નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

ખુદ્દકનિકાયે

ચરિયાપિટકપાળિ

૧. અકિત્તિવગ્ગો

૧. અકિત્તિચરિયા

૧. ‘‘કપ્પે ચ સતસહસ્સે, ચતુરો ચ અસઙ્ખિયે;

એત્થન્તરે યં ચરિતં, સબ્બં તં બોધિપાચનં.

૨. ‘‘અતીતકપ્પે ચરિતં, ઠપયિત્વા ભવાભવે;

ઇમમ્હિ કપ્પે ચરિતં, પવક્ખિસ્સં સુણોહિ મે.

૩. ‘‘યદા અહં બ્રહારઞ્ઞે, સુઞ્ઞે વિપિનકાનને;

અજ્ઝોગાહેત્વા [અજ્ઝોગહેત્વા (સી. સ્યા.)] વિહરામિ, અકિત્તિ નામ તાપસો.

૪. ‘‘તદા મં તપતેજેન, સન્તત્તો તિદિવાભિભૂ;

ધારેન્તો બ્રાહ્મણવણ્ણં, ભિક્ખાય મં ઉપાગમિ.

૫. ‘‘પવના આભતં પણ્ણં, અતેલઞ્ચ અલોણિકં;

મમ દ્વારે ઠિતં દિસ્વા, સકટાહેન આકિરિં.

૬. ‘‘તસ્સ દત્વાનહં પણ્ણં, નિક્કુજ્જિત્વાન ભાજનં;

પુનેસનં જહિત્વાન, પાવિસિં પણ્ણસાલકં.

૭. ‘‘દુતિયમ્પિ તતિયમ્પિ, ઉપગઞ્છિ મમન્તિકં;

અકમ્પિતો અનોલગ્ગો, એવમેવમદાસહં.

૮. ‘‘ન મે તપ્પચ્ચયા અત્થિ, સરીરસ્મિં વિવણ્ણિયં;

પીતિસુખેન રતિયા, વીતિનામેમિ તં દિવં.

૯. ‘‘યદિ માસમ્પિ દ્વેમાસં, દક્ખિણેય્યં વરં લભે;

અકમ્પિતો અનોલીનો, દદેય્યં દાનમુત્તમં.

૧૦. ‘‘ન તસ્સ દાનં દદમાનો, યસં લાભઞ્ચ પત્થયિં;

સબ્બઞ્ઞુતં પત્થયાનો, તાનિ કમ્માનિ આચરિ’’ન્તિ.

અકિત્તિચરિયં પઠમં.

૨. સઙ્ખચરિયા

૧૧. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, બ્રાહ્મણો સઙ્ખસવ્હયો;

મહાસમુદ્દં તરિતુકામો, ઉપગચ્છામિ પટ્ટનં.

૧૨. ‘‘તત્થદ્દસં પટિપથે, સયમ્ભું અપરાજિતં;

કન્તારદ્ધાનં પટિપન્નં [કન્તારદ્ધાનપટિપન્નં (સી. સ્યા.)], તત્તાય કઠિનભૂમિયા.

૧૩. ‘‘તમહં પટિપથે દિસ્વા, ઇમમત્થં વિચિન્તયિં;

‘ઇદં ખેત્તં અનુપ્પત્તં, પુઞ્ઞકામસ્સ જન્તુનો.

૧૪. ‘‘‘યથા કસ્સકો પુરિસો, ખેત્તં દિસ્વા મહાગમં;

તત્થ બીજં ન રોપેતિ, ન સો ધઞ્ઞેન અત્થિકો.

૧૫. ‘‘‘એવમેવાહં પુઞ્ઞકામો, દિસ્વા ખેત્તવરુત્તમં;

યદિ તત્થ કારં ન કરોમિ, નાહં પુઞ્ઞેન અત્થિકો.

૧૬. ‘‘‘યથા અમચ્ચો મુદ્દિકામો, રઞ્ઞો અન્તેપુરે જને;

ન દેતિ તેસં ધનધઞ્ઞં, મુદ્દિતો પરિહાયતિ.

૧૭. ‘‘‘એવમેવાહં પુઞ્ઞકામો, વિપુલં દિસ્વાન દક્ખિણં;

યદિ તસ્સ દાનં ન દદામિ, પરિહાયિસ્સામિ પુઞ્ઞતો’.

૧૮. ‘‘એવાહં ચિન્તયિત્વાન, ઓરોહિત્વા ઉપાહના;

તસ્સ પાદાનિ વન્દિત્વા, અદાસિં છત્તુપાહનં.

૧૯. ‘‘તેનેવાહં સતગુણતો, સુખુમાલો સુખેધિતો;

અપિ ચ દાનં પરિપૂરેન્તો, એવં તસ્સ અદાસહ’’ન્તિ.

સઙ્ખચરિયં દુતિયં.

૩. કુરુરાજચરિયા

૨૦. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, ઇન્દપત્થે [ઇન્દપત્તે (સી. ક.)] પુરુત્તમે;

રાજા ધનઞ્ચયો નામ, કુસલે દસહુપાગતો.

૨૧. ‘‘કલિઙ્ગરટ્ઠવિસયા, બ્રાહ્મણા ઉપગઞ્છુ મં;

આયાચું મં હત્થિનાગં, ધઞ્ઞં મઙ્ગલસમ્મતં.

૨૨. ‘‘‘અવુટ્ઠિકો જનપદો, દુબ્ભિક્ખો છાતકો મહા;

દદાહિ પવરં નાગં, નીલં અઞ્જનસવ્હયં.

૨૩. ‘‘‘ન મે યાચકમનુપ્પત્તે, પટિક્ખેપો અનુચ્છવો;

મા મે ભિજ્જિ સમાદાનં, દસ્સામિ વિપુલં ગજં’.

૨૪. ‘‘નાગં ગહેત્વા સોણ્ડાય, ભિઙ્ગારે [ભિઙ્કારે (સી.)] રતનામયે;

જલં હત્થે આકિરિત્વા, બ્રાહ્મણાનં અદં ગજં.

૨૫. ‘‘તસ્સ નાગે પદિન્નમ્હિ, અમચ્ચા એતદબ્રવું;

‘કિં નુ તુય્હં વરં નાગં, યાચકાનં પદસ્સસિ.

૨૬. ‘‘‘ધઞ્ઞં મઙ્ગલસમ્પન્નં, સઙ્ગામવિજયુત્તમં;

તસ્મિં નાગે પદિન્નમ્હિ, કિં તે રજ્જં કરિસ્સતિ.

૨૭. ‘‘‘રજ્જમ્પિ મે દદે સબ્બં, સરીરં દજ્જમત્તનો;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા નાગં અદાસહ’’’ન્તિ.

કુરુરાજચરિયં તતિયં.

૪. મહાસુદસ્સનચરિયા

૨૮. ‘‘કુસાવતિમ્હિ નગરે, યદા આસિં મહીપતિ;

મહાસુદસ્સનો નામ, ચક્કવત્તી મહબ્બલો.

૨૯. ‘‘તત્થાહં દિવસે તિક્ખત્તું, ઘોસાપેમિ તહિં તહિં;

‘કો કિં ઇચ્છતિ પત્થેતિ, કસ્સ કિં દીયતૂ ધનં.

૩૦. ‘‘‘કો છાતકો કો તસિતો, કો માલં કો વિલેપનં;

નાનારત્તાનિ વત્થાનિ, કો નગ્ગો પરિદહિસ્સતિ.

૩૧. ‘‘‘કો પથે છત્તમાદેતિ, કોપાહના મુદૂ સુભા’;

ઇતિ સાયઞ્ચ પાતો ચ, ઘોસાપેમિ તહિં તહિં.

૩૨. ‘‘ન તં દસસુ ઠાનેસુ, નપિ ઠાનસતેસુ વા;

અનેકસતઠાનેસુ, પટિયત્તં યાચકે ધનં.

૩૩. ‘‘દિવા વા યદિ વા રત્તિં, યદિ એતિ વનિબ્બકો;

લદ્ધા યદિચ્છકં ભોગં, પૂરહત્થોવ ગચ્છતિ.

૩૪. ‘‘એવરૂપં મહાદાનં, અદાસિં યાવજીવિકં;

નપાહં દેસ્સં ધનં દમ્મિ, નપિ નત્થિ નિચયો મયિ.

૩૫. ‘‘યથાપિ આતુરો નામ, રોગતો પરિમુત્તિયા;

ધનેન વેજ્જં તપ્પેત્વા, રોગતો પરિમુચ્ચતિ.

૩૬. ‘‘તથેવાહં જાનમાનો, પરિપૂરેતુમસેસતો;

ઊનમનં પૂરયિતું, દેમિ દાનં વનિબ્બકે;

નિરાલયો અપચ્ચાસો, સમ્બોધિમનુપત્તિયા’’તિ.

મહાસુદસ્સનચરિયં ચતુત્થં.

૫. મહાગોવિન્દચરિયા

૩૭. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, સત્તરાજપુરોહિતો;

પૂજિતો નરદેવેહિ, મહાગોવિન્દબ્રાહ્મણો.

૩૮. ‘‘તદાહં સત્તરજ્જેસુ, યં મે આસિ ઉપાયનં;

તેન દેમિ મહાદાનં, અક્ખોબ્ભં [અક્ખોભં (સ્યા. કં.)] સાગરૂપમં.

૩૯. ‘‘ન મે દેસ્સં ધનં ધઞ્ઞં, નપિ નત્થિ નિચયો મયિ;

સબ્બઞ્ઞુતં પિયં મય્હં, તસ્મા દેમિ વરં ધન’’ન્તિ.

મહાગોવિન્દચરિયં પઞ્ચમં.

૬. નિમિરાજચરિયા

૪૦. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, મિથિલાયં પુરુત્તમે;

નિમિ નામ મહારાજા, પણ્ડિતો કુસલત્થિકો.

૪૧. ‘‘તદાહં માપયિત્વાન, ચતુસ્સાલં ચતુમ્મુખં;

તત્થ દાનં પવત્તેસિં, મિગપક્ખિનરાદિનં.

૪૨. ‘‘અચ્છાદનઞ્ચ સયનં, અન્નં પાનઞ્ચ ભોજનં;

અબ્બોચ્છિન્નં કરિત્વાન, મહાદાનં પવત્તયિં.

૪૩. ‘‘યથાપિ સેવકો સામિં, ધનહેતુમુપાગતો;

કાયેન વાચા મનસા, આરાધનીયમેસતિ.

૪૪. ‘‘તથેવાહં સબ્બભવે, પરિયેસિસ્સામિ બોધિજં;

દાનેન સત્તે તપ્પેત્વા, ઇચ્છામિ બોધિમુત્તમ’’ન્તિ.

નિમિરાજચરિયં છટ્ઠં.

૭. ચન્દકુમારચરિયા

૪૫. ‘‘પુનાપરં યદા હોમિ, એકરાજસ્સ અત્રજો;

નગરે પુપ્ફવતિયા, કુમારો ચન્દસવ્હયો.

૪૬. ‘‘તદાહં યજના મુત્તો, નિક્ખન્તો યઞ્ઞવાટતો;

સંવેગં જનયિત્વાન, મહાદાનં પવત્તયિં.

૪૭. ‘‘નાહં પિવામિ ખાદામિ, નપિ ભુઞ્જામિ ભોજનં;

દક્ખિણેય્યે અદત્વાન, અપિ છપ્પઞ્ચરત્તિયો.

૪૮. ‘‘યથાપિ વાણિજો નામ, કત્વાન ભણ્ડસઞ્ચયં;

યત્થ લાભો મહા હોતિ, તત્થ તં [તત્થ નં (સી.), તત્થ (ક.)] હરતિ ભણ્ડકં.

૪૯. ‘‘તથેવ સકભુત્તાપિ, પરે દિન્નં મહપ્ફલં;

તસ્મા પરસ્સ દાતબ્બં, સતભાગો ભવિસ્સતિ.

૫૦. ‘‘એતમત્થવસં ઞત્વા, દેમિ દાનં ભવાભવે;

ન પટિક્કમામિ દાનતો, સમ્બોધિમનુપત્તિયા’’તિ.

ચન્દકુમારચરિયં સત્તમં.

૮. સિવિરાજચરિયા

૫૧. ‘‘અરિટ્ઠસવ્હયે નગરે, સિવિનામાસિ ખત્તિયો;

નિસજ્જ પાસાદવરે, એવં ચિન્તેસહં તદા.

૫૨. ‘‘‘યં કિઞ્ચિ માનુસં દાનં, અદિન્નં મે ન વિજ્જતિ;

યોપિ યાચેય્ય મં ચક્ખું, દદેય્યં અવિકમ્પિતો’.

૫૩. ‘‘મમ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, સક્કો દેવાનમિસ્સરો;

નિસિન્નો દેવપરિસાય, ઇદં વચનમબ્રવિ.

૫૪. ‘‘‘નિસજ્જ પાસાદવરે, સિવિરાજા મહિદ્ધિકો;

ચિન્તેન્તો વિવિધં દાનં, અદેય્યં સો ન પસ્સતિ.

૫૫. ‘‘‘તથં નુ વિતથં નેતં, હન્દ વીમંસયામિ તં;

મુહુત્તં આગમેય્યાથ, યાવ જાનામિ તં મનં’.

૫૬. ‘‘પવેધમાનો પલિતસિરો, વલિગત્તો [વલિતગત્તો (સી.)] જરાતુરો;

અન્ધવણ્ણોવ હુત્વાન, રાજાનં ઉપસઙ્કમિ.

૫૭. ‘‘સો તદા પગ્ગહેત્વાન, વામં દક્ખિણબાહુ ચ;

સિરસ્મિં અઞ્જલિં કત્વા, ઇદં વચનમબ્રવિ.

૫૮. ‘‘‘યાચામિ તં મહારાજ, ધમ્મિક રટ્ઠવડ્ઢન;

તવ દાનરતા કિત્તિ, ઉગ્ગતા દેવમાનુસે.

૫૯. ‘‘‘ઉભોપિ નેત્તા નયના, અન્ધા ઉપહતા મમ;

એકં મે નયનં દેહિ, ત્વમ્પિ એકેન યાપય’.

૬૦. ‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, હટ્ઠો સંવિગ્ગમાનસો;

કતઞ્જલી વેદજાતો, ઇદં વચનમબ્રવિં.

૬૧. ‘‘‘ઇદાનાહં ચિન્તયિત્વાન, પાસાદતો ઇધાગતો;

ત્વં મમ ચિત્તમઞ્ઞાય, નેત્તં યાચિતુમાગતો.

૬૨. ‘‘‘અહો મે માનસં સિદ્ધં, સઙ્કપ્પો પરિપૂરિતો;

અદિન્નપુબ્બં દાનવરં, અજ્જ દસ્સામિ યાચકે.

૬૩. ‘‘‘એહિ સિવક ઉટ્ઠેહિ, મા દન્ધયિ મા પવેધયિ;

ઉભોપિ નયનં દેહિ, ઉપ્પાટેત્વા વણિબ્બકે’.

૬૪. ‘‘તતો સો ચોદિતો મય્હં, સિવકો વચનં કરો;

ઉદ્ધરિત્વાન પાદાસિ, તાલમિઞ્જંવ યાચકે.

૬૫. ‘‘દદમાનસ્સ દેન્તસ્સ, દિન્નદાનસ્સ મે સતો;

ચિત્તસ્સ અઞ્ઞથા નત્થિ, બોધિયાયેવ કારણા.