૨. હત્થિનાગવગ્ગો

૧. માતુપોસકચરિયા

૧. ‘‘યદા અહોસિં પવને, કુઞ્જરો માતુપોસકો;

ન તદા અત્થિ મહિયા, ગુણેન મમ સાદિસો.

૨. ‘‘પવને દિસ્વા વનચરો, રઞ્ઞો મં પટિવેદયિ;

‘તવાનુચ્છવો મહારાજ, ગજો વસતિ કાનને.

૩. ‘‘‘ન તસ્સ પરિક્ખાયત્થો, નપિ આળકકાસુયા;

સહ ગહિતે [સમં ગહિતે (સી.)] સોણ્ડાય, સયમેવ ઇધેહિ’તિ.

૪. ‘‘તસ્સ તં વચનં સુત્વા, રાજાપિ તુટ્ઠમાનસો;

પેસેસિ હત્થિદમકં, છેકાચરિયં સુસિક્ખિતં.

૫. ‘‘ગન્ત્વા સો હત્થિદમકો, અદ્દસ પદુમસ્સરે;

ભિસમુળાલં [ભિસમૂલં (ક.)] ઉદ્ધરન્તં, યાપનત્થાય માતુયા.

૬. ‘‘વિઞ્ઞાય મે સીલગુણં, લક્ખણં ઉપધારયિ;

‘એહિ પુત્તા’તિ પત્વાન, મમ સોણ્ડાય અગ્ગહિ.

૭. ‘‘યં મે તદા પાકતિકં, સરીરાનુગતં બલં;

અજ્જ નાગસહસ્સાનં, બલેન સમસાદિસં.

૮. ‘‘યદિહં તેસં પકુપ્પેય્યં, ઉપેતાનં ગહણાય મં;

પટિબલો ભવે તેસં, યાવ રજ્જમ્પિ માનુસં.

૯. ‘‘અપિ ચાહં સીલરક્ખાય, સીલપારમિપૂરિયા;

ન કરોમિ ચિત્તે અઞ્ઞથત્તં, પક્ખિપન્તં મમાળકે.

૧૦. ‘‘યદિ તે મં તત્થ કોટ્ટેય્યું, ફરસૂહિ તોમરેહિ ચ;

નેવ તેસં પકુપ્પેય્યં, સીલખણ્ડભયા મમા’’તિ.

માતુપોસકચરિયં પઠમં.

૨. ભૂરિદત્તચરિયા

૧૧. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, ભૂરિદત્તો મહિદ્ધિકો;

વિરૂપક્ખેન મહારઞ્ઞા, દેવલોકમગઞ્છહં.

૧૨. ‘‘તત્થ પસ્સિત્વાહં દેવે, એકન્તં સુખસમપ્પિતે;

તં સગ્ગગમનત્થાય, સીલબ્બતં સમાદિયિં.

૧૩. ‘‘સરીરકિચ્ચં કત્વાન, ભુત્વા યાપનમત્તકં;

ચતુરો અઙ્ગે અધિટ્ઠાય, સેમિ વમ્મિકમુદ્ધનિ.

૧૪. ‘‘છવિયા ચમ્મેન મંસેન, નહારુઅટ્ઠિકેહિ વા;

યસ્સ એતેન કરણીયં, દિન્નંયેવ હરાતુ સો.

૧૫. ‘‘સંસિતો અકતઞ્ઞુના, આલમ્પાયનો [આલમ્બણો (સી.)] મમગ્ગહિ;

પેળાય પક્ખિપિત્વાન, કીળેતિ મં તહિં તહિં.

૧૬. ‘‘પેળાય પક્ખિપન્તેપિ, સમ્મદ્દન્તેપિ પાણિના;

આલમ્પાયને [આલમ્બણે (સી.)] ન કુપ્પામિ, સીલખણ્ડભયા મમ.

૧૭. ‘‘સકજીવિતપરિચ્ચાગો, તિણતો લહુકો મમ;

સીલવીતિક્કમો મય્હં, પથવીઉપ્પતનં વિય.

૧૮. ‘‘નિરન્તરં જાતિસતં, ચજેય્યં મમ જીવિતં;

નેવ સીલં પભિન્દેય્યં, ચતુદ્દીપાન હેતુપિ.

૧૯. ‘‘અપિ ચાહં સીલરક્ખાય, સીલપારમિપૂરિયા;

ન કરોમિ ચિત્તે અઞ્ઞથત્તં, પક્ખિપન્તમ્પિ પેળકે’’તિ.

ભૂરિદત્તચરિયં દુતિયં.

૩. ચમ્પેય્યનાગચરિયા

૨૦. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, ચમ્પેય્યકો મહિદ્ધિકો;

તદાપિ ધમ્મિકો આસિં, સીલબ્બતસમપ્પિતો.

૨૧. ‘‘તદાપિ મં ધમ્મચારિં, ઉપવુત્થં ઉપોસથં;

અહિતુણ્ડિકો ગહેત્વાન, રાજદ્વારમ્હિ કીળતિ.

૨૨. ‘‘યં યં સો વણ્ણં ચિન્તયિ, નીલંવ પીતલોહિતં;

તસ્સ ચિત્તાનુવત્તન્તો, હોમિ ચિન્તિતસન્નિભો.

૨૩. ‘‘થલં કરેય્યમુદકં, ઉદકમ્પિ થલં કરે;

યદિહં તસ્સ પકુપ્પેય્યં, ખણેન છારિકં કરે.

૨૪. ‘‘યદિ ચિત્તવસી હેસ્સં, પરિહાયિસ્સામિ સીલતો;

સીલેન પરિહીનસ્સ, ઉત્તમત્થો ન સિજ્ઝતિ.

૨૫. ‘‘કામં ભિજ્જતુયં કાયો, ઇધેવ વિકિરીયતુ;

નેવ સીલં પભિન્દેય્યં, વિકિરન્તે ભુસં વિયા’’તિ.

ચમ્પેય્યનાગચરિયં તતિયં.

૪. ચૂળબોધિચરિયા

૨૬. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, ચૂળબોધિ સુસીલવા;

ભવં દિસ્વાન ભયતો, નેક્ખમ્મં અભિનિક્ખમિં.

૨૭. ‘‘યા મે દુતિયિકા આસિ, બ્રાહ્મણી કનકસન્નિભા;

સાપિ વટ્ટે અનપેક્ખા, નેક્ખમ્મં અભિનિક્ખમિ.

૨૮. ‘‘નિરાલયા છિન્નબન્ધૂ, અનપેક્ખા કુલે ગણે;

ચરન્તા ગામનિગમં, બારાણસિમુપાગમું.

૨૯. ‘‘તત્થ વસામ નિપકા, અસંસટ્ઠા કુલે ગણે;

નિરાકુલે અપ્પસદ્દે, રાજુય્યાને વસામુભો.

૩૦. ‘‘ઉય્યાનદસ્સનં ગન્ત્વા, રાજા અદ્દસ બ્રાહ્મણિં;

ઉપગમ્મ મમં પુચ્છિ, ‘તુય્હેસા કા કસ્સ ભરિયા’.

૩૧. ‘‘એવં વુત્તે અહં તસ્સ, ઇદં વચનમબ્રવિં;

‘ન મય્હં ભરિયા એસા, સહધમ્મા એકસાસની’.

૩૨. ‘‘તિસ્સા [તસ્સા (સી.)] સારત્તગધિતો, ગાહાપેત્વાન ચેટકે;

નિપ્પીળયન્તો બલસા, અન્તેપુરં પવેસયિ.

૩૩. ‘‘ઓદપત્તકિયા મય્હં, સહજા એકસાસની;

આકડ્ઢિત્વા નયન્તિયા, કોપો મે ઉપપજ્જથ.

૩૪. ‘‘સહ કોપે સમુપ્પન્ને, સીલબ્બતમનુસ્સરિં;

તત્થેવ કોપં નિગ્ગણ્હિં, નાદાસિં વડ્ઢિતૂપરિ.

૩૫. ‘‘યદિ નં બ્રાહ્મણિં કોચિ, કોટ્ટેય્ય તિણ્હસત્તિયા;

નેવ સીલં પભિન્દેય્યં, બોધિયાયેવ કારણા.

૩૬. ‘‘ન મેસા બ્રાહ્મણી દેસ્સા, નપિ મે બલં ન વિજ્જતિ;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા સીલાનુરક્ખિસ’’ન્તિ.

ચૂળબોધિચરિયં ચતુત્થં.

૫. મહિંસરાજચરિયા

૩૭. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, મહિંસો પવનચારકો;

પવડ્ઢકાયો બલવા, મહન્તો ભીમદસ્સનો.

૩૮. ‘‘પબ્ભારે ગિરિદુગ્ગે [વનદુગ્ગે (સી.)] ચ, રુક્ખમૂલે દકાસયે;

હોતેત્થ ઠાનં મહિંસાનં, કોચિ કોચિ તહિં તહિં.

૩૯. ‘‘વિચરન્તો બ્રહારઞ્ઞે, ઠાનં અદ્દસ ભદ્દકં;

તં ઠાનં ઉપગન્ત્વાન, તિટ્ઠામિ ચ સયામિ ચ.

૪૦. ‘‘અથેત્થ કપિમાગન્ત્વા, પાપો અનરિયો લહુ;

ખન્ધે નલાટે ભમુકે, મુત્તેતિ ઓહનેતિતં.

૪૧. ‘‘સકિમ્પિ દિવસં દુતિયં, તતિયં ચતુત્થમ્પિ ચ;

દૂસેતિ મં સબ્બકાલં, તેન હોમિ ઉપદ્દુતો.

૪૨. ‘‘મમં ઉપદ્દુતં દિસ્વા, યક્ખો મં ઇદમબ્રવિ;

‘નાસેહેતં છવં પાપં, સિઙ્ગેહિ ચ ખુરેહિ ચ’.

૪૩. ‘‘એવં વુત્તે તદા યક્ખે, અહં તં ઇદમબ્રવિં;

‘કિં ત્વં મક્ખેસિ કુણપેન, પાપેન અનરિયેન મં.

૪૪. ‘‘‘યદિહં તસ્સ પકુપ્પેય્યં, તતો હીનતરો ભવે;

સીલઞ્ચ મે પભિજ્જેય્ય, વિઞ્ઞૂ ચ ગરહેય્યુ મં.

૪૫. ‘‘‘હીળિતા જીવિતા વાપિ, પરિસુદ્ધેન મતં વરં;

ક્યાહં જીવિતહેતૂપિ, કાહામિં પરહેઠનં’.

૪૬. ‘‘મમેવાયં મઞ્ઞમાનો, અઞ્ઞેપેવં કરિસ્સતિ;

તેવ તસ્સ વધિસ્સન્તિ, સા મે મુત્તિ ભવિસ્સતિ.

૪૭. ‘‘હીનમજ્ઝિમઉક્કટ્ઠે, સહન્તો અવમાનિતં;

એવં લભતિ સપ્પઞ્ઞો, મનસા યથા પત્થિત’’ન્તિ.

મહિંસરાજચરિયં પઞ્ચમં.

૬. રુરુરાજચરિયા

૪૮. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, સુતત્તકનકસન્નિભો;

મિગરાજા રુરુનામ, પરમસીલસમાહિતો.

૪૯. ‘‘રમ્મે પદેસે રમણીયે, વિવિત્તે અમનુસ્સકે;

તત્થ વાસં ઉપગઞ્છિં, ગઙ્ગાકૂલે મનોરમે.

૫૦. ‘‘અથ ઉપરિ ગઙ્ગાય, ધનિકેહિ પરિપીળિતો;

પુરિસો ગઙ્ગાય પપતિ, ‘જીવામિ વા મરામિ વા’.

૫૧. ‘‘રત્તિન્દિવં સો ગઙ્ગાય, વુય્હમાનો મહોદકે;

રવન્તો કરુણં રવં, મજ્ઝે ગઙ્ગાય ગચ્છતિ.

૫૨. ‘‘તસ્સાહં સદ્દં સુત્વાન, કરુણં પરિદેવતો;

ગઙ્ગાય તીરે ઠત્વાન, અપુચ્છિં ‘કોસિ ત્વં નરો’.

૫૩. ‘‘સો મે પુટ્ઠો ચ બ્યાકાસિ, અત્તનો કરણં તદા;

‘ધનિકેહિ ભીતો તસિતો, પક્ખન્દોહં મહાનદિં’.

૫૪. ‘‘તસ્સ કત્વાન કારુઞ્ઞં, ચજિત્વા મમ જીવિતં;

પવિસિત્વા નીહરિં તસ્સ, અન્ધકારમ્હિ રત્તિયા.

૫૫. ‘‘અસ્સત્થકાલમઞ્ઞાય, તસ્સાહં ઇદમબ્રવિં;

‘એકં તં વરં યાચામિ, મા મં કસ્સચિ પાવદ’.

૫૬. ‘‘નગરં ગન્ત્વાન આચિક્ખિ, પુચ્છિતો ધનહેતુકો;

રાજાનં સો ગહેત્વાન, ઉપગઞ્છિ મમન્તિકં.

૫૭. ‘‘યાવતા કરણં સબ્બં, રઞ્ઞો આરોચિતં મયા;

રાજા સુત્વાન વચનં, ઉસું તસ્સ પકપ્પયિ;

‘ઇધેવ ઘાતયિસ્સામિ, મિત્તદુબ્ભિં [મિત્તદૂભિં (સી.)] અનારિયં’.

૫૮. ‘‘તમહં અનુરક્ખન્તો, નિમ્મિનિં મમ અત્તના;

‘તિટ્ઠતેસો મહારાજ, કામકારો ભવામિ તે’.

૫૯. ‘‘અનુરક્ખિં મમ સીલં, નારક્ખિં મમ જીવિતં;

સીલવા હિ તદા આસિં, બોધિયાયેવ કારણા’’તિ.

રુરુરાજચરિયં છટ્ઠં.

૭. માતઙ્ગચરિયા

૬૦. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, જટિલો ઉગ્ગતાપનો;

માતઙ્ગો નામ નામેન, સીલવા સુસમાહિતો.

૬૧. ‘‘અહઞ્ચ બ્રાહ્મણો એકો, ગઙ્ગાકૂલે વસામુભો;

અહં વસામિ ઉપરિ, હેટ્ઠા વસતિ બ્રાહ્મણો.

૬૨. ‘‘વિચરન્તો અનુકૂલમ્હિ, ઉદ્ધં મે અસ્સમદ્દસ;

તત્થ મં પરિભાસેત્વા, અભિસપિ મુદ્ધફાલનં.

૬૩. ‘‘યદિહં તસ્સ પકુપ્પેય્યં, યદિ સીલં ન ગોપયે;

ઓલોકેત્વાનહં તસ્સ, કરેય્યં છારિકં વિય.

૬૪. ‘‘યં સો તદા મં અભિસપિ, કુપિતો દુટ્ઠમાનસો;

તસ્સેવ મત્થકે નિપતિ, યોગેન તં પમોચયિં.

૬૫. ‘‘અનુરક્ખિં મમ સીલં, નારક્ખિં મમ જીવિતં;

સીલવા હિ તદા આસિં, બોધિયાયેવ કારણા’’તિ.

માતઙ્ગચરિયં સત્તમં.

૮. ધમ્મદેવપુત્તચરિયા

૬૬. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, મહાપક્ખો મહિદ્ધિકો;

ધમ્મો નામ મહાયક્ખો, સબ્બલોકાનુકમ્પકો.

૬૭. ‘‘દસકુસલકમ્મપથે, સમાદપેન્તો મહાજનં;