૮. ચીવરક્ખન્ધકં

જીવકવત્થુકથા

૩૨૬. ચીવરક્ખન્ધકે – પદક્ખિણાતિ છેકા કુસલા. અભિસટાતિ અભિગતા. કેહિ અભિગતાતિ? અત્થિકેહિ અત્થિકેહિ મનુસ્સેહિ; કરણત્થે પન સામિવચનં કત્વા ‘‘અત્થિકાનં અત્થિકાનં મનુસ્સાન’’ન્તિ વુત્તં. પઞ્ઞાસાય ચ રત્તિં ગચ્છતીતિ પઞ્ઞાસ કહાપણે ગહેત્વા રત્તિં ગચ્છતિ. નેગમોતિ કુટુમ્બિયગણો.

૩૨૭. સાલવતિં કુમારિં ગણિકં વુટ્ઠાપેસીતિ નાગરા દ્વે સતસહસ્સાનિ, રાજા સતસહસ્સન્તિ તીણિ સતસહસ્સાનિ, અઞ્ઞઞ્ચ આરામુય્યાનવાહનાદિપરિચ્છેદં દત્વા વુટ્ઠાપેસું; ગણિકટ્ઠાને ઠપેસુન્તિ અત્થો. પટિસતેન ચ રત્તિં ગચ્છતીતિ રત્તિં પટિસતેન ગચ્છતિ. ગિલાનં પટિવેદેય્યન્તિ ગિલાનભાવં જાનાપેય્યં. કત્તરસુપ્પેતિ જિણ્ણસુપ્પે.

૩૨૮. કા મે દેવ માતા, કો પિતાતિ કસ્મા પુચ્છિ? તં કિર અઞ્ઞે રાજદારકા કીળન્તા કલહે ઉટ્ઠિતે ‘‘નિમ્માતિકો નિપ્પિતિકો’’તિ વદન્તિ. યથા ચ અઞ્ઞેસં દારકાનં છણાદીસુ ચુળમાતામહામાતાદયો કિઞ્ચિ પણ્ણાકારં પેસેન્તિ, તથા તસ્સ ન કોચિ કિઞ્ચિ પેસેતિ. ઇતિ સો તં સબ્બં ચિન્તેત્વા ‘‘નિમ્માતિકોયેવ નુ ખો અહ’’ન્તિ જાનનત્થં ‘‘કા મે દેવ માતા, કો પિતા’’તિ પુચ્છિ.

યન્નૂનાહં સિપ્પં સિક્ખેય્યન્તિ યંનૂન અહં વેજ્જસિપ્પં સિક્ખેય્યન્તિ ચિન્તેસિ. તસ્સ કિર એતદહોસિ – ‘‘ઇમાનિ ખો હત્થિઅસ્સસિપ્પાદીનિ પરૂપઘાતપટિસંયુત્તાનિ, વેજ્જસિપ્પં મેત્તાપુબ્બભાગં સત્તાનં હિતપટિસંયુત્ત’’ન્તિ. તસ્મા વેજ્જસિપ્પમેવ સન્ધાય ‘‘યંનૂનાહં સિપ્પં સિક્ખેય્ય’’ન્તિ ચિન્તેસિ. અપિચાયં ઇતો કપ્પસતસહસ્સસ્સ ઉપરિ પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો ઉપટ્ઠાકં ‘‘બુદ્ધુપટ્ઠાકો અય’’ન્તિ ચતુપરિસન્તરે પત્થતગુણં વેજ્જં દિસ્વા ‘‘અહો વતાહમ્પિ એવરૂપં ઠાનન્તરં પાપુણેય્ય’’ન્તિ ચિન્તેત્વા સત્તાહં બુદ્ધપ્પમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા ભગવન્તં વન્દિત્વા ‘‘અહમ્પિ ભગવા તુમ્હાકં ઉપટ્ઠાકો અસુકવેજ્જો વિય અનાગતે બુદ્ધુપટ્ઠાકો ભવેય્ય’’ન્તિ પત્થનમકાસિ. તાય પુરિમપત્થનાય ચોદિયમાનોપેસ વેજ્જસિપ્પમેવ સન્ધાય ‘‘યંનૂનાહં સિપ્પં સિક્ખેય્ય’’ન્તિ ચિન્તેસિ.

૩૨૯. દિસાપામોક્ખોતિ સબ્બદિસાસુ વિદિતો પાકટો પધાનો વાતિ અત્થો. તસ્મિઞ્ચ સમયે તક્કસીલતો વાણિજા અભયરાજકુમારં દસ્સનાય અગમંસુ. તે જીવકો ‘‘કુતો તુમ્હે આગતા’’તિ પુચ્છિ. ‘‘તક્કસીલતો’’તિ વુત્તે ‘‘અત્થિ તત્થ વેજ્જસિપ્પાચરિયો’’તિ પુચ્છિ. ‘‘આમ કુમાર, તક્કસીલાયં દિસાપામોક્ખો વેજ્જો પટિવસતી’’તિ સુત્વા ‘‘તેન હિ યદા ગચ્છથ, મય્હં આરોચેય્યાથા’’તિ આહ. તે તથા અકંસુ. સો પિતરં અનાપુચ્છા તેહિ સદ્ધિં તક્કસીલં અગમાસિ. તેન વુત્તં – ‘‘અભયં રાજકુમારં અનાપુચ્છા’’તિઆદિ.

ઇચ્છામહં આચરિય સિપ્પં સિક્ખિતુન્તિ તં કિર ઉપસઙ્કમન્તં દિસ્વા સો વેજ્જો ‘‘કોસિ ત્વં તાતા’’તિ પુચ્છિ. સો ‘‘બિમ્બિસારમહારાજસ્સ નત્તા અભયકુમારસ્સ પુત્તોમ્હી’’તિ આહ. ‘‘કસ્મા પન ત્વમસિ તાત ઇધાગતો’’તિ, તતો સો ‘‘તુમ્હાકં સન્તિકે સિપ્પં સિક્ખિતુ’’ન્તિ વત્વા ઇચ્છામહં આચરિય સિપ્પં સિક્ખિતુન્તિ આહ. બહુઞ્ચ ગણ્હાતીતિ યથા અઞ્ઞે ખત્તિયકુમારાદયો આચરિયસ્સ ધનં દત્વા કિઞ્ચિ કમ્મં અકત્વા સિક્ખન્તિયેવ, ન સો એવં. સો પન કિઞ્ચિ ધનં અદત્વા ધમ્મન્તેવાસિકોવ હુત્વા એકં કાલં ઉપજ્ઝાયસ્સ કમ્મં કરોતિ, એકં કાલં સિક્ખતિ. એવં સન્તેપિ અભિનીહારસમ્પન્નો કુલપુત્તો અત્તનો મેધાવિતાય બહુઞ્ચ ગણ્હાતિ, લહુઞ્ચ ગણ્હાતિ, સુટ્ઠુ ચ ઉપધારેતિ, ગહિતઞ્ચસ્સ ન સમ્મુસ્સતિ.

સત્ત ચ મે વસ્સાનિ અધીયન્તસ્સ નયિમસ્સ સિપ્પસ્સ અન્તો પઞ્ઞાયતીતિ એત્થ અયં કિર જીવકો યત્તકં આચરિયો જાનાતિ, યં અઞ્ઞે સોળસહિ વસ્સેહિ ઉગ્ગણ્હન્તિ, તં સબ્બં સત્તહિ વસ્સેહિ ઉગ્ગહેસિ. સક્કસ્સ પન દેવરઞ્ઞો એતદહોસિ – ‘‘અયં બુદ્ધાનં ઉપટ્ઠાકો અગ્ગવિસ્સાસકો ભવિસ્સતિ, હન્દ નં ભેસજ્જયોજનં સિક્ખાપેમી’’તિ આચરિયસ્સ સરીરે અજ્ઝાવસિત્વા યથા ઠપેત્વા કમ્મવિપાકં અવસેસરોગં એકેનેવ ભેસજ્જયોગેન તિકિચ્છિતું સક્કોતિ, તથા નં ભેસજ્જયોજનં સિક્ખાપેસિ. સો પન ‘‘આચરિયસ્સ સન્તિકે સિક્ખામી’’તિ મઞ્ઞતિ, તસ્મા ‘‘સમત્થો ઇદાનિ જીવકો તિકિચ્છિતુ’’ન્તિ સક્કેન વિસ્સટ્ઠમત્તે એવં ચિન્તેત્વા આચરિયં પુચ્છિ. આચરિયો પન ‘‘ન ઇમિના મમાનુભાવેન ઉગ્ગહિતં, દેવતાનુભાવેન ઉગ્ગહિત’’ન્તિ ઞત્વાવ તેન હિ ભણેતિઆદિમાહ. સમન્તા યોજનં આહિણ્ડન્તોતિ દિવસે દિવસે એકેકેન દ્વારેન નિક્ખમિત્વા ચત્તારો દિવસે આહિણ્ડન્તો. પરિત્તં પાથેય્યં પાદાસીતિ અપ્પમત્તકં અદાસિ. કસ્મા? તસ્સ કિર એતદહોસિ – ‘‘અયં મહાકુલસ્સ પુત્તો ગતમત્તોયેવ પિતિપિતામહાનં સન્તિકા મહાસક્કારં લભિસ્સતિ, તતો મય્હં વા સિપ્પસ્સ વા ગુણં ન જાનિસ્સતિ, અન્તરામગ્ગે પન ખીણપાથેય્યો સિપ્પં પયોજેત્વા અવસ્સં મય્હઞ્ચ સિપ્પસ્સ ચ ગુણં જાનિસ્સતી’’તિ પરિત્તં દાપેસિ.

સેટ્ઠિભરિયાદિવત્થુકથા

૩૩૦. પસતેનાતિ એકહત્થપુટેન. પિચુનાતિ કપ્પાસપટલેન. યત્રહિ નામાતિ યા નામ. કિમ્પિમાયન્તિ કિમ્પિ મે અયં. ઉપજાનામેતસ્સ સંયમસ્સાતિ કતસ્સ ચ રોગૂપસમસ્સ ચ ઉપકારં જાનામાતિ અધિપ્પાયો.

૩૩૧. સબ્બાલઙ્કારં તુય્હં હોતૂતિ રાજા કિર ‘‘સચે ઇમં ગણ્હિસ્સતિ, પમાણયુત્તે ઠાને નં ઠપેસ્સામિ. સચે ન ગણ્હિસ્સતિ, અબ્ભન્તરિકં નં વિસ્સાસકં કરિસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા એવમાહ. અભયકુમારસ્સાપિ નાટકાનમ્પિ ચિત્તં ઉપ્પજ્જિ ‘‘અહો વત ન ગણ્હેય્યા’’તિ. સોપિ તેસં ચિત્તં ઞત્વા વિય ‘‘ઇદં મે દેવ અય્યિકાનં આભરણં, નયિદં મય્હં ગણ્હિતું પતિરૂપ’’ન્તિ વત્વા અલં દેવાતિઆદિમાહ. અધિકારં મે દેવો સરતૂતિ કતસ્સ ઉપકારં મે દેવો સરતૂતિ અત્થો. રાજા પસન્નો સબ્બાકારસમ્પન્નં ગેહઞ્ચ અમ્બવનુય્યાનઞ્ચ અનુસંવચ્છરં સતસહસ્સઉટ્ઠાનકં ગામઞ્ચ મહાસક્કારઞ્ચ દત્વા તેન હિ ભણેતિઆદિમાહ.

રાજગહસેટ્ઠિવત્થુકથા

૩૩૨. સક્ખિસ્સસિ પન ત્વં ગહપતીતિ કસ્મા આહ? ઇરિયાપથસમ્પરિવત્તનેન કિર મત્થલુઙ્ગં ન સણ્ઠાતિ, અસ્સ ચ તીહિ સત્તાહેહિ નિચ્ચલસ્સ નિપન્નસ્સ મત્થલુઙ્ગં સણ્ઠહિસ્સતીતિ ઞત્વા અપ્પેવ નામ સત્તસત્તમાસે પટિજાનિત્વા સત્તસત્તદિવસેપિ નિપજ્જેય્યાતિ નં એવમાહ. તેનેવ પરતો વુત્તં ‘‘અપિ ચ પટિકચ્ચેવ મયા ઞાતો’’તિ. સીસચ્છવિં ઉપ્પાટેત્વાતિ સીસચમ્મં અપનેત્વા. સિબ્બિનિં વિનામેત્વાતિ સિબ્બિનિં વિવરિત્વા. નાહં આચરિય સક્કોમીતિ તસ્સ કિર સરીરે મહાડાહો ઉપ્પજ્જિ, તસ્મા એવમાહ. તીહિ સત્તાહેહીતિ તીહિ પસ્સેહિ એકેકેન સત્તાહેન.

૩૩૩. જનં ઉસ્સારેત્વાતિ જનં નીહરાપેત્વા.

પજ્જોતરાજવત્થુકથા

૩૩૪. જેગુચ્છં મે સપ્પીતિ અયં કિર રાજા વિચ્છિકસ્સ જાતો, વિચ્છિકવિસપટિઘાતાય ચ સપ્પિ ભેસજ્જં હોતિ વિચ્છિકાનં પટિકૂલં, તસ્મા એવમાહ. ઉદ્દેકં દસ્સતીતિ ઉગ્ગારં દસ્સતિ. પઞ્ઞાસ યોજનિકા હોતીતિ પઞ્ઞાસ યોજનાનિ ગન્તું સમત્થા હોતિ. ન કેવલઞ્ચસ્સ રઞ્ઞો હત્થિનીયેવ, નાળાગિરિ નામ હત્થી યોજનસતં ગચ્છતિ, ચેલકણ્ણો ચ મુઞ્ચકેસો ચાતિ દ્વે અસ્સા વીસયોજનસતં ગચ્છન્તિ, કાકો દાસો સટ્ઠિયોજનાનિ ગચ્છતિ.

એકસ્સ કિર કુલપુત્તસ્સ અનુપ્પન્ને બુદ્ધે એકદિવસં ભુઞ્જિતું નિસિન્નસ્સ પચ્ચેકબુદ્ધો દ્વારે ઠત્વા અગમાસિ, તસ્સેકો પુરિસો ‘‘પચ્ચેકબુદ્ધો આગન્ત્વા ગતો’’તિ આરોચેસિ. સો સુત્વા ‘‘ગચ્છ, વેગેન પત્તં આહરા’’તિ આહરાપેત્વા અત્તનો સજ્જિતં ભત્તં સબ્બં દત્વા પેસેસિ. ઇતરો તં આહરિત્વા પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ હત્થે ઠપેત્વા ‘‘અહં ભન્તે તુમ્હાકં કતેન ઇમિના કાયવેય્યાવતિકેન યત્થ યત્થ નિબ્બત્તોપિ વાહનસમ્પન્નો હોમી’’તિ પત્થનં અકાસિ. સો અયં એતરહિ પજ્જોતો નામ રાજા જાતો, તાય પત્થનાય અયં વાહનસમ્પત્તિ.

સપ્પિં પાયેત્વાતિ સપ્પિઞ્ચ પાયેત્વા; પરિચારિકાનઞ્ચ આહારાચારે વિધિં આચિક્ખિત્વા. નખેન ભેસજ્જં ઓલુમ્પેત્વાતિ નખેન ભેસજ્જં ઓદહિત્વા; પક્ખિપિત્વાતિ અત્થો. નિચ્છારેસીતિ વિરેચેસિ.

સિવેય્યકદુસ્સયુગકથા

૩૩૫. સિવેય્યકં નામ ઉત્તરકુરૂસુ સિવથિકં અવમઙ્ગલવત્થં. તત્થ કિર મનુસ્સા મતં તેન વત્થેન વેઠેત્વા નિક્ખિપન્તિ, તં ‘‘મંસપેસી’’તિ સલ્લક્ખેત્વા હત્થિસોણ્ડકસકુણા ઉક્ખિપિત્વા હિમવન્તકૂટે ઠપેત્વા વત્થં અપનેત્વા ખાદન્તિ. અથ વનચરકા વત્થં દિસ્વા રઞ્ઞો આહરન્તિ. એવમિદં પજ્જોતેન લદ્ધં. સિવિરટ્ઠે કુસલા ઇત્થિયો તીહિ અંસૂહિ સુત્તં કન્તન્તિ, તેન સુત્તેન વાયિતવત્થં એતન્તિપિ વદન્તિ.

સમત્તિંસવિરેચનકથા

૩૩૬. સિનેહેથાતિ કિં પન ભગવતો કાયો લૂખોતિ ન લૂખો? ભગવતો હિ આહારે સદા દેવતા દિબ્બોજં પક્ખિપન્તિ, સિનેહપાનં પન સબ્બત્થ દોસે તેમેતિ, સિરા મુદુકા કરોતિ, તેનાયં એવમાહ. તીણિ ઉપ્પલહત્થાનીતિ એકં ઓળારિકદોસહરણત્થં, એકં મજ્ઝિમદોસહરણત્થં, એકં સુખુમદોસહરણત્થં. નચિરસ્સેવ પકતત્તો અહોસીતિ એવં પકતત્તે પન કાયે નાગરા દાનં સમ્પાદેસું. જીવકો આગન્ત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ભગવા અજ્જ નાગરા તુમ્હાકં દાનં દાતુકામા, મા અન્તોગામં પિણ્ડાય પવિસથા’’તિ. મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો ચિન્તેસિ – ‘‘કુતો નુ ખો અજ્જ ભગવતો પઠમં પિણ્ડપાતો લદ્ધું વટ્ટતી’’તિ. તતો ચિન્તેસિ – ‘‘સોણો સેટ્ઠિપુત્તો ખેત્તપરિકમ્મતો પટ્ઠાય અઞ્ઞેહિ અસાધારણાનં ખીરોદકસેચનસંવદ્ધાનં ગન્ધસાલીનં ઓદનં ભુઞ્જતિ, તતો ભગવતો પિણ્ડપાતં આહરિસ્સામી’’તિ ઇદ્ધિયા ગન્ત્વા તસ્સ પાસાદતલે અત્તાનં દસ્સેસિ. સો થેરસ્સ પત્તં ગહેત્વા પણીતં પિણ્ડપાતં અદાસિ. થેરસ્સ ચ ગમનાકારં દિસ્વા ‘‘ભુઞ્જથ ભન્તે’’તિ આહ. થેરો તમત્થં આરોચેસિ ‘‘ભુઞ્જથ ભન્તે, અહં અઞ્ઞં ભગવતો દસ્સામી’’તિ થેરં ભોજેત્વા ગન્ધેહિ પત્તં ઉબ્બટ્ટેત્વા પિણ્ડપાતસ્સ પૂરેત્વા અદાસિ, તં થેરો આહરિત્વા ભગવતો અદાસિ.

રાજાપિ ખો બિમ્બિસારો ‘‘અજ્જ ભગવા કિં ભુઞ્જિસ્સતી’’તિ વિહારં આગન્ત્વા પવિસમાનોવ પિણ્ડપાતગન્ધં ઘાયિત્વા ભુઞ્જિતુકામો અહોસિ. ભગવતો દ્વીસુયેવ પિણ્ડપાતેસુ ભાજનગતેસુ દેવતા ઓજં પક્ખિપિંસુ – યઞ્ચ સુજાતા અદાસિ; યઞ્ચ પરિનિબ્બાનકાલે ચુન્દો કમ્મારપુત્તો; અઞ્ઞેસુ કબળે કબળે પક્ખિપિંસુ, તસ્મા ભગવા રઞ્ઞો ઇચ્છં જાનિત્વા અપક્ખિત્તોજમેવ થોકં પિણ્ડપાતં રઞ્ઞો દાપેસિ. સો પરિભુઞ્જિત્વા પુચ્છિ – ‘‘કિં ભન્તે, ઉત્તરકુરુતો આભતં ભોજન’’ન્તિ? ‘‘ન મહારાજ, ઉત્તરકુરુતો; અપિચ ખો તવેવ રટ્ઠવાસિનો ગહપતિપુત્તસ્સ ભોજનં એત’’ન્તિ વત્વા સોણસ્સ સમ્પત્તિં આચિક્ખિ. તં સુત્વા રાજા સોણં દટ્ઠુકામો હુત્વા ચમ્મક્ખન્ધકે વુત્તનયેન અસીતિયા કુલપુત્તસહસ્સેહિ સદ્ધિં સોણસ્સ આગમનં અકાસિ. તે ભગવતો ધમ્મદેસનં સુત્વા સોતાપન્ના જાતા. સોણો પન પબ્બજિત્વા અરહત્તે પતિટ્ઠિતો. ભગવાપિ એતદત્થમેવ રઞ્ઞો પિણ્ડપાતં દાપેસિ.

વરયાચનકથા

૩૩૭. એવં કતભત્તકિચ્ચે ભગવતિ અથ ખો જીવકો કોમારભચ્ચો તં સિવેય્યકં દુસ્સયુગં આદાય…પે… એતદવોચ. અતિક્કન્તવરાતિ એત્થ વિનિચ્છયો મહાખન્ધકે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. ભગવા ભન્તે પંસુકૂલિકો ભિક્ખુસઙ્ઘો ચાતિ ભગવતો હિ બુદ્ધત્તં પત્તતો પટ્ઠાય યાવ ઇદં વત્થં, એત્થન્તરે વીસતિ વસ્સાનિ ન કોચિ ગહપતિચીવરં સાદિયિ, સબ્બે પંસુકૂલિકાવ અહેસું. તેનાયં એવમાહ. ગહપતિચીવરન્તિ ગહપતીહિ દિન્નચીવરં. ધમ્મિયા કથાયાતિ વત્થદાનાનિસંસપટિસંયુત્તાય કથાય. ઇતરીતરેનાપીતિ અપ્પગ્ઘેનપિ મહગ્ઘેનપિ; યેન કેનચીતિ અત્થો. પાવારોતિ સલોમકો કપ્પાસાદિભેદો. અનુજાનામિ ભિક્ખવે કોજવન્તિ એત્થ પકતિકોજવમેવ વટ્ટતિ, મહાપિટ્ઠિયકોજવં ન વટ્ટતિ. મહાપિટ્ઠિયકોજવન્તિ ઉણ્ણામયો પાવારસદિસો કોજવો.

કમ્બલાનુજાનનાદિકથા

૩૩૮. કાસિરાજાતિ કાસીનં રાજા; પસેનદિસ્સ એકપિતિકભાતા એસ. અડ્ઢકાસિયન્તિ એત્થ કાસીતિ સહસ્સં વુચ્ચતિ તં અગ્ઘનકો કાસિયો. અયં પન પઞ્ચસતાનિ અગ્ઘતિ, તસ્મા ‘‘અડ્ઢકાસિયો’’તિ વુત્તો. તેનેવાહ – ‘‘ઉપડ્ઢકાસીનં ખમમાન’’ન્તિ.

૩૩૯. ઉચ્ચાવચાનીતિ સુન્દરાનિ ચ અસુન્દરાનિ ચ. ભઙ્ગં નામ ખોમાદીહિ પઞ્ચહિ સુત્તેહિ મિસ્સેત્વા કતં; વાકમયમેવાતિપિ વદન્તિ.

૩૪૦. એકંયેવ ભગવતા ચીવરં અનુઞ્ઞાતં ન દ્વેતિ તે કિર ઇતરીતરેન ચીવરેનાતિ એતસ્સ ‘‘ગહપતિકેન વા પંસુકૂલેન વા’’તિ એવં અત્થં સલ્લક્ખિંસુ. નાગમેસુન્તિ યાવ તે સુસાનતો આગચ્છન્તિ, તાવ તે ન અચ્છિંસુ; પક્કમિંસુયેવ. નાકામા ભાગં દાતુન્તિ ન અનિચ્છાય દાતું; યદિ પન ઇચ્છન્તિ, દાતબ્બો. આગમેસુન્તિ ઉપચારે અચ્છિંસુ. તેનાહ ભગવા આહ – ‘‘અનુજાનામિ ભિક્ખવે આગમેન્તાનં અકામા ભાગં દાતુ’’ન્તિ. યદિ પન મનુસ્સા ‘‘ઇધાગતા એવ ગણ્હન્તૂ’’તિ દેન્તિ, સઞ્ઞાણં વા કત્વા ગચ્છન્તિ ‘‘સમ્પત્તા ગણ્હન્તૂ’’તિ સમ્પત્તાનં સબ્બેસમ્પિ પાપુણન્તિ. સચે છડ્ડેત્વા ગતા, યેન ગહિતં, સો એવ સામી. સદિસા સુસાનં ઓક્કમિંસૂતિ સબ્બે સમં ઓક્કમિંસુ; એકદિસાય વા ઓક્કમિંસૂતિપિ અત્થો. તે કતિકં કત્વાતિ લદ્ધં પંસુકૂલં સબ્બે ભાજેત્વા ગણ્હિસ્સામાતિ બહિમેવ કતિકં કત્વા.

૩૪૨. ચીવરપટિગ્ગાહકન્તિ યો ગહપતિકેહિ સઙ્ઘસ્સ દીયમાનં ચીવરં ગણ્હાતિ. યો ન છન્દાગતિં ગચ્છેય્યાતિઆદીસુ ચીવરપટિગ્ગાહકેસુ પચ્છા આગતાનમ્પિ અત્તનો ઞાતકાદીનં પઠમતરં પટિગ્ગણ્હન્તો વા એકચ્ચસ્મિં પેમં દસ્સેત્વા ગણ્હન્તો વા લોભપકતિકતાય અત્તનો પરિણામેન્તો વા છન્દાગતિં ગચ્છતિ નામ. પઠમતરં આગતસ્સાપિ કોધવસેન પચ્છા ગણ્હન્તો વા દુગ્ગતમનુસ્સેસુ અવમઞ્ઞં કત્વા ગણ્હન્તો વા ‘‘કિં વો ઘરે ઠપનોકાસો નત્થિ, તુમ્હાકં સન્તકં ગહેત્વા ગચ્છથા’’તિ એવં સઙ્ઘસ્સ લાભન્તરાયં કરોન્તો વા દોસાગતિં ગચ્છતિ નામ. યો પન મુટ્ઠસ્સતિ અસમ્પજાનો, અયં મોહાગતિં ગચ્છતિ નામ. પચ્છા આગતાનમ્પિ ઇસ્સરાનમ્પિ ભયેન પઠમતરં પટિગ્ગણ્હન્તો વા ‘‘ચીવરપટિગ્ગાહકટ્ઠાનં નામેતં ભારિય’’ન્તિ સન્તસન્તો વા ભયાગતિં ગચ્છતિ નામ. ‘‘મયા ઇદઞ્ચિદઞ્ચ ગહિતં, ઇદઞ્ચિંદઞ્ચ ન ગહિત’’ન્તિ એવં જાનન્તો ગહિતાગહિતં જાનાતિ નામ. તસ્મા યો ન છન્દાગતિઆદિવસેન ગચ્છતિ, ઞાતકઅઞ્ઞાતકઅડ્ઢદુગ્ગતેસુ વિસેસં અકત્વા આગતપઅપાટિયા ગણ્હાતિ, સીલાચારપટિપત્તિયુત્તો હોતિ, સતિમા મેધાવી બહુસ્સુતો, સક્કોતિ દાયકાનં વિસ્સટ્ઠવાચાય પરિમણ્ડલેહિ પદબ્યઞ્જનેહિ અનુમોદનં કરોન્તો પસાદં જનેતું, એવરૂપો સમ્મન્નિતબ્બો.

એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે સમ્મન્નિતબ્બોતિ એત્થ પન એતાય યથાવુત્તાય કમ્મવાચાયપિ અપલોકનેનાપિ અન્તોવિહારે સબ્બસઙ્ઘમજ્ઝેપિ ખણ્ડસીમાયપિ સમ્મન્નિતું વટ્ટતિયેવ. એવં સમ્મતેન ચ વિહારપચ્ચન્તે વા પધાનઘરે વા ન અચ્છિતબ્બં. યત્થ પન આગતાગતા મનુસ્સા સુખં પસ્સન્તિ, તાદિસે ધુરવિહારટ્ઠાને બીજનિં પસ્સે ઠપેત્વા સુનિવત્થેન સુપારુતેન નિસીદિતબ્બન્તિ.

તત્થેવ ઉજ્ઝિત્વાતિ ‘‘પટિગ્ગહણમેવ અમ્હાકં ભારો’’તિ વત્વા ગહિતટ્ઠાનેયેવ છડ્ડેત્વા ગચ્છન્તિ. ચીવરનિદહકન્તિ ચીવરપટિસામકં. યો ન છન્દાગતિં ગચ્છેય્યાતિઆદીસુ ચેત્થ ઇતો પરઞ્ચ સબ્બત્થ વુત્તનયેનેવ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો. સમ્મુતિવિનિચ્છયોપિ કથિતાનુસારેનેવ જાનિતબ્બો.

ભણ્ડાગારસમ્મુતિઆદિકથા

૩૪૩. વિહારં વાતિઆદીસુ યો આરામમજ્ઝે આરામિકસામણેરાદીહિ અવિવિત્તો સબ્બેસં સમોસરણટ્ઠાને વિહારો વા અડ્ઢયોગો વા હોતિ, સો સમ્મન્નિતબ્બો. પચ્ચન્તસેનાસનં પન ન સમ્મન્નિતબ્બં. ઇદં પન ભણ્ડાગારં ખણ્ડસીમં ગન્ત્વા ખણ્ડસીમાય નિસિન્નેહિ સમ્મન્નિતું ન વટ્ટતિ, વિહારમજ્ઝેયેવ સમ્મન્નિતબ્બં.

ગુત્તાગુત્તઞ્ચ જાનેય્યાતિ એત્થ યસ્સ તાવ છદનાદીસુ કોચિ દોસો નત્થિ, તં ગુત્તં. યસ્સ પન છદનતિણં વા છદનિટ્ઠકા વા યત્થ કત્થચિ પતિતા, યેન ઓવસ્સતિ વા, મૂસિકાદીનં વા પવેસો હોતિ, ભિત્તિઆદીસુ વા કત્થચિ છિદ્દં હોતિ, ઉપચિકા વા ઉટ્ઠહન્તિ, તં સબ્બં અગુત્તં નામ. તં સલ્લક્ખેત્વા પટિસઙ્ખરિતબ્બં. સીતસમયે દ્વારઞ્ચ વાતપાનઞ્ચ સુપિહિતં કાતબ્બં, સીતેન હિ ચીવરાનિ કણ્ણકિતાનિ હોન્તિ. ઉણ્હસમયે અન્તરન્તરા વાતપ્પવેસનત્થં વિવરિતબ્બં. એવં કરોન્તો હિ ગુત્તાગુત્તં જાનાતિ નામ.

ઇમેહિ પન ચીવરપટિગ્ગાહકાદીહિ તીહિપિ અત્તનો વત્તં જાનિતબ્બં. તત્થ ચીવરપટિગ્ગાહકેન તાવ યં યં મનુસ્સા ‘‘કાલચીવર’’ન્તિ વા ‘‘અકાલચીવર’’ન્તિ વા ‘‘અચ્ચેકચીવર’’ન્તિ વા ‘‘વસ્સિકસાટિક’’ન્તિ વા ‘‘નિસીદન’’ન્તિ વા ‘‘પચ્ચત્થરણ’’ન્તિ વા ‘‘મુખપુઞ્છનચોળ’’ન્તિ વા દેન્તિ, તં સબ્બં એકરાસિં કત્વા મિસ્સેત્વા ન ગણ્હિતબ્બં, વિસું વિસું કત્વાવ ગણ્હિત્વા ચીવરનિદહકસ્સ તથેવ આચિક્ખિત્વા દાતબ્બં. ચીવરનિદહકેનાપિ ભણ્ડાગારિકસ્સ દદમાનેન ઇદં કાલચીવરં…પે… ઇદં મુખપુઞ્છનચોળન્તિ આચિક્ખિત્વાવ દાતબ્બં. ભણ્ડાગારિકેનાપિ તથેવ વિસું વિસું વિય સઞ્ઞાણં કત્વા ઠપેતબ્બં. તતો સઙ્ઘેન ‘‘કાલચીવરં આહરા’’તિ વુત્તે કાલચીવરમેવ દાતબ્બં…પે… મુખપુઞ્છનચોળકં આહરાતિ વુત્તે તદેવ દાતબ્બં.

ઇતિ ભગવતા ચીવરપટિગ્ગાહકો અનુઞ્ઞાતો, ચીવરનિદહકો અનુઞ્ઞાતો, ભણ્ડાગારં અનુઞ્ઞાતં, ભણ્ડાગારિકો અનુઞ્ઞાતો, ન બાહુલિકતાય ન અસન્તુટ્ઠિયા; અપિચ ખો સઙ્ઘસ્સાનુગ્ગહાય. સચે હિ આહટાહટં ગહેત્વા ભિક્ખૂ ભાજેય્યું, નેવ આહટં ન અનાહટં ન દિન્નં નાદિન્નં ન લદ્ધં નાલદ્ધં જાનેય્યું, આહટાહટં થેરાસને વા દદેય્યું, ખણ્ડાખણ્ડં વા છિન્દિત્વા ગણ્હેય્યું; એવં સતિ અયુત્તપરિભોગો ચ હોતિ, ન ચ સબ્બેસં સઙ્ગહો કતો હોતિ. ભણ્ડાગારે પન ચીવરં ઠપેત્વા ઉસ્સન્નકાલે એકેકસ્સ ભિક્ખુનો તિચીવરં વા દ્વે દ્વે વા એકેકં વા ચીવરં દસ્સન્તિ, લદ્ધાલદ્ધં જાનિસ્સન્તિ, અલદ્ધભાવં ઞત્વા સઙ્ગહં કાતું મઞ્ઞિસ્સન્તીતિ.

ન ભિક્ખવે ભણ્ડાગારિકો વુટ્ઠાપેતબ્બોતિ એત્થ અઞ્ઞેપિ અવુટ્ઠાપનીયા જાનિતબ્બા. ચત્તારો હિ ન વુટ્ઠાપેતબ્બા – વુડ્ઢતરો, ભણ્ડાગારિકો, ગિલાનો, સઙ્ઘતો લદ્ધસેનાસનોતિ. તત્થ વુડ્ઢતરો અત્તનો વુડ્ઢતાય નવકતરેન ન વુટ્ઠાપેતબ્બો, ભણ્ડાગારિકો સઙ્ઘેન સમ્મન્નિત્વા ભણ્ડાગારસ્સ દિન્નતાય, ગિલાનો અત્તનો ગિલાનતાય, સઙ્ઘો પન બહુસ્સુતસ્સ ઉદ્દેસપરિપુચ્છાદીહિ બહુપકારસ્સ ભારનિત્થારકસ્સ ફાસુકં આવાસં અનુટ્ઠાપનીયં કત્વા દેતિ, તસ્મા સો ઉપકારતાય ચ સઙ્ઘતો લદ્ધતાય ચ ન વુટ્ઠાપેતબ્બોતિ.

ઉસ્સન્નં હોતીતિ બહુ રાસિકતં હોતિ, ભણ્ડાગારં ન ગણ્હાતિ. સમ્મુખીભૂતેનાતિ અન્તોઉપચારસીમાયં ઠિતેન. ભાજેતુન્તિ કાલં ઘોસેત્વા પટિપાટિયા ભાજેતું. કોલાહલં અકાસીતિ ‘‘અમ્હાકં આચરિયસ્સ દેથ, ઉપજ્ઝાયસ્સ દેથા’’તિ એવં મહાસદ્દં અકાસિ. ચીવરભાજનકઙ્ગેસુ સભાગાનં ભિક્ખૂનં અપાપુણન્તમ્પિ મહગ્ઘં ચીવરં દેન્તો છન્દાગતિં ગચ્છતિ નામ. અઞ્ઞેસં વુડ્ઢતરાનં પાપુણન્તમ્પિ મહગ્ઘં ચીવરં અદત્વા અપ્પગ્ઘં દેન્તો દોસાગતિં ગચ્છતિ નામ. મોહમૂળ્હો ચીવરદાનવત્તં અજાનન્તો મોહાગતિં ગચ્છતિ નામ. મુખરાનં નવકાનમ્પિ ભયેન અપાપુણન્તમેવ મહગ્ઘં ચીવરં દેન્તો ભયાગતિં ગચ્છતિ નામ. યો એવં ન ગચ્છતિ, સબ્બેસં તુલાભૂતો પમાણભૂતો મજ્ઝત્તો હોતિ, સો સમ્મન્નિતબ્બો. ભાજિતાભાજિતન્તિ ‘‘એત્તકાનિ વત્થાનિ ભાજિતાનિ, એત્તકાનિ અભાજિતાની’’તિ જાનન્તો ‘‘ભાજિતાભાજિતઞ્ચ જાનેય્યા’’તિ વુચ્ચતિ.

ઉચ્ચિનિત્વાતિ ‘‘ઇદં થૂલં, ઇદં સણ્હં, ઇદં ઘનં, ઇદં તનુકં, ઇદં પરિભુત્તં, ઇદં અપરિભુત્તં, ઇદં દીઘતો એત્તકં પુથુલતો એત્તક’’ન્તિ એવં વત્થાનિ વિચિનિત્વા. તુલયિત્વાતિ ‘‘ઇદં એત્તકં અગ્ઘતિ, ઇદં એત્તક’’ન્તિ એવં અગ્ઘપરિચ્છેદં કત્વા. વણ્ણાવણ્ણં કત્વાતિ સચે સબ્બેસં એકેકમેવ દસગ્ઘનકં પાપુણાતિ, ઇચ્ચેતં કુસલં; નો ચે પાપુણાતિ, યં નવ વા અટ્ઠ વા અગ્ઘતિ, તં અઞ્ઞેન એકઅગ્ઘનકેન ચ દ્વિઅગ્ઘનકેન ચ સદ્ધિં બન્ધિત્વા એતેન ઉપાયેન સમે પટિવીસે ઠપેત્વાતિ અત્થો. ભિક્ખૂ ગણેત્વા વગ્ગં બન્ધિત્વાતિ સચે એકેકસ્સ દિયમાને દિવસો નપ્પહોતિ, દસ દસ ભિક્ખૂ ગણેત્વા દસ દસ ચીવરપટિવીસે એકવગ્ગં બન્ધિત્વા એકં ભણ્ડિકં કત્વા એવં ચીવરપટિવીસં ઠપેતું અનુજાનામીતિ અત્થો. એવં ઠપિતેસુ ચીવરપટિવીસેસુ કુસો પાતેતબ્બો. તેહિપિ ભિક્ખૂહિ પુન કુસપાતં કત્વા ભાજેતબ્બં.

સામણેરાનં ઉપડ્ઢપટિવીસન્તિ એત્થ યે સામણેરા અત્તિસ્સરા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ કત્તબ્બકમ્મં ન કરોન્તિ, ઉદ્દેસપરિપુચ્છાસુ યુત્તા આચરિયુપજ્ઝાયાનંયેવ વત્તપટિપત્તિં કરોન્તિ, અઞ્ઞેસં ન કરોન્તિ, એતેસંયેવ ઉપડ્ઢભાગો દાતબ્બો. યે પન પુરેભત્તઞ્ચ પચ્છાભત્તઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સેવ કત્તબ્બકિચ્ચં કરોન્તિ, તેસં સમકો દાતબ્બો. ઇદઞ્ચ પિટ્ઠિસમયે ઉપ્પન્નેન ભણ્ડાગારે ઠપિતેન અકાલચીવરેનેવ કથિતં. કાલચીવરં પન સમકમેવ દાતબ્બં. તત્રુપ્પાદવસ્સાવાસિકં સમ્મુઞ્જનીબન્ધનાદિ સઙ્ઘસ્સ ફાતિકમ્મં કત્વા ગહેતબ્બં. એતઞ્હેત્થ સબ્બેસં વત્તં. ભણ્ડાગારિકચીવરેપિ સચે સામણેરા આગન્ત્વા ‘‘ભન્તે મયં યાગું પચામ, ભત્તં પચામ, ખજ્જકં પચામ, અપ્પહરિતકં કરોમ, દન્તકટ્ઠં આહરામ, રઙ્ગછલ્લિં કપ્પિયં કત્વા દેમ, કિં અમ્હેહિ ન કતં નામા’’તિ ઉક્કુટ્ઠિં કરોન્તિ, સમભાગોવ દાતબ્બો. એતં યે ચ વિરજ્ઝિત્વા કરોન્તિ, યેસઞ્ચ કરણભાવો ન પઞ્ઞાયતિ, તે સન્ધાય વુત્તં. કુરુન્દિયં પન ‘‘સચે સામણેરા ‘કસ્મા મયં ભન્તે સઙ્ઘકમ્મં ન કરોમ, કરિસ્સામા’તિ યાચન્તિ, સમપટિવીસો દાતબ્બો’’તિ વુત્તં.

ઉત્તરિતુકામોતિ નદિં વા કન્તારં વા ઉત્તરિતુકામો; સત્થં લભિત્વા દિસા પક્કમિતુકામોતિ અત્થો. સકં ભાગં દાતુન્તિ ઇદં ભણ્ડાગારતો ચીવરાનિ નીહરિત્વા પુઞ્જે કતે ઘણ્ટિયા પહટાય ભિક્ખુસઙ્ઘે સન્નિપતિતે સત્થં લભિત્વા ગન્તુકામો ‘‘સત્થતો મા પરિહાયી’’તિ એતમત્થં સન્ધાય વુત્તં. તસ્મા અનીહતેસુ વા ચીવરેસુ અપ્પહટાય વા ઘણ્ટિયા અસન્નિપતિતે વા સઙ્ઘે દાતું ન વટ્ટતિ. ચીવરેસુ પન નીહતેસુ ઘણ્ટિં પહરિત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘે સન્નિપતિતે ચીવરભાજકેન ‘‘ઇમસ્સ ભિક્ખુનો કોટ્ઠાસેન એત્તકેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ તક્કેત્વા નયગ્ગાહેન ચીવરં દાતબ્બં. તુલાય તુલિતમિવ હિ સમસમં દાતું ન સક્કા, તસ્મા ઊનં વા હોતુ અધિકં વા, એવં તક્કેન નયેન દિન્નં સુદિન્નં. નેવ ઊનકં પુન દાતબ્બં, નાતિરિત્તં પટિગ્ગણ્હિતબ્બન્તિ.

અતિરેકભાગેનાતિ દસ ભિક્ખૂ હોન્તિ, સાટકાપિ દસેવ, તેસુ એકો દ્વાદસ અગ્ઘતિ, સેસા દસગ્ઘનકા. સબ્બેસુ દસગ્ઘનકવસેન કુસે પાતિતે યસ્સ ભિક્ખુનો દ્વાદસગ્ઘનકો કુસો પાતિતો, સો ‘‘એત્તકેન મમ ચીવરં પહોતી’’તિ તેન અતિરેકભાગેન ગન્તુકામો હોતિ. ભિક્ખૂ ‘‘અતિરેકં આવુસો સઙ્ઘસ્સ સન્તક’’ન્તિ વદન્તિ, તં સુત્વા ભગવા ‘‘સઙ્ઘિકે ચ ગણસન્તકે ચ અપ્પકં નામ નત્થિ, સબ્બત્થ સંયમો કાતબ્બો, ગણ્હન્તેનાપિ કુક્કુચ્ચાયિતબ્બ’’ન્તિ દસ્સેતું ‘‘અનુજાનામિ ભિક્ખવે અનુક્ખેપે દિન્ને’’તિ આહ. તત્થ અનુક્ખેપો નામ યંકિઞ્ચિ અનુક્ખિપિતબ્બં અનુપ્પદાતબ્બં કપ્પિયભણ્ડં; યત્તકં તસ્સ પટિવીસે અધિકં, તત્તકે અગ્ઘનકે યસ્મિં કિસ્મિઞ્ચિ કપ્પિયભણ્ડે દિન્નેતિ અત્થો.

વિકલકે તોસેત્વાતિ એત્થ ચીવરવિકલકં પુગ્ગલવિકલકન્તિ દ્વે વિકલકા. ચીવરવિકલકં નામ સબ્બેસં પઞ્ચ પઞ્ચ વત્થાનિ પત્તાનિ, સેસાનિપિ અત્થિ, એકેકં પન ન પાપુણાતિ, છિન્દિત્વા દાતબ્બાનિ. છિન્દન્તેહિ ચ અડ્ઢમણ્ડલાદીનં વા ઉપાહનત્થવિકાદીનં વા પહોનકાનિ ખણ્ડાનિ કત્વા દાતબ્બાનિ, હેટ્ઠિમપરિચ્છેદેન ચતુરઙ્ગુલવિત્થારમ્પિ અનુવાતપ્પહોનકાયામં ખણ્ડં કત્વા દાતું વટ્ટતિ, અપરિભોગં પન ન કાતબ્બન્તિ એવમેત્થ ચીવરસ્સ અપ્પહોનકભાવો ચીવરવિકલકં. છિન્દિત્વા દિન્ને પન તં તોસિતં હોતિ, અથ કુસપાતો કાતબ્બો. સચેપિ એકસ્સ ભિક્ખુનો કોટ્ઠાસે એકં વા દ્વે વા વત્થાનિ નપ્પહોન્તિ, તત્થ અઞ્ઞં સામણકં પરિક્ખારં ઠપેત્વા યો તેન તુસ્સતિ, તસ્સ તં ભાગં દત્વા પચ્છા કુસપાતો કાતબ્બો. ઇદમ્પિ ચીવરવિકલકન્તિ અન્ધકટ્ઠકથાયં વુત્તં.

પુગ્ગલવિકલકં નામ દસ દસ ભિક્ખૂ ગણેત્વા વગ્ગં કરોન્તાનં એકો વગ્ગો ન પૂરતિ, અટ્ઠ વા નવ વા હોન્તિ, તેસં અટ્ઠ વા નવ વા કોટ્ઠાસા ‘‘તુમ્હે ઇમે ગહેત્વા વિસું ભાજેથા’’તિ દાતબ્બા. એવમયં પુગ્ગલાનં અપ્પહોનકભાવો પુગ્ગલવિકલકં. વિસું દિન્ને પન તં તોસિતં હોતિ, એવં તોસેત્વા કુસપાતો કાતબ્બોતિ. અથ વા વિકલકે તોસેત્વાતિ યો ચીવરવિભાગો ઊનકો, તં અઞ્ઞેન પરિક્ખારેન સમં કત્વા કુસપાતો કાતબ્બો.

ચીવરરજનકથા

૩૪૪. છકણેનાતિ ગોમયેન. પણ્ડુમત્તિકાયાતિ તમ્બમત્તિકાય. મૂલરજનાદીસુ હલિદ્દિં ઠપેત્વા સબ્બં મૂલરજનં વટ્ટતિ. મઞ્જિટ્ઠિઞ્ચ તુઙ્ગહારઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં ખન્ધરજનં વટ્ટતિ. તુઙ્ગહારો નામ એકો સકણ્ટકરુક્ખો, તસ્સ હરિતાલવણ્ણં ખન્ધરજનં હોતિ. લોદ્દઞ્ચ કણ્ડુલઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં તચરજનં વટ્ટતિ. અલ્લિપત્તં નીલિપત્તઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં પત્તરજનં વટ્ટતિ. ગિહિપરિભુત્તં પન અલ્લિપત્તેન એકવારં રજિતું વટ્ટતિ. કિંસુકપુપ્ફઞ્ચ કુસુમ્ભપુપ્ફઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં પુપ્ફરજનં વટ્ટતિ. ફલરજને પન ન કિઞ્ચિ ન વટ્ટતિ.

સીતુદકાતિ અપક્કરજનં વુચ્ચતિ. ઉત્તરાળુમ્પન્તિ વટ્ટાધારકં, રજનકુમ્ભિયા મજ્ઝે ઠપેત્વા તં આધારકં પરિક્ખિપિત્વા રજનં પક્ખિપિતું અનુજાનામીતિ અત્થો. એવઞ્હિ કતે રજનં ન ઉત્તરતિ. ઉદકે વા નખપિટ્ઠિકાય વાતિ સચે પરિપક્કં હોતિ, ઉદકપાતિયા દિન્નો થેવો સહસા ન વિસરતિ, નખપિટ્ઠિયમ્પિ અવિસરન્તો તિટ્ઠતિ. રજનુળુઙ્કન્તિ રજનઉળુઙ્કં. દણ્ડકથાલકન્તિ તમેવ સદણ્ડકં. રજનકોલમ્બન્તિ રજનકુણ્ડં. ઓમદ્દન્તીતિ સમ્મદ્દન્તિ. ન ચ અચ્છિન્ને થેવે પક્કમિતુન્તિ યાવ રજનબિન્દુ ગળિતં ન છિજ્જતિ, તાવ ન અઞ્ઞત્ર ગન્તબ્બં. પત્થિન્નન્તિ અતિરજિતત્તા થદ્ધં. ઉદકે ઓસારેતુન્તિ ઉદકે પક્ખિપિત્વા ઠપેતું. રજને પન નિક્ખન્તે તં ઉદકં છડ્ડેત્વા ચીવરં મદ્દિતબ્બં. દન્તકાસાવાનીતિ એકં વા દ્વે વા વારે રજિત્વા દન્તવણ્ણાનિ ધારેન્તિ.

છિન્નકચીવરાનુજાનનકથા

૩૪૫. અચ્છિબદ્ધન્તિ ચતુરસ્સકેદારકબદ્ધં. પાળિબદ્ધન્તિ આયામતો ચ વિત્થારતો ચ દીઘમરિયાદબદ્ધં. મરિયાદબદ્ધન્તિ અન્તરન્તરા રસ્સમરિયાદબદ્ધં. સિઙ્ઘાટકબદ્ધન્તિ મરિયાદાય મરિયાદં વિનિવિજ્ઝિત્વા ગતટ્ઠાને સિઙ્ઘાટકબદ્ધં; ચતુક્કસણ્ઠાનન્તિ અત્થો. સંવિદહિતુન્તિ કાતું. ઉસ્સહસિ ત્વં આનન્દાતિ સક્કોસિ ત્વં આનન્દ. ઉસ્સહામિ ભગવાતિ તુમ્હેહિ દિન્નનયેન સક્કોમીતિ દસ્સેતિ. યત્ર હિ નામાતિ યો નામ. કુસિમ્પિ નામાતિઆદીસુ કુસીતિ આયામતો ચ વિત્થારતો ચ અનુવાતાદીનં દીઘપત્તાનમેતં અધિવચનં. અડ્ઢકુસીતિ અન્તરન્તરા રસ્સપત્તાનં નામં. મણ્ડલન્તિ પઞ્ચખણ્ડિકચીવરસ્સ એકેકસ્મિં ખણ્ડે મહામણ્ડલં. અડ્ઢમણ્ડલન્તિ ખુદ્દકમણ્ડલં. વિવટ્ટન્તિ મણ્ડલઞ્ચ અડ્ઢમણ્ડલઞ્ચ એકતો કત્વા સિબ્બિતં મજ્ઝિમખણ્ડં.

અનુવિવટ્ટન્તિ તસ્સ ઉભોસુ પસ્સેસુ દ્વે ખણ્ડાનિ. ગીવેય્યકન્તિ ગીવાવેઠનટ્ઠાને દળ્હીકરણત્થં અઞ્ઞં સુત્તસંસિબ્બિતં આગન્તુકપત્તં. જઙ્ઘેય્યકન્તિ જઙ્ઘપાપુણનટ્ઠાને તથેવ સંસિબ્બિતં પત્તં. ગીવટ્ઠાને ચ જઙ્ઘટ્ઠાને ચ પત્તાનમેવેતં નામન્તિપિ વદન્તિ. બાહન્તન્તિ અનુવિવટ્ટાનં બહિ એકેકં ખણ્ડં. ઇતિ પઞ્ચખણ્ડિકચીવરેનેતં વિચારિતન્તિ. અથ વા અનુવિવટ્ટન્તિ વિવટ્ટસ્સ એકપસ્સતો દ્વિન્નં એકપસ્સતો દ્વિન્નન્તિ ચતુન્નમ્પિ ખણ્ડાનમેતં નામં. બાહન્તન્તિ સુપ્પમાણં ચીવરં પારુપન્તેન સંહરિત્વા બાહાય ઉપરિ ઠપિતા ઉભો અન્તા બહિમુખા તિટ્ઠન્તિ, તેસં એતં નામં. અયમેવ હિ નયો મહાઅટ્ઠકથાયં વુત્તોતિ.

તિચીવરાનુજાનનકથા

૩૪૬. ચીવરેહિ ઉબ્ભણ્ડિકેતિ ચીવરેહિ ઉબ્ભણ્ડે કતે; યથા ઉક્ખિત્તભણ્ડા હોન્તિ એવં કતે; ઉક્ખિત્તભણ્ડિકભાવં આપાદિતેતિ અત્થો. ચીવરભિસિન્તિ એત્થ ભિસીતિ દ્વે તીણિ એકતો કત્વા ભિસિસઙ્ખેપેન સંહરિતચીવરાનિ વુત્તાનિ. તે કિર ભિક્ખૂ ‘‘દક્ખિણાગિરિતો ભગવા લહું પટિનિવત્તિસ્સતી’’તિ તત્થ ગચ્છન્તા જીવકવત્થુસ્મિં લદ્ધચીવરાનિ ઠપેત્વા અગમંસુ. ઇદાનિ પન ચિરેન આગમિસ્સતીતિ મઞ્ઞમાના આદાય પક્કમિંસુ. અન્તરટ્ઠકાસૂતિ માઘસ્સ ચ ફગ્ગુણસ્સ ચ અન્તરા અટ્ઠસુ. ન ભગવન્તં સીતં અહોસીતિ ભગવતો સીતં નાહોસિ. એતદહોસિ યેપિ ખો તે કુલપુત્તાતિ ન ભગવા અજ્ઝોકાસે અનિસીદિત્વા એતમત્થં ન જાનાતિ, મહાજનસઞ્ઞાપનત્થં પન એવમકાસિ. સીતાલુકાતિ સીતપકતિકા; યે પકતિયાવ સીતેન કિલમન્તિ. દિગુણં સઙ્ઘાટિન્તિ દુપટ્ટં સઙ્ઘાટિં. એકચ્ચિયન્તિ એકપટ્ટં. ઇતિ ‘‘ભગવા અત્તના ચતૂહિ ચીવરેહિ યાપેતિ, અમ્હાકં પન તિચીવરં અનુજાનાતી’’તિ વચનસ્સ ઓકાસં ઉપચ્છિન્દિતું દિગુણં સઙ્ઘાટિં અનુજાનાતિ, એકચ્ચિકે ઇતરે. એવઞ્હિ નેસં ચત્તારિ ભવિસ્સન્તીતિ.

અતિરેકચીવરાદિકથા

૩૪૮. અગ્ગળં અચ્છુપેય્યન્તિ છિદ્દટ્ઠાને પિલોતિકખણ્ડં લગ્ગાપેય્યં. અહતકપ્પાનન્તિ એકવારં ધોતાનં. ઉતુદ્ધટાનન્તિ ઉતુતો દીઘકાલતો ઉદ્ધટાનં હતવત્થકાનં, પિલોતિકાનન્તિ વુત્તં હોતિ. પાપણિકેતિ અન્તરાપણતો પતિતપિલોતિકચીવરે. ઉસ્સાહો કરણીયોતિ પરિયેસના કાતબ્બા. પરિચ્છેદો પનેત્થ નત્થિ, પટ્ટસતમ્પિ વટ્ટતિ. સબ્બમિદં સાદિયન્તસ્સ ભિક્ખુનો વસેન વુત્તં. અગ્ગળં તુન્નન્તિ એત્થ ઉદ્ધરિત્વા અલ્લીયાપનખણ્ડં અગ્ગળં, સુત્તેન સંસિબ્બિતં તુન્નં; વટ્ટેત્વા કરણં ઓવટ્ટિકં . કણ્ડુસકં વુચ્ચતિ મુદ્દિકા. દળ્હીકમ્મન્તિ અનુદ્ધરિત્વાવ ઉપસ્સયં કત્વા અલ્લીયાપનકં વત્થખણ્ડં.

૩૪૯-૩૫૧. વિસાખાવત્થુ ઉત્તાનત્થં. તતો પરં પુબ્બે વિનિચ્છિતમેવ. સોવગ્ગિકન્તિ સગ્ગપ્પત્તહેતુકં. તેનેવાહ ‘‘સોવગ્ગિક’’ન્તિ. સોકં અપનેતીતિ સોકનુદં. અનામયાતિ અરોગા. સગ્ગમ્હિ કાયમ્હીતિ સગ્ગોપપન્ના.

૩૫૩. પુથુજ્જના કામેસુ વીતરાગાતિ ઝાનલાભિનો.

૩૫૬. સન્દિટ્ઠોતિ દિટ્ઠમત્તકમિત્તો. સમ્ભત્તોતિ એકસમ્ભોગો દળ્હમિત્તો. આલપિતોતિ ‘‘મમ સન્તકં યં ઇચ્છેય્યાસિ, તં ગણ્હાહી’’તિ એવં વુત્તો. એતેસુ તીસુ અઞ્ઞતરનામેન સદ્ધિં જીવતિ, ગહિતે અત્તમનો હોતીતિ ઇમેહિ ગહિતવિસ્સાસો રુહતિ.

પચ્છિમવિકપ્પનુપગચીવરાદિકથા

૩૫૯. પંસુકૂલકતોતિ કતપંસુકૂલો. ગરુકો હોતીતિ જિણ્ણજિણ્ણટ્ઠાને અગ્ગળારોપનેન ગરુકો હોતિ. સુત્તલૂખં કાતુન્તિ સુત્તેનેવ અગ્ગળં કાતુન્તિ અત્થો. વિકણ્ણો હોતીતિ સુત્તં અચ્છેત્વા અચ્છેત્વા સિબ્બન્તાનં એકો સઙ્ઘાટિકોણો દીઘો હોતિ. વિકણ્ણં ઉદ્ધરિતુન્તિ દીઘકોણં છિન્દિતું. ઓકિરિયન્તીતિ છિન્નકોણતો ગળન્તિ. અનુવાતં પરિભણ્ડન્તિ અનુવાતઞ્ચેવ પરિભણ્ડઞ્ચ. પત્તા લુજ્જન્તીતિ મહન્તેસુ પત્તમુખેસુ દિન્નાનિ સુત્તાનિ ગળન્તિ, તતો પત્તા લુજ્જન્તિ. અટ્ઠપદકં કાતુન્તિ અટ્ઠપદકચ્છન્નેન પત્તમુખં સિબ્બિતું.

૩૬૦. અન્વાધિકમ્પિ આરોપેતુન્તિ આગન્તુકપત્તમ્પિ દાતું. ઇદં પન અપ્પહોનકે આરોપેતબ્બં. સચે પહોતિ, આગન્તુકપત્તં ન વટ્ટતિ, છિન્દિતબ્બમેવ.

૩૬૧. ન ચ ભિક્ખવે સદ્ધાદેય્યન્તિ એત્થ સેસઞાતીનં દેન્તો વિનિપાતેતિયેવ. માતાપિતરો પન સચે રજ્જે ઠિતા પત્થયન્તિ, દાતબ્બં.

૩૬૨. ગિલાનોતિ ગિલાનતાય ગહેત્વા ગન્તું અસમત્થો. વસ્સિકસઙ્કેતન્તિ વસ્સિકે ચત્તારો માસે. નદીપારન્તિ નદિયા પારે ભત્તં ભુઞ્જિતબ્બં હોતિ. અગ્ગળગુત્તિવિહારોતિ સબ્બેસ્વેવ ચેતેસુ ગિલાનવસ્સિકસઙ્કેતનદીપારગમનઅત્થતકથિનભાવેસુ અગ્ગળગુત્તિયેવ પમાણં. ગુત્તે એવ હિ વિહારે એતેસુ કારણેસુ નિક્ખિપિત્વા બહિ ગન્તું વટ્ટતિ, ન અગુત્તે. આરઞ્ઞકસ્સ પન વિહારો ન સુગુત્તો હોતિ, તેન ભણ્ડુક્ખલિકાય પક્ખિપિત્વા પાસાણસુસિર રુક્ખસુસિરાદીસુ સુપ્પટિચ્છન્નેસુ ઠપેત્વા ગન્તબ્બં.

સઙ્ઘિકચીવરુપ્પાદકથા

૩૬૩. તુય્હેવ ભિક્ખુ તાનિ ચીવરાનીતિ અઞ્ઞત્થ ગહેત્વા હટાનિપિ તુય્હેવ; ન તેસં અઞ્ઞો કોચિ ઇસ્સરોતિ. એવઞ્ચ પન વત્વા અનાગતેપિ નિક્કુક્કુચ્ચા ગણ્હિસ્સન્તીતિ દસ્સેતું ઇધ પનાતિઆદિમાહ. તસ્સેવ તાનિ ચીવરાનિ યાવ કથિનસ્સ ઉબ્ભારાતિ સચે ગણપૂરકે ભિક્ખૂ લભિત્વા કથિનં અત્થતં હોતિ, પઞ્ચમાસે; નો ચે અત્થતં હોતિ, એકં ચીવરમાસમેવ. યં ‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા દેન્તિ, ‘‘સઙ્ઘં ઉદ્દિસ્સ દેમા’’તિ વા દેન્તિ, ‘‘વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા દેન્તિ, ‘‘વસ્સાવાસિકં દેમા’’તિ વા દેન્તિ, સચેપિ મતકચીવરં અવિભજિત્વા તં વિહારં પવિસન્તિ, તં સબ્બં તસ્સેવ ભિક્ખુનો હોતિ. યમ્પિ સો વસ્સાવાસત્થાય વડ્ઢિં પયોજેત્વા ઠપિતઉપનિક્ખેપતો વા તત્રુપ્પાદતો વા વસ્સાવાસિકં ગણ્હાતિ, સબ્બં સુગ્ગહિતમેવ હોતિ. ઇદમેત્થ લક્ખણં, યેન તેનાકારેન સઙ્ઘસ્સ ઉપ્પન્નં વત્થં અત્થતકથિનસ્સ પઞ્ચમાસે, અનત્થતકથિનસ્સ એકં ચીવરમાસં પાપુણાતીતિ. યં પન ‘‘ઇદં ઇધ વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા ‘‘વસ્સાવાસિકં દેમા’’તિ વા વત્વા દિન્નં, તં અનત્થતકથિનસ્સાપિ પઞ્ચમાસે પાપુણાતિ. તતો પરં પન ઉપ્પન્નં વસ્સાવાસિકં પુચ્છિતબ્બં – ‘‘કિં અતીતવસ્સે ઇદં વસ્સાવાસિકં, ઉદાહુ અનાગતવસ્સે’’તિ! કસ્મા? પિટ્ઠિસમયે ઉપ્પન્નત્તા.

ઉતુકાલન્તિ વસ્સાનતો અઞ્ઞં કાલં. તાનિ ચીવરાનિ આદાય સાવત્થિં ગન્ત્વાતિ એત્થ તાનિ ચીવરાનિ ગતગતટ્ઠાને સઙ્ઘિકાનેવ હોન્તિ, ભિક્ખૂહિ દિટ્ઠમત્તમેવેત્થ પમાણં. તસ્મા સચે કેચિ પટિપથં આગચ્છન્તા ‘‘કુહિં આવુસો ગચ્છસી’’તિ પુચ્છિત્વા તમત્થં સુત્વા ‘‘કિં આવુસો મયં સઙ્ઘો ન હોમા’’તિ તત્થેવ ભાજેત્વા ગણ્હન્તિ, સુગ્ગહિતાનિ. સચેપિ એસ મગ્ગા ઓક્કમિત્વા કઞ્ચિ વિહારં વા આસનસાલં વા પિણ્ડાય ચરન્તો એકં ગેહમેવ વા પવિસતિ, તત્ર ચ નં ભિક્ખૂ દિસ્વા તમત્થં પુચ્છિત્વા ભાજેત્વા ગણ્હન્તિ, સુગ્ગહિતાનેવ.

અધિટ્ઠાતુન્તિ એત્થ અધિટ્ઠહન્તેન વત્તં જાનિતબ્બં. તેન હિ ભિક્ખુના ઘણ્ટિં પહરિત્વા કાલં ઘોસેત્વા થોકં આગમેત્વા સચે ઘણ્ટિસઞ્ઞાય વા કાલસઞ્ઞાય વા ભિક્ખૂ આગચ્છન્તિ, તેહિ સદ્ધિં ભાજેતબ્બાનિ. નો ચે આગચ્છન્તિ, ‘‘મય્હિમાનિ ચીવરાનિ પાપુણન્તી’’તિ અધિટ્ઠાતબ્બાનિ. એવં અધિટ્ઠિતે સબ્બાનિ તસ્સેવ હોન્તિ, ઠિતિકા પન ન તિટ્ઠતિ.

સચે એકેકં ઉદ્ધરિત્વા ‘‘અયં પઠમભાગો મય્હં પાપુણાતિ, અયં દુતિયભાગો’’તિ એવં ગણ્હાતિ, ગહિતાનિ ચ સુગ્ગહિતાનિ હોન્તિ, ઠિતિકા ચ તિટ્ઠતિ. એવં પાપેત્વા ગણ્હન્તેનાપિ અધિટ્ઠિતમેવ હોતિ. સચે પન ઘણ્ટિં પહરિત્વા વા અપ્પહરિત્વા વા કાલમ્પિ ઘોસેત્વા વા અઘોસેત્વા વા ‘‘અહમેવેત્થ મય્હમેવ ઇમાનિ ચીવરાની’’તિ ગણ્હાતિ, દુગ્ગહિતાનિ હોન્તિ. અથ ‘‘અઞ્ઞો કોચિ ઇધ નત્થિ, મય્હં એતાનિ પાપુણન્તી’’તિ ગણ્હાતિ, સુગ્ગહિતાનિ.

પાતિતે કુસેતિ એકકોટ્ઠાસે કુસદણ્ડકે પાતિતમત્તે સચેપિ ભિક્ખુસહસ્સં હોતિ, ગહિતમેવ નામ ચીવરં. નાકામા ભાગો દાતબ્બો. સચે પન અત્તનો રુચિયા દાતુકામા હોન્તિ, દેન્તુ. અનુભાગેપિ એસેવ નયો.

સચીવરાનીતિ ‘‘કાલચીવરમ્પિ સઙ્ઘસ્સ ઇતોવ દસ્સામ, વિસું સજ્જિયમાને અતિચિરં હોતી’’તિ ખિપ્પંયેવ સચીવરાનિ ભત્તાનિ અકંસુ. થેરે આગમ્મ ઉપ્પન્નાનીતિ તુમ્હેસુ પસાદેન ખિપ્પં ઉપ્પન્નાનિ.

સઙ્ઘસ્સ દેમાતિ ચીવરાનિ દેન્તીતિ સકલમ્પિ ચીવરકાલં સણિકં સણિકં દેન્તિયેવ. પુરિમેસુ પન દ્વીસુ વત્થૂસુ પચ્છિન્નદાનત્તા અદંસૂતિ વુત્તં. સમ્બહુલા થેરાતિ વિનયધરપામોક્ખથેરા. ઇદં પન વત્થું સદ્ધિં પુરિમેન દ્વેભાતિકવત્થુના પરિનિબ્બુતે ભગવતિ ઉપ્પન્નં, ઇમે ચ થેરા દિટ્ઠપુબ્બા તથાગતં, તસ્મા પુરિમેસુ વત્થૂસુ તથાગતેન પઞ્ઞત્તનયેનેવ કથેસું.

ઉપનન્દસક્યપુત્તવત્થુકથા

૩૬૪. ગામકાવાસં અગમાસીતિ અપ્પેવ નામ ચીવરાનિ ભાજેન્તા મય્હમ્પિ સઙ્ગહં કરેય્યુન્તિ ચીવરભાજનકાલં સલ્લક્ખેત્વાવ અગમાસિ. સાદિયિસ્સસીતિ ગણ્હિસ્સસિ. એત્થ ચ કિઞ્ચાપિ તસ્સ ભાગો ન પાપુણાતિ. અથ ખો ‘‘નગરવાસિકો અયં મુખરો ધમ્મકથિકો’’તિ તે ભિક્ખૂ ‘‘સાદિયિસ્સસી’’તિ આહંસુ. યો સાદિયેય્ય આપત્તિ દુક્કટસ્સાતિ એત્થ પન કિઞ્ચાપિ લહુકા આપત્તિ, અથ ખો ગહિતાનિ ગહિતટ્ઠાને દાતબ્બાનિ. સચેપિ નટ્ઠાનિ વા જિણ્ણાનિ વા હોન્તિ, તસ્સેવ ગીવા. દેહીતિ વુત્તે અદેન્તો ધુરનિક્ખેપે ભણ્ડગ્ઘેન કારેતબ્બો.

એકાધિપ્પાયન્તિ એકં અધિપ્પાયં; એકં પુગ્ગલપટિવીસમેવ દેથાતિ અત્થો. ઇદાનિ યથા સો દાતબ્બો, તં દસ્સેતું તન્તિં ઠપેન્તો ઇધ પનાતિઆદિમાહ. તત્થ સચે અમુત્ર ઉપડ્ઢં અમુત્ર ઉપડ્ઢન્તિ એકેકસ્મિં એકાહમેકાહં વા સત્તાહં સત્તાહં વા સચે વસતિ, એકેકસ્મિં વિહારે યં એકો પુગ્ગલો લભતિ, તતો તતો ઉપડ્ઢં ઉપડ્ઢં દાતબ્બં. એવં એકાધિપ્પાયો દિન્નો હોતિ. યત્થ વા પન બહુતરન્તિ સચે એકસ્મિં વિહારે વસન્તો ઇતરસ્મિં સત્તાહવારેન અરુણમેવ ઉટ્ઠાપેતિ, એવં પુરિમસ્મિં બહુતરં વસતિ નામ. તસ્મા તતો બહુતરં વસિતવિહારતો તસ્સ પટિવીસો દાતબ્બો. એવમ્પિ એકાધિપ્પાયો દિન્નો હોતિ. ઇદઞ્ચ નાનાલાભેહિ નાનૂપચારેહિ એકસીમવિહારેહિ કથિતં, નાનાસીમવિહારે પન સેનાસનગ્ગાહો પટિપ્પસ્સમ્ભતિ. તસ્મા તત્થ ચીવરપટિવીસો ન પાપુણાતિ. સેસં પન આમિસભેસજ્જાદિ સબ્બં સબ્બત્થ અન્તોસીમગતસ્સ પાપુણાતિ.

ગિલાનવત્થુકથા

૩૬૫. મઞ્ચકે નિપાતેસુન્તિ એવં ધોવિત્વા અઞ્ઞં કાસાવં નિવાસેત્વા મઞ્ચકે નિપજ્જાપેસું; નિપજ્જાપેત્વા ચ પનાયસ્મા આનન્દો મુત્તકરીસકિલિટ્ઠં કાસાવં ધોવિત્વા ભૂમિયં પરિભણ્ડં અકાસિ. યો ભિક્ખવે મં ઉપટ્ઠહેય્ય, સો ગિલાનં ઉપટ્ઠહેય્યાતિ યો મં ઓવાદાનુસાસનીકરણેન ઉપટ્ઠહેય્ય, સો ગિલાનં ઉપટ્ઠહેય્ય; મમ ઓવાદકારકેન ગિલાનો ઉપટ્ઠાતબ્બોતિ અયમેવેત્થ અત્થો. ભગવતો ચ ગિલાનસ્સ ચ ઉપટ્ઠાનં એકસદિસન્તિ એવં પનેત્થ અત્થો ન ગહેતબ્બો. સઙ્ઘેન ઉપટ્ઠાતબ્બોતિ યસ્સેતે ઉપજ્ઝાદયો તસ્મિં વિહારે નત્થિ, આગન્તુકો હોતિ એકચારિકો ભિક્ખુ, સો સઙ્ઘસ્સ ભારો, તસ્મા સઙ્ઘેન ઉપટ્ઠાતબ્બો. નો ચે ઉપટ્ઠહેય્ય, સકલસ્સ સઙ્ઘસ્સ આપત્તિ. વારં ઠપેત્વા જગ્ગન્તેસુ પન યો અત્તનો વારે ન જગ્ગતિ, તસ્સેવ આપત્તિ. સઙ્ઘત્થેરોપિ વારકો ન મુચ્ચતિ. સચે સકલો સઙ્ઘો એકસ્સ ભારં કરોતિ, એકો વા વત્તસમ્પન્નો ભિક્ખુ અહમેવ જગ્ગિસ્સામીતિ પટિજગ્ગતિ, સઙ્ઘો આપત્તિતો મુચ્ચતિ.

૩૬૬. અભિક્કમન્તં વા અભિક્કમતીતિઆદીસુ વડ્ઢન્તં વા આબાધં ‘‘ઇદં નામ મે પરિભુઞ્જન્તસ્સ વડ્ઢતિ, ઇદં પરિભુઞ્જન્તસ્સ પરિહાયતિ, ઇદં પરિભુઞ્જન્તસ્સ તિટ્ઠતી’’તિ યથાભૂતં નાવિકરોતીતિ એવમત્થો દટ્ઠબ્બો. નાલન્તિ ન પતિરૂપો, ન યુત્તો ઉપટ્ઠાતું. ભેસજ્જં સંવિધાતુન્તિ ભેસજ્જં યોજેતું અસમત્થો હોતિ. આમિસન્તરોતિ આમિસં અસ્સ અન્તરન્તિ આમિસન્તરો. અન્તરન્તિ કારણં વુચ્ચતિ; આમિસકારણા યાગુભત્તપત્તચીવરાનિ પત્થેન્તો ઉપટ્ઠાતીતિ અત્થો.

મતસન્તકકથા

૩૬૭. કાલઙ્કતેતિ કાલકિરિયાય. ગિલાનુપટ્ઠાકાનં દાતુન્તિ એત્થ અનન્તરં વુત્તાય કમ્મવાચાય દિન્નમ્પિ અપલોકેત્વા દિન્નમ્પિ દિન્નમેવ હોતિ, વટ્ટતિ.

૩૬૯. યં તત્થ લહુભણ્ડં યં તત્થ ગરુભણ્ડન્તિ એત્થ લહુભણ્ડગરુભણ્ડાનં નાનાકરણં પરતો વણ્ણયિસ્સામ. ગિલાનુપટ્ઠાકલાભે પન અયં આદિતો પટ્ઠાય વિનિચ્છયો –

સચે સકલે ભિક્ખુસઙ્ઘે ઉપટ્ઠહન્તે કાલં કરોતિ, સબ્બેપિ સામિકા. અથ એકચ્ચેહિ વારે કતે એકચ્ચેહિ અકતેયેવ કાલં કરોતિ, તત્થ એકચ્ચે આચરિયા વદન્તિ – ‘‘સબ્બેપિ અત્તનો વારે સમ્પત્તે કરેય્યું, તસ્મા સબ્બેપિ સામિનો’’તિ. એકચ્ચે વદન્તિ – ‘‘યેહિ જગ્ગિતો તે એવ લભન્તિ, ઇતરે ન લભન્તી’’તિ. સામણેરે કાલઙ્કતે સચે ચીવરં અત્થિ, ગિલાનુપટ્ઠાકાનં દાતબ્બં. નો ચે અત્થિ યં અત્થિ, તં દાતબ્બં. અઞ્ઞસ્મિં પરિક્ખારે સતિ ચીવરભાગં કત્વા દાતબ્બં.

ભિક્ખુ ચ સામણેરો ચ સચે સમં ઉપટ્ઠહિંસુ, સમકો ભાગો દાતબ્બો. અથ સામણેરોવ ઉપટ્ઠહતિ, ભિક્ખુસ્સ સંવિદહનમત્તમેવ હોતિ, સામણેરસ્સ જેટ્ઠકભાગો દાતબ્બો. સચે સામણેરો ભિક્ખુના આનીતઉદકેન યાગું પચિત્વા પટિગ્ગાહાપનમત્તમેવ કરોતિ, ભિક્ખુ ઉપટ્ઠહતિ, ભિક્ખુસ્સ જેટ્ઠકભાગો દાતબ્બો.

બહૂ ભિક્ખૂ સમગ્ગા હુત્વા ઉપટ્ઠહન્તિ, સબ્બેસં સમકો ભાગો દાતબ્બો. યો પનેત્થ વિસેસેન ઉપટ્ઠહતિ, તસ્સ વિસેસો કાતબ્બો. યેન પન એકદિવસમ્પિ ગિલાનુપટ્ઠાકવસેન યાગુભત્તં વા પચિત્વા દિન્નં, નહાનં વા પટિયાદિતં, સોપિ ગિલાનુપટ્ઠાકોવ. યો સમીપં અનાગન્ત્વા ભેસજ્જતણ્ડુલાદીનિ પેસેતિ, અયં ગિલાનુપટ્ઠાકો ન હોતિ. યો પરિયેસિત્વા ગાહાપેત્વા આગચ્છતિ, અયં ગિલાનુપટ્ઠાકોવ.

એકો વત્તસીસેન જગ્ગતિ; એકો પચ્ચાસાય, મતકાલે ઉભોપિ પચ્ચાસીસન્તિ, ઉભિન્નમ્પિ દાતબ્બં. એકો ઉપટ્ઠહિત્વા ગિલાનસ્સ વા કમ્મેન અત્તનો વા કમ્મેન કત્થચિ ગતો ‘‘પુન આગન્ત્વા જગ્ગિસ્સામી’’તિ, એતસ્સપિ દાતબ્બં. એકો ચિરં ઉપટ્ઠહિત્વા ‘‘ઇદાનિ ન સક્કોમી’’તિ ધુરં નિક્ખિપિત્વા ગચ્છતિ, સચેપિ તંદિવસમેવ ગિલાનો કાલંકરોતિ, ઉપટ્ઠાકભાગો ન દાતબ્બો.

ગિલાનુપટ્ઠાકો નામ ગિહિ વા હોતુ પબ્બજિતો વા, અન્તમસો માતુગામોપિ, સબ્બે ભાગં લભન્તિ. સચે તસ્સ ભિક્ખુનો પત્તચીવરમત્તમેવ હોતિ, અઞ્ઞં નત્થિ; સબ્બં ગિલાનુપટ્ઠાકાનંયેવ દાતબ્બં. સચેપિ સહસ્સં અગ્ઘતિ, અઞ્ઞં પન બહુમ્પિ પરિક્ખારં તે ન લભન્તિ; સઙ્ઘસ્સેવ હોતિ. અવસેસં ભણ્ડં બહુકઞ્ચેવ મહગ્ઘઞ્ચ, તિચીવરં અપ્પગ્ઘં; તતો ગહેત્વા તિચીવરપરિક્ખારો દાતબ્બો. સબ્બઞ્ચેતં સઙ્ઘિકતોવ લબ્ભતિ.

સચે પન સો જીવમાનોયેવ સબ્બં અત્તનો પરિક્ખારં નિસ્સજ્જિત્વા કસ્સચિ અદાસિ, કોચિ વા વિસ્સાસં અગ્ગહેસિ, યસ્સ દિન્નં, યેન ચ ગહિતં, તસ્સેવ હોતિ. તસ્સ રુચિયા એવ ગિલાનુપટ્ઠાકા લભન્તિ, અઞ્ઞેસં અદત્વા દૂરે ઠપિતપરિક્ખારાપિ તત્થ તત્થ સઙ્ઘસ્સેવ હોન્તિ. દ્વિન્નં સન્તકં હોતિ અવિભત્તં, એકસ્મિં કાલઙ્કતે ઇતરો સામી. બહૂનમ્પિ સન્તકે એસેવ નયો. સબ્બેસુ મતેસુ સઙ્ઘિકં હોતિ. સચેપિ અવિભજિત્વા સદ્ધિવિહારિકાદીનં દેન્તિ અદિન્નમેવ હોતિ. વિભજિત્વા દિન્નં પન સુદિન્નં. તં તેસુ મતેસુપિ સદ્ધિવિહારિકાદીનંયેવ હોતિ, ન સઙ્ઘસ્સ.

કુસચીરાદિપટિક્ખેપકથા

૩૭૧. કુસચીરાદીસુ અક્કનાળન્તિ અક્કનાળમયં. પોત્થકોતિ મકચિમયો વુચ્ચતિ. સેસાનિ પઠમપારાજિકવણ્ણનાયં વુત્તાનિ. તેસુ પોત્થકે એવ દુક્કટં. સેસેસુ થુલ્લચ્ચયાનીતિ. અક્કદુસ્સકદલિદુસ્સએરકદુસ્સાનિ પન પોત્થકગતિકાનેવ.

૩૭૨. સબ્બનીલકાદીનિ રજનં ધોવિત્વા પુન રજિત્વા ધારેતબ્બાનિ. ન સક્કા ચે હોન્તિ ધોવિતું, પચ્ચત્થરણાનિ વા કાતબ્બાનિ. દુપટ્ટચીવરસ્સ વા મજ્ઝે દાતબ્બાનિ. તેસં વણ્ણનાનત્તં ઉપાહનાસુ વુત્તનયમેવ. અચ્છિન્નદસદીઘદસાનિ દસા છિન્દિત્વા ધારેતબ્બાનિ. કઞ્ચુકં લભિત્વા ફાલેત્વા રજિત્વા પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. વેઠનેપિ એસેવ નયો. તિરીટકં પન રુક્ખછલ્લિમયં; તં પાદપુઞ્છનં કાતું વટ્ટતિ.

૩૭૪. પતિરૂપે ગાહકેતિ સચે કોચિ ભિક્ખુ ‘‘અહં તસ્સ ગણ્હામી’’તિ ગણ્હાતિ, દાતબ્બન્તિ અત્થો. એવમેતેસુ તેવીસતિયા પુગ્ગલેસુ સોળસ જના ન લભન્તિ, સત્ત જના લભન્તીતિ.

સઙ્ઘેભિન્નેચીવરુપ્પાદકથા

૩૭૬. સઙ્ઘો ભિજ્જતીતિ ભિજ્જિત્વા કોસમ્બકભિક્ખૂ વિય દ્વે કોટ્ઠાસા હોન્તિ. એકસ્મિં પક્ખેતિ એકસ્મિં કોટ્ઠાસે દક્ખિણોદકઞ્ચ ગન્ધાદીનિ ચ દેન્તિ, એકસ્મિં ચીવરાનિ. સઙ્ઘસ્સેવેતન્તિ સકલસ્સ સઙ્ઘસ્સ દ્વિન્નમ્પિ કોટ્ઠાસાનં એતં હોતિ, ઘણ્ટિં પહરિત્વા દ્વીહિપિ પક્ખેહિ એકતો ભાજેતબ્બં. પક્ખસ્સેવેતન્તિ એવં દિન્ને યસ્સ કોટ્ઠાસસ્સ ઉદકં દિન્નં, તસ્સ ઉદકમેવ હોતિ; યસ્સ ચીવરં દિન્નં, તસ્સેવ ચીવરં. યત્થ પન દક્ખિણોદકં પમાણં હોતિ, તત્થ એકો પક્ખો દક્ખિણોદકસ્સ લદ્ધત્તા ચીવરાનિ લભતિ, એકો ચીવરાનમેવ લદ્ધત્તાતિ ઉભોહિપિ એકતો હુત્વા યથાવુડ્ઢં ભાજેતબ્બં. ઇદં કિર પરસમુદ્દે લક્ખણન્તિ મહાઅટ્ઠકથાયં વુત્તં. તસ્મિંયેવ પક્ખેતિ એત્થ પન ઇતરો પક્ખો અનિસ્સરોયેવ. ચીવરપેસનવત્થૂનિ પાકટાનેવ.

અટ્ઠચીવરમાતિકાકથા

૩૭૯. ઇદાનિ આદિતો પટ્ઠાય વુત્તચીવરાનં પટિલાભખેત્તં દસ્સેતું ‘‘અટ્ઠિમા ભિક્ખવે માતિકા’’તિઆદિમાહ. સીમાય દેતીતિઆદિ પુગ્ગલાધિટ્ઠાનનયેન વુત્તં. એત્થ પન સીમાય દાનં એકા માતિકા, કતિકાય દાનં દુતિયા…પે… પુગ્ગલસ્સ દાનં અટ્ઠમા. તત્થ સીમાય દમ્મીતિ એવં સીમં પરામસિત્વા દેન્તો સીમાય દેતિ નામ. એસ નયો સબ્બત્થ.

સીમાય દેતિ, યાવતિકા ભિક્ખૂ અન્તોસીમગતા તેહિ ભાજેતબ્બન્તિઆદિમ્હિ પન માતિકાનિદ્દેસે સીમાય દેતીતિ એત્થ તાવ ખણ્ડસીમા, ઉપચારસીમા, સમાનસંવાસસીમા, અવિપ્પવાસસીમા, લાભસીમા, ગામસીમા, નિગમસીમા, નગરસીમા, અબ્ભન્તરસીમા, ઉદકુક્ખેપસીમા, જનપદસીમા, રટ્ઠસીમા, રજ્જસીમા, દીપસીમા, ચક્કવાળસીમાતિ પન્નરસ સીમા વેદિતબ્બા.

તત્થ ખણ્ડસીમા સીમાકથાયં વુત્તાવ. ઉપચારસીમા પરિક્ખિત્તસ્સ વિહારસ્સ પરિક્ખેપેન અપરિક્ખિત્તસ્સ પરિક્ખેપારહટ્ઠાનેન પરિચ્છિન્ના હોતિ. અપિચ ભિક્ખૂનં ધુવસન્નિપાતટ્ઠાનતો વા પરિયન્તે ઠિતભોજનસાલતો વા નિબદ્ધવસનકઆવાસતો વા થામમજ્ઝિમસ્સ પુરિસસ્સ દ્વિન્નં લેડ્ડુપાતાનં અન્તો ઉપચારસીમા વેદિતબ્બા, સા પન આવાસેસુ વડ્ઢન્તેસુ વડ્ઢતિ, પરિહાયન્તેસુ પરિહાયતિ. મહાપચ્ચરિયં પન ‘‘ભિક્ખૂસુપિ વડ્ઢન્તેસુ વડ્ઢતી’’તિ વુત્તં. તસ્મા સચે વિહારે સન્નિપતિતભિક્ખૂહિ સદ્ધિં એકાબદ્ધા હુત્વા યોજનસતમ્પિ પૂરેત્વા નિસીદન્તિ, યોજનસતમ્પિ ઉપચારસીમાવ હોતિ, સબ્બેસં લાભો પાપુણાતિ. સમાનસંવાસઅવિપ્પવાસસીમાદ્વયમ્પિ વુત્તમેવ.

લાભસીમા નામ નેવ સમ્માસમ્બુદ્ધેન અનુઞ્ઞાતા, ન ધમ્મસઙ્ગાહકત્થેરેહિ ઠપિતા; અપિચ ખો રાજરાજમહામત્તા વિહારં કારેત્વા ગાવુતં વા અડ્ઢયોજનં વા યોજનં વા સમન્તતો પરિચ્છિન્દિત્વા ‘‘અયં અમ્હાકં વિહારસ્સ લાભસીમા’’તિ નામલિખિતકે થમ્ભે નિખણિત્વા ‘‘યં એત્થન્તરે ઉપ્પજ્જતિ, સબ્બં તં અમ્હાકં વિહારસ્સ દેમા’’તિ સીમં ઠપેન્તિ, અયં લાભસીમા નામ. ગામનિગમનગરઅબ્ભન્તરઉદકુક્ખેપસીમાપિ વુત્તા એવ. જનપદસીમા નામ – કાસિકોસલરટ્ઠાદીનં અન્તો બહૂ જનપદા હોન્તિ, તત્થ એકેકો જનપદપરિચ્છેદો જનપદસીમા. રટ્ઠસીમા નામ કાસિકોસલાદિરટ્ઠપરિચ્છેદો. રજ્જસીમા નામ ‘‘ચોળભોગો કેરળભોગો’’તિ એવં એકેકસ્સ રઞ્ઞો આણાપવત્તિટ્ઠાનં. દીપસીમા નામ સમુદ્દન્તેન પરિચ્છિન્નમહાદીપા ચ અન્તરદીપા ચ. ચક્કવાળસીમા નામ ચક્કવાળપબ્બતેનેવ પરિચ્છિન્ના.

એવમેતાસુ સીમાસુ ખણ્ડસીમાય કેનચિ કમ્મેન સન્નિપતિતં સઙ્ઘં દિસ્વા ‘‘એત્થેવ સીમાય સઙ્ઘસ્સ દેમી’’તિ વુત્તે યાવતિકા ભિક્ખૂ અન્તોખણ્ડસીમગતા, તેહિ ભાજેતબ્બં. તેસંયેવ હિ તં પાપુણાતિ. અઞ્ઞેસં સીમન્તરિકાય વા ઉપચારસીમાય વા ઠિતાનમ્પિ ન પાપુણાતિ. ખણ્ડસીમાય ઠિતે પન રુક્ખે વા પબ્બતે વા ઠિતસ્સ હેટ્ઠા વા પથવીવેમજ્ઝગતસ્સ પાપુણાતિયેવ. ‘‘ઇમિસ્સા ઉપચારસીમાય સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દિન્નં પન ખણ્ડસીમાસીમન્તરિકાસુ ઠિતાનમ્પિ પાપુણાતિ. ‘‘સમાનસંવાસસીમાય દમ્મી’’તિ દિન્નં પન ખણ્ડસીમાસીમન્તરિકાસુ ઠિતાનં ન પાપુણાતિ. અવિપ્પવાસસીમાલાભસીમાસુ દિન્નં તાસુ સીમાસુ અન્તોગતાનં પાપુણાતિ. ગામસીમાદીસુ દિન્નં તાસં સીમાનં અબ્ભન્તરે બદ્ધસીમાય ઠિતાનમ્પિ પાપુણાતિ. અબ્ભન્તરસીમાઉદકુક્ખેપસીમાસુ દિન્નં તત્થ અન્તોગતાનંયેવ પાપુણાતિ. જનપદરટ્ઠરજ્જદીપચક્કવાળસીમાસુપિ ગામસીમાદીસુ વુત્તસદિસોયેવ વિનિચ્છયો.

સચે પન જમ્બુદીપે ઠિતો ‘‘તમ્બપણ્ણિદીપે સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દેતિ, તમ્બપણ્ણિદીપતો એકોપિ ગન્ત્વા સબ્બેસં ગણ્હિતું લભતિ. સચેપિ તત્રેવ એકો સભાગભિક્ખુ સભાગાનં ભાગં ગણ્હાતિ, ન વારેતબ્બો. એવં તાવ યો સીમં પરામસિત્વા દેતિ, તસ્સ દાને વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો.

યો પન અસુકસીમાયાતિ વત્તું ન જાનાતિ, કેવલં સીમાતિ વચનમત્તમેવ જાનન્તો વિહારં ગન્ત્વા ‘‘સીમાય દમ્મી’’તિ વા ‘‘સીમટ્ઠકસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વા ભણતિ, સો પુચ્છિતબ્બો – ‘‘સીમા નામ બહુવિધા, કતરસીમં સન્ધાય ભણસી’’તિ? સચે વદતિ – ‘‘અહં અસુકસીમાતિ ન જાનામિ, સીમટ્ઠકસઙ્ઘો ભાજેત્વા ગણ્હાતૂ’’તિ કતરસીમાય ભાજેતબ્બં? મહાસીવત્થેરો કિરાહ – ‘‘અવિપ્પવાસસીમાયા’’તિ. તતો નં આહંસુ – ‘‘અવિપ્પવાસસીમા નામ તિયોજનાપિ હોતિ, એવં સન્તે તિયોજને ઠિતા લાભં ગણ્હિસ્સન્તિ, તિયોજને ઠત્વા આગન્તુકવત્તં પૂરેત્વા આરામં પવિસિતબ્બં ભવિસ્સતિ, ગમિકો તિયોજનં ગન્ત્વા સેનાસનં આપુચ્છિસ્સતિ, નિસ્સયપટિપન્નસ્સ તિયોજનાતિક્કમે નિસ્સયો પટિપ્પસ્સમ્ભિસ્સતિ, પારિવાસિકેન તિયોજનં અતિક્કમિત્વા અરુણં ઉટ્ઠાપેતબ્બં ભવિસ્સતિ, ભિક્ખુનિયા તિયોજને ઠત્વા આરામપ્પવેસનં આપુચ્છિતબ્બં ભવિસ્સતિ, સબ્બમ્પેતં ઉપચારસીમાય પરિચ્છેદવસેનેવ કાતું વટ્ટતિ. તસ્મા ઉપચારસીમાયમેવ ભાજેતબ્બ’’ન્તિ.

કતિકાયાતિ સમાનલાભકતિકાય. તેનેવાહ – ‘‘સમ્બહુલા આવાસા સમાનલાભા હોન્તી’’તિ. તત્રેવં કતિકા કાતબ્બા, એકસ્મિં વિહારે સન્નિપતિતેહિ ભિક્ખૂહિ યં વિહારં સઙ્ગણ્હિતુકામા સમાનલાભં કાતું ઇચ્છન્તિ, તસ્સ નામં ગહેત્વા અસુકો નામ વિહારો પોરાણકોતિ વા બુદ્ધાધિવુત્થોતિ વા અપ્પલાભોતિ વા યંકિઞ્ચિ કારણં વત્વા તં વિહારં ઇમિના વિહારેન સદ્ધિં એકલાભં કાતું સઙ્ઘસ્સ રુચ્ચતીતિ તિક્ખત્તું સાવેતબ્બં. એત્તાવતા તસ્મિં વિહારે નિસિન્નોપિ ઇધ નિસિન્નોવ હોતિ, તસ્મિં વિહારેપિ સઙ્ઘેન એવમેવ કાતબ્બં. એત્તાવતા ઇધ નિસિન્નોપિ તસ્મિં નિસિન્નોવ હોતિ. એકસ્મિં લાભે ભાજિયમાને ઇતરસ્મિં ઠિતસ્સ ભાગં ગહેતું વટ્ટતિ. એવં એકેન વિહારેન સદ્ધિં બહૂપિ આવાસા એકલાભા કાતબ્બા.

ભિક્ખાપઞ્ઞત્તિયાતિ અત્તનો પરિચ્ચાગપઞ્ઞાપનટ્ઠાને. તેનેવાહ – ‘‘યત્થ સઙ્ઘસ્સ ધુવકારા કરિયન્તી’’તિ. તસ્સત્થો – યસ્મિં વિહારે ઇમસ્સ ચીવરદાયકસ્સ સન્તકં સઙ્ઘસ્સ પાકવટ્ટં વા વત્તતિ, યસ્મિં વા વિહારે ભિક્ખૂ અત્તનો ભારં કત્વા સદા ગેહે ભોજેતિ, યત્થ વા અનેન આવાસો કારિતો, સલાકભત્તાદીનિ વા નિબદ્ધાનિ, યેન પન સકલોપિ વિહારો પતિટ્ઠાપિતો, તત્થ વત્તબ્બમેવ નત્થિ, ઇમે ધુવકારા નામ. તસ્મા સચે સો ‘‘યત્થ મય્હં ધુવકારા કરીયન્તિ, તત્થ દમ્મી’’તિ વા ‘‘તત્થ દેથા’’તિ વા ભણતિ, બહૂસુ ચેપિ ઠાનેસુ ધુવકારા હોન્તિ, સબ્બત્થ દિન્નમેવ હોતિ.

સચે પન એકસ્મિં વિહારે ભિક્ખૂ બહુતરા હોન્તિ, તેહિ વત્તબ્બં – ‘‘તુમ્હાકં ધુવકારે એકત્થ ભિક્ખૂ બહૂ એકત્થ અપ્પકા’’તિ. સચે ‘‘ભિક્ખુગણનાય ગણ્હથા’’તિ ભણતિ, તથા ભાજેત્વા ગણ્હિતું વટ્ટતિ. એત્થ ચ વત્થભેસજ્જાદિ અપ્પકમ્પિ સુખેન ભાજિયતિ. યદિ પન મઞ્ચો વા પીઠકં વા એકમેવ હોતિ, તં પુચ્છિત્વા યસ્સ વા વિહારસ્સ એકવિહારેપિ વા યસ્સ સેનાસનસ્સ સો વિચારેતિ, તત્થ દાતબ્બં. સચે ‘‘અસુકભિક્ખુ ગણ્હાતૂ’’તિ વદતિ, વટ્ટતિ. અથ ‘‘મય્હં ધુવકારે દેથા’’તિ વત્વા અવિચારેત્વાવ ગચ્છતિ, સઙ્ઘસ્સાપિ વિચારેતું વટ્ટતિ. એવં પન વિચારેતબ્બં – ‘‘સઙ્ઘત્થેરસ્સ વસનટ્ઠાને દેથા’’તિ વત્તબ્બં. સચે તસ્સ સેનાસનં પરિપુણ્ણં હોતિ, યત્થ નપ્પહોતિ, તત્થ દાતબ્બં. સચે એકો ભિક્ખુ ‘‘મય્હં વસનટ્ઠાને સેનાસનપરિભોગભણ્ડં નત્થી’’તિ વદતિ, તત્થ દાતબ્બં.

સઙ્ઘસ્સ દેતીતિ વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દેતિ. સમ્મુખીભૂતેનાતિ ઉપચારસીમાય ઠિતેન સઙ્ઘેન ઘણ્ટિં પહરિત્વા કાલં ઘોસેત્વા ભાજેતબ્બં. સીમટ્ઠસ્સ અસમ્પત્તસ્સાપિ ભાગં ગણ્હન્તો ન વારેતબ્બો. વિહારો મહા હોતિ, થેરાસનતો પટ્ઠાય વત્થેસુ દિય્યમાનેસુ અલસજાતિકા મહાથેરા પચ્છા આગચ્છન્તિ, ‘‘ભન્તે વીસતિવસ્સાનં દિય્યતિ, તુમ્હાકં ઠિતિકા અતિક્કન્તા’’તિ ન વત્તબ્બા, ઠિતિકં ઠપેત્વા તેસં દત્વા પચ્છા ઠિતિકાય દાતબ્બં.

અસુકવિહારે કિર બહું ચીવરં ઉપ્પન્નન્તિ સુત્વા યોજનન્તરિકવિહારતોપિ ભિક્ખૂ આગચ્છન્તિ, સમ્પત્તસમ્પત્તાનં ઠિતટ્ઠાનતો પટ્ઠાય દાતબ્બં. અસમ્પત્તાનમ્પિ ઉપચારસીમં પવિટ્ઠાનં અન્તેવાસિકાદીસુ ગણ્હન્તેસુ દાતબ્બમેવ. ‘‘બહિઉપચારસીમાય ઠિતાનં દેથા’’તિ વદન્તિ, ન દાતબ્બં. સચે પન ઉપચારસીમં ઓક્કન્તેહિ એકાબદ્ધા હુત્વા અત્તનો વિહારદ્વારે વા અન્તોવિહારેયેવ વા હોન્તિ, પરિસવસેન વડ્ઢિતા નામ હોતિ સીમા, તસ્મા દાતબ્બં. સઙ્ઘનવકસ્સ દિન્નેપિ પચ્છા આગતાનં દાતબ્બમેવ. દુતિયભાગે પન થેરાસનં આરુળ્હે આગતાનં પઠમભાગો ન પાપુણાતિ, દુતિયભાગતો વસ્સગ્ગેન દાતબ્બં.

એકસ્મિં વિહારે દસ ભિક્ખૂ હોન્તિ, ‘‘દસ વત્થાનિ સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ દેન્તિ, પાટેક્કં ભાજેતબ્બાનિ. સચે ‘‘સબ્બાનેવ અમ્હાકં પાપુણન્તી’’તિ ગહેત્વા ગચ્છન્તિ, દુપ્પાપિતાનિ ચેવ દુગ્ગહિતાનિ ચ ગતગતટ્ઠાને સઙ્ઘિકાનેવ હોન્તિ. એકં પન ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ દત્વા ‘‘સેસાનિ અમ્હાકં પાપુણન્તી’’તિ ગહેતું વટ્ટતિ.

એકમેવ વત્થં સઙ્ઘસ્સ દેમાતિ આહરન્તિ, અભાજેત્વાવ અમ્હાકં પાપુણન્તીતિ ગણ્હન્તિ, દુપ્પાપિતઞ્ચેવ દુગ્ગહિતઞ્ચ. સત્થકેન પન હલિદ્દિઆદિના વા લેખં કત્વા એકં કોટ્ઠાસં ‘‘ઇમં ઠાનં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ પાપેત્વા ‘‘સેસં અમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ ગહેતું વટ્ટતિ. યં પન વત્થસ્સેવ પુપ્ફં વા વલિ વા, તેન પરિચ્છેદં કાતું ન વટ્ટતિ. સચે એકં તન્તં ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં ઠાનં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ દત્વા ‘‘સેસં અમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ ગણ્હન્તિ, વટ્ટતિ. ખણ્ડં ખણ્ડં છિન્દિત્વા ભાજિયમાનં વટ્ટતિયેવ.

એકભિક્ખુકે વિહારે સઙ્ઘસ્સ ચીવરેસુ ઉપ્પન્નેસુ સચે પુબ્બે વુત્તનયેનેવ સો ભિક્ખુ ‘‘સબ્બાનિ મય્હં પાપુણન્તી’’તિ ગણ્હાતિ, સુગ્ગહિતાનિ, ઠિતિકા પન ન તિટ્ઠતિ. સચે એકેકં ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં મય્હં પાપુણાતી’’તિ ગણ્હાતિ, ઠિતિકા તિટ્ઠતિ. તત્થ અટ્ઠિતાય ઠિતિકાય પુન અઞ્ઞસ્મિં ચીવરે ઉપ્પન્ને સચે એકો ભિક્ખુ આગચ્છતિ, મજ્ઝે છિન્દિત્વા દ્વીહિપિ ગહેતબ્બં. ઠિતાય ઠિતિકાય પુન અઞ્ઞસ્મિં ચીવરે ઉપ્પન્ને સચે નવકતરો આગચ્છતિ, ઠિતિકા હેટ્ઠા ઓરોહતિ. સચે વુડ્ઢતરો આગચ્છતિ, ઠિતિકા ઉદ્ધં આરોહતિ. અથઞ્ઞો નત્થિ, પુન અત્તનો પાપેત્વા ગહેતબ્બં.

‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા યેન કેનચિ આકારેન સઙ્ઘં આમસિત્વા દિન્નં પન પંસુકૂલિકાનં ન વટ્ટતિ, ‘‘ગહપતિચીવરં પટિક્ખિપામિ પંસુકૂલિકઙ્ગં સમાદિયામી’’તિ વુત્તત્તા, ન પન અકપ્પિયત્તા. ભિક્ખુસઙ્ઘેન અપલોકેત્વા દિન્નમ્પિ ન ગહેતબ્બં. યં પન ભિક્ખુ અત્તનો સન્તકં દેતિ, તં ભિક્ખુદત્તિયં નામ વટ્ટતિ, પંસુકૂલં પન ન હોતિ. એવં સન્તેપિ ધુતઙ્ગં ન ભિજ્જતિ. ‘‘ભિક્ખૂનં દેમ, થેરાનં દેમા’’તિ વુત્તે પન પંસુકૂલિકાનમ્પિ વટ્ટતિ. ‘‘ઇદં વત્થં સઙ્ઘસ્સ દેમ, ઇમિના ઉપાહનત્થવિકપત્તત્થવિકઆયોગઅંસબદ્ધકાદીનિ કરોન્તૂ’’તિ દિન્નમ્પિ વટ્ટતિ.

પત્તત્થવિકાદીનં અત્થાય દિન્નાનિ બહૂનિપિ હોન્તિ, ચીવરત્થાયપિ પહોન્તિ, તતો ચીવરં કત્વા પારુપિતું વટ્ટતિ. સચે પન સઙ્ઘો ભાજિતાતિરિત્તાનિ વત્થાનિ છિન્દિત્વા ઉપાહનત્થવિકાદીનં અત્થાય ભાજેતિ, તતો ગહેતું ન વટ્ટતિ. સામિકેહિ વિચારિતમેવ હિ વટ્ટતિ, ન ઇતરં.

‘‘પંસુકૂલિકસઙ્ઘસ્સ ધમકરણપટાદીનં અત્થાય દેમા’’તિ વુત્તેપિ ગહેતું વટ્ટતિ, પરિક્ખારો નામ પંસુકૂલિકાનમ્પિ ઇચ્છિતબ્બો. યં તત્થ અતિરેકં હોતિ, તં ચીવરેપિ ઉપનેતું વટ્ટતિ. સુત્તં સઙ્ઘસ્સ દેન્તિ, પંસુકૂલિકેહિપિ ગહેતબ્બં. અયં તાવ વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દિન્નેસુ વિનિચ્છયો.

સચે પન બહિઉપચારસીમાયં અદ્ધાનપ્પટિપન્ને ભિક્ખૂ દિસ્વા ‘‘સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ વા સઙ્ઘનવકસ્સ વા આરોચેતિ, સચેપિ યોજનં ફરિત્વા પરિસા ઠિતા હોતિ, એકબદ્ધા ચે, સબ્બેસં પાપુણાતિ. યે પન દ્વાદસહિ હત્થેહિ પરિસં અસમ્પત્તા, તેસં ન પાપુણાતિ.

ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દેતીતિ એત્થ ‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ ‘‘દ્વિધા સઙ્ઘસ્સ દમ્મિ, દ્વિન્નં સઙ્ઘાનં દમ્મિ, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દિન્નમેવ હોતિ. ઉપડ્ઢં દાતબ્બન્તિ દ્વેભાગે સમે કત્વા એકો દાતબ્બો. ‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તે સચે દસ દસ ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ હોન્તિ, એકવીસતિ પટિવીસે કત્વા એકો પુગ્ગલસ્સ દાતબ્બો, દસ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ, દસ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ યેન પુગ્ગલિકો લદ્ધો સો સઙ્ઘતોપિ અત્તનો વસ્સગ્ગેન ગહેતું લભતિ. કસ્મા? ઉભતોસઙ્ઘગ્ગહણેન ગહિતત્તા.

‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ ચેતિયસ્સ ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ એસેવ નયો. ઇધ પન ચેતિયસ્સ સઙ્ઘતો પાપુણનકોટ્ઠાસો નામ નત્થિ, એકપુગ્ગલસ્સ પત્તકોટ્ઠાસસમોવ કોટ્ઠાસો હોતિ.

‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન દ્વાવીસતિ કોટ્ઠાસે કત્વા દસ ભિક્ખૂનં, દસ ભિક્ખુનીનં, એકો પુગ્ગલસ્સ, એકો ચેતિયસ્સ દાતબ્બો. તત્થ પુગ્ગલો સઙ્ઘતોપિ અત્તનો વસ્સગ્ગેન પુન ગહેતું લભતિ, ચેતિયસ્સ એકોયેવ.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તે પન ન મજ્ઝે ભિન્દિત્વા દાતબ્બં, ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા દાતબ્બં. ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તે પન પુગ્ગલો વિસું ન લભતિ, પાપુણનટ્ઠાનતો એકમેવ લભતિ. કસ્મા? ભિક્ખુસઙ્ઘગ્ગહણેન ગહિતત્તા. ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સ એકપુગ્ગલપટિવીસો લબ્ભતિ, પુગ્ગલસ્સ વિસું ન લબ્ભતિ, તસ્મા એકં ચેતિયસ્સ દત્વા અવસેસં ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા ભાજેતબ્બં.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ મજ્ઝે ભિન્દિત્વા ન દાતબ્બં, પુગ્ગલગણનાય એવ વિભજિતબ્બં. ‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ એવં વુત્તેપિ ચેતિયસ્સ એકપુગ્ગલપટિવીસો લબ્ભતિ, પુગ્ગલસ્સ વિસું નત્થિ, ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા એવ ભાજેતબ્બં. યથા ચ ભિક્ખુસઙ્ઘં આદિં કત્વા નયો નીતો, એવં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં આદિં કત્વાપિ નેતબ્બો. ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તે પુગ્ગલસ્સ વિસું ન લબ્ભતિ, વસ્સગ્ગેનેવ ગહેતબ્બં. ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન ચેતિયસ્સ વિસું પટિવીસો લબ્ભતિ. ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સેવ લબ્ભતિ, ન પુગ્ગલસ્સ.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તેપિ વિસું ન લબ્ભતિ. ‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન ચેતિયસ્સ લબ્ભતિ. ‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સેવ વિસું લબ્ભતિ, ન પુગ્ગલસ્સ. ભિક્ખુનિસઙ્ઘં આદિં કત્વાપિ એવમેવ યોજેતબ્બં.

પુબ્બે બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તિ, ભગવા મજ્ઝે નિસીદતિ, દક્ખિણતો ભિક્ખૂ વામતો ભિક્ખુનિયો નિસીદન્તિ, ભગવા ઉભિન્નં સઙ્ઘત્થેરો, તદા ભગવા અત્તના લદ્ધપચ્ચયે અત્તનાપિ પરિભુઞ્જતિ, ભિક્ખૂનમ્પિ દાપેતિ. એતરહિ પન પણ્ડિતમનુસ્સા સધાતુકં પટિમં વા ચેતિયં વા ઠપેત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તિ. પટિમાય વા ચેતિયસ્સ વા પુરતો આધારકે પત્તં ઠપેત્વા દક્ખિણોદકં દત્વા બુદ્ધાનં દેમાતિ, તત્થ યં પઠમં ખાદનીયં ભોજનીયં દેન્તિ, વિહારં વા આહરિત્વા ઇદં ચેતિયસ્સ દેમાતિ પિણ્ડપાતઞ્ચ માલાગન્ધાદીનિ ચ દેન્તિ, તત્થ કથં પટિપજ્જિતબ્બન્તિ? માલાગન્ધાદીનિ તાવ ચેતિયે આરોપેતબ્બાનિ, વત્થેહિ પટાકા, તેલેન પદીપા કાતબ્બા, પિણ્ડપાતમધુફાણિતાદીનિ પન યો નિબદ્ધચેતિયજગ્ગકો હોતિ પબ્બજિતો વા ગહટ્ઠો વા, તસ્સેવ દાતબ્બાનિ. નિબદ્ધજગ્ગકે અસતિ આહટભત્તં ઠપેત્વા વત્તં કત્વા પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. ઉપકટ્ઠે કાલે ભુઞ્જિત્વા પચ્છાપિ વત્તં કાતું વટ્ટતિયેવ.

માલાગન્ધાદીસુ ચ યં કિઞ્ચિ ‘‘ઇદં હરિત્વા ચેતિયસ્સપૂજં કરોથા’’તિ વુત્તે દૂરમ્પિ હરિત્વા પૂજેતબ્બં. ‘‘ભિક્ખં સઙ્ઘસ્સ હરા’’તિ વુત્તેપિ હરિતબ્બં. સચે પન ‘‘અહં પિણ્ડાય ચરામિ, આસનસાલાય ભિક્ખૂ અત્થિ, તે આહરિસ્સન્તી’’તિ વુત્તે ‘‘ભન્તે તુય્હંયેવ દમ્મી’’તિ વદતિ, ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. અથ પન ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દસ્સામી’’તિ હરન્તસ્સ ગચ્છતો અન્તરાવ કાલો ઉપકટ્ઠો હોતિ, અત્તનો પાપેત્વા ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ.

વસ્સંવુટ્ઠસઙ્ઘસ્સ દેતીતિ વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ વસ્સંવુટ્ઠસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દેતિ. યાવતિકા ભિક્ખૂ તસ્મિં આવાસે વસ્સંવુટ્ઠાતિ યત્તકા વસ્સચ્છેદં અકત્વા પુરિમવસ્સંવુટ્ઠા, તેહિ ભાજેતબ્બં, અઞ્ઞેસં ન પાપુણાતિ. દિસાપક્કન્તસ્સાપિ સતિ પટિગ્ગાહકે યાવ કથિનસ્સુબ્ભારા દાતબ્બં, અનત્થતે પન કથિને અન્તોહેમન્તે એવઞ્ચ વત્વા દિન્નં, પચ્છિમવસ્સંવુટ્ઠાનમ્પિ પાપુણાતીતિ લક્ખણઞ્ઞૂ વદન્તિ. અટ્ઠકથાસુ પનેતં ન વિચારિતં.

સચે પન બહિઉપચારસીમાયં ઠિતો ‘‘વસ્સંવુટ્ઠસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વદતિ, સમ્પત્તાનં સબ્બેસં પાપુણાતિ. અથ ‘‘અસુકવિહારે વસ્સંવુટ્ઠસઙ્ઘસ્સા’’તિ વદતિ, તત્ર વસ્સંવુટ્ઠાનમેવ યાવ કથિનસ્સુબ્ભારા પાપુણાતિ. સચે પન ગિમ્હાનં પઠમદિવસતો પટ્ઠાય એવં વદતિ, તત્ર સમ્મુખીભૂતાનં સબ્બેસં પાપુણાતિ. કસ્મા? પિટ્ઠિસમયે ઉપ્પન્નત્તા. અન્તોવસ્સેયેવ ‘‘વસ્સં વસન્તાનં દમ્મી’’તિ વુત્તે છિન્નવસ્સા ન લભન્તિ, વસ્સં વસન્તાવ લભન્તિ. ચીવરમાસે પન ‘‘વસ્સં વસન્તાનં દમ્મી’’તિ વુત્તે પચ્છિમિકાય વસ્સૂપગતાનંયેવ પાપુણાતિ, પુરિમિકાય વસ્સૂપગતાનઞ્ચ છિન્નવસ્સાનઞ્ચ ન પાપુણાતિ.

ચીવરમાસતો પટ્ઠાય યાવ હેમન્તસ્સ પચ્છિમો દિવસો, તાવ વસ્સાવાસિકં દેમાતિ વુત્તે કથિનં અત્થતં વા હોતુ અનત્થતં વા અતીતવસ્સંવુટ્ઠાનમેવ પાપુણાતિ. ગિમ્હાનં પઠમદિવસતો પટ્ઠાય વુત્તે પન માતિકા આરોપેતબ્બા – ‘‘અતીતવસ્સાવાસસ્સ પઞ્ચ માસા અતિક્કન્તા, અનાગતો ચતુમાસચ્ચયેન ભવિસ્સતિ, કતરવસ્સાવાસસ્સ દેતી’’તિ? સચે ‘‘અતીતવસ્સંવુટ્ઠાનં દમ્મી’’તિ વદતિ, તંઅન્તોવસ્સંવુટ્ઠાનમેવ પાપુણાતિ, દિસાપક્કન્તાનમ્પિ સભાગા ગણ્હિતું લભન્તિ.

સચે ‘‘અનાગતે વસ્સાવાસિકં દમ્મી’’તિ વદતિ, તં ઠપેત્વા વસ્સૂપનાયિકદિવસે ગહેતબ્બં. અથ ‘‘અગુત્તો વિહારો, ચોરભયં અત્થિ, ન સક્કા ઠપેતું, ગણ્હિત્વા વા આહિણ્ડિતુ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘સમ્પત્તાનં દમ્મી’’તિ વદતિ, ભાજેત્વા ગહેતબ્બં. સચે વદતિ ‘‘ઇતો મે ભન્તે તતિયે વસ્સે વસ્સાવાસિકં ન દિન્નં, તં દમ્મી’’તિ, તસ્મિં અન્તોવસ્સે વુટ્ઠભિક્ખૂનં પાપુણાતિ. સચે તે દિસા પક્કન્તા, અઞ્ઞો વિસ્સાસિકો ગણ્હાતિ, દાતબ્બં. અથ એકોયેવ અવસિટ્ઠો, સેસા કાલઙ્કતા, સબ્બં એકસ્સેવ પાપુણાતિ. સચે એકોપિ નત્થિ, સઙ્ઘિકં હોતિ, સમ્મુખીભૂતેહિ ભાજેતબ્બં.

આદિસ્સ દેતીતિ આદિસિત્વા પરિચ્છિન્દિત્વા દેતિ; યાગુયા વાતિઆદીસુ અયમત્થો – યાગુયા વા…પે… ભેસજ્જે વા આદિસ્સ દેતિ. તત્રાયં યોજના – ભિક્ખૂ અજ્જતનાય વા સ્વાતનાય વા યાગુયા નિમન્તેત્વા તેસં ઘરં પવિટ્ઠાનં યાગું દેતિ, યાગું દત્વા પીતાય યાગુયા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ, યેહિ મય્હં યાગુ પીતા, તેસં દમ્મી’’તિ દેતિ, યેહિ નિમન્તિતેહિ યાગુ પીતા, તેસંયેવ પાપુણાતિ. યેહિ પન ભિક્ખાચારવત્તેન ઘરદ્વારેન ગચ્છન્તેહિ વા ઘરં પવિટ્ઠેહિ વા યાગુ લદ્ધા, યેસં વા આસનસાલતો પત્તં આહરિત્વા મનુસ્સેહિ નીતા, યેસં વા થેરેહિ પેસિતા, તેસં ન પાપુણાતિ. સચે પન નિમન્તિતભિક્ખૂહિ સદ્ધિં અઞ્ઞેપિ બહૂ આગન્ત્વા અન્તોગેહઞ્ચ બહિગેહઞ્ચ પૂરેત્વા નિસિન્ના, દાયકો ચ એવં વદતિ – ‘‘નિમન્તિતા વા હોન્તુ અનિમન્તિતા વા, યેસં મયા યાગુ દિન્ના, સબ્બેસં ઇમાનિ વત્થાનિ હોન્તૂ’’તિ સબ્બેસં પાપુણન્તિ. યેહિ પન થેરાનં હત્થતો યાગુ લદ્ધા, તેસં ન પાપુણન્તિ. અથ સો ‘‘યેહિ મય્હં યાગુ પીતા, સબ્બેસં હોન્તૂ’’તિ વદતિ, સબ્બેસં પાપુણન્તિ. ભત્તખાદનીયેસુપિ એસેવ નયો.

ચીવરે વાતિ પુબ્બેપિ યેન વસ્સં વાસેત્વા ભિક્ખૂનં ચીવરં દિન્નપુબ્બં હોતિ, સો ચે ભિક્ખૂ ભોજેત્વા વદતિ – ‘‘યેસં મયા પુબ્બે ચીવરં દિન્નં, તેસંયેવ ઇમં ચીવરં વા સુત્તં વા સપ્પિમધુફાણિતાદીનિ વા હોન્તૂ’’તિ, સબ્બં તેસંયેવ પાપુણાતિ. સેનાસને વાતિ યો મયા કારિતે વિહારે વા પરિવેણે વા વસતિ, તસ્સિદં હોતૂ’’તિ વુત્તે તસ્સેવ હોતિ. ભેસજ્જે વાતિ ‘‘મયં કાલેન કાલં થેરાનં સપ્પિઆદીનિ ભેસજ્જાનિ દેમ, યેહિ તાનિ લદ્ધાનિ, તેસંયેવિદં હોતૂ’’તિ વુત્તે તેસંયેવ હોતિ.

પુગ્ગલસ્સ દેતીતિ ‘‘ઇમં ચીવરં ઇત્થન્નામસ્સ દમ્મી’’તિ એવં પરમ્મુખા વા પાદમૂલે ઠપેત્વા ‘‘ઇમં ભન્તે તુમ્હાકં દમ્મી’’તિ એવં સમ્મુખા વા દેતિ. સચે પન ‘‘ઇદં તુમ્હાકઞ્ચ તુમ્હાકં અન્તેવાસિકાનઞ્ચ દમ્મી’’તિ એવં વદતિ, થેરસ્સ ચ અન્તેવાસિકાનઞ્ચ પાપુણાતિ. ઉદ્દેસં ગહેતું આગતો ગહેત્વા ગચ્છન્તો ચ અત્થિ, તસ્સાપિ પાપુણાતિ. ‘‘તુમ્હેહિ સદ્ધિં નિબદ્ધચારિકભિક્ખૂનં દમ્મી’’તિ વુત્તે ઉદ્દેસન્તેવાસિકાનં વત્તં કત્વા ઉદ્દેસપરિપુચ્છાદીનિ ગહેત્વા વિચરન્તાનં સબ્બેસં પાપુણાતિ. અયં પુગ્ગલસ્સ દેતીતિ ઇમસ્મિં પદે વિનિચ્છયો. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

ચીવરક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.