૪. કાણમાતાસિક્ખાપદવણ્ણના

૨૩૦. ચતુત્થસિક્ખાપદે – કાણમાતાતિ કાણાય માતા. સા કિરસ્સા ધીતા અભિરૂપા અહોસિ, યે યે તં પસ્સન્તિ, તે તે રાગેન કાણા હોન્તિ, રાગન્ધા હોન્તીતિ અત્થો. તસ્મા પરેસં કાણભાવકરણતો ‘‘કાણા’’તિ વિસ્સુતા અહોસિ. તસ્સા વસેન માતાપિસ્સા ‘‘કાણમાતા’’તિ પાકટા જાતા. આગતન્તિ આગમનં. કિસ્મિં વિયાતિ કીદિસં વિય; લજ્જનકં વિય હોતીતિ અધિપ્પાયો. રિત્તહત્થં ગન્તુન્તિ રિત્તા હત્થા અસ્મિં ગમને તદિદં રિત્તહત્થં, તં રિત્તહત્થં ગમનં ગન્તું લજ્જનકં વિય હોતીતિ વુત્તં હોતિ. પરિક્ખયં અગમાસીતિ ઉપાસિકા અરિયસાવિકા ભિક્ખૂ દિસ્વા સન્તં અદાતું ન સક્કોતિ, તસ્મા તાવ દાપેસિ, યાવ સબ્બં પરિક્ખયં અગમાસિ. ધમ્મિયા કથાયાતિ એત્થ કાણાપિ માતુ અત્થાય દેસિયમાનં ધમ્મં સુણન્તી દેસનાપરિયોસાને સોતાપન્ના અહોસિ. ઉટ્ઠાયાસના પક્કામીતિ આસનતો ઉટ્ઠહિત્વા ગતો. સોપિ પુરિસો ‘‘સત્થા કિર કાણમાતાય નિવેસનં અગમાસી’’તિ સુત્વા કાણં આનેત્વા પકતિટ્ઠાનેયેવ ઠપેસિ.

૨૩૧. ઇમસ્મિં પન વત્થુસ્મિં ઉપ્પન્નમત્તે અપ્પઞ્ઞત્તેયેવ સિક્ખાપદે પાથેય્યવત્થુ ઉદપાદિ, તસ્મા અનન્તરમેવ ચેતં દસ્સેતું ‘‘તેન ખો પન સમયેના’’તિઆદિ વુત્તં. સોપિ ચ ઉપાસકો અરિયસાવકત્તા સબ્બમેવ દાપેસિ. તેન વુત્તં – ‘‘પરિક્ખયં અગમાસી’’તિ.

૨૩૩. યંકિઞ્ચિ પહેણકત્થાયાતિ પણ્ણાકારત્થાય પટિયત્તં યંકિઞ્ચિ અતિરસકમોદકસક્ખલિકાદિ સબ્બં ઇધ પૂવોત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. યંકિઞ્ચિ પાથેય્યત્થાયાતિ મગ્ગં ગચ્છન્તાનં અન્તરામગ્ગત્થાય પટિયત્તં યંકિઞ્ચિ બદ્ધસત્તુઅબદ્ધસત્તુતિલતણ્ડુલાદિ સબ્બં ઇધ મન્થોત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. તતો ચે ઉત્તરિન્તિ સચેપિ તતિયં પત્તં થૂપીકતં ગણ્હાતિ, પૂવગણનાય પાચિત્તિયં.

દ્વત્તિપત્તપૂરે પટિગ્ગહેત્વાતિ મુખવટ્ટિયા હેટ્ઠિમલેખાય સમપૂરે પત્તે ગહેત્વા. અમુત્ર મયા દ્વત્તિપત્તપૂરાતિ એત્થ સચે દ્વે ગહિતા, ‘‘અત્ર મયા દ્વે પત્તપૂરા પટિગ્ગહિતા, ત્વં એકં ગણ્હેય્યાસી’’તિ વત્તબ્બં. તેનાપિ અઞ્ઞં પસ્સિત્વા ‘‘પઠમં આગતેન દ્વે પત્તપૂરા ગહિતા, મયા એકો, મા ત્વં ગણ્હી’’તિ વત્તબ્બં. યેન પઠમં એકો ગહિતો, તસ્સાપિ પરમ્પરારોચને એસેવ નયો. યેન પન સયમેવ તયો ગહિતા, તેન અઞ્ઞં દિસ્વા ‘‘મા ખો એત્થ પટિગ્ગણ્હિ’’ ચ્ચેવ વત્તબ્બં. પટિક્કમનં નીહરિત્વાતિ આસનસાલં હરિત્વા, આસનસાલં ગચ્છન્તેન ચ છડ્ડિતસાલા ન ગન્તબ્બા. યત્થ મહા ભિક્ખુસઙ્ઘો નિસીદતિ, તત્થ ગન્તબ્બં. મહાપચ્ચરિયં પન વુત્તં ‘‘યા લદ્ધટ્ઠાનતો આસન્ના આસનસાલા, તત્થ ગન્તબ્બં. અત્તનો ‘સન્દિટ્ઠાનં વા સમ્ભત્તાનં વા એકનિકાયિકાનં વા દસ્સામી’તિ અઞ્ઞત્થ ગન્તું ન લબ્ભતિ. સચે પનસ્સ નિબદ્ધનિસીદનટ્ઠાનં હોતિ, દૂરમ્પિ ગન્તું વટ્ટતી’’તિ.

સંવિભજિતબ્બન્તિ સચે તયો પત્તપૂરા ગહિતા, એકં અત્તનો ઠપેત્વા દ્વે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાતબ્બા. સચ્ચે દ્વે ગહિતા, એકં અત્તનો ઠપેત્વા એકો સઙ્ઘસ્સ દાતબ્બો, યથામિત્તં પન દાતું ન લબ્ભતિ. યેન એકો ગહિતો, ન તેન કિઞ્ચિ અકામા દાતબ્બં, યથારુચિ કાતબ્બં.

૨૩૫. ગમને પટિપ્પસ્સદ્ધેતિ અન્તરામગ્ગે ઉપદ્દવં વા દિસ્વા અનત્થિકતાય વા ‘‘મયં ઇદાનિ ન પેસિસ્સામ, ન ગમિસ્સામા’’તિ એવં ગમને પટિપ્પસ્સદ્ધે ઉપચ્છિન્ને. ઞાતકાનં પવારિતાનન્તિ એતેસં બહુમ્પિ દેન્તાનં પટિગ્ગણ્હન્તસ્સ અનાપત્તિ. અટ્ઠકથાસુ પન ‘‘તેસમ્પિ પાથેય્યપહેણકત્થાય પટિયત્તતો પમાણમેવ વટ્ટતી’’તિ વુત્તં. સેસં ઉત્તાનમેવ.

છસમુટ્ઠાનં – કિરિયં, નોસઞ્ઞાવિમોક્ખં, અચિત્તકં, પણ્ણત્તિવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, તિચિત્તં, તિવેદનન્તિ.

કાણમાતાસિક્ખાપદં ચતુત્થં.