૫. ચમ્મક્ખન્ધકં

સોણકોળિવિસવત્થુકથા

૨૪૨. ચમ્મક્ખન્ધકે – ઇસ્સરિયાધિપચ્ચન્તિ ઇસ્સરભાવેન ચ અધિપતિભાવેન ચ સમન્નાગતં. રજ્જન્તિ રાજભાવં, રઞ્ઞા કત્તબ્બકિચ્ચં વા. સોણો નામ કોળિવિસોતિ એત્થ સોણોતિ તસ્સ નામં; કોળિવિસોતિ ગોત્તં. પાદતલેસુ લોમાનીતિ રત્તેસુ પાદતલેસુ સુખુમાનિ અઞ્જનવણ્ણાનિ કમ્મચિત્તીકતાનિ લોમાનિ જાતાનિ હોન્તિ. સો કિર પુબ્બે અસીતિસહસ્સાનં પુરિસાનં જેટ્ઠપુરિસો હુત્વા તેહિ સદ્ધિં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ વસનટ્ઠાને પણ્ણસાલં કત્વા અત્તનો સસ્સિરિકં ઉણ્ણપાવારકં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ પાદેહિ અક્કમનટ્ઠાને પાદપુઞ્છનિકં કત્વા ઠપેસિ. તેમાસં પન સબ્બેવ પચ્ચેકબુદ્ધં ઉપટ્ઠહિંસુ. અયં તસ્સ ચ તેસઞ્ચ અસીતિયા ગામિકસહસ્સાનં પુબ્બયોગો.

અસીતિગામિકસહસ્સાનીતિ તેસુ ગામેસુ વસન્તાનં કુલપુત્તાનં અસીતિસહસ્સાનિ. કેનચિદેવ કરણીયેનાતિ કેનચિ કરણીયેન વિય; ન પનસ્સ કિઞ્ચિ કરણીયં અત્થિ અઞ્ઞત્ર તસ્સ દસ્સના. રાજા કિર તાનિપિ અસીતિકુલપુત્તસહસ્સાનિ સન્નિપાતાપેન્તો ‘‘એવં અપરિસઙ્કન્તો સોણો આગમિસ્સતી’’તિ સન્નિપાતાપેસિ. દિટ્ઠધમ્મિકે અત્થેતિ ‘‘કસિવણિજ્જાદીનિ ધમ્મેન કત્તબ્બાનિ, માતાપિતરો ધમ્મેન પોસિતબ્બા’’તિ એવમાદિના નયેન ઇધલોકહિતે અત્થે અનુસાસિત્વા. સો નો ભગવાતિ સો અમ્હાકં ભગવા તુમ્હે સમ્પરાયિકે અત્થે અનુસાસિસ્સતીતિ અત્થો.

ભગવન્તં પટિવેદેમીતિ ભગવન્તં જાનાપેમિ. પાટિકાય નિમુજ્જિત્વાતિ સોપાનસ્સ હેટ્ઠા અડ્ઢચન્દપાસાણે નિમુજ્જિત્વા. યસ્સ દાનિ ભન્તે ભગવા કાલં મઞ્ઞતીતિ યસ્સ તેસં હિતકિરિયત્થસ્સ ભગવા કાલં જાનાતિ. વિહારપચ્છાયાયન્તિ વિહારપચ્ચન્તે છાયાયં. સમન્નાહરન્તીતિ પસાદવસેન પુનપ્પુનં મનસિ કરોન્તિ. ભિય્યોસોમત્તાયાતિ ભિય્યોસોમત્તાય પુન વિસિટ્ઠતરં દસ્સેહીતિ અત્થો. અન્તરધાયતીતિ અદસ્સનં હોતિ.

સોણસ્સ પબ્બજ્જાકથા

૨૪૩. લોહિતેન ફુટો હોતીતિ લોહિતેન મક્ખિતો હોતિ. ગવાઘાતનન્તિ યત્થ ગાવો હઞ્ઞન્તિ, તાદિસોતિ અત્થો. કુસલો નામ વીણાય વાદનકુસલો. વીણાય તન્તિસ્સરેતિ વીણાય તન્તિયા સરે. અચ્ચાયતાતિ અતિઆયતા ખરમુચ્છિતા. સરવતીતિ સરસમ્પન્ના. કમ્મઞ્ઞાતિ કમ્મક્ખમા. અતિસિથિલાતિ મન્દમુચ્છના. સમે ગુણે પતિટ્ઠિતાતિ મજ્ઝિમે સરે ઠપેત્વા મુચ્છિતા. વીરિયસમતં અધિટ્ઠહાતિ વીરિયસમ્પયુત્તસમતં અધિટ્ઠાહિ, વીરિયં સમથેન યોજેહીતિ અત્થો. ઇન્દ્રિયાનઞ્ચ સમતં પટિવિજ્ઝાતિ સદ્ધાદીનં ઇન્દ્રિયાનં સમતં સમભાવં. તત્થ સદ્ધં પઞ્ઞાય, પઞ્ઞઞ્ચ સદ્ધાય, વીરિયં સમાધિના, સમાધિઞ્ચ વીરિયેન યોજયમાનો ઇન્દ્રિયાનં સમતં પટિવિજ્ઝ. તત્થ ચ નિમિત્તં ગણ્હાહીતિ તસ્મિં સમથે સતિ, યેન આદાસે મુખબિમ્બેનેવ નિમિત્તેન ઉપ્પજ્જિતબ્બં, તં સમથનિમિત્તં વિપસ્સનાનિમિત્તં મગ્ગનિમિત્તં ફલનિમિત્તઞ્ચ ગણ્હાહિ, નિબ્બત્તેહીતિ અત્થો.

૨૪૪. અઞ્ઞં બ્યાકરેય્યન્તિ અરહા અહન્તિ જાનાપેય્યં. છ ઠાનાનીતિ છ કારણાનિ. અધિમુત્તો હોતીતિ પટિવિજ્ઝિત્વા પચ્ચક્ખં કત્વા ઠિતો હોતિ. નેક્ખમ્માધિમુત્તોતિઆદિ સબ્બં અરહત્તવસેન વુત્તં. અરહત્તઞ્હિ સબ્બકિલેસેહિ નિક્ખન્તત્તા નેક્ખમ્મં, તેહેવ પવિવિત્તત્તા પવિવેકો, બ્યાપજ્જાભાવતો અબ્યાપજ્જં, ઉપાદાનસ્સ ખયન્તે ઉપ્પન્નત્તા ઉપાદાનક્ખયો, તણ્હાક્ખયન્તે ઉપ્પન્નત્તા તણ્હક્ખયો, સમ્મોહાભાવતો અસમ્મોહોતિ ચ વુચ્ચતિ.

કેવલં સદ્ધામત્તકન્તિ પટિવેધરહિતં કેવલં પટિવેધપઞ્ઞાય અસમ્મિસ્સં સદ્ધામત્તકં. પટિચયન્તિ પુનપ્પુનં કરણેન વુડ્ઢિં. વીતરાગત્તાતિ મગ્ગપ્પટિવેધેન રાગસ્સ વિગતત્તાયેવ નેક્ખમ્મસઙ્ખાતં અરહત્તં પટિવિજ્ઝિત્વા ઠિતો હોતિ. ફલસમાપત્તિવિહારેનેવ વિહરતિ, તન્નિન્નમાનસોયેવ હોતીતિ અત્થો. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો.

લાભસક્કારસિલોકન્તિ ચતુપચ્ચયલાભઞ્ચ તેસંયેવ સુકતભાવઞ્ચ વણ્ણભણનઞ્ચ. નિકામયમાનોતિ ઇચ્છમાનો પત્થયમાનો. પવિવેકાધિમુત્તોતિ વિવેકે અધિમુત્તો અહન્તિ એવં અરહત્તં બ્યાકરોતીતિ અત્થો.

સીલબ્બતપરામાસન્તિ સીલઞ્ચ વતઞ્ચ પરામસિત્વા ગહિતગહણમત્તં. સારતો પચ્ચાગચ્છન્તોતિ સારભાવેન જાનન્તો. અબ્યાપજ્જાધિમુત્તોતિ અબ્યાપજ્જં અરહત્તં બ્યાકરોતીતિ અત્થો. ઇમિનાવ નયેન સબ્બવારેસુ અત્થો વેદિતબ્બો.

ભુસાતિ બલવન્તો. નેવસ્સ ચિત્તં પરિયાદિયન્તીતિ એતસ્સ ખીણાસવસ્સ ચિત્તં ગહેત્વા ઠાતું ન સક્કોન્તિ. અમિસ્સીકતન્તિ અમિસ્સકતં. કિલેસાહિ આરમ્મણેન સદ્ધિં ચિત્તં મિસ્સં કરોન્તિ, તેસં અભાવા અમિસ્સીકતં. ઠિતન્તિ પતિટ્ઠિતં. આનેઞ્જપ્પત્તન્તિ અચલનપ્પત્તં. વયઞ્ચસ્સાનુપસ્સતીતિ તસ્સ ચિત્તસ્સ ઉપ્પાદમ્પિ વયમ્પિ પસ્સતિ.

નેક્ખમ્મં અધિમુત્તસ્સાતિ અરહત્તં પટિવિજ્ઝિત્વા ઠિતસ્સ. સેસપદેહિપિ અરહત્તમેવ કથિતં. ઉપાદાનક્ખયસ્સાતિ ઉપયોગત્થે સામિવચનં. અસમ્મોહઞ્ચ ચેતસોતિ ચિત્તસ્સ ચ અસમ્મોહં અધિમુત્તસ્સ. દિસ્વા આયતનુપ્પાદન્તિ આયતનાનં ઉપ્પાદઞ્ચ વયઞ્ચ દિસ્વા. સમ્મા ચિત્તં વિમુચ્ચતીતિ સમ્મા હેતુના નયેન ઇમાય વિપસ્સનાય પટિપત્તિયા ફલસમાપત્તિવસેન ચિત્તં વિમુચ્ચતિ, નિબ્બાનારમ્મણે અધિમુચ્ચતિ. સન્તચિત્તસ્સાતિ નિબ્બુતચિત્તસ્સ. તાદિનોતિ ઇટ્ઠાનિટ્ઠે અનુનયપટિઘેહિ અકમ્પિયત્તા તાદી, તસ્સ તાદિનો.

દિગુણાદિઉપાહનપટિક્ખેપકથા

૨૪૫. અઞ્ઞં બ્યાકરોન્તીતિ અરહત્તં બ્યાકરોન્તિ. અત્થો ચ વુત્તોતિ યેન અરહાતિ ઞાયતિ, સો અત્થો વુત્તો. સુત્તત્થો પન સુત્તવણ્ણનતોયેવ ગહેતબ્બો. અત્તા ચ અનુપનીતોતિ અહં અરહાતિ એવં બ્યઞ્જનવસેન અત્તા ન ઉપનીતો. અથ ચ પનિધેકચ્ચે મોઘપુરિસાતિ અઞ્ઞે પન તુચ્છપુરિસા હસમાના વિય અસન્તમેવ અઞ્ઞં વચનમત્તેન સન્તં કત્વા બ્યાકરોન્તિ. એકપલાસિકન્તિ એકપટલં. અસીતિસકટવાહેતિ એત્થ દ્વે સકટભારા એકો વાહોતિ વેદિતબ્બો. સત્તહત્થિકઞ્ચ અનીકન્તિ એત્થ છ હત્થિનિયો એકો ચ હત્થીતિ ઇદમેકં અનીકં. ઈદિસાનિ સત્ત અનીકાનિ સત્તહત્થિકં અનીકં નામ. દિગુણાતિ દ્વિપટલા. તિગુણાતિ તિપટલા. ગણઙ્ગુણૂપાહનાતિ ચતુપટલતો પટ્ઠાય વુચ્ચતિ.

સબ્બનીલિકાદિપટિક્ખેપકથા

૨૪૬. સબ્બનીલિકાતિ સબ્બાવ નીલિકા. એસ નયો સબ્બપીતિકાદીસુપિ. તત્થ ચ નીલિકા ઉમાપુપ્ફવણ્ણા હોતિ, પીતિકા કણિકારપુપ્ફવણ્ણા, લોહિતિકા જયસુમનપુપ્ફવણ્ણા, મઞ્જિટ્ઠિકા મઞ્જિટ્ઠવણ્ણા એવ, કણ્હા અદ્દારિટ્ઠકવણ્ણા, મહારઙ્ગરત્તા સતપદિપિટ્ઠિવણ્ણા, મહાનામરત્તા સમ્ભિન્નવણ્ણા હોતિ પણ્ડુપલાસવણ્ણા. કુરુન્દિયં પન ‘‘પદુમપુપ્ફવણ્ણા’’તિ વુત્તા. એતાસુ યંકિઞ્ચિ લભિત્વા રજનં ચોળકેન પુઞ્છિત્વા વણ્ણં ભિન્દિત્વા ધારેતું વટ્ટતિ. અપ્પમત્તકેપિ ભિન્ને વટ્ટતિયેવ.

નીલકવદ્ધિકાતિ યાસં વદ્ધાયેવ નીલા. એસેવ નયો સબ્બત્થ. એતાપિ વણ્ણભેદં કત્વા ધારેતબ્બા. ખલ્લકબદ્ધાતિ પણ્હિપિધાનત્થં તલે ખલ્લકં બન્ધિત્વા કતા. પુટબદ્ધાતિ યોનકઉપાહના વુચ્ચતિ, યા યાવજઙ્ઘતો સબ્બપાદં પટિચ્છાદેતિ. પાલિગુણ્ઠિમાતિ પલિગુણ્ઠિત્વા કતા; યા ઉપરિ પાદમત્તમેવ પટિચ્છાદેતિ, ન જઙ્ઘં. તૂલપુણ્ણિકાતિ તૂલપિચુના પૂરેત્વા કતા. તિત્તિરપત્તિકાતિ તિત્તિરપત્તસદિસા વિચિત્તબદ્ધા. મેણ્ડવિસાણવદ્ધિકાતિ કણ્ણિકટ્ઠાને મેણ્ડકસિઙ્ગસણ્ઠાને વદ્ધે યોજેત્વા કતા. અજવિસાણવદ્ધિકાદીસુપિ એસેવ નયો. વિચ્છિકાળિકાપિ તત્થેવ વિચ્છિકનઙ્ગુટ્ઠસણ્ઠાને વદ્ધે યોજેત્વા કતા. મોરપિઞ્છપરિસિબ્બિતાતિ તલેસુ વા વદ્ધેસુ વા મોરપિઞ્છેહિ સુત્તકસદિસેહિ પરિસિબ્બિતા. ચિત્રાતિ વિચિત્રા; એતાસુ યંકિઞ્ચિ લભિત્વા, સચે તાનિ ખલ્લકાદીનિ અપનેત્વા સક્કા હોન્તિ વળઞ્જિતું, વળઞ્જેતબ્બા. તેસુ પન સતિ વળઞ્જન્તસ્સ દુક્કટં. સીહચમ્મપરિક્ખટા નામ પરિયન્તેસુ ચીવરે અનુવાતં વિય સીહચમ્મં યોજેત્વા કતા. લૂવકચમ્મપરિક્ખટાતિ પક્ખિબિળાલચમ્મપરિક્ખટા. એતાસુપિ યા કાચિ લભિત્વા તં ચમ્મં અપનેત્વા ધારેતબ્બા.

૨૪૭. ઓમુક્કન્તિ પટિમુઞ્ચિત્વા અપનીતં. નવાતિ અપરિભુત્તા.

અજ્ઝારામેઉપાહનપટિક્ખેપકથા

૨૪૮. અભિજીવનિકસ્સાતિ યેન સિપ્પેન અભિજીવન્તિ, જીવિકં કપ્પેન્તિ, તસ્સ કારણાતિ અત્થો. ઇધ ખો તં ભિક્ખવેતિ એત્થ તન્તિ નિપાતમત્તં, ઇધ ખો ભિક્ખવે સોભેય્યાથાતિ અત્થો. યં તુમ્હેતિ યે તુમ્હે. અથ વા યદિ તુમ્હેતિ વુત્તં હોતિ. યદિસદ્દસ્સ હિ અત્થે અયં નિપાતો. આચરિયેસૂતિઆદિમ્હિ પબ્બજ્જાચરિયો, ઉપસમ્પદાચરિયો, નિસ્સયાચારિયો, ઉદ્દેસાચરિયોતિ ઇમે ચત્તારોપિ ઇધ આચરિયા એવ. અવસ્સિકસ્સ છબ્બસ્સો આચરિયમત્તો. સો હિ ચતુવસ્સકાલે તં નિસ્સાય વચ્છતિ; એવં એકવસ્સસ્સ સત્તવસ્સો, દુવસ્સસ્સ અટ્ઠવસ્સો, તિવસ્સસ્સ નવવસ્સો, ચતુવસ્સસ્સ દસવસ્સો. ઇમેપિ આચરિયમત્તા એવ. ઉપજ્ઝાયસ્સ સન્દિટ્ઠસમ્ભત્તા પન સહાયભિક્ખૂ, યે વા પન કેચિ દસહિ વસ્સેહિ મહન્તતરા તે સબ્બેપિ ઉપજ્ઝાયમત્તા નામ. એત્તકેસુ ભિક્ખૂસુ અનુપાહનેસુ ચઙ્કમન્તેસુ સઉપાહનસ્સ ચઙ્કમતો આપત્તિ.

૨૪૯. પાદખીલાબાધો નામ પાદતો ખીલસદિસં મંસં નિક્ખન્તં હોતિ.

૨૫૧. તિણપાદુકાતિ યેન કેનચિ તિણેન કતપાદુકા. હિન્તાલપાદુકાતિ ખજ્જૂરીપત્તેહિ કતપાદુકા; હિન્તાલપત્તેહિપિ ન વટ્ટતિયેવ. કમલપાદુકાતિ કમલતિણં નામ અત્થિ, તેન કતપાદુકા; ઉસીરપાદુકાતિપિ વદન્તિ. કમ્બલપાદુકાતિ ઉણ્ણાહિ કતપાદુકા. અસઙ્કમનીયાતિ ભૂમિયં સુપ્પતિટ્ઠિતા નિચ્ચલા અસંહારિયા.

૨૫૨. અઙ્ગજાતં છુપન્તીતિ અઙ્ગજાતેનેવ અઙ્ગજાતં છુપન્તિ. ઓગાહેત્વા મારેન્તીતિ અન્તો ઉદકે દળ્હં ગહેત્વા મારેન્તિ.

યાનાદિપટિક્ખેપકથા

૨૫૩. ઇત્થિયુત્તેનાતિ ધેનુયુત્તેન. પુરિસન્તરેનાતિ પુરિસસારથિના. પુરિસયુત્તેનાતિ ગોણયુત્તેન. ઇત્થન્તરેનાતિ ઇત્થિસારથિના. ગઙ્ગામહિયાયાતિ ગઙ્ગામહકીળિકાય. પુરિસયુત્તં હત્થવટ્ટકન્તિ એત્થ પુરિસયુત્તં ઇત્થિસારથિ વા હોતુ, પુરિસસારથિ વા વટ્ટતિ. હત્થવટ્ટકં પન ઇત્થિયો વા વટ્ટેન્તુ પુરિસા વા, વટ્ટતિયેવ. યાનુગ્ઘાતેનાતિ યાનં અભિરુહન્તસ્સ સબ્બો કાયો ચલતિ તપ્પચ્ચયા. સિવિકન્તિ પીઠકસિવિકં. પાટઙ્કિન્તિ વંસે લગ્ગેત્વા કતં પટપોતલિકં.

૨૫૪. ઉચ્ચાસયનમહાસયનનાનીતિ એત્થ ઉચ્ચાસયનન્તિ પમાણાતિક્કન્તં મઞ્ચં. મહાસયનન્તિ અકપ્પિયત્થરણં, આસન્દીઆદીસુ આસન્દીતિ પમાણાતિક્કન્તાસનં. પલ્લઙ્કોતિ પાદેસુ વાળરૂપાનિ ઠપેત્વા કતો. ગોનકોતિ દીઘલોમકો મહાકોજવો; ચતુરઙ્ગુલાધિકાનિ કિર તસ્સ લોમાનિ. ચિત્તકાતિ વાનચિત્રો ઉણ્ણામયત્થરણો. પટિકાતિ ઉણ્ણામયો સેતત્થરણો. પટલિકાતિ ઘનપુપ્ફકો ઉણ્ણામયલોહિતત્થરણો; યો આમલકપટ્ટોતિપિ વુચ્ચતિ. તૂલિકાતિ પકતિતૂલિકાયેવ. વિકતિકાતિ સીહબ્યગ્ઘાદિરૂપવિચિત્રો ઉણ્ણામયત્થરણો. ઉદ્દલોમીતિ એકતો ઉગ્ગતલોમં ઉણ્ણામયત્થરણં; ‘‘ઉદ્ધલોમી’’તિપિ પાઠો. એકન્તલોમીતિ ઉભતો ઉગ્ગતલોમં ઉણ્ણામયત્થરણં. કટ્ટિસ્સન્તિ રતનપરિસિબ્બિતં કોસેય્યકટ્ટિસ્સમયં પચ્ચત્થરણં. કોસેય્યન્તિ રતનપરિસિબ્બિતં કોસિયસુત્તમયં પચ્ચત્થરણં; સુદ્ધકોસેય્યં પન વટ્ટતિ.

કુત્તકન્તિ સોળસન્નં નાટકિત્થીનં ઠત્વા નચ્ચનયોગ્ગં ઉણ્ણામયઅત્થરણં. હત્થત્થરઅસ્સત્થરાતિ હત્થિઅસ્સપિટ્ઠીસુ અત્થરણકઅત્થરણા એવ. રથત્થરેપિ એસેવ નયો. અજિનપ્પવેણીતિ અજિનચમ્મેહિ મઞ્ચપ્પમાણેન સિબ્બિત્વા કતા પવેણી. કદલીમિગપવરપચ્ચત્થરણન્તિ કદલીમિગચમ્મં નામ અત્થિ, તેન કતં પવરપચ્ચત્થરણં, ઉત્તમપચ્ચત્થરણન્તિ અત્થો. તં કિર સેતવત્થસ્સ ઉપરિ કદલીમિગચમ્મં પત્થરિત્વા સિબ્બિત્વા કરોન્તિ. સઉત્તરચ્છદન્તિ સહ ઉત્તરચ્છદનેન; ઉપરિબદ્ધેન રત્તવિતાનેન સદ્ધિન્તિ અત્થો. સેતવિતાનમ્પિ હેટ્ઠા અકપ્પિયપચ્ચત્થરણે સતિ ન વટ્ટતિ, અસતિ પન વટ્ટતિ. ઉભતોલોહિતકૂપધાનન્તિ સીસૂપધાનઞ્ચ પાદૂપધાનઞ્ચાતિ મઞ્ચસ્સ ઉભતોલોહિતકૂપધાનં, એતં ન કપ્પતિ. યં પન એકમેવ ઉપધાનં ઉભોસુ પસ્સેસુ રત્તં વા હોતિ, પદુમવણ્ણં વા ચિત્રં વા, સચે પમાણયુત્તં, વટ્ટતિ. મહાઉપધાનં પન પટિક્ખિત્તં.

સબ્બચમ્મપટિક્ખેપાદિકથા

૨૫૫. દીપિચ્છાપોતિ દીપિપોતકો. ઓગુમ્ફિયન્તીતિ ભિત્તિદણ્ડકાદીસુ વેઠેત્વા બન્ધન્તિ.

૨૫૬. અભિનિસીદિતુન્તિ અભિનિસ્સાય નિસીદિતું; અપસ્સયં કત્વા નિસીદિતુન્તિ અત્થો. ગિલાનેન ભિક્ખુના સઉપાહનેનાતિ એત્થ ગિલાનો નામ યો ન સક્કોતિ અનુપાહનો ગામં પવિસિતું.

૨૫૭. કુરરઘરેતિ એવંનામકે નગરે; એતેનસ્સ ગોચરગામો વુત્તો. પપતકે પબ્બતેતિ પપતનામકે પબ્બતે; એતેનસ્સ નિવાસનટ્ઠાનં વુત્તં. સોણોતિ તસ્સ નામં. કોટિઅગ્ઘનકં પન કણ્ણપિળન્ધનકં ધારેતિ, તસ્મા ‘‘કુટિકણ્ણો’’તિ વુચ્ચતિ; કોટિકણ્ણોતિ અત્થો. પાસાદિકન્તિ પસાદજનકં. પસાદનીયન્તિ ઇદં તસ્સેવ અત્થવેવચનં. ઉત્તમદમથસમથન્તિ ઉત્તમં દમથઞ્ચ સમથઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ સમાધિઞ્ચ કાયૂપસમઞ્ચ ચિત્તૂપસમઞ્ચાતિપિ અત્થો. દન્તન્તિ સબ્બેસં વિસૂકાયિકવિપ્ફન્દિતાનં ઉપચ્છિન્નત્તા દન્તં; ખીણકિલેસન્તિ અત્થો. ગુત્તન્તિ સંવરગુત્તિયા ગુત્તં. સન્તિન્દ્રિયન્તિ યતિન્દ્રિયં. નાગન્તિ આગુવિરહિતં. તિણ્ણં મે વસ્સાનં અચ્ચયેનાતિ મમ પબ્બજ્જાદિવસતો પટ્ઠાય તિણ્ણં વસ્સાનં અચ્ચયેન. ઉપસમ્પદં અલત્થન્તિ અહં ઉપસમ્પદં અલભિં. કણ્હુત્તરાતિ કણ્હમત્તિકુત્તરા; ઉપરિ વડ્ઢિતકણ્હમત્તિકાતિ અત્થો. ગોકણ્ટકહતાતિ ગુન્નં ખુરેહિ અક્કન્તભૂમિતો સમુટ્ઠિતેહિ ગોકણ્ટકેહિ ઉપહતા. તે કિર ગોકણ્ટકે એકપટલિકા ઉપાહના રક્ખિતું ન સક્કોન્તિ; એવં ખરા હોન્તિ. એરગૂ, મોરગૂ, મજ્જારૂ, જન્તૂતિ ઇમા ચતસ્સોપિ તિણજાતિયો; એતેહિ કટસારકે ચ તટ્ટિકાયો ચ કરોન્તિ. એત્થ એરગૂતિ એરકતિણં; તં ઓળારિકં. મોરગૂતિણં તમ્બસીસં મુદુકં સુખસમ્ફસ્સં, તેન કતતટ્ટિકા નિપજ્જિત્વા વુટ્ઠિતમત્તે પુન ઉદ્ધુમાતા હુત્વા તિટ્ઠતિ. મજ્જારુના સાટકેપિ કરોન્તિ. જન્તુસ્સ મણિસદિસો વણ્ણો હોતિ. સેનાસનં પઞ્ઞપેસીતિ ભિસિં વા કટસારકં વા પઞ્ઞપેસિ; પઞ્ઞપેત્વા ચ પન સોણસ્સ આરોચેતિ – ‘‘આવુસો સત્થા તયા સદ્ધિં એકાવાસે વસિતુકામો, ગન્ધકુટિયંયેવ તે સેનાસનં પઞ્ઞત્ત’’ન્તિ.

૨૫૮. અયં ખ્વસ્સ કાલોતિ અયં ખો કાલો ભવેય્ય. પરિદસ્સીતિ પરિદસ્સેસિ. ‘‘ઇદઞ્ચિદઞ્ચ વદેય્યાસીતિ યં મે ઉપજ્ઝાયો જાનાપેસિ, તસ્સ અયં કાલો ભવેય્ય, હન્દ દાનિ આરોચેમિ તં સાસન’’ન્તિ અયમેત્થ અધિપ્પાયો.

૨૫૯. વિનયધરપઞ્ચમેનાતિ અનુસ્સાવનાચરિયપઞ્ચમેન. અનુજાનામિ ભિક્ખવે સબ્બપચ્ચન્તિમેસુ જનપદેસુ ગુણઙ્ગુણૂપાહનન્તિ એત્થ મનુસ્સચમ્મં ઠપેત્વા યેન કેનચિ ચમ્મેન ઉપાહના વટ્ટતિ. ઉપાહનકોસકસત્થકોસકકુઞ્ચિકકોસકેસુપિ એસેવ નયો. ચમ્માનિ અત્થરણાનીતિ એત્થ પન યંકિઞ્ચિ એળકચમ્મં અજચમ્મઞ્ચ અત્થરિત્વા નિપજ્જિતું વા નિસીદિતું વા વટ્ટતિ. મિગચમ્મે એણીમિગો વાતમિગો પસદમિગો કુરઙ્ગમિગો મિગમાતુકો રોહિતમિગોતિ એતેસંયેવ ચમ્માનિ વટ્ટન્તિ. અઞ્ઞેસં પન –

મક્કટો કાળસીહો ચ, સરભો કદલીમિગો;

યે ચ વાળમિગા કેચિ, તેસં ચમ્મં ન વટ્ટતિ.

તત્થ વાળમિગાતિ સીહબ્યગ્ઘઅચ્છતરચ્છા; ન કેવલઞ્ચ એતેસંયેવ, યેસં પન ચમ્મં વટ્ટતીતિ વુત્તં, તે ઠપેત્વા અવસેસા અન્તમસો ગોમહિંસસસબિળારાદયોપિ સબ્બે ઇમસ્મિં અત્થે વાળમિગાત્વેવ વેદિતબ્બા. એતેસઞ્હિ સબ્બેસં ચમ્મં ન વટ્ટતિ. ન તાવ તં ગણનૂપગં યાવ ન હત્થં ગચ્છતીતિ યાવ આહરિત્વા વા ન દિન્નં, તુમ્હાકં ભન્તે ચીવરં ઉપ્પન્નન્તિ પહિણિત્વા વા નારોચિતં, તાવ ગણનં ન ઉપેતિ. સચે અનધિટ્ઠિતં, વટ્ટતિ; અધિટ્ઠિતઞ્ચ ગણનં ન ઉપેતીતિ અત્થો. યદા પન આનેત્વા વા દિન્નં હોતિ, ઉપ્પન્નન્તિ વા સુતં, તતો પટ્ઠાય દસાહમેવ પરિહારં લભતીતિ.

ચમ્મક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.