધં સરણં ગતા, ધમ્મં સરણં ગતા, સઙ્ઘં સરણં ગતા; પાણાતિપાતા પટિવિરતા, અદિન્નાદાના પટિવિરતા, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતા, મુસાવાદા પટિવિરતા, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતા, સીલવન્તો કલ્યાણધમ્મા. પુત્તો ચ નેસં હોતિ ન બુદ્ધં સરણં ગતો, ન ધમ્મં સરણં ગતો, ન સઙ્ઘં સરણં ગતો; પાણાતિપાતા અપ્પટિવિરતો, અદિન્નાદાના અપ્પટિવિરતો, કામેસુમિચ્છાચારા અપ્પટિવિરતો, મુસાવાદા અપ્પટિવિરતો, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના અપ્પટિવિરતો, દુસ્સીલો પાપધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુત્તો અવજાતો હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો પુત્તા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિ’’ન્તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘અતિજાતં અનુજાતં, પુત્તમિચ્છન્તિ પણ્ડિતા;

અવજાતં ન ઇચ્છન્તિ, યો હોતિ કુલગન્ધનો.

‘‘એતે ખો પુત્તા લોકસ્મિં, યે ભવન્તિ ઉપાસકા;

સદ્ધા સીલેન સમ્પન્ના, વદઞ્ઞૂ વીતમચ્છરા;

ચન્દો અબ્ભઘના મુત્તો, પરિસાસુ વિરોચરે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. અવુટ્ઠિકસુત્તં

૭૫. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? અવુટ્ઠિકસમો, પદેસવસ્સી, સબ્બત્થાભિવસ્સી.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો અવુટ્ઠિકસમો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો સબ્બેસઞ્ઞેવ ન દાતા હોતિ, સમણબ્રાહ્મણકપણદ્ધિકવનિબ્બકયાચકાનં [… વણિબ્બકયાચકાનં (સી.)] અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો અવુટ્ઠિકસમો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો પદેસવસ્સી હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો એકચ્ચાનં દાતા (હોતિ) [( ) નત્થિ સ્યામપોત્થકે], એકચ્ચાનં ન દાતા હોતિ સમણબ્રાહ્મણકપણદ્ધિકવનિબ્બકયાચકાનં અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો પદેસવસ્સી હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો સબ્બત્થાભિવસ્સી હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો સબ્બેસંવ દેતિ, સમણબ્રાહ્મણકપણદ્ધિકવનિબ્બકયાચકાનં અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો સબ્બત્થાભિવસ્સી હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિ’’ન્તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘ન સમણે ન બ્રાહ્મણે, ન કપણદ્ધિકવનિબ્બકે;

લદ્ધાન સંવિભાજેતિ, અન્નં પાનઞ્ચ ભોજનં;

તં વે અવુટ્ઠિકસમોતિ, આહુ નં પુરિસાધમં.

‘‘એકચ્ચાનં ન દદાતિ, એકચ્ચાનં પવેચ્છતિ;

તં વે પદેસવસ્સીતિ, આહુ મેધાવિનો જના.

‘‘સુભિક્ખવાચો પુરિસો, સબ્બભૂતાનુકમ્પકો;

આમોદમાનો પકિરેતિ, દેથ દેથાતિ ભાસતિ.

‘‘યથાપિ મેઘો થનયિત્વા, ગજ્જયિત્વા પવસ્સતિ;

થલં નિન્નઞ્ચ પૂરેતિ, અભિસન્દન્તોવ [અભિસન્દેન્તોવ (?)] વારિના.

‘‘એવમેવ ઇધેકચ્ચો, પુગ્ગલો હોતિ તાદિસો;

ધમ્મેન સંહરિત્વાન, ઉટ્ઠાનાધિગતં ધનં;

તપ્પેતિ અન્નપાનેન, સમ્મા પત્તે વનિબ્બકે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. છટ્ઠં.

૭. સુખપત્થનાસુત્તં

૭૬. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તીણિમાનિ, ભિક્ખવે, સુખાનિ પત્થયમાનો સીલં રક્ખેય્ય પણ્ડિતો. કતમાનિ તીણિ? પસંસા મે આગચ્છતૂતિ [આગચ્છન્તૂતિ (સ્યા.)] સીલં રક્ખેય્ય પણ્ડિતો, ભોગા મે ઉપ્પજ્જન્તૂતિ સીલં રક્ખેય્ય પણ્ડિતો, કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામીતિ સીલં રક્ખેય્ય પણ્ડિતો. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, તીણિ સુખાનિ પત્થયમાનો સીલં રક્ખેય્ય પણ્ડિતો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સીલં રક્ખેય્ય મેધાવી, પત્થયાનો તયો સુખે;

પસંસં વિત્તલાભઞ્ચ, પેચ્ચ સગ્ગે પમોદનં.

‘‘અકરોન્તોપિ ચે પાપં, કરોન્તમુપસેવતિ;

સઙ્કિયો હોતિ પાપસ્મિં, અવણ્ણો ચસ્સ રૂહતિ.

‘‘યાદિસં કુરુતે મિત્તં, યાદિસં ચૂપસેવતિ;

સ વે તાદિસકો હોતિ, સહવાસો હિ [સહવાસોપિ (સી. ક.)] તાદિસો.

‘‘સેવમાનો સેવમાનં, સમ્ફુટ્ઠો સમ્ફુસં પરં;

સરો દિદ્ધો કલાપંવ, અલિત્તમુપલિમ્પતિ;

ઉપલેપભયા [ઉપલિમ્પભયા (ક.)] ધીરો, નેવ પાપસખા સિયા.

‘‘પૂતિમચ્છં કુસગ્ગેન, યો નરો ઉપનય્હતિ;

કુસાપિ પૂતિ વાયન્તિ, એવં બાલૂપસેવના.

‘‘તગરઞ્ચ પલાસેન, યો નરો ઉપનય્હતિ;

પત્તાપિ સુરભિ વાયન્તિ, એવં ધીરૂપસેવના.

‘‘તસ્મા પત્તપુટસ્સેવ [પલાસપુટસ્સેવ (પી. ક.)], ઞત્વા સમ્પાકમત્તનો;

અસન્તે નુપસેવેય્ય, સન્તે સેવેય્ય પણ્ડિતો;

અસન્તો નિરયં નેન્તિ, સન્તો પાપેન્તિ સુગ્ગતિ’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.

૮. ભિદુરસુત્તં

૭૭. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘ભિદુરાયં [ભિન્દન્તાયં (સ્યા. પી. ક.)], ભિક્ખવે, કાયો, વિઞ્ઞાણં વિરાગધમ્મં, સબ્બે ઉપધી અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘કાયઞ્ચ ભિદુરં [ભિન્દન્તં (સ્યા. પી. ક.)] ઞત્વા, વિઞ્ઞાણઞ્ચ વિરાગુનં [વિરાગિકં (ક. સી.), પભઙ્ગુણં (સ્યા.)];

ઉપધીસુ ભયં દિસ્વા, જાતિમરણમચ્ચગા;

સમ્પત્વા પરમં સન્તિં, કાલં કઙ્ખતિ ભાવિતત્તો’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. ધાતુસોસંસન્દનસુત્તં

૭૮. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘ધાતુસો, ભિક્ખવે, સત્તા સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તિ. હીનાધિમુત્તિકા સત્તા હીનાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તિ, કલ્યાણાધિમુત્તિકા સત્તા કલ્યાણાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તિ.

‘‘અતીતમ્પિ, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં ધાતુસોવ સત્તા સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિંસુ સમિંસુ. હીનાધિમુત્તિકા સત્તા હીનાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિંસુ સમિંસુ, કલ્યાણાધિમુત્તિકા સત્તા કલ્યાણાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિંસુ સમિંસુ.

‘‘અનાગતમ્પિ, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં ધાતુસોવ સત્તા સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિસ્સન્તિ સમેસ્સન્તિ. હીનાધિમુત્તિકા સત્તા હીનાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિસ્સન્તિ સમેસ્સન્તિ, કલ્યાણાધિમુત્તિકા સત્તા કલ્યાણાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દિસ્સન્તિ સમેસ્સન્તિ.

‘‘એતરહિપિ, ભિક્ખવે, પચ્ચુપ્પનં અદ્ધાનં ધાતુસોવ સત્તા સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તિ. હીનાધિમુત્તિકા સત્તા હીનાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તિ, કલ્યાણાધિમુત્તિકા સત્તા કલ્યાણાધિમુત્તિકેહિ સત્તેહિ સદ્ધિં સંસન્દન્તિ સમેન્તી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સંસગ્ગા વનથો જાતો, અસંસગ્ગેન છિજ્જતિ;

પરિત્તં દારુમારુય્હ, યથા સીદે મહણ્ણવે.

‘‘એવં કુસીતમાગમ્મ, સાધુજીવીપિ સીદતિ;

તસ્મા તં પરિવજ્જેય્ય, કુસીતં હીનવીરિયં.

‘‘પવિવિત્તેહિ અરિયેહિ, પહિતત્તેહિ ઝાયિભિ;

નિચ્ચં આરદ્ધવીરિયેહિ, પણ્ડિતેહિ સહાવસે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. નવમં.

૧૦. પરિહાનસુત્તં

૭૯. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો પરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે તયો? ઇધ, ભિક્ખવે, સેખો ભિક્ખુ કમ્મારામો હોતિ, કમ્મરતો, કમ્મારામતમનુયુત્તો; ભસ્સારામો હોતિ, ભસ્સરતો, ભસ્સારામતમનુયુત્તો; નિદ્દારામો હોતિ, નિદ્દારતો, નિદ્દારામતમનુયુત્તો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો પરિહાનાય સંવત્તન્તિ.

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો અપરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે તયો? ઇધ, ભિક્ખવે, સેખો ભિક્ખુ ન કમ્મારામો હોતિ, ન કમ્મરતો, ન કમ્મારામતમનુયુત્તો; ન ભસ્સારામો હોતિ, ન ભસ્સરતો, ન ભસ્સારામતમનુયુત્તો; ન નિદ્દારામો હોતિ, ન નિદ્દારતો, ન નિદ્દારામતમનુયુત્તો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, તયો ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો અપરિહાનાય સંવત્તન્તી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘કમ્મારામો ભસ્સારામો [ભસ્સરતો (સબ્બથ)], નિદ્દારામો ચ ઉદ્ધતો;

અભબ્બો તાદિસો ભિક્ખુ, ફુટ્ઠું સમ્બોધિમુત્તમં.

‘‘તસ્મા હિ અપ્પકિચ્ચસ્સ, અપ્પમિદ્ધો અનુદ્ધતો;

ભબ્બો સો તાદિસો ભિક્ખુ, ફુટ્ઠું સમ્બોધિમુત્તમ’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દસમં.

તતિયો વગ્ગો નિટ્ઠિતો.

તસ્સુદ્દાનં –

દ્વે દિટ્ઠી નિસ્સરણં રૂપં, પુત્તો અવુટ્ઠિકેન ચ;

સુખા ચ ભિદુરો [ભિન્દના (સબ્બત્થ)] ધાતુ, પરિહાનેન તે દસાતિ.