(૪) અવન્દનીયપુગ્ગલાદિવણ્ણના

૪૭૭. દસ પુગ્ગલા નાભિવાદેતબ્બાતિ સેનાસનક્ખન્ધકે વુત્તા દસ જના. અઞ્જલિ સામીચેન ચાતિ સામીચિકમ્મેન સદ્ધિં અઞ્જલિ ચ તેસં ન કાતબ્બો, નેવ પાનીયાપુચ્છનતાલવણ્ટગ્ગહણાદિ ખન્ધકવત્તં તેસં દસ્સેતબ્બં, ન અઞ્જલિ પગ્ગણ્હિતબ્બોતિ અત્થો. દસન્નં દુક્કટન્તિ તેસંયેવ દસન્નં એવં કરોન્તસ્સ દુક્કટં હોતિ. દસ ચીવરધારણાતિ દસ દિવસાનિ અતિરેકચીવરસ્સ ધારણા અનુઞ્ઞાતાતિ અત્થો.

પઞ્ચન્નં વસ્સંવુટ્ઠાનં, દાતબ્બં ઇધ ચીવરન્તિ પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં સમ્મુખાવ દાતબ્બં. સત્તન્નં સન્તેતિ દિસાપક્કન્તઉમ્મત્તકખિત્તચિત્તવેદનાટ્ટાનં તિણ્ણઞ્ચ ઉક્ખિત્તકાનન્તિ ઇમેસં સત્તન્નં સન્તે પતિરૂપે ગાહકે પરમ્મુખાપિ દાતબ્બં. સોળસન્નં ન દાતબ્બન્તિ સેસાનં ચીવરક્ખન્ધકે વુત્તાનં પણ્ડકાદીનં સોળસન્નં ન દાતબ્બં.

કતિસતં રત્તિસતં, આપત્તિયો છાદયિત્વાનાતિ કતિસતં આપત્તિયો રત્તિસતં છાદયિત્વાન. દસસતં રત્તિસતં, આપત્તિયો છાદયિત્વાનાતિ દસસતં આપત્તિયો રત્તિસતં છાદયિત્વાન. અયઞ્હેત્થ સઙ્ખેપત્થો – યો દિવસે સતં સતં સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિયો આપજ્જિત્વા દસ દસ દિવસે પટિચ્છાદેતિ, તેન રત્તિસતં આપત્તિસહસ્સં પટિચ્છાદિતં હોતિ, સો સબ્બાવ તા આપત્તિયો દસાહપટિચ્છન્નાતિ પરિવાસં યાચિત્વા દસ રત્તિયો વસિત્વાન મુચ્ચેય્ય પારિવાસિકોતિ.

દ્વાદસ કમ્મદોસા વુત્તાતિ અપલોકનકમ્મં અધમ્મેનવગ્ગં, અધમ્મેનસમગ્ગં, ધમ્મેનવગ્ગં, તથા ઞત્તિકમ્મઞત્તિદુતિયકમ્મઞત્તિચતુત્થકમ્માનિપીતિ એવં એકેકસ્મિં કમ્મે તયો તયો કત્વા દ્વાદસ કમ્મદોસા વુત્તા.

ચતસ્સો કમ્મસમ્પત્તિયોતિ અપલોકનકમ્મં ધમ્મેનસમગ્ગં, તથા સેસાનિપીતિ એવં ચતસ્સો કમ્મસમ્પત્તિયો વુત્તા.

છ કમ્માનીતિ અધમ્મેનવગ્ગકમ્મં, અધમ્મેનસમગ્ગકમ્મં, ધમ્મપતિરૂપકેનવગ્ગકમ્મં, ધમ્મપતિરૂપકેનસમગ્ગકમ્મં, ધમ્મેનવગ્ગકમ્મં, ધમ્મેનસમગ્ગકમ્મન્તિ એવં છ કમ્માનિ વુત્તાનિ. એકેત્થ ધમ્મિકા કતાતિ એકં ધમ્મેન સમગ્ગકમ્મમેવેત્થ ધમ્મિકં કતન્તિ અત્થો. દુતિયગાથાવિસ્સજ્જનેપિ એતદેવ ધમ્મિકં.

યં દેસિતાતિ યાનિ દેસિતાનિ વુત્તાનિ પકાસિતાનિ. અનન્તજિનેનાતિઆદીસુ પરિયન્તપરિચ્છેદભાવરહિતત્તા અનન્તં વુચ્ચતિ નિબ્બાનં, તં ભગવતા રઞ્ઞા સપત્તગણં અભિમદ્દિત્વા રજ્જં વિય કિલેસગણં અભિમદ્દિત્વા જિતં વિજિતં અધિગતં સમ્પત્તં, તસ્મા ભગવા ‘‘અનન્તજિનો’’તિ વુચ્ચતિ. સ્વેવ ઇટ્ઠાનિટ્ઠેસુ નિબ્બિકારતાય તાદિ, વિક્ખમ્ભનતદઙ્ગસમુચ્છેદપટિપસ્સદ્ધિનિસ્સરણવિવેકસઙ્ખાતં વિવેકપઞ્ચકં અદ્દસાતિ વિવેકદસ્સી; તેન અનન્તજિનેન તાદિના વિવેકદસ્સિના યાનિ આપત્તિક્ખન્ધાનિ દેસિતાનિ વુત્તાનિ. એકેત્થ સમ્મતિ વિના સમથેહીતિ અયમેત્થ પદસમ્બન્ધો, યાનિ સત્થારા સત્ત આપત્તિક્ખન્ધાનિ દેસિતાનિ, તત્થ એકાપિ આપત્તિ વિના સમથેહિ ન સમ્મતિ, અથ ખો છ સમથા ચત્તારિ અધિકરણાનીતિ સબ્બેપિમે ધમ્મા સમ્મુખાવિનયેન સમ્મન્તિ, સમાયોગં ગચ્છન્તિ. એત્થ પન એકો સમ્મુખાવિનયોવ વિના સમથેહિ સમ્મતિ, સમથભાવં ગચ્છતિ. ન હિ તસ્સ અઞ્ઞેન સમથેન વિના અનિપ્ફત્તિ નામ અત્થિ. તેન વુત્તં – ‘‘એકેત્થ સમ્મતિ વિના સમથેહી’’તિ. ઇમિના તાવ અધિપ્પાયેન અટ્ઠકથાસુ અત્થો વુત્તો. મયં પન ‘‘વિના’’તિ નિપાતસ્સ પટિસેધનમત્તમત્થં ગહેત્વા ‘‘એકેત્થ સમ્મતિ વિના સમથેહી’’તિ એતેસુ સત્તસુ આપત્તિક્ખન્ધેસુ એકો પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધો વિના સમથેહિ સમ્મતીતિ એતમત્થં રોચેય્યામ. વુત્તમ્પિ ચેતં ‘‘યા સા આપત્તિ અનવસેસા, સા આપત્તિ ન કતમેન અધિકરણેન કતમમ્હિ ઠાને ન કતમેન સમથેન સમ્મતી’’તિ.

છઊનદિયડ્ઢસતાતિ ‘‘ઇધ, ઉપાલિ, ભિક્ખુ અધમ્મં ધમ્મોતિ દીપેતિ, તસ્મિં અધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે અધમ્મદિટ્ઠિ, તસ્મિં અધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે ધમ્મદિટ્ઠિ, તસ્મિં અધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે વેમતિકો, તસ્મિં ધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે અધમ્મદિટ્ઠિ, તસ્મિં ધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે વેમતિકો, તસ્મિં વેમતિકો ભેદે અધમ્મદિટ્ઠિ, તસ્મિં વેમતિકો ભેદે ધમ્મદિટ્ઠિ, તસ્મિં વેમતિકો ભેદે વેમતિકો’’તિ એવં યાનિ અટ્ઠારસન્નં ભેદકરવત્થૂનં વસેન અટ્ઠારસ અટ્ઠકાનિ સઙ્ઘભેદકક્ખન્ધકે વુત્તાનિ, તેસં વસેન છઊનદિયડ્ઢસતં આપાયિકા વેદિતબ્બા.

અટ્ઠારસ અનાપાયિકાતિ ‘‘ઇધ, ઉપાલિ, ભિક્ખુ અધમ્મં ધમ્મોતિ દીપેતિ, તસ્મિં ધમ્મદિટ્ઠિ ભેદે ધમ્મદિટ્ઠિ અવિનિધાય દિટ્ઠિં અવિનિધાય ખન્તિં અવિનિધાય રુચિં અવિનિધાય ભાવં અનુસ્સાવેતિ, સલાકં ગાહેતિ ‘અયં ધમ્મો, અયં વિનયો, ઇદં સત્થુસાસનં, ઇમં ગણ્હથ, ઇમં રોચેથા’તિ, અયમ્પિ ખો, ઉપાલિ, સઙ્ઘભેદકો ન આપાયિકો ન નેરયિકો ન કપ્પટ્ઠો ન અતેકિચ્છો’’તિ એવં એકેકસ્મિં વત્થુસ્મિં એકેકં કત્વા સઙ્ઘભેદકક્ખન્ધકાવસાને વુત્તા અટ્ઠારસ જના. અટ્ઠારસ અટ્ઠકા છઊનદિયડ્ઢસતવિસ્સજ્જને વુત્તાયેવ.