(૧) કાયિકાદિઆપત્તિવણ્ણના

૪૭૪. ‘‘કતિ આપત્તિયો કાયિકા’’તિઆદિગાથાનં વિસ્સજ્જને છ આપત્તિયો કાયિકાતિ અન્તરપેય્યાલે ચતુત્થેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન છ આપત્તિયો આપજ્જતિ, ‘‘ભિક્ખુ મેથુનં ધમ્મં પટિસેવતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સા’’તિઆદિના નયેન વુત્તાપત્તિયો. કાયદ્વારે સમુટ્ઠિતત્તા હિ એતા કાયિકાતિ વુચ્ચન્તિ. છ વાચસિકાતિ તસ્મિંયેવ અન્તરપેય્યાલે પઞ્ચમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન છ આપત્તિયો આપજ્જતિ, ‘‘ભિક્ખુ પાપિચ્છો ઇચ્છાપકતો’’તિઆદિના નયેન વુત્તાપત્તિયો. છાદેન્તસ્સ તિસ્સોતિ વજ્જપટિચ્છાદિકાય ભિક્ખુનિયા પારાજિકં, ભિક્ખુસ્સ સઙ્ઘાદિસેસપટિચ્છાદને પાચિત્તિયં, અત્તનો દુટ્ઠુલ્લાપત્તિપટિચ્છાદને દુક્કટં. પઞ્ચ સંસગ્ગપચ્ચયાતિ ભિક્ખુનિયા કાયસંસગ્ગે પારાજિકં, ભિક્ખુનો સઙ્ઘાદિસેસો, કાયેન કાયપટિબદ્ધે થુલ્લચ્ચયં, નિસ્સગ્ગિયેન કાયપટિબદ્ધે દુક્કટં, અઙ્ગુલિપતોદકે પાચિત્તિયન્તિ ઇમા કાયસંસગ્ગપચ્ચયા પઞ્ચાપત્તિયો.

અરુણુગ્ગે તિસ્સોતિ એકરત્તછારત્તસત્તાહદસાહમાસાતિક્કમવસેન નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં, ભિક્ખુનિયા રત્તિવિપ્પવાસે સઙ્ઘાદિસેસો, ‘‘પઠમમ્પિ યામં છાદેતિ, દુતિયમ્પિ તતિયમ્પિ યામં છાદેતિ, ઉદ્ધસ્તે અરુણે છન્ના હોતિ આપત્તિ, યો છાદેતિ સો દુક્કટં દેસાપેતબ્બો’’તિ ઇમા અરુણુગ્ગે તિસ્સો આપત્તિયો આપજ્જતિ. દ્વે યાવતતિયકાતિ એકાદસ યાવતતિયકા નામ, પઞ્ઞત્તિવસેન પન દ્વે હોન્તિ ભિક્ખૂનં યાવતતિયકા ભિક્ખુનીનં યાવતતિયકાતિ. એકેત્થ અટ્ઠવત્થુકાતિ ભિક્ખુનીનંયેવ એકા એત્થ ઇમસ્મિં સાસને અટ્ઠવત્થુકા નામ. એકેન સબ્બસઙ્ગહોતિ ‘‘યસ્સ સિયા આપત્તિ, સો આવિકરેય્યા’’તિ ઇમિના એકેન નિદાનુદ્દેસેન સબ્બસિક્ખાપદાનઞ્ચ સબ્બપાતિમોક્ખુદ્દેસાનઞ્ચ સઙ્ગહો હોતિ.

વિનયસ્સ દ્વે મૂલાનીતિ કાયો ચેવ વાચા ચ. ગરુકા દ્વે વુત્તાતિ પારાજિકસઙ્ઘાદિસેસા. દ્વે દુટ્ઠુલ્લચ્છાદનાતિ વજ્જપટિચ્છાદિકાય પારાજિકં સઙ્ઘાદિસેસં પટિચ્છાદકસ્સ પાચિત્તિયન્તિ ઇમા દ્વે દુટ્ઠુલ્લચ્છાદનાપત્તિયો નામ.

ગામન્તરે ચતસ્સોતિ ‘‘ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિદહતિ, દુક્કટં; અઞ્ઞસ્સ ગામસ્સ ઉપચારં ઓક્કમતિ, પાચિત્તિયં; ભિક્ખુનિયા ગામન્તરં ગચ્છન્તિયા પરિક્ખિત્તે ગામે પઠમપાદે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયપાદે સઙ્ઘાદિસેસો; અપરિક્ખિત્તસ્સ પઠમપાદે ઉપચારોક્કમને થુલ્લચ્ચયં, દુતિયપાદે સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ ઇમા ગામન્તરે દુક્કટપાચિત્તિયથુલ્લચ્ચયસઙ્ઘઆદિસેસવસેન ચતસ્સો આપત્તિયો. ચતસ્સો નદિપારપચ્ચયાતિ ‘‘ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિદહતિ, દુક્કટં; નાવં અભિરુહતિ, પાચિત્તિયં; ભિક્ખુનિયા નદિપારં ગચ્છન્તિયા ઉત્તરણકાલે પઠમપાદે થુલ્લચ્ચયં, દુતિયપાદે સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ ઇમા ચતસ્સો. એકમંસે થુલ્લચ્ચયન્તિ મનુસ્સમંસે. નવમંસેસુ દુક્કટન્તિ સેસઅકપ્પિયમંસેસુ.

દ્વે વાચસિકા રત્તિન્તિ ભિક્ખુની રત્તન્ધકારે અપ્પદીપે પુરિસેન સદ્ધિં હત્થપાસે ઠિતા સલ્લપતિ, પાચિત્તિયં; હત્થપાસં વિજહિત્વા ઠિતા સલ્લપતિ, દુક્કટં. દ્વે વાચસિકા દિવાતિ ભિક્ખુની દિવા પટિચ્છન્ને ઓકાસે પુરિસેન સદ્ધિં હત્થપાસે ઠિતા સલ્લપતિ, પાચિત્તિયં; હત્થપાસં વિજહિત્વા સલ્લપતિ, દુક્કટં. દદમાનસ્સ તિસ્સોતિ મરણાધિપ્પાયો મનુસ્સસ્સ વિસં દેતિ, સો ચે તેન મરતિ, પારાજિકં; યક્ખપેતાનં દેતિ, તે ચે મરન્તિ, થુલ્લચ્ચયં; તિરચ્છાનગતસ્સ દેતિ, સો ચે મરતિ, પાચિત્તિયં; અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરદાને પાચિત્તિયન્તિ એવં દદમાનસ્સ તિસ્સો આપત્તિયો. ચત્તારો ચ પટિગ્ગહેતિ હત્થગ્ગાહ-વેણિગ્ગાહેસુ સઙ્ઘાદિસેસો, મુખેન અઙ્ગજાતગ્ગહણે પારાજિકં, અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરપટિગ્ગહણે નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં, અવસ્સુતાય અવસ્સુતસ્સ હત્થતો ખાદનીયં ભોજનીયં પટિગ્ગણ્હન્તિયા થુલ્લચ્ચયં; એવં પટિગ્ગહે ચત્તારો આપત્તિક્ખન્ધા હોન્તિ.