૪૧. મેત્તેય્યવગ્ગો

૧. તિસ્સમેત્તેય્યત્થેરઅપદાનં

૧. ‘‘પબ્ભારકૂટં નિસ્સાય, સોભિતો નામ તાપસો;

પવત્તફલં ભુઞ્જિત્વા, વસતિ પબ્બતન્તરે.

૨. ‘‘અગ્ગિં દારું આહરિત્વા, ઉજ્જાલેસિં અહં તદા;

ઉત્તમત્થં ગવેસન્તો, બ્રહ્મલોકૂપપત્તિયા.

૩. ‘‘પદુમુત્તરો લોકવિદૂ, આહુતીનં પટિગ્ગહો;

મમુદ્ધરિતુકામો સો, આગચ્છિ મમ સન્તિકે.

૪. ‘‘કિં કરોસિ મહાપુઞ્ઞ, દેહિ મે અગ્ગિદારુકં;

અહમગ્ગિં પરિચરે, તતો મે સુદ્ધિ હોહિતિ [હેહિતિ (સી.)].

૫. ‘‘સુભદ્દકો ત્વં મનુજે, દેવતે ત્વં પજાનસિ;

તુવં અગ્ગિં પરિચર, હન્દ તે અગ્ગિદારુકં.

૬. ‘‘તતો કટ્ઠં ગહેત્વાન, અગ્ગિં ઉજ્જાલયી જિનો;

ન તત્થ કટ્ઠં પજ્ઝાયિ, પાટિહેરં મહેસિનો.

૭. ‘‘ન તે અગ્ગિ પજ્જલતિ, આહુતી તે ન વિજ્જતિ;

નિરત્થકં વતં તુય્હં, અગ્ગિં પરિચરસ્સુ મે.

૮. ‘‘કીદિસો સો [તે (સ્યા. ક.)] મહાવીર, અગ્ગિ તવ પવુચ્ચતિ;

મય્હમ્પિ કથયસ્સેતં, ઉભો પરિચરામસે.

૯. ‘‘હેતુધમ્મનિરોધાય, કિલેસસમણાય ચ;

ઇસ્સામચ્છરિયં હિત્વા, તયો એતે મમાહુતી.

૧૦. ‘‘કીદિસો ત્વં મહાવીર, કથં ગોત્તોસિ મારિસ;

આચારપટિપત્તિ તે, બાળ્હં ખો મમ રુચ્ચતિ.

૧૧. ‘‘ખત્તિયમ્હિ કુલે જાતો, અભિઞ્ઞાપારમિં ગતો;

સબ્બાસવપરિક્ખીણો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

૧૨. ‘‘યદિ બુદ્ધોસિ સબ્બઞ્ઞૂ, પભઙ્કર તમોનુદ;

નમસ્સિસ્સામિ તં દેવ, દુક્ખસ્સન્તકરો તુવં.

૧૩. ‘‘પત્થરિત્વાજિનચમ્મં, નિસીદનમદાસહં;

નિસીદ નાથ સબ્બઞ્ઞુ, ઉપટ્ઠિસ્સામહં તુવં.

૧૪. ‘‘નિસીદિ ભગવા તત્થ, અજિનમ્હિ સુવિત્થતે;

નિમન્તયિત્વા સમ્બુદ્ધં, પબ્બતં અગમાસહં.

૧૫. ‘‘ખારિભારઞ્ચ પૂરેત્વા, તિન્દુકફલમાહરિં;

મધુના યોજયિત્વાન, ફલં બુદ્ધસ્સદાસહં.

૧૬. ‘‘મમ નિજ્ઝાયમાનસ્સ, પરિભુઞ્જિ તદા જિનો;

તત્થ ચિત્તં પસાદેસિં, પેક્ખન્તો લોકનાયકં.

૧૭. ‘‘પદુમુત્તરો લોકવિદૂ, આહુતીનં પટિગ્ગહો;

મમસ્સમે નિસીદિત્વા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

૧૮. ‘‘‘યો મં ફલેન તપ્પેસિ, પસન્નો સેહિ પાણિભિ;

તમહં કિત્તયિસ્સામિ, સુણાથ મમ ભાસતો.

૧૯. ‘‘‘પઞ્ચવીસતિક્ખત્તું સો, દેવરજ્જં કરિસ્સતિ;

સહસ્સક્ખત્તું રાજા ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ.

૨૦. ‘‘‘તસ્સ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, પુબ્બકમ્મસમઙ્ગિનો;

અન્નં પાનઞ્ચ વત્થઞ્ચ, સયનઞ્ચ મહારહં.

૨૧. ‘‘‘પુઞ્ઞકમ્મેન સંયુત્તા, નિબ્બત્તિસ્સન્તિ તાવદે;

સદા પમુદિતો ચાયં, ભવિસ્સતિ અનામયો.

૨૨. ‘‘‘ઉપપજ્જતિ યં યોનિં, દેવત્તં અથ માનુસં;

સબ્બત્થ સુખિતો હુત્વા, મનુસ્સત્તં ગમિસ્સતિ.

૨૩. ‘‘‘અજ્ઝાયકો મન્તધરો, તિણ્ણં વેદાન પારગૂ;

સમ્બુદ્ધં ઉપગન્ત્વાન, અરહા સો ભવિસ્સતિ’.

૨૪. ‘‘યતો સરામિ અત્તાનં, યતો પત્તોસ્મિ વિઞ્ઞુતં;

ભોગે મે ઊનતા નત્થિ, ફલદાનસ્સિદં ફલં.

૨૫. ‘‘વરધમ્મમનુપ્પત્તો, રાગદોસે સમૂહનિં;

સબ્બાસવપરિક્ખીણો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

૨૬. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

નાગોવ બન્ધનં છેત્વા, વિહરામિ અનાસવો.

૨૭. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, મમ બુદ્ધસ્સ સન્તિકે;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૨૮. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા તિસ્સમેત્તેય્યો થેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

તિસ્સમેત્તેય્યત્થેરસ્સાપદાનં પઠમં.

૨. પુણ્ણકત્થેરઅપદાનં

૨૯. ‘‘પબ્ભારકૂટં નિસ્સાય, સયમ્ભૂ અપરાજિતો;

આબાધિકો ચ સો [આબાધિકો ગરુ (સી.)] બુદ્ધો, વસતિ પબ્બતન્તરે.

૩૦. ‘‘મમ અસ્સમસામન્તા, પનાદો આસિ તાવદે;

બુદ્ધે નિબ્બાયમાનમ્હિ, આલોકો ઉદપજ્જથ [આસિ તાવદે (સ્યા. ક.)].

૩૧. ‘‘યાવતા વનસણ્ડસ્મિં, અચ્છકોકતરચ્છકા;

વાળા ચ [બ્યગ્ઘા (સી.)] કેસરી સબ્બે, અભિગજ્જિંસુ તાવદે.

૩૨. ‘‘ઉપ્પાતં તમહં દિસ્વા, પબ્ભારં અગમાસહં;

તત્થદ્દસ્સાસિં સમ્બુદ્ધં, નિબ્બુતં અપરાજિતં.

૩૩. ‘‘સુફુલ્લં સાલરાજંવ, સતરંસિંવ ઉગ્ગતં;

વીતચ્ચિકંવ અઙ્ગારં, નિબ્બુતં અપરાજિતં.

૩૪. ‘‘તિણં કટ્ઠઞ્ચ પૂરેત્વા, ચિતકં તત્થકાસહં;

ચિતકં સુકતં કત્વા, સરીરં ઝાપયિં અહં.

૩૫. ‘‘સરીરં ઝાપયિત્વાન, ગન્ધતોયં સમોકિરિં;

અન્તલિક્ખે ઠિતો યક્ખો, નામમગ્ગહિ તાવદે.

૩૬. ‘‘યં પૂરિતં [તં પૂરિતં (સ્યા.), સપ્પુરિસ (ક.)] તયા કિચ્ચં, સયમ્ભુસ્સ મહેસિનો;

પુણ્ણકો નામ નામેન, સદા હોહિ તુવં [યદા હોસિ તુવં (સ્યા.), સદા હોહિતિ ત્વં (ક.)] મુને.

૩૭. ‘‘તમ્હા કાયા ચવિત્વાન, દેવલોકં અગચ્છહં;

તત્થ દિબ્બમયો ગન્ધો, અન્તલિક્ખા પવસ્સતિ [અન્તલિક્ખે પવાયતિ (સી.)].

૩૮. ‘‘તત્રાપિ નામધેય્યં મે, પુણ્ણકોતિ અહૂ તદા;

દેવભૂતો મનુસ્સો વા, સઙ્કપ્પં પૂરયામહં.

૩૯. ‘‘ઇદં પચ્છિમકં મય્હં, ચરિમો વત્તતે ભવો;

ઇધાપિ પુણ્ણકો નામ, નામધેય્યં પકાસતિ.

૪૦. ‘‘તોસયિત્વાન સમ્બુદ્ધં, ગોતમં સક્યપુઙ્ગવં;

સબ્બાસવે પરિઞ્ઞાય, વિહરામિ અનાસવો.

૪૧. ‘‘એકનવુતિતો કપ્પે, યં કમ્મમકરિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, તનુકિચ્ચસ્સિદં ફલં.

૪૨. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… વિહરામિ અનાસવો.

૪૩. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૪૪. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા પુણ્ણકો થેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

પુણ્ણકત્થેરસ્સાપદાનં દુતિયં.

૩. મેત્તગુત્થેરઅપદાનં

૪૫. ‘‘હિમવન્તસ્સાવિદૂરે, અસોકો નામ પબ્બતો;

તત્થાસિ અસ્સમો મય્હં, વિસ્સકમ્મેન [વિસુકમ્મેન (સી. સ્યા. ક.)] માપિતો.

૪૬. ‘‘સુમેધો નામ સમ્બુદ્ધો, અગ્ગો કારુણિકો મુનિ;

નિવાસયિત્વા પુબ્બણ્હે, પિણ્ડાય મે [મં (સી.)] ઉપાગમિ.

૪૭. ‘‘ઉપાગતં મહાવીરં, સુમેધં લોકનાયકં;

પગ્ગય્હ સુગતપત્તં [સુગતં પત્તં (સી.), સુભકં પત્તં (પી.)], સપ્પિતેલં અપૂરયિં [સપ્પિતેલેન પૂરયિં (સી.), સપ્પિતેલસ્સ’પૂરયિં (?)].

૪૮. ‘‘દત્વાનહં બુદ્ધસેટ્ઠે, સુમેધે લોકનાયકે;

અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, ભિય્યો [ભીયો (સી.), ભીય્યો (પી.)] હાસં જનેસહં.

૪૯. ‘‘ઇમિના સપ્પિદાનેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

દેવભૂતો મનુસ્સો વા, લભામિ વિપુલં સુખં.

૫૦. ‘‘વિનિપાતં વિવજ્જેત્વા, સંસરામિ ભવાભવે;

તત્થ ચિત્તં પણિધિત્વા, લભામિ અચલં પદં.

૫૧. ‘‘લાભા તુય્હં સુલદ્ધં તે, યં મં અદ્દક્ખિ બ્રાહ્મણ;

મમ દસ્સનમાગમ્મ, અરહત્તં ભવિસ્સતિ [અરહા ત્વં ભવિસ્સસિ (સી. પી.), અરહત્તં ગમિસ્સસિ (સ્યા.)].

૫૨. ‘‘વિસ્સત્થો [વિસ્સટ્ઠો (સ્યા. પી.), વિસટ્ઠો (ક.)] હોહિ મા ભાયિ, અધિગન્ત્વા મહાયસં;

મમઞ્હિ સપ્પિં દત્વાન, પરિમોક્ખસિ જાતિયા.

૫૩. ‘‘ઇમિના સપ્પિદાનેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

દેવભૂતો મનુસ્સો વા, લભસે વિપુલં સુખં.

૫૪. ‘‘ઇમિના સપ્પિદાનેન, મેત્તચિત્તવતાય ચ;

અટ્ઠારસે કપ્પસતે, દેવલોકે રમિસ્સસિ.

૫૫. ‘‘અટ્ઠતિંસતિક્ખત્તુઞ્ચ, દેવરાજા ભવિસ્સસિ;

પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસઙ્ખિયં.

૫૬. ‘‘એકપઞ્ઞાસક્ખત્તુઞ્ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સસિ;

ચાતુરન્તો વિજિતાવી, જમ્બુમણ્ડસ્સ [જમ્બુસણ્ડસ્સ (સી. પી.)] ઇસ્સરો.

૫૭. ‘‘મહાસમુદ્દોવક્ખોભો, દુદ્ધરો પથવી યથા;

એવમેવ ચ તે ભોગા, અપ્પમેય્યા ભવિસ્સરે.

૫૮. ‘‘સટ્ઠિકોટી હિરઞ્ઞસ્સ, ચજિત્વા [ચત્વાન (સી. ક.), દત્વાન (સ્યા. પી.)] પબ્બજિં અહં;

કિં કુસલં ગવેસન્તો, બાવરિં ઉપસઙ્કમિં.

૫૯. ‘‘તત્થ મન્તે અધીયામિ, છળઙ્ગં નામ લક્ખણં;

તમન્ધકારં વિધમં, ઉપ્પજ્જિ ત્વં મહામુનિ.

૬૦. ‘‘તવ દસ્સનકામોહં, આગતોમ્હિ મહામુનિ;

તવ ધમ્મં સુણિત્વાન, પત્તોમ્હિ અચલં પદં.

૬૧. ‘‘તિંસકપ્પસહસ્સમ્હિ, સપ્પિં બુદ્ધસ્સદાસહં;

એત્થન્તરે નાભિજાને, સપ્પિં વિઞ્ઞાપિતં [વિઞ્ઞાપિતા (?)] મયા.

૬૨. ‘‘મમ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, ઉપ્પજ્જતિ યદિચ્છકં;

ચિત્તમઞ્ઞાય નિબ્બત્તં, સબ્બે સન્તપ્પયામહં.

૬૩. ‘‘અહો બુદ્ધા અહો ધમ્મા [અહો બુદ્ધો અહો ધમ્મો (સી.) થેરગા. ૨૦૧ થેરગાથાય તદટ્ઠકથાય ચ સંસન્દેતબ્બં], અહો નો સત્થુ સમ્પદા;

થોકઞ્હિ સપ્પિં દત્વાન, અપ્પમેય્યં લભામહં.

૬૪. ‘‘મહાસમુદ્દે ઉદકં, યાવતા નેરુપસ્સતો;

મમ સપ્પિં ઉપાદાય, કલભાગં ન હેસ્સતિ [હિસ્સતિ (સ્યા. ક.), એસ્સતિ (સી.)].

૬૫. ‘‘યાવતા ચક્કવાળસ્સ, કરિયન્તસ્સ [કારયન્તસ્સ (સ્યા.), કયિરન્તસ્સ (પી.), આહરન્તસ્સ (ક.)] રાસિતો;

મમ નિબ્બત્તવત્થાનં [મયા નિવત્થવત્થાનં (પી.)], ઓકાસો સો ન સમ્મતિ.

૬૬. ‘‘પબ્બતરાજા હિમવા, પવરોપિ સિલુચ્ચયો;

મમાનુલિત્તગન્ધસ્સ, ઉપનિધિં [ઉપનિધં (સી. સ્યા. ક.), ઉપનીયં (પી.)] ન હેસ્સતિ.

૬૭. ‘‘વત્થં ગન્ધઞ્ચ સપ્પિઞ્ચ, અઞ્ઞઞ્ચ દિટ્ઠધમ્મિકં;

અસઙ્ખતઞ્ચ નિબ્બાનં, સપ્પિદાનસ્સિદં ફલં.

૬૮. ‘‘સતિપટ્ઠાનસયનો, સમાધિઝાનગોચરો;

બોજ્ઝઙ્ગભોજનો [… જનનો (સ્યા. ક.)] અજ્જ, સપ્પિદાનસ્સિદં ફલં.

૬૯. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… વિહરામિ અનાસવો.

૭૦. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૭૧. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા મેત્તગૂ થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

મેત્તગુત્થેરસ્સાપદાનં તતિયં.

૪. ધોતકત્થેરઅપદાનં

૭૨. ‘‘ગઙ્ગા ભાગીરથી નામ, હિમવન્તા પભાવિતા [હિમવન્તપ્પભાવિતા (સી.)];

હંસવતિયા દ્વારેન, અનુસન્દતિ તાવદે.