૩. યુધઞ્જયવગ્ગો

૧. યુધઞ્જયચરિયા

૧. ‘‘યદાહં અમિતયસો, રાજપુત્તો યુધઞ્જયો;

ઉસ્સાવબિન્દું સૂરિયાતપે, પતિતં દિસ્વાન સંવિજિં.

૨. ‘‘તઞ્ઞેવાધિપતિં કત્વા, સંવેગમનુબ્રૂહયિં;

માતાપિતૂ ચ વન્દિત્વા, પબ્બજ્જમનુયાચહં.

૩. ‘‘યાચન્તિ મં પઞ્જલિકા, સનેગમા સરટ્ઠકા;

‘અજ્જેવ પુત્ત પટિપજ્જ, ઇદ્ધં ફીતં મહામહિં’.

૪. ‘‘સરાજકે સહોરોધે, સનેગમે સરટ્ઠકે;

કરુણં પરિદેવન્તે, અનપેક્ખોવ પરિચ્ચજિં.

૫. ‘‘કેવલં પથવિં રજ્જં, ઞાતિપરિજનં યસં;

ચજમાનો ન ચિન્તેસિં, બોધિયાયેવ કારણા.

૬. ‘‘માતાપિતા ન મે દેસ્સા, નપિ મે દેસ્સં મહાયસં;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા રજ્જં પરિચ્ચજિ’’ન્તિ.

યુધઞ્જયચરિયં પઠમં.

૨. સોમનસ્સચરિયા

૭. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, ઇન્દપત્થે પુરુત્તમે;

કામિતો દયિતો પુત્તો, સોમનસ્સોતિ વિસ્સુતો.

૮. ‘‘સીલવા ગુણસમ્પન્નો, કલ્યાણપટિભાનવા;

વુડ્ઢાપચાયી હિરીમા, સઙ્ગહેસુ ચ કોવિદો.

૯. ‘‘તસ્સ રઞ્ઞો પતિકરો, અહોસિ કુહકતાપસો;

આરામં માલાવચ્છઞ્ચ, રોપયિત્વાન જીવતિ.

૧૦. ‘‘તમહં દિસ્વાન કુહકં, થુસરાસિંવ અતણ્ડુલં;

દુમંવ અન્તો સુસિરં, કદલિંવ અસારકં.

૧૧. ‘‘નત્થિમસ્સ સતં ધમ્મો, સામઞ્ઞાપગતો અયં;

હિરીસુક્કધમ્મજહિતો, જીવિતવુત્તિકારણા.

૧૨. ‘‘કુપિતો અહુ [અહોસિ (સી.), આસિ (સ્યા.)] પચ્ચન્તો, અટવીહિ પરન્તિહિ;

તં નિસેધેતું ગચ્છન્તો, અનુસાસિ પિતા મમં.

૧૩. ‘‘‘મા પમજ્જિ તુવં તાત, જટિલં ઉગ્ગતાપનં;

યદિચ્છકં પવત્તેહિ, સબ્બકામદદો હિ સો’.

૧૪. ‘‘તમહં ગન્ત્વાનુપટ્ઠાનં, ઇદં વચનમબ્રવિં;

‘કચ્ચિ તે ગહપતિ કુસલં, કિં વા તે આહરીયતુ’.

૧૫. ‘‘તેન સો કુપિતો આસિ, કુહકો માનનિસ્સિતો;

‘ઘાતાપેમિ તુવં અજ્જ, રટ્ઠા પબ્બાજયામિ વા’.

૧૬. ‘‘નિસેધયિત્વા પચ્ચન્તં, રાજા કુહકમબ્રવિ;

‘કચ્ચિ તે ભન્તે ખમનીયં, સમ્માનો તે પવત્તિતો’.

૧૭. ‘‘તસ્સ આચિક્ખતી પાપો, કુમારો યથા નાસિયો;

તસ્સ તં વચનં સુત્વા, આણાપેસિ મહીપતિ.

૧૮. ‘‘‘સીસં તત્થેવ છિન્દિત્વા, કત્વાન ચતુખણ્ડિકં;

રથિયા રથિયં દસ્સેથ, સા ગતિ જટિલહીળિતા’.

૧૯. ‘‘તત્થ કારણિકા ગન્ત્વા, ચણ્ડા લુદ્દા અકારુણા;

માતુઅઙ્કે નિસિન્નસ્સ, આકડ્ઢિત્વા નયન્તિ મં.

૨૦. ‘‘તેસાહં એવમવચં, બન્ધતં ગાળ્હબન્ધનં;

‘રઞ્ઞો દસ્સેથ મં ખિપ્પં, રાજકિરિયાનિ અત્થિ મે’.

૨૧. ‘‘તે મં રઞ્ઞો દસ્સયિંસુ, પાપસ્સ પાપસેવિનો;

દિસ્વાન તં સઞ્ઞાપેસિં, મમઞ્ચ વસમાનયિં.

૨૨. ‘‘સો મં તત્થ ખમાપેસિ, મહારજ્જમદાસિ મે;

સોહં તમં દાલયિત્વા, પબ્બજિં અનગારિયં.

૨૩. ‘‘ન મે દેસ્સં મહારજ્જં, કામભોગો ન દેસ્સિયો;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા રજ્જં પરિચ્ચજિ’’ન્તિ.

સોમનસ્સચરિયં દુતિયં.

૩. અયોઘરચરિયા

૨૪. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, કાસિરાજસ્સ અત્રજો;

અયોઘરમ્હિ સંવડ્ઢો, નામેનાસિ અયોઘરો.

૨૫. ‘‘દુક્ખેન જીવિતો લદ્ધો, સંપીળે પતિપોસિતો;

અજ્જેવ પુત્ત પટિપજ્જ, કેવલં વસુધં ઇમં.

૨૬. ‘‘સરટ્ઠકં સનિગમં, સજનં વન્દિત્વ ખત્તિયં;

અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, ઇદં વચનમબ્રવિં.

૨૭. ‘‘‘યે કેચિ મહિયા સત્તા, હીનમુક્કટ્ઠમજ્ઝિમા;

નિરારક્ખા સકે ગેહે, વડ્ઢન્તિ સકઞાતિભિ.

૨૮. ‘‘‘ઇદં લોકે ઉત્તરિયં, સંપીળે મમ પોસનં;

અયોઘરમ્હિ સંવડ્ઢો, અપ્પભે ચન્દસૂરિયે.

૨૯. ‘‘‘પૂતિકુણપસમ્પુણ્ણા, મુચ્ચિત્વા માતુ કુચ્છિતો;

તતો ઘોરતરે દુક્ખે, પુન પક્ખિત્તયોઘરે.

૩૦. ‘‘‘યદિહં તાદિસં પત્વા, દુક્ખં પરમદારુણં;

રજ્જેસુ યદિ રજ્જામિ [રઞ્જામિ (સી.)], પાપાનં ઉત્તમો સિયં.

૩૧. ‘‘‘ઉક્કણ્ઠિતોમ્હિ કાયેન, રજ્જેનમ્હિ અનત્થિકો;

નિબ્બુતિં પરિયેસિસ્સં, યત્થ મં મચ્ચુ ન મદ્દિયે’.

૩૨. ‘‘એવાહં ચિન્તયિત્વાન, વિરવન્તે મહાજને;

નાગોવ બન્ધનં છેત્વા, પાવિસિં કાનનં વનં.

૩૩. ‘‘માતાપિતા ન મે દેસ્સા, નપિ મે દેસ્સં મહાયસં;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા રજ્જં પરિચ્ચજિ’’ન્તિ.

અયોઘરચરિયં તતિયં.

૪. ભિસચરિયા

૩૪. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, કાસીનં પુરવરુત્તમે;

ભગિની ચ ભાતરો સત્ત, નિબ્બત્તા સોત્થિયે કુલે.

૩૫. ‘‘એતેસં પુબ્બજો આસિં, હિરીસુક્કમુપાગતો;

ભવં દિસ્વાન ભયતો, નેક્ખમ્માભિરતો અહં.

૩૬. ‘‘માતાપિતૂહિ પહિતા, સહાયા એકમાનસા;

કામેહિ મં નિમન્તેન્તિ, ‘કુલવંસં ધરેહિ’તિ.

૩૭. ‘‘યં તેસં વચનં વુત્તં, ગિહીધમ્મે સુખાવહં;

તં મે અહોસિ કઠિનં, તત્ત [સન્તત્ત (ક.)] ફાલસમં વિય.

૩૮. ‘‘તે મં તદા ઉક્ખિપન્તં, પુચ્છિંસુ પત્થિતં મમ;

‘કિં ત્વં પત્થયસે સમ્મ, યદિ કામે ન ભુઞ્જસિ’.

૩૯. ‘‘તેસાહં એવમવચં, અત્થકામો હિતેસિનં;

‘નાહં પત્થેમિ ગિહીભાવં, નેક્ખમ્માભિરતો અહં’.

૪૦. ‘‘તે મય્હં વચનં સુત્વા, પિતુમાતુ ચ સાવયું;

માતાપિતા એવમાહુ, ‘સબ્બેવ પબ્બજામ ભો’.

૪૧. ‘‘ઉભો માતાપિતા મય્હં, ભગિની ચ સત્ત ભાતરો;

અમિતધનં છડ્ડયિત્વા, પાવિસિમ્હા મહાવન’’ન્તિ.

ભિસચરિયં ચતુત્થં.

૫. સોણપણ્ડિતચરિયા

૪૨. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, નગરે બ્રહ્મવડ્ઢને;

તત્થ કુલવરે સેટ્ઠે, મહાસાલે અજાયહં.

૪૩. ‘‘તદાપિ લોકં દિસ્વાન, અન્ધીભૂતં તમોત્થટં;

ચિત્તં ભવતો પતિકુટતિ, તુત્તવેગહતં વિય.

૪૪. ‘‘દિસ્વાન વિવિધં પાપં, એવં ચિન્તેસહં તદા;

‘કદાહં ગેહા નિક્ખમ્મ, પવિસિસ્સામિ કાનનં’.

૪૫. ‘‘તદાપિ મં નિમન્તેસું, કામભોગેહિ ઞાતયો;

તેસમ્પિ છન્દમાચિક્ખિં, ‘મા નિમન્તેથ તેહિ મં’.

૪૬. ‘‘યો મે કનિટ્ઠકો ભાતા, નન્દો નામાસિ પણ્ડિતો;

સોપિ મં અનુસિક્ખન્તો, પબ્બજ્જં સમરોચયિ.

૪૭. ‘‘અહં સોણો ચ નન્દો ચ, ઉભો માતાપિતા મમ;

તદાપિ ભોગે છડ્ડેત્વા, પાવિસિમ્હા મહાવન’’ન્તિ.

સોણપણ્ડિતચરિયં પઞ્ચમં.

૬. તેમિયચરિયા

૪૮. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, કાસિરાજસ્સ અત્રજો;

મૂગપક્ખોતિ નામેન, તેમિયોતિ વદન્તિ મં.

૪૯. ‘‘સોળસિત્થિસહસ્સાનં, ન વિજ્જતિ પુમો તદા [સદા (સી.)];

અહોરત્તાનં અચ્ચયેન, નિબ્બત્તો અહમેકકો.

૫૦. ‘‘કિચ્છા લદ્ધં પિયં પુત્તં, અભિજાતં જુતિન્ધરં;

સેતચ્છત્તં ધારયિત્વાન, સયને પોસેતિ મં પિતા.

૫૧. ‘‘નિદ્દાયમાનો સયનવરે, પબુજ્ઝિત્વાનહં તદા;

અદ્દસં પણ્ડરં છત્તં, યેનાહં નિરયં ગતો.

૫૨. ‘‘સહ દિટ્ઠસ્સ મે છત્તં, તાસો ઉપ્પજ્જિ ભેરવો;

વિનિચ્છયં સમાપન્નો, ‘કથાહં ઇમં મુઞ્ચિસ્સં’.

૫૩. ‘‘પુબ્બસાલોહિતા મય્હં, દેવતા અત્થકામિની;

સા મં દિસ્વાન દુક્ખિતં, તીસુ ઠાનેસુ યોજયિ.

૫૪. ‘‘‘મા પણ્ડિચ્ચયં વિભાવય, બાલમતો ભવ સબ્બપાણિનં;

સબ્બો તં જનો ઓચિનાયતુ, એવં તવ અત્થો ભવિસ્સતિ’.

૫૫. ‘‘એવં વુત્તાયહં તસ્સા, ઇદં વચનમબ્રવિં;

‘કરોમિ તે તં વચનં, યં ત્વં ભણસિ દેવતે;

અત્થકામાસિ મે અમ્મ, હિતકામાસિ દેવતે’.

૫૬. ‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, સાગરેવ થલં લભિં;

હટ્ઠો સંવિગ્ગમાનસો, તયો અઙ્ગે અધિટ્ઠહિં.

૫૭. ‘‘મૂગો અહોસિં બધિરો, પક્ખો ગતિવિવજ્જિતો;

એતે અઙ્ગે અધિટ્ઠાય, વસ્સાનિ સોળસં વસિં.

૫૮. ‘‘તતો મે હત્થપાદે ચ, જિવ્હં સોતઞ્ચ મદ્દિય;

અનૂનતં મે પસ્સિત્વા, ‘કાળકણ્ણી’તિ નિન્દિસું.

૫૯. ‘‘તતો જાનપદા સબ્બે, સેનાપતિપુરોહિતા;

સબ્બે એકમના હુત્વા, છડ્ડનં અનુમોદિસું.

૬૦. ‘‘સોહં તેસં મતિં સુત્વા, હટ્ઠો સંવિગ્ગમાનસો;

યસ્સત્થાય તપોચિણ્ણો, સો મે અત્થો સમિજ્ઝથ.

૬૧. ‘‘ન્હાપેત્વા અનુલિમ્પિત્વા, વેઠેત્વા રાજવેઠનં;

છત્તેન અભિસિઞ્ચિત્વા, કારેસું પુરં પદક્ખિણં.

૬૨. ‘‘સત્તાહં ધારયિત્વાન, ઉગ્ગતે રવિમણ્ડલે;

રથેન મં નીહરિત્વા, સારથી વનમુપાગમિ.

૬૩. ‘‘એકોકાસે રથં કત્વા, સજ્જસ્સં હત્થમુચ્ચિતો [હત્થમુઞ્ચિતો (સી. સ્યા.)];

સારથી ખણતી કાસું, નિખાતું પથવિયા મમં.

૬૪. ‘‘અધિટ્ઠિતમધિટ્ઠાનં, તજ્જેન્તો વિવિધકારણા;

ન ભિન્દિં તમધિટ્ઠાનં, બોધિયાયેવ કારણા.

૬૫. ‘‘માતાપિતા ન મે દેસ્સા, અત્તા મે ન ચ દેસ્સિયો;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા વતમધિટ્ઠહિં.

૬૬. ‘‘એતે અઙ્ગે અધિટ્ઠાય, વસ્સાનિ સોળસં વસિં;

અધિટ્ઠાનેન મે સમો નત્થિ, એસા મે અધિટ્ઠાનપારમી’’તિ.

તેમિયચરિયં છટ્ઠં.

૭. કપિરાજચરિયા

૬૭. ‘‘યદા અહં કપિ આસિં, નદીકૂલે દરીસયે;

પીળિતો સુસુમારેન, ગમનં ન લભામહં.

૬૮. ‘‘યમ્હોકાસે અહં ઠત્વા, ઓરા પારં પતામહં;