૭. નિબ્બાનધાતુસુત્તં

૪૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દ્વેમા, ભિક્ખવે, નિબ્બાનધાતુયો. કતમે દ્વે? સઉપાદિસેસા ચ નિબ્બાનધાતુ, અનુપાદિસેસા ચ નિબ્બાનધાતુ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સઉપાદિસેસા નિબ્બાનધાતુ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરહં હોતિ ખીણાસવો વુસિતવા કતકરણીયો ઓહિતભારો અનુપ્પત્તસદત્થો પરિક્ખીણભવસંયોજનો સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તો. તસ્સ તિટ્ઠન્તેવ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ યેસં અવિઘાતત્તા [અવિગતત્તા (સી. અટ્ઠ.)] મનાપામનાપં પચ્ચનુભોતિ, સુખદુક્ખં પટિસંવેદેતિ. તસ્સ યો રાગક્ખયો, દોસક્ખયો, મોહક્ખયો – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સઉપાદિસેસા નિબ્બાનધાતુ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, અનુપાદિસેસા નિબ્બાનધાતુ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરહં હોતિ ખીણાસવો વુસિતવા કતકરણીયો ઓહિતભારો અનુપ્પત્તસદત્થો પરિક્ખીણભવસંયોજનો સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તો. તસ્સ ઇધેવ, ભિક્ખવે, સબ્બવેદયિતાનિ અનભિનન્દિતાનિ સીતિ ભવિસ્સન્તિ [સીતીભવિસ્સન્તિ (?)]. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અનુપાદિસેસા નિબ્બાનધાતુ. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, દ્વે નિબ્બાનધાતુયો’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘દુવે ઇમા ચક્ખુમતા પકાસિતા, નિબ્બાનધાતૂ અનિસ્સિતેન તાદિના;

એકા હિ ધાતુ ઇધ દિટ્ઠધમ્મિકા, સઉપાદિસેસા ભવનેત્તિસઙ્ખયા;

અનુપાદિસેસા પન સમ્પરાયિકા, યમ્હિ નિરુજ્ઝન્તિ ભવાનિ સબ્બસો.

‘‘યે એતદઞ્ઞાય પદં અસઙ્ખતં, વિમુત્તચિત્તા ભવનેત્તિસઙ્ખયા;

તે ધમ્મસારાધિગમા ખયે રતા, પહંસુ તે સબ્બભવાનિ તાદિનો’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.