(૧) અવિપ્પવાસપઞ્હાવણ્ણના

૪૭૯. સેદમોચનગાથાસુ અસંવાસોતિ ઉપોસથપવારણાદિના સંવાસેન અસંવાસો. સમ્ભોગો એકચ્ચો તહિં ન લબ્ભતીતિ અકપ્પિયસમ્ભોગો ન લબ્ભતિ, નહાપનભોજનાદિપટિજગ્ગનં પન માતરાયેવ કાતું લબ્ભતિ. અવિપ્પવાસેન અનાપત્તીતિ સહગારસેય્યાય અનાપત્તિ. પઞ્હા મેસા કુસલેહિ ચિન્તિતાતિ એસા પઞ્હા કુસલેહિ પણ્ડિતેહિ ચિન્તિતા. અસ્સા વિસ્સજ્જનં દારકમાતુયા ભિક્ખુનિયા વેદિતબ્બં, તસ્સા હિ પુત્તં સન્ધાયેતં વુત્તન્તિ.

અવિસ્સજ્જિતગાથા ગરુભણ્ડં સન્ધાય વુત્તા, અત્થો પનસ્સા ગરુભણ્ડવિનિચ્છયે વુત્તોયેવ.

દસ પુગ્ગલે ન વદામીતિ સેનાસનક્ખન્ધકે વુત્તે દસ પુગ્ગલે ન વદામિ. એકાદસ વિવજ્જિયાતિ યે મહાખન્ધકે એકાદસ વિવજ્જનીયપુગ્ગલા વુત્તા, તેપિ ન વદામિ. અયં પઞ્હા નગ્ગં ભિક્ખું સન્ધાય વુત્તા.

કથં નુ સિક્ખાય અસાધારણોતિ પઞ્હા નહાપિતપુબ્બકં ભિક્ખું સન્ધાય વુત્તા. અયઞ્હિ ખુરભણ્ડં પરિહરિતું ન લભતિ, અઞ્ઞે લભન્તિ; તસ્મા સિક્ખાય અસાધારણો.

તં પુગ્ગલં કતમં વદન્તિ બુદ્ધાતિ અયં પઞ્હા નિમ્મિતબુદ્ધં સન્ધાય વુત્તા.

અધોનાભિં વિવજ્જિયાતિ અધોનાભિં વિવજ્જેત્વા. અયં પઞ્હા યં તં અસીસકં કબન્ધં, યસ્સ ઉરે અક્ખીનિ ચેવ મુખઞ્ચ હોતિ, તં સન્ધાય વુત્તા.

ભિક્ખુ સઞ્ઞાચિકાય કુટિન્તિ અયં પઞ્હા તિણચ્છાદનં કુટિં સન્ધાય વુત્તા. દુતિયપઞ્હા સબ્બમત્તિકામયં કુટિં સન્ધાય વુત્તા.

આપજ્જેય્ય ગરુકં છેજ્જવત્થુન્તિ અયં પઞ્હા વજ્જપટિચ્છાદિકં ભિક્ખુનિં સન્ધાય વુત્તા. દુતિયપઞ્હા પણ્ડકાદયો અભબ્બપુગ્ગલે સન્ધાય વુત્તા. એકાદસપિ હિ તે ગિહિભાવેયેવ પારાજિકં પત્તા.

વાચાતિ વાચાય અનાલપન્તો. ગિરં નો ચ પરે ભણેય્યાતિ ‘‘ઇતિ ઇમે સોસ્સન્તી’’તિ પરપુગ્ગલે સન્ધાય સદ્દમ્પિ ન નિચ્છારેય્ય. અયં પઞ્હા ‘‘સન્તિં આપત્તિં નાવિકરેય્ય, સમ્પજાનમુસાવાદસ્સ હોતી’’તિ ઇમં મુસાવાદં સન્ધાય વુત્તા. તસ્સ હિ ભિક્ખુનો અધમ્મિકાય પટિઞ્ઞાય તુણ્હીભૂતસ્સ નિસિન્નસ્સ મનોદ્વારે આપત્તિ નામ નત્થિ. યસ્મા પન આવિકાતબ્બં ન આવિકરોતિ, તેનસ્સ વચીદ્વારે અકિરિયતો અયં આપત્તિ સમુટ્ઠાતીતિ વેદિતબ્બા.

સઙ્ઘાદિસેસા ચતુરોતિ અયં પઞ્હા અરુણુગ્ગે ગામન્તરપરિયાપન્નં નદિપારં ઓક્કન્તભિક્ખુનિં સન્ધાય વુત્તા, સા હિ સકગામતો પચ્ચૂસસમયે નિક્ખમિત્વા અરુણુગ્ગમનકાલે વુત્તપ્પકારં નદિપારં ઓક્કન્તમત્તાવ રત્તિવિપ્પવાસગામન્તરનદિપારગણમ્હાઓહીયનલક્ખણેન એકપ્પહારેનેવ ચતુરો સઙ્ઘાદિસેસે આપજ્જતિ.

સિયા આપત્તિયો નાનાતિ અયં પઞ્હા એકતોઉપસમ્પન્ના દ્વે ભિક્ખુનિયો સન્ધાય વુત્તા. તાસુ હિ ભિક્ખૂનં સન્તિકે એકતોઉપસમ્પન્નાય હત્થતો ગણ્હન્તસ્સ પાચિત્તિયં, ભિક્ખુનીનં સન્તિકે એકતોઉપસમ્પન્નાય હત્થતો ગણ્હન્તસ્સ દુક્કટં.

ચતુરો જના સંવિધાયાતિ આચરિયો ચ તયો ચ અન્તેવાસિકા છમાસકં ભણ્ડં અવહરિંસુ, આચરિયસ્સ સાહત્થિકા તયો માસકા, આણત્તિયાપિ તયોવ તસ્મા થુલ્લચ્ચયં આપજ્જતિ, ઇતરેસં સાહત્થિકો એકેકો, આણત્તિકા પઞ્ચાતિ તસ્મા પારાજિકં આપજ્જિંસુ. અયમેત્થ સઙ્ખેપો. વિત્થારો પન અદિન્નાદાનપારાજિકે સંવિદાવહારવણ્ણનાયં વુત્તો.