૫. ઉપાલિવગ્ગો

૧. ભાગિનેય્યુપાલિત્થેરઅપદાનં

૧. ‘‘ખીણાસવસહસ્સેહિ, પરિવુતો [પરેતો (ક. અટ્ઠ)] લોકનાયકો;

વિવેકમનુયુત્તો સો, ગચ્છતે પટિસલ્લિતું.

૨. ‘‘અજિનેન નિવત્થોહં, તિદણ્ડપરિધારકો;

ભિક્ખુસઙ્ઘપરિબ્યૂળ્હં, અદ્દસં લોકનાયકં.

૩. ‘‘એકંસં અજિનં કત્વા, સિરે કત્વાન અઞ્જલિં;

સમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા, સન્થવિં લોકનાયકં.

૪. ‘‘યથાણ્ડજા ચ સંસેદા, ઓપપાતી જલાબુજા;

કાકાદિપક્ખિનો સબ્બે, અન્તલિક્ખચરા સદા.

૫. ‘‘યે કેચિ પાણભૂતત્થિ, સઞ્ઞિનો વા અસઞ્ઞિનો;

સબ્બે તે તવ ઞાણમ્હિ, અન્તો હોન્તિ સમોગધા.

૬. ‘‘ગન્ધા ચ પબ્બતેય્યા યે, હિમવન્તનગુત્તમે;

સબ્બે તે તવ સીલમ્હિ, કલાયપિ ન યુજ્જરે.

૭. ‘‘મોહન્ધકારપક્ખન્દો, અયં લોકો સદેવકો;

તવ ઞાણમ્હિ જોતન્તે, અન્ધકારા વિધંસિતા.

૮. ‘‘યથા અત્થઙ્ગતે સૂરિયે, હોન્તિ સત્તા તમોગતા;

એવં બુદ્ધે અનુપ્પન્ને, હોતિ લોકો તમોગતો.

૯. ‘‘યથોદયન્તો આદિચ્ચો, વિનોદેતિ તમં સદા;

તથેવ ત્વં બુદ્ધસેટ્ઠ, વિદ્ધંસેસિ તમં સદા.

૧૦. ‘‘પધાનપહિતત્તોસિ, બુદ્ધો લોકે સદેવકે;

તવ કમ્માભિરદ્ધેન, તોસેસિ જનતં બહું.

૧૧. ‘‘તં સબ્બં અનુમોદિત્વા, પદુમુત્તરો મહામુનિ;

નભં અબ્ભુગ્ગમી ધીરો, હંસરાજાવ અમ્બરે.

૧૨. ‘‘અબ્ભુગ્ગન્ત્વાન સમ્બુદ્ધો, મહેસિ પદુમુત્તરો;

અન્તલિક્ખે ઠિતો સત્થા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

૧૩. ‘‘યેનિદં થવિતં ઞાણં, ઓપમ્મેહિ સમાયુતં;

તમહં કિત્તયિસ્સામિ, સુણાથ મમ ભાસતો.

૧૪. ‘‘‘અટ્ઠારસઞ્ચ ખત્તું સો, દેવરાજા ભવિસ્સતિ;

પથબ્યા રજ્જં તિસતં, વસુધં આવસિસ્સતિ.

૧૫. ‘‘‘પઞ્ચવીસતિક્ખત્તુઞ્ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ;

પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસઙ્ખિયં.

૧૬. ‘‘‘કપ્પસતસહસ્સમ્હિ, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો;

ગોતમો નામ ગોત્તેન, સત્થા લોકે ભવિસ્સતિ.

૧૭. ‘‘‘તુસિતા હિ ચવિત્વાન, સુક્કમૂલેન ચોદિતો;

હીનોવ જાતિયા સન્તો, ઉપાલિ નામ હેસ્સતિ.

૧૮. ‘‘‘સો પચ્છા પબ્બજિત્વાન, વિરાજેત્વાન પાપકં;

સબ્બાસવે પરિઞ્ઞાય, નિબ્બાયિસ્સતિનાસવો.

૧૯. ‘‘‘તુટ્ઠો ચ ગોતમો બુદ્ધો, સક્યપુત્તો મહાયસો;

વિનયાધિગતં તસ્સ, એતદગ્ગે ઠપેસ્સતિ’.

૨૦. ‘‘સદ્ધાયાહં પબ્બજિતો, કતકિચ્ચો અનાસવો;

સબ્બાસવે પરિઞ્ઞાય, વિહરામિ અનાસવો.

૨૧. ‘‘ભગવા ચાનુકમ્પી મં, વિનયેહં વિસારદો;

સકકમ્માભિરદ્ધો ચ, વિહરામિ અનાસવો.

૨૨. ‘‘સંવુતો પાતિમોક્ખમ્હિ, ઇન્દ્રિયેસુ ચ પઞ્ચસુ;

ધારેમિ વિનયં સબ્બં, કેવલં રતનાકરં [રતનગ્ઘરં (ક.)].

૨૩. ‘‘મમઞ્ચ ગુણમઞ્ઞાય, સત્થા લોકે અનુત્તરો;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, એતદગ્ગે ઠપેસિ મં.

૨૪. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા ઉપાલિથેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

ભાગિનેય્યુપાલિત્થેરસ્સાપદાનં પઠમં.

૨. સોણકોળિવિસત્થેરઅપદાનં

૨૫. ‘‘અનોમદસ્સિસ્સ મુનિનો, લોકજેટ્ઠસ્સ તાદિનો;

સુધાય લેપનં કત્વા, ચઙ્કમં કારયિં અહં.

૨૬. ‘‘નાનાવણેહિ પુપ્ફેહિ, ચઙ્કમં સન્થરિં અહં;

આકાસે વિતાનં કત્વા, ભોજયિં બુદ્ધમુત્તમં.

૨૭. ‘‘અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, અભિવાદેત્વાન સુબ્બતં [પુપ્ફકં (ક.)];

દીઘસાલં ભગવતો, નિય્યાદેસિમહં તદા.

૨૮. ‘‘મમ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, સત્થા લોકે અનુત્તરો;

પટિગ્ગહેસિ ભગવા, અનુકમ્પાય ચક્ખુમા.

૨૯. ‘‘પટિગ્ગહેત્વાન સમ્બુદ્ધો, દક્ખિણેય્યો સદેવકે;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

૩૦. ‘‘‘યો સો હટ્ઠેન ચિત્તેન, દીઘસાલં અદાસિ [અકાસિ (સી.)] મે;

તમહં કિત્તયિસ્સામિ, સુણાથ મમ ભાસતો.

૩૧. ‘‘‘ઇમસ્સ મચ્ચુકાલમ્હિ, પુઞ્ઞકમ્મસમઙ્ગિનો;

સહસ્સયુત્તસ્સરથો, ઉપટ્ઠિસ્સતિ તાવદે.

૩૨. ‘‘‘તેન યાનેનયં પોસો, દેવલોકં ગમિસ્સતિ;

અનુમોદિસ્સરે દેવા, સમ્પત્તે કુસલબ્ભવે [કુસલે ભવે (સી. સ્યા.)].

૩૩. ‘‘‘મહારહં બ્યમ્હં સેટ્ઠં, રતનમત્તિકલેપનં;

કૂટાગારવરૂપેતં, બ્યમ્હં અજ્ઝાવસિસ્સતિ.

૩૪. ‘‘‘તિંસકપ્પસહસ્સાનિ, દેવલોકે રમિસ્સતિ;

પઞ્ચવીસતિ કપ્પાનિ, દેવરાજા ભવિસ્સતિ.

૩૫. ‘‘‘સત્તસત્તતિક્ખત્તુઞ્ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ;

યસોધરસનામા [યસેધરા સમાના (સી.)] તે, સબ્બેપિ એકનામકા.

૩૬. ‘‘‘દ્વે સમ્પત્તી અનુભોત્વા, વડ્ઢેત્વા [ચિનિત્વા (સ્યા.)] પુઞ્ઞસઞ્ચયં;

અટ્ઠવીસતિકપ્પમ્હિ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ.

૩૭. ‘‘‘તત્રાપિ બ્યમ્હં પવરં, વિસ્સકમ્મેન માપિતં;

દસસદ્દાવિવિત્તં તં, પુરમજ્ઝાવસિસ્સતિ.

૩૮. ‘‘‘અપરિમેય્યે ઇતો કપ્પે, ભૂમિપાલો મહિદ્ધિકો;

ઓક્કાકો નામ નામેન, રાજા રટ્ઠે ભવિસ્સતિ.

૩૯. ‘‘‘સોળસિત્થિસહસ્સાનં, સબ્બાસં પવરા ચ સા [પવરાવ યા (સ્યા.), પવરા પિયા (?)];

અભિજાતા ખત્તિયાની, નવ પુત્તે જનેસ્સતિ.

૪૦. ‘‘‘નવ પુત્તે જનેત્વાન, ખત્તિયાની મરિસ્સતિ;

તરુણી ચ પિયા કઞ્ઞા, મહેસિત્તં કરિસ્સતિ.

૪૧. ‘‘‘ઓક્કાકં તોસયિત્વાન, વરં કઞ્ઞા લભિસ્સતિ;

વરં લદ્ધાન સા કઞ્ઞા, પુત્તે પબ્બાજયિસ્સતિ.

૪૨. ‘‘‘પબ્બાજિતા ચ તે સબ્બે, ગમિસ્સન્તિ નગુત્તમં;

જાતિભેદભયા સબ્બે, ભગિનીહિ વસિસ્સરે [સંવસિસ્સરે (સી.)].

૪૩. ‘‘‘એકા ચ કઞ્ઞા બ્યાધીહિ, ભવિસ્સતિ પરિક્ખતા [પુરક્ખતા (સ્યા. ક.)];

મા નો જાતિ પભિજ્જીતિ, નિખણિસ્સન્તિ ખત્તિયા.

૪૪. ‘‘‘ખત્તિયો નીહરિત્વાન, તાય સદ્ધિં વસિસ્સતિ;

ભવિસ્સતિ તદા ભેદો, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો.

૪૫. ‘‘‘તેસં પજા ભવિસ્સન્તિ, કોળિયા નામ જાતિયા;

તત્થ માનુસકં ભોગં, અનુભોસ્સતિનપ્પકં.

૪૬. ‘‘‘તમ્હા કાયા ચવિત્વાન, દેવલોકં ગમિસ્સતિ;

તત્રાપિ પવરં બ્યમ્હં, લભિસ્સતિ મનોરમં.

૪૭. ‘‘‘દેવલોકા ચવિત્વાન, સુક્કમૂલેન ચોદિતો;

આગન્ત્વાન મનુસ્સત્તં, સોણો નામ ભવિસ્સતિ.

૪૮. ‘‘‘આરદ્ધવીરિયો પહિતત્તો, પદહં સત્થુ સાસને;

સબ્બાસવે પરિઞ્ઞાય, નિબ્બાયિસ્સતિનાસવો.

૪૯. ‘‘‘અનન્તદસ્સી ભગવા, ગોતમો સક્યપુઙ્ગવો;

વિસેસઞ્ઞૂ મહાવીરો, અગ્ગટ્ઠાને ઠપેસ્સતિ’.

૫૦. ‘‘વુટ્ઠમ્હિ દેવે ચતુરઙ્ગુલમ્હિ, તિણે અનિલેરિતઅઙ્ગણમ્હિ;

ઠત્વાન યોગસ્સ પયુત્તતાદિનો, તતોત્તરિં પારમતા ન વિજ્જતિ.

૫૧. ‘‘ઉત્તમે દમથે દન્તો, ચિત્તં મે સુપણીહિતં;

ભારો મે ઓહિતો સબ્બો, નિબ્બુતોમ્હિ અનાસવો.

૫૨. ‘‘અઙ્ગીરસો મહાનાગો, અભિજાતોવ કેસરી;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, એતદગ્ગે ઠપેસિ મં.

૫૩. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા સોણો કોળિવિસો [કોળિયવેસ્સો (સી. સ્યા.), કોટિકણ્ણો (ક.)] થેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

સોણકોળિવિસત્થેરસ્સાપદાનં દુતિયં.

૩. કાળિગોધાપુત્તભદ્દિયત્થેરઅપદાનં

૫૪. ‘‘પદુમુત્તરસમ્બુદ્ધં, મેત્તચિત્તં મહામુનિં;

ઉપેતિ જનતા સબ્બા, સબ્બલોકગ્ગનાયકં.

૫૫. ‘‘સત્તુકઞ્ચ બદ્ધકઞ્ચ [વત્થં સેનાસનઞ્ચેવ (સી.), સત્તુકઞ્ચ પદકઞ્ચ (સી. અટ્ઠ.), સત્તુકઞ્ચ પવાકઞ્ચ (સ્યા.)], આમિસં પાનભોજનં;

દદન્તિ સત્થુનો સબ્બે, પુઞ્ઞક્ખેત્તે અનુત્તરે.

૫૬. ‘‘અહમ્પિ દાનં દસ્સામિ, દેવદેવસ્સ તાદિનો;

બુદ્ધસેટ્ઠં નિમન્તેત્વા, સઙ્ઘમ્પિ ચ અનુત્તરં.

૫૭. ‘‘ઉય્યોજિતા મયા ચેતે, નિમન્તેસું તથાગતં;

કેવલં ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ, પુઞ્ઞક્ખેત્તં અનુત્તરં.

૫૮. ‘‘સતસહસ્સપલ્લઙ્કં, સોવણ્ણં ગોનકત્થતં;

તૂલિકાપટલિકાય, ખોમકપ્પાસિકેહિ ચ;

મહારહં પઞ્ઞાપયિં, આસનં બુદ્ધયુત્તકં.

૫૯. ‘‘પદુમુત્તરો લોકવિદૂ, દેવદેવો નરાસભો;

ભિક્ખુસઙ્ઘપરિબ્યૂળ્હો, મમ દ્વારમુપાગમિ.

૬૦. ‘‘પચ્ચુગ્ગન્ત્વાન સમ્બુદ્ધં, લોકનાથં યસસ્સિનં;

પસન્નચિત્તો સુમનો, અભિનામયિં સઙ્ઘરં [સકં ઘરં (સી.)].

૬૧. ‘‘ભિક્ખૂનં સતસહસ્સં, બુદ્ધઞ્ચ લોકનાયકં;

પસન્નચિત્તો સુમનો, પરમન્નેન તપ્પયિં.

૬૨. ‘‘પદુમુત્તરો લોકવિદૂ, આહુતીનં પટિગ્ગહો;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

૬૩. ‘‘‘યેનિદં આસનં દિન્નં, સોવણ્ણં ગોનકત્થતં;

તમહં કિત્તયિસ્સામિ, સુણાથ મમ ભાસતો.

૬૪. ‘‘‘ચતુસત્તતિક્ખત્તું સો, દેવરજ્જં કરિસ્સતિ;

અનુભોસ્સતિ સમ્પત્તિં, અચ્છરાહિ પુરક્ખતો.

૬૫. ‘‘‘પદેસરજ્જં સહસ્સં, વસુધં આવસિસ્સતિ;

એકપઞ્ઞાસક્ખત્તુઞ્ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ.

૬૬. ‘‘‘સબ્બાસુ ભવયોનીસુ, ઉચ્ચાકુલી [ઉચ્ચાકુલે (ક.)] ભવિસ્સતિ;

સો ચ પચ્છા પબ્બજિત્વા, સુક્કમૂલેન ચોદિતો;

ભદ્દિયો નામ નામેન, હેસ્સતિ સત્થુ સાવકો.

૬૭. ‘‘‘વિવેકમનુયુત્તોમ્હિ, પન્તસેનનિવાસહં;

ફલઞ્ચાધિગતં સબ્બં, ચત્તક્લેસોમ્હિ અજ્જહં.

૬૮. ‘‘‘મમ સબ્બં [કમ્મં (?)] અભિઞ્ઞાય, સબ્બઞ્ઞૂ લોકનાયકો;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, એતદગ્ગે ઠપેસિ મં’.

૬૯. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા ભદ્દિયો કાળિગોધાય પુત્તો થેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

ભદ્દિયસ્સ કાળિગોધાય પુત્તત્થેરસ્સાપદાનં તતિયં.

૪. સન્નિટ્ઠાપકત્થેરઅપદાનં

૭૦. ‘‘અરઞ્ઞે કુટિકં કત્વા, વસામિ પબ્બતન્તરે;