૩-૧. સારિપુત્તત્થેરઅપદાનં

અથ થેરાપદાનં સુણાથ –

૧૪૧. ‘‘હિમવન્તસ્સ અવિદૂરે, લમ્બકો નામ પબ્બતો;

અસ્સમો સુકતો મય્હં, પણ્ણસાલા સુમાપિતા.

૧૪૨. ‘‘ઉત્તાનકૂલા નદિકા, સુપતિત્થા મનોરમા;

સુસુદ્ધપુળિનાકિણ્ણા, અવિદૂરે મમસ્સમં.

૧૪૩. ‘‘અસક્ખરા અપબ્ભારા, સાદુ અપ્પટિગન્ધિકા;

સન્દતી નદિકા તત્થ, સોભયન્તા મમસ્સમં.

૧૪૪. ‘‘કુમ્ભીલા મકરા ચેત્થ, સુસુમારા [સુંસુમારા (સી. સ્યા. )] ચ કચ્છપા;

ચરન્તિ નદિયા તત્થ, સોભયન્તા મમસ્સમં.

૧૪૫. ‘‘પાઠીના પાવુસા મચ્છા, બલજા [વજલા (સી. સ્યા.) જલજા (પી.)] મુઞ્જરોહિતા;

વગ્ગળા [વગ્ગુલા (સી.) વગ્ગુળા (સ્યા.) મગ્ગુરા (થેરગાથા)] પપતાયન્તા, સોભયન્તિ [પપતાયન્તિ, સોભયન્તા (ક.)] મમસ્સમં.

૧૪૬. ‘‘ઉભો કૂલેસુ નદિયા, પુપ્ફિનો ફલિનો દુમા;

ઉભતો અભિલમ્બન્તા, સોભયન્તિ [અભિલમ્બન્તિ સોભયન્તા (ક.)] મમસ્સમં.

૧૪૭. ‘‘અમ્બા સાલા ચ તિલકા, પાટલી સિન્દુવારકા [સિન્દુવારિકા (બહૂસુ)];

દિબ્બગન્ધા સમ્પવન્તિ, પુપ્ફિતા મમ અસ્સમે.

૧૪૮. ‘‘ચમ્પકા સળલા નીપા [નિમ્બા (ક.)], નાગપુન્નાગકેતકા;

દિબ્બગન્ધા સમ્પવન્તિ, પુપ્ફિતા મમ અસ્સમે.

૧૪૯. ‘‘અતિમુત્તા અસોકા ચ, ભગિનીમાલા ચ પુપ્ફિતા;

અઙ્કોલા બિમ્બિજાલા [બિમ્બજાલા (ક.)] ચ, પુપ્ફિતા મમ અસ્સમે.

૧૫૦. ‘‘કેતકા કન્દલિ [કદલી (સ્યા.)] ચેવ, ગોધુકા તિણસૂલિકા;

દિબ્બગન્ધં સમ્પવન્તા, સોભયન્તિ મમસ્સમં.

૧૫૧. ‘‘કણિકારા કણ્ણિકા ચ, અસના અજ્જુના બહૂ;

દિબ્બગન્ધં સમ્પવન્તા, સોભયન્તિ મમસ્સમં.

૧૫૨. ‘‘પુન્નાગા ગિરિપુન્નાગા, કોવિળારા ચ પુપ્ફિતા;

દિબ્બગન્ધં સમ્પવન્તા, સોભયન્તિ મમસ્સમં.

૧૫૩. ‘‘ઉદ્ધાલકા ચ કુટજા, કદમ્બા વકુલા બહૂ;

દિબ્બગન્ધં સમ્પવન્તા, સોભયન્તિ મમસ્સમં.

૧૫૪. ‘‘આળકા ઇસિમુગ્ગા ચ, કદલિમાતુલુઙ્ગિયો;

ગન્ધોદકેન સંવડ્ઢા, ફલાનિ ધારયન્તિ તે.

૧૫૫. ‘‘અઞ્ઞે પુપ્ફન્તિ પદુમા, અઞ્ઞે જાયન્તિ કેસરી;

અઞ્ઞે ઓપુપ્ફા પદુમા, પુપ્ફિતા તળાકે તદા.

૧૫૬. ‘‘ગબ્ભં ગણ્હન્તિ પદુમા, નિદ્ધાવન્તિ મુલાળિયો;

સિંઘાટિપત્તમાકિણ્ણા, સોભન્તિ તળાકે તદા.

૧૫૭. ‘‘નયિતા અમ્બગન્ધી ચ, ઉત્તલી બન્ધુજીવકા;

દિબ્બગન્ધા સમ્પવન્તિ, પુપ્ફિતા તળાકે તદા.

૧૫૮. ‘‘પાઠીના પાવુસા મચ્છા, બલજા મુઞ્જરોહિતા;

સંગુલા મગ્ગુરા [મઙ્ગુરા (સી. ક.)] ચેવ, વસન્તિ તળાકે તદા.

૧૫૯. ‘‘કુમ્ભીલા સુસુમારા ચ, તન્તિગાહા ચ રક્ખસા;

ઓગુહા [ઓગાહા (સ્યા.)] અજગરા ચ, વસન્તિ તળાકે તદા.

૧૬૦. ‘‘પારેવતા રવિહંસા, ચક્કવાકા નદીચરા;

કોકિલા સુકસાળિકા, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૧. ‘‘કુક્કુત્થકા કુળીરકા, વને પોક્ખરસાતકા;

દિન્દિભા સુવપોતા ચ, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૨. ‘‘હંસા કોઞ્ચા મયૂરા ચ, કોકિલા તમ્બચૂળકા [તમ્બચૂળિકા (સી.)];

પમ્પકા જીવંજીવા ચ, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૩. ‘‘કોસિકા પોટ્ઠસીસા ચ, કુરરા સેનકા બહૂ;

મહાકાળા ચ સકુણા, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૪. ‘‘પસદા ચ વરાહા ચ, ચમરા ગણ્ડકા બહૂ [વકા ભેરણ્ડકા બહૂ (સી. સ્યા.)];

રોહિચ્ચા સુકપોતા [સુત્તપોતા (સ્યા.)] ચ, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૫. ‘‘સીહબ્યગ્ઘા ચ દીપી ચ, અચ્છકોકતરચ્છકા;

તિધા પભિન્નમાતઙ્ગા, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૬. ‘‘કિન્નરા વાનરા ચેવ, અથોપિ વનકમ્મિકા;

ચેતા ચ લુદ્દકા ચેવ, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૬૭. ‘‘તિન્દુકાનિ પિયાલાનિ, મધુકા કાસુમારયો [કાસમારિયો (સ્યા.)];

ધુવં ફલાનિ ધારેન્તિ, અવિદૂરે મમસ્સમં.

૧૬૮. ‘‘કોસમ્બા [કોસુમ્ભા (સી. સ્યા.)] સળલા નિમ્બા [સળલા નીપા (સી. સ્યા.) પનસા અમ્બા (?)], સાદુફલસમાયુતા;

ધુવં ફલાનિ ધારેન્તિ, અવિદૂરે મમસ્સમં.

૧૬૯. ‘‘હરીતકા આમલકા, અમ્બજમ્બુવિભીતકા;

કોલા ભલ્લાતકા બિલ્લા, ફલાનિ ધારયન્તિ તે.

૧૭૦. ‘‘આલુવા ચ કળમ્બા ચ, બિળાલીતક્કળાનિ ચ;

જીવકા સુતકા ચેવ, બહુકા મમ અસ્સમે.

૧૭૧. ‘‘અસ્સમસ્સાવિદૂરમ્હિ, તળાકાસું સુનિમ્મિતા;

અચ્છોદકા સીતજલા, સુપતિત્થા મનોરમા.

૧૭૨. ‘‘પદુમુપ્પલસઞ્છન્ના, પુણ્ડરીકસમાયુતા;

મન્દાલકેહિ સઞ્છન્ના, દિબ્બગન્ધો પવાયતિ.

૧૭૩. ‘‘એવં સબ્બઙ્ગસમ્પન્ને, પુપ્ફિતે ફલિતે વને;

સુકતે અસ્સમે રમ્મે, વિહરામિ અહં તદા.

૧૭૪. ‘‘સીલવા વતસમ્પન્નો [વત્તસમ્પન્નો (સ્યા.)], ઝાયી ઝાનરતો સદા;

પઞ્ચાભિઞ્ઞાબલપ્પત્તો, સુરુચિ નામ તાપસો.

૧૭૫. ‘‘ચતુવીસસહસ્સાનિ, સિસ્સા મય્હં ઉપટ્ઠહુ;

સબ્બેવ બ્રાહ્મણા એતે, જાતિમન્તો યસસ્સિનો.

૧૭૬. ‘‘લક્ખણે ઇતિહાસે ચ, સનિઘણ્ટુસકેટુભે;

પદકા વેય્યાકરણા, સધમ્મે પારમિં ગતા.

૧૭૭. ‘‘ઉપ્પાતેસુ નિમિત્તેસુ, લક્ખણેસુ ચ કોવિદા;

પથબ્યા ભૂમન્તલિક્ખે, મમ સિસ્સા સુસિક્ખિતા.

૧૭૮. ‘‘અપ્પિચ્છા નિપકા એતે, અપ્પાહારા અલોલુપા;

લાભાલાભેન સન્તુટ્ઠા, પરિવારેન્તિ મં સદા.

૧૭૯. ‘‘ઝાયી ઝાનરતા ધીરા, સન્તચિત્તા સમાહિતા;

આકિઞ્ચઞ્ઞં પત્થયન્તા, પરિવારેન્તિ મં સદા.

૧૮૦. ‘‘અભિઞ્ઞાપારમિપ્પત્તા, પેત્તિકે ગોચરે રતા;

અન્તલિક્ખચરા ધીરા, પરિવારેન્તિ મં સદા.

૧૮૧. ‘‘સંવુતા છસુ દ્વારેસુ, અનેજા રક્ખિતિન્દ્રિયા;

અસંસટ્ઠા ચ તે ધીરા, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૮૨. ‘‘પલ્લઙ્કેન નિસજ્જાય, ઠાનચઙ્કમનેન ચ;

વીતિનામેન્તિ તે રત્તિં, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૮૩. ‘‘રજનીયે ન રજ્જન્તિ, દુસ્સનીયે ન દુસ્સરે;

મોહનીયે ન મુય્હન્તિ, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૮૪. ‘‘ઇદ્ધિં વીમંસમાના તે, વત્તન્તિ નિચ્ચકાલિકં;

પથવિં [પઠવિં (સી. સ્યા.)] તે પકમ્પેન્તિ, સારમ્ભેન દુરાસદા.

૧૮૫. ‘‘કીળમાના ચ તે સિસ્સા, કીળન્તિ ઝાનકીળિતં;

જમ્બુતો ફલમાનેન્તિ, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૮૬. ‘‘અઞ્ઞે ગચ્છન્તિ ગોયાનં, અઞ્ઞે પુબ્બવિદેહકં [પુબ્બવિદેહનં (સ્યા. ક.)];

અઞ્ઞે ચ ઉત્તરકુરું, એસનાય દુરાસદા.

૧૮૭. ‘‘પુરતો પેસેન્તિ ખારિં, પચ્છતો ચ વજન્તિ તે;

ચતુવીસસહસ્સેહિ, છાદિતં હોતિ અમ્બરં.

૧૮૮. ‘‘અગ્ગિપાકી અનગ્ગી ચ, દન્તોદુક્ખલિકાપિ ચ;

અસ્મેન કોટ્ટિતા કેચિ, પવત્તફલભોજના.

૧૮૯. ‘‘ઉદકોરોહણા કેચિ, સાયં પાતો સુચીરતા;

તોયાભિસેચનકરા, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૯૦. ‘‘પરૂળ્હકચ્છનખલોમા, પઙ્કદન્તા રજસ્સિરા;

ગન્ધિતા સીલગન્ધેન, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૯૧. ‘‘પાતોવ સન્નિપતિત્વા, જટિલા ઉગ્ગતાપના;

લાભાલાભં પકિત્તેત્વા, ગચ્છન્તિ અમ્બરે તદા.

૧૯૨. ‘‘એતેસં પક્કમન્તાનં, મહાસદ્દો પવત્તતિ;

અજિનચમ્મસદ્દેન, મુદિતા હોન્તિ દેવતા.

૧૯૩. ‘‘દિસોદિસં પક્કમન્તિ, અન્તલિક્ખચરા ઇસી;

સકે બલેનુપત્થદ્ધા, તે ગચ્છન્તિ યદિચ્છકં.

૧૯૪. ‘‘પથવીકમ્પકા એતે, સબ્બેવ નભચારિનો;

ઉગ્ગતેજા દુપ્પસહા, સાગરોવ અખોભિયા.

૧૯૫. ‘‘ઠાનચઙ્કમિનો કેચિ, કેચિ નેસજ્જિકા ઇસી;

પવત્તભોજના કેચિ, મમ સિસ્સા દુરાસદા.

૧૯૬. ‘‘મેત્તાવિહારિનો એતે, હિતેસી સબ્બપાણિનં;

અનત્તુક્કંસકા સબ્બે, ન તે વમ્ભેન્તિ કસ્સચિ.

૧૯૭. ‘‘સીહરાજાવસમ્ભીતા, ગજરાજાવ થામવા;

દુરાસદા બ્યગ્ઘારિવ, આગચ્છન્તિ મમન્તિકે.

૧૯૮. ‘‘વિજ્જાધરા દેવતા ચ, નાગગન્ધબ્બરક્ખસા;

કુમ્ભણ્ડા દાનવા ગરુળા, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૧૯૯. ‘‘તે જટાખારિભરિતા, અજિનુત્તરવાસના;

અન્તલિક્ખચરા સબ્બે, ઉપજીવન્તિ તં સરં.

૨૦૦. ‘‘સદાનુચ્છવિકા [તદાનુચ્છવિકા (સ્યા. ક.)] એતે, અઞ્ઞમઞ્ઞં સગારવા;

ચતુબ્બીસસહસ્સાનં, ખિપિતસદ્દો ન વિજ્જતિ.

૨૦૧. ‘‘પાદે પાદં નિક્ખિપન્તા, અપ્પસદ્દા સુસંવુતા;

ઉપસઙ્કમ્મ સબ્બેવ [સબ્બે તે (સ્યા.)], સિરસા વન્દરે મમં.

૨૦૨. ‘‘તેહિ સિસ્સેહિ પરિવુતો, સન્તેહિ ચ તપસ્સિભિ;

વસામિ અસ્સમે તત્થ, ઝાયી ઝાનરતો અહં.

૨૦૩. ‘‘ઇસીનં સીલગન્ધેન, પુપ્ફગન્ધેન ચૂભયં;

ફલીનં ફલગન્ધેન, ગન્ધિતો હોતિ અસ્સમો.

૨૦૪. ‘‘રત્તિન્દિવં ન જાનામિ, અરતિ મે ન વિજ્જતિ;

સકે સિસ્સે ઓવદન્તો, ભિય્યો હાસં લભામહં.

૨૦૫. ‘‘પુપ્ફાનં પુપ્ફમાનાનં, ફલાનઞ્ચ વિપચ્ચતં;

દિબ્બગન્ધા પવાયન્તિ, સોભયન્તા મમસ્સમં.

૨૦૬. ‘‘સમાધિમ્હા વુટ્ઠહિત્વા, આતાપી નિપકો અહં;

ખારિભારં ગહેત્વાન, વનં અજ્ઝોગહિં અહં.

૨૦૭. ‘‘ઉપ્પાતે સુપિને ચાપિ, લક્ખણેસુ સુસિક્ખિતો;

પવત્તમાનં [વત્તમાનં (ક.)] મન્તપદં, ધારયામિ અહં તદા.

૨૦૮. ‘‘અનોમદસ્સી ભગવા, લોકજેટ્ઠો નરાસભો;

વિવેકકામો સમ્બુદ્ધો, હિમવન્તમુપાગમિ.

૨૦૯. ‘‘અજ્ઝોગાહેત્વા હિમવન્તં, અગ્ગો કારુણિકો મુનિ;

પલ્લઙ્કં આભુજિત્વાન, નિસીદિ પુરિસુત્તમો.

૨૧૦. ‘‘તમદ્દસાહં સમ્બુદ્ધં, સપ્પભાસં મનોરમં;

ઇન્દીવરંવ જલિતં, આદિત્તંવ હુતાસનં.

૨૧૧. ‘‘જલન્તં દીપરુક્ખંવ, વિજ્જુતં ગગણે યથા;

સુફુલ્લં સાલરાજંવ, અદ્દસં લોકનાયકં.

૨૧૨. ‘‘અયં નાગો મહાવીરો, દુક્ખસ્સન્તકરો મુનિ;

ઇમં દસ્સનમાગમ્મ, સબ્બદુક્ખા પમુચ્ચરે.

૨૧૩. ‘‘દિસ્વાનાહં દેવદેવં, લક્ખણં ઉપધારયિં;

બુદ્ધો નુ ખો ન વા બુદ્ધો, હન્દ પસ્સામિ ચક્ખુમં.

૨૧૪. ‘‘સહસ્સારાનિ ચક્કાનિ, દિસ્સન્તિ ચરણુત્તમે;

લક્ખણાનિસ્સ દિસ્વાન, નિટ્ઠં ગચ્છિં તથાગતે.