૨. ઓમસવાદસિક્ખાપદવણ્ણના

૧૨. દુતિયસિક્ખાપદે ઓમસન્તીતિ ઓવિજ્ઝન્તિ. ખુંસેન્તીતિ અક્કોસન્તિ. વમ્ભેન્તીતિ પધંસેન્તિ.

૧૩. ભૂતપુબ્બન્તિ ઇદં વત્થું ભગવા ઓમસવાદગરહણત્થં આહરિ. નન્દિવિસાલો નામાતિ નન્દીતિ તસ્સ બલીબદ્દસ્સ નામં, વિસાણાનિ પનસ્સ વિસાલાનિ, તસ્મા ‘‘નન્દિવિસાલો’’તિ વુચ્ચતિ. બોધિસત્તો તેન સમયેન નન્દિવિસાલો નામ હોતિ. બ્રાહ્મણો તં યાગુભત્તાદીહિ અતિવિય પોસેસિ. અથ સો બ્રાહ્મણં અનુકમ્પમાનો ‘‘ગચ્છ ત્વ’’ન્તિઆદિમાહ. તત્થેવ અટ્ઠાસીતિ અહેતુકપટિસન્ધિકાલેપિ પરખુંસનં અમનાપતોયેવ પચ્ચેસિ, તસ્મા બ્રાહ્મણસ્સ દોસં દસ્સેતુકામો અટ્ઠાસિ. સકટસતં અતિબદ્ધં પવટ્ટેસીતિ પટિપાટિયા ઠપેત્વા હેટ્ઠારુક્ખે દત્વા એકાબદ્ધં કત્વા મુગ્ગમાસવાલુકાદીહિ પુણ્ણં સકટસતં પવટ્ટેન્તો, કિઞ્ચાપિ પુબ્બે પતિટ્ઠિતારપ્પદેસં પુન અરે પત્તે પવટ્ટિતં હોતિ, બોધિસત્તો પન પુરિમસકટેન પતિટ્ઠિતટ્ઠાને પચ્છિમસકટં પતિટ્ઠાપેતું સકટસતપ્પમાણં પદેસં પવટ્ટેસિ. બોધિસત્તાનઞ્હિ સિથિલકરણં નામ નત્થિ. તેન ચત્તમનો અહૂતિ તેન બ્રાહ્મણસ્સ ધનલાભેન અત્તનો કમ્મેન ચ સો નન્દિવિસાલો અત્તમનો અહોસિ.

૧૫. અક્કોસેનપીતિ એત્થ પન યસ્મા પરતો ‘‘દ્વે અક્કોસા – હીનો ચ અક્કોસો ઉક્કટ્ઠો ચ અક્કોસો’’તિ વિભજિતુકામો, તસ્મા યથા પુબ્બે ‘‘હીનેનપિ અક્કોસેન ખુંસેન્તી’’તિ વુત્તં; એવં અવત્વા ‘‘અક્કોસેન’’ ઇચ્ચેવમાહ. વેનજાતીતિ તચ્છકજાતિ; વેણુકારજાતીતિપિ વદન્તિ. નેસાદજાતીતિ મિગલુદ્દકાદિજાતિ.

રથકારજાતીતિ ચમ્મકારજાતિ. પુક્કુસજાતીતિ પુપ્ફછડ્ડકજાતિ. અવકણ્ણકાદિ દાસાનં નામં હોતિ; તસ્મા હીનં. ઓઞ્ઞાતન્તિ અવઞ્ઞાતં; ‘‘ઉઞ્ઞાત’’ન્તિપિ પઠન્તિ. અવઞ્ઞાતન્તિ વમ્ભેત્વા ઞાતં. હીળિતન્તિ જિગુચ્છિતં. પરિભૂતન્તિ કિમેતેનાતિતિ પરિભવકતં. અચિત્તીકતન્તિ ન ગરુકતં.

કોટ્ઠકકમ્મન્તિ તચ્છકકમ્મં. મુદ્દાતિ હત્થમુદ્દાગણના. ગણનાતિ અચ્છિદ્દકાદિઅવસેસગણના. લેખાતિ અક્ખરલેખા. મધુમેહાબાધો વેદનાય અભાવતો ‘‘ઉક્કટ્ઠો’’તિ વુત્તો. પાટિકઙ્ખાતિ ઇચ્છિતબ્બા. યકારેન વા ભકારેન વાતિ યકારભકારે યોજેત્વા યો અક્કોસો. કાટકોટચિકાય વાતિ ‘‘કાટ’’ન્તિ પુરિસનિમિત્તં, ‘‘કોટચિકા’’તિ ઇત્થિનિમિત્તં; એતેહિ વા યો અક્કોસો, એસો હીનો નામ અક્કોસોતિ.

૧૬. ઇદાનિ તેસં જાતિઆદીનં પભેદવસેન આપત્તિં આરોપેત્વા દસ્સેન્તો ‘‘ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્ન’’ન્તિઆદિમાહ. તત્થ ખુંસેતુકામો વમ્ભેતુકામો મઙ્કુકત્તુકામોતિ અક્કોસિતુકામો પધંસિતુકામો ગરહિતુકામો નિત્તેજં કત્તુકામોતિ અત્થો. હીનેન હીનન્તિ હીનેન જાતિવચનેન હીનજાતિકં. એતેન ઉપાયેન સબ્બપદેસુ અત્થો વેદિતબ્બો.

એત્થ ચ હીનેન હીનં વદન્તો કિઞ્ચાપિ સચ્ચં વદતિ, ઓમસિતુકામતાય પનસ્સ વાચાય વાચાય પાચિત્તિયં. ઉક્કટ્ઠેન હીનં વદન્તો ચ કિઞ્ચાપિ અલિકં ભણતિ, ઓમસિતુકામતાય પન ઇમિનાવ સિક્ખાપદેન પાચિત્તિયં આપજ્જતિ, ન પુરિમેન. યોપિ ‘‘અતિચણ્ડાલોસિ, અતિબ્રાહ્મણોસિ, દુટ્ઠચણ્ડાલોસિ, દુટ્ઠબ્રાહ્મણોસી’’તિઆદીનિ વદતિ, સોપિ આપત્તિયા કારેતબ્બો.

૨૬. સન્તિ ઇધેકચ્ચેતિ વારે પન પરિહરિત્વા વુત્તભાવેન દુક્કટં. એસેવ નયો યે નૂન…પે… ન મયન્તિ વારેસુપિ. અનુપસમ્પન્ને પન ચતૂસુપિ વારેસુ દુક્કટમેવ. ચોરોસિ ગણ્ઠિભેદકોસીતિઆદિવચનેહિ પન ઉપસમ્પન્નેપિ અનુપમ્પન્નેપિ સબ્બવારેસુ દુક્કટમેવ. દવકમ્યતાય પન ઉપસમ્પન્નેપિ અનુપસમ્પન્નેપિ સબ્બવારેસુ દુબ્ભાસિતં. દવકમ્યતા નામ કેળિહસાધિપ્પાયતા. ઇમસ્મિઞ્ચ સિક્ખાપદે ઠપેત્વા ભિક્ખું ભિક્ખુનીઆદયો સબ્બસત્તા અનુપસમ્પન્નટ્ઠાને ઠિતાતિ વેદિતબ્બા.

૩૫. અત્થપુરેક્ખારસ્સાતિઆદીસુ પાળિયા અત્થં વણ્ણયન્તો અત્થપુરેક્ખારો; પાળિં વાચેન્તો ધમ્મપુરેક્ખારો; અનુસિટ્ઠિયં ઠત્વા ‘‘ઇદાનિપિ ચણ્ડાલોસિ, પાપં મા અકાસિ, મા તમો તમપરાયણો અહોસી’’તિઆદિના નયેન કથેન્તો અનુસાસનીપુરેક્ખારો નામાતિ વેદિતબ્બો. સેસં ઉત્તાનમેવ.

તિસમુટ્ઠાનં – કાયચિત્તતો વાચાચિત્તતો કાયવાચાચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ. કિરિયં, સઞ્ઞાવિમોક્ખં, સચિત્તકં, લોકવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, અકુસલચિત્તં, દુક્ખવેદનન્તિ. દુબ્ભાસિતાપત્તિ પનેત્થ વાચાચિત્તતો સમુટ્ઠાતિ, કિરિયં, સઞ્ઞાવિમોક્ખં, સચિત્તકં, અકુસલચિત્તં, દ્વિવેદનં સુખા ચ મજ્ઝત્તા ચાતિ.

ઓમસવાદસિક્ખાપદં દુતિયં.