૪. સમથક્ખન્ધકં

સમ્મુખાવિનયકથા

૧૮૬-૧૮૭. સમથક્ખન્ધકે – ‘‘અધમ્મવાદી પુગ્ગલો’’તિઆદીનિ છ માતિકાપદાનિ નિક્ખિપિત્વા ‘‘અધમ્મવાદી પુગ્ગલો ધમ્મવાદિં પુગ્ગલં સઞ્ઞાપેતી’’તિઆદિના નયેન વિત્થારો વુત્તો. તત્થ સઞ્ઞાપેતીતિ કારણપતિરૂપકાનિ વત્વા પરિતોસેત્વા જાનાપેતિ. નિજ્ઝાપેતીતિ યથા સો તં અત્થં નિજ્ઝાયતિ, ઓલોકેતિ; એવં કરોતિ. પેક્ખતિ અનુપેક્ખતીતિ યથા સો તં અત્થં પેક્ખતિ ચેવ પુનપ્પુનઞ્ચ પેક્ખતિ; એવં કરોતિ. દસ્સેતિ અનુદસ્સેતીતિ તેસઞ્ઞેવ પરિયાયવચનાનિ. અધમ્મેન વૂપસમ્મતીતિ યસ્મા સો અધમ્મમેવ ‘‘અયં ધમ્મો’’તિઆદિના નયેન મોહેત્વા દસ્સેતિ, તસ્મા અધમ્મેન વૂપસમ્મતિ નામ.

૧૮૮. ધમ્મેન વૂપસમ્મતીતિ યસ્મા ધમ્મવાદી ધમ્મમેવ ‘‘અયં ધમ્મો’’તિઆદિના નયેન અમોહેત્વા દસ્સેતિ, તસ્મા ધમ્મેન વૂપસમ્મતિ નામ.

સમ્મુખાવિનયકથા નિટ્ઠિતા.

સતિવિનયકથા

૧૯૫. પઞ્ચિમાનિ ભિક્ખવે ધમ્મિકાનિ સતિવિનયસ્સ દાનાનીતિ એત્થ સુદ્ધસ્સ અનાપત્તિકસ્સ દાનં એકં, અનુવદિતસ્સ દાનં એકં, યાચિતસ્સ દાનં એકં, સઙ્ઘેન દાનં એકં, ધમ્મેન સમગ્ગદાનં એકન્તિ એવં પઞ્ચ. એતાનિ પન એકેકઅઙ્ગવસેન ન લબ્ભન્તિ, તસ્મા દેસનામત્તમેવેતં, પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતં પન સતિવિનયદાનં ધમ્મિકન્તિ અયમેત્થ અત્થો. તત્થ ચ અનુવદન્તીતિ ચોદેન્તિ. સેસં ઉત્તાનમેવ. અયં પન સતિવિનયો ખીણાસવસ્સેવ દાતબ્બો ન અઞ્ઞસ્સ, અન્તમસો અનાગામિનોપિ. સો ચ ખો અઞ્ઞેન ચોદિયમાનસ્સેવ, ન અચોદિયમાનસ્સ. દિન્ને ચ પન તસ્મિં ચોદકસ્સ કથા ન રુહતિ. ચોદેન્તોપિ ‘‘અયં ખીણાસવો સતિવિનયલદ્ધો, કો તુય્હં કથં ગહેસ્સતી’’તિ અપસાદેતબ્બતં આપજ્જતિ.

સતિવિનયકથા નિટ્ઠિતા.

અમૂળ્હવિનયકથા

૧૯૬. ભાસિતપરિક્કન્તન્તિ વાચાય ભાસિતં કાયેન પરિક્કન્તં; પરિક્કમિત્વા કતન્તિ અત્થો. સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતાતિ એત્થ સરતુ આયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા; આયસ્મા એવરૂપિયા આપત્તિયાતિ અયમત્થો. આપજ્જિત્વાતિ વા પાઠો, તસ્સત્થો – પઠમં આપજ્જિત્વા પચ્છા તં આપત્તિં સરતુ આયસ્માતિ.

અમૂળ્હવિનયકથા નિટ્ઠિતા.

યેભુય્યસિકાકથા

૨૦૨. યેભુય્યસિકાય વૂપસમેતુન્તિ એત્થ યસ્સા કિરિયાય ધમ્મવાદિનો બહુતરા, એસા યેભુય્યસિકા નામ.

૨૦૪. અધમ્મિકસલાકગ્ગાહેસુ ઓરમત્તકન્તિ પરિત્તં અપ્પમત્તકં ભણ્ડનમત્તમેવ. ન ચ ગતિગતન્તિ દ્વે તયો આવાસે ન ગતં, તત્થ તત્થેવ વા દ્વત્તિક્ખત્તું અવિનિચ્છિતં. ન ચ સરિતસારિતન્તિ દ્વત્તિક્ખત્તું તેહિ ભિક્ખૂહિ સયં સરિતં વા અઞ્ઞેહિ સારિતં વા ન હોતિ. જાનાતીતિ સલાકં ગાહેન્તો જાનાતિ ‘‘અધમ્મવાદી બહુતરા’’તિ. અપ્પેવ નામાતિ ઇમિના નીહારેન સલાકાય ગાહિયમાનાય ‘‘અપિ નામ અધમ્મવાદિનો બહુતરા અસ્સૂ’’તિ અયમસ્સ અજ્ઝાસયો હોતિ. અપરેસુપિ દ્વીસુ એસેવ નયો.

અધમ્મેન ગણ્હન્તીતિ અધમ્મવાદિનો ‘‘એવં મયં બહૂ ભવિસ્સામા’’તિ દ્વે દ્વે સલાકાયો ગણ્હન્તિ. વગ્ગા ગણ્હન્તીતિ દ્વે ધમ્મવાદિનો એકં ધમ્મવાદિસલાકં ગણ્હન્તિ ‘‘એવં ધમ્મવાદિનો ન બહૂ ભવિસ્સન્તી’’તિ મઞ્ઞમાના. ન ચ યથાદિટ્ઠિયા ગણ્હન્તીતિ ધમ્મવાદિનો હુત્વા ‘‘બલવપક્ખં ભજિસ્સામા’’તિ અધમ્મવાદિસલાકં ગણ્હન્તિ. ધમ્મિકસલાકગ્ગાહેસુ અયમેવત્થો પરિવત્તેત્વા વેદિતબ્બો. એવં સલાકં ગાહેત્વા સચે બહુતરા ધમ્મવાદિનો હોન્તિ; યથા તે વદન્તિ, એવં તં અધિકરણં વૂપસમેતબ્બં, એવં યેભુય્યસિકાય વૂપસન્તં હોતિ. અયમેત્થ સઙ્ખેપો. વિત્થારો પન પરતોપિ આગમિસ્સતિ.

યેભુય્યસિકાકથા નિટ્ઠિતા.

તસ્સપાપિયસિકાકથા

૨૦૭. અસુચીતિ અસુચીહિ કાયવચીકમ્મેહિ સમન્નાગતો. અલજ્જીતિ સઞ્ચિચ્ચ આપજ્જનાદિના અલજ્જિલક્ખણેન સમન્નાગતો. સાનુવાદોતિ સઉપવાદો. ઇતિ ઇમેસઞ્ચ તિણ્ણં અઙ્ગાનં વસેન તીણિ કરણાનિ, સઙ્ઘેન કરણં, ધમ્મેન સમગ્ગેન કરણન્તિ ઇમાનિ ચ દ્વેતિ પઞ્ચ તસ્સપાપિયસિકાકમ્મસ્સ કરણાનિ નામ હોન્તિ. સેસમેત્થ તજ્જનીયાદીસુ વુત્તનયમેવ. અયં પનેત્થ વચનત્થો – ઇદઞ્હિ યો પાપુસ્સન્નતાય પાપિયો પુગ્ગલો, તસ્સ કત્તબ્બતો ‘‘તસ્સપાપિયસિકાકમ્મ’’ન્તિ વુચ્ચતિ.

તસ્સપાપિયસિકાકથા નિટ્ઠિતા.

તિણવત્થારકાદિકથા

૨૧૨. કક્ખળત્તાય વાળત્તાયાતિ કક્ખળભાવાય ચેવ વાળભાવાય ચ. ભેદાયાતિ સઙ્ઘભેદાય. સબ્બેહેવ એકજ્ઝન્તિ કસ્સચિ છન્દં અનાહરિત્વા ગિલાનેપિ તત્થેવ આનેત્વા એકતો સન્નિપતિતબ્બં. તિણવત્થારકેન વૂપસમેય્યાતિ એત્થ ઇદં કમ્મં તિણવત્થારકસદિસત્તા ‘‘તિણવત્થારકો’’તિ વુત્તં. યથા હિ ગૂથં વા મુત્તં વા ઘટ્ટિયમાનં દુગ્ગન્ધતાય બાધતિ, તિણેહિ અવત્થરિત્વા સુપ્પટિચ્છાદિતસ્સ પનસ્સ સો ગન્ધો ન બાધતિ; એવમેવ યં અધિકરણં મૂલાનુમૂલં ગન્ત્વા વૂપસમિયમાનં કક્ખળત્તાય વાળત્તાય ભેદાય સંવત્તતિ, તં ઇમિના કમ્મેન વૂપસન્તં ગૂથં વિય તિણવત્થારકેન પટિચ્છન્નં સુવૂપસન્તં હોતીતિ ઇદં કમ્મં તિણવત્થારકસદિસત્તા ‘‘તિણવત્થારકો’’તિ વુત્તં.

૨૧૩. થુલ્લવજ્જન્તિ પારાજિકઞ્ચેવ સઙ્ઘાદિસેસઞ્ચ. ગિહિપટિસંયુત્તન્તિ ગિહીનં હીનેન ખુંસનવમ્ભનધમ્મિકપટિસ્સવેસુ આપન્નં આપત્તિં.

૨૧૪. એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે તે ભિક્ખૂ તાહિ આપત્તીહિ વુટ્ઠિતા હોન્તીતિ એવં તિણવત્થારકકમ્મવાચાય કતાય કમ્મવાચાપરિયોસાને યત્તકા તત્થ સન્નિપતિતા અન્તમસો સુત્તાપિ સમાપન્નાપિ અઞ્ઞવિહિતાપિ સબ્બે તે ભિક્ખૂ યાવ ઉપસમ્પદમણ્ડલતો પટ્ઠાય થુલ્લવજ્જઞ્ચ ગિહિપટિસંયુત્તઞ્ચ ઠપેત્વા અવસેસા આપત્તિયો આપન્ના, સબ્બાહિ તાહિ આપત્તીહિ વુટ્ઠિતા હોન્તિ. યે પન ‘‘ન મેતં ખમતી’’તિ અઞ્ઞમઞ્ઞં દિટ્ઠાવિકમ્મં કરોન્તિ, તેહિ વા સદ્ધિં આપત્તિં આપજ્જિત્વાપિ તત્થ અનાગતા, આગન્ત્વા વા છન્દં દત્વા પરિવેણાદીસુ નિસિન્ના, તે આપત્તીહિ ન વુટ્ઠહન્તિ. તેન વુત્તં – ‘‘ઠપેત્વા દિટ્ઠાવિકમ્મં ઠપેત્વા યે ન તત્થ હોન્તી’’તિ.

તિણવત્થારકાદિકથા નિટ્ઠિતા.

અધિકરણકથા

૨૧૫. ભિક્ખુનીનં અનુપખજ્જાતિ ભિક્ખુનીનં અન્તો પવિસિત્વા. વિવાદાધિકરણાદીનં વચનત્થો દુટ્ઠદોસવણ્ણનાયં વુત્તોયેવ. વિપચ્ચતાય વોહારોતિ ચિત્તદુક્ખત્થં વોહારો; ફરુસવચનન્તિ અત્થો. યો તત્થ અનુવાદોતિ યો તેસુ અનુવદન્તેસુ ઉપવાદો. અનુવદનાતિ આકારનિદસ્સનમેતં; ઉપવદનાતિ અત્થો. અનુલ્લપના અનુભણનાતિ ઉભયં અનુવદનવેવચનમત્તમેવ. અનુસમ્પવઙ્કતાતિ પુનપ્પુનં કાયચિત્તવાચાહિ તત્થેવ સમ્પવઙ્કતા; અનુવદનભાવોતિ અત્થો. અબ્ભુસ્સહનતાતિ ‘‘કસ્મા એવં ન ઉપવદિસ્સામિ, ઉપવદિસ્સામિયેવા’’તિ ઉસ્સાહં કત્વા અનુવદના. અનુબલપ્પદાનન્તિ પુરિમવચનસ્સ કારણં દસ્સેત્વા પચ્છિમવચનેન બલપ્પદાનં.

કિચ્ચયતા કરણીયતાતિ એત્થ કિચ્ચમેવ કિચ્ચયં, કિચ્ચયસ્સ ભાવો કિચ્ચયતા, કરણીયસ્સ ભાવો કરણીયતા; ઉભયમ્પેતં સઙ્ઘકમ્મસ્સેવ અધિવચનં. અપલોકનકમ્મન્તિઆદિ પન તસ્સેવ પભેદવચનં. તત્થ અપલોકનકમ્મં નામ સીમટ્ઠકસઙ્ઘં સોધેત્વા છન્દારહાનં છન્દં આહરિત્વા સમગ્ગસ્સ સઙ્ઘસ્સ અનુમતિયા તિક્ખત્તું સાવેત્વા કત્તબ્બકમ્મં. ઞત્તિકમ્મં નામ વુત્તનયેનેવ સમગ્ગસ્સ સઙ્ઘસ્સ અનુમતિયા એકાય ઞત્તિયા કત્તબ્બકમ્મં. ઞત્તિદુતિયકમ્મં નામ વુત્તનયેનેવ સમગ્ગસ્સ સઙ્ઘસ્સ અનુમતિયા એકાય ઞત્તિયા એકાય ચ અનુસ્સાવનાયાતિ એવં ઞત્તિદુતિયાય અનુસ્સાવનાય કત્તબ્બકમ્મં. ઞત્તિચતુત્થકમ્મં નામ વુત્તનયેનેવ સમગ્ગસ્સ સઙ્ઘસ્સ અનુમતિયા એકાય ઞત્તિયા તીહિ ચ અનુસ્સાવનાહીતિ એવં ઞત્તિચતુત્થાહિ તીહિ અનુસ્સાવનાહિ કત્તબ્બકમ્મં.

તત્થ અપલોકનકમ્મં અપલોકેત્વાવ કાતબ્બં, ઞત્તિકમ્માદિવસેન ન કાતબ્બં. ઞત્તિકમ્મમ્પિ એકં ઞત્તિં ઠપેત્વાવ કાતબ્બં, અપલોકનકમ્માદિવસેન ન કાતબ્બં. ઞત્તિદુતિયકમ્મં પન અપલોકેત્વા કત્તબ્બમ્પિ અત્થિ, અકત્તબ્બમ્પિ અત્થિ. તત્થ સીમાસમ્મુતિ સીમાસમૂહનનં કથિનદાનં કથિનુબ્ભારો કુટિવત્થુદેસના વિહારવત્થુદેસનાતિ ઇમાનિ છ કમ્માનિ ગરુકાનિ, અપલોકેત્વા કાતું ન વટ્ટન્તિ. ઞત્તિદુતિયકમ્મવાચં સાવેત્વાવ કાતબ્બાનિ. અવસેસા તેરસ સમ્મુતિયો સેનાસનગ્ગાહકમતકચીવરદાનાદિસમ્મુતિયો ચાતિ એવરૂપાનિ લહુકકમ્માનિ અપલોકેત્વાપિ કાતું વટ્ટન્તિ. ઞત્તિકમ્મઞત્તિચતુત્થકમ્મવસેન પન ન કાતબ્બમેવ. ઞત્તિચતુત્થકમ્મં ઞત્તિઞ્ચ તિસ્સો ચ કમ્મવાચાયો સાવેત્વાવ કાતબ્બં, અપલોકનકમ્માદિવસેન ન કાતબ્બન્તિ અયમેત્થ સઙ્ખેપો.

વિત્થારતો પન ઇમાનિ ચત્તારિ કમ્માનિ ‘‘કતિહાકારેહિ વિપજ્જન્તી’’તિઆદિના નયેન પરિવારાવસાને કમ્મવગ્ગે એતેસં વિનિચ્છયો આગતોયેવ. યં પન તત્થ અનુત્તાનં, તં કમ્મવગ્ગેયેવ વણ્ણયિસ્સામ. એવઞ્હિ સતિ ન અટ્ઠાને વણ્ણના ભવિસ્સતિ, આદિતો પટ્ઠાય ચ તસ્સ તસ્સ કમ્મસ્સ વિઞ્ઞાતત્તા સુવિઞ્ઞેય્યો ભવિસ્સતિ.

૨૧૬. વિવાદાધિકરણસ્સ કિં મૂલન્તિઆદીનિ પાળિવસેનેવ વેદિતબ્બાનિ.

૨૨૦. ‘‘વિવાદાધિકરણં સિયા કુસલ’’ન્તિઆદીસુ યેન વિવદન્તિ, સો ચિત્તુપ્પાદો વિવાદો, સમથેહિ ચ અધિકરણીયતાય અધિકરણન્તિ એવમાદિના નયેન અત્થો દટ્ઠબ્બો.

૨૨૨. આપત્તાધિકરણં સિયા અકુસલં સિયા અબ્યાકતં, નત્થિ આપત્તાધિકરણં કુસલન્તિ એત્થ સન્ધાય ભાસિતવસેન અત્થો વેદિતબ્બો. યસ્મિઞ્હિ પથવિખણનાદિકે આપત્તાધિકરણે કુસલચિત્તં અઙ્ગં હોતિ, તસ્મિં સતિ ન સક્કા વત્તું ‘‘નત્થિ આપત્તાધિકરણં કુસલ’’ન્તિ, તસ્મા નયિદં અઙ્ગપ્પહોનકચિત્તં સન્ધાય વુત્તં. ઇદં પન સન્ધાય વુત્તં. યં તાવ આપત્તાધિકરણં લોકવજ્જં, તં એકન્તતો અકુસલમેવ, તત્થ ‘‘સિયા અકુસલ’’ન્તિ વિકપ્પો નત્થિ. યં પન પણ્ણત્તિવજ્જં, તં યસ્મા સઞ્ચિચ્ચ ‘‘ઇમં આપત્તિં વીતિક્કમામી’’તિ વીતિક્કમન્તસ્સેવ અકુસલં હોતિ, અસઞ્ચિચ્ચ પન કિઞ્ચિ અજાનન્તસ્સ સહસેય્યાદિવસેન આપજ્જતો અબ્યાકતં હોતિ, તસ્મા તત્થ સઞ્ચિચ્ચાસઞ્ચિચ્ચવસેન ઇમં વિકપ્પભાવં સન્ધાય ઇદં વુત્તં – ‘‘આપત્તાધિકરણં સિયા અકુસલં, સિયા અબ્યાકતં, નત્થિ આપત્તાધિકરણં કુસલ’’ન્તિ.

સચે પન ‘‘યં કુસલચિત્તો આપજ્જતિ, ઇદં વુચ્ચતિ આપત્તાધિકરણં કુસલ’’ન્તિ વદેય્ય, અચિત્તકાનં પન એળકલોમપદસોધમ્માદિસમુટ્ઠાનાનમ્પિ કુસલચિત્તં આપજ્જેય્ય, ન ચ તત્થ વિજ્જમાનમ્પિ કુસલચિત્તં આપત્તિયા અઙ્ગં. કાયવચીવિઞ્ઞત્તિવસેન પન ચલિતપ્પવત્તાનં કાયવાચાનં અઞ્ઞતરમેવ અઙ્ગં, તઞ્ચ રૂપક્ખન્ધપરિયાપન્નત્તા અબ્યાકતન્તિ.

યં જાનન્તોતિઆદિમ્હિ પન અયમત્થો – યં ચિત્તં આપત્તિયા અઙ્ગં હોતિ, તેન વત્થું જાનન્તો ‘‘ઇદં વીતિક્કમામી’’તિ ચ વીતિક્કમાકારેન સદ્ધિં જાનન્તો સઞ્જાનન્તો વીતિક્કમચેતનાવસેન ચેતેત્વા પકપ્પેત્વા ઉપક્કમવસેન મદ્દન્તો અભિવિતરિત્વા નિરાસઙ્કચિત્તં પેસેત્વા યં આપત્તાધિકરણં વીતિક્કમં આપજ્જતિ, તસ્સ એવં વીતિક્કમતો યો વીતિક્કમો, ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘આપત્તાધિકરણં અકુસલ’’ન્તિ.

અબ્યાકતવારેપિ યં ચિત્તં આપત્તિયા અઙ્ગં હોતિ, તસ્સ અભાવેન અજાનન્તો વીતિક્કમાકારેન ચ સદ્ધિં અજાનન્તો અસઞ્જાનન્તો આપત્તિઅઙ્ગભૂતાય વીતિક્કમચેતનાય અભાવેન અચેતેત્વા સઞ્ચિચ્ચ મદ્દનસ્સ અભાવેન અનભિવિતરિત્વા નિરાસઙ્કચિત્તં અપેસેત્વા યં આપત્તાધિકરણં વીતિક્કમં આપજ્જતિ, તસ્સ એવં વીતિક્કમતો યો વીતિક્કમો, ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘આપત્તાધિકરણં અબ્યાકત’’ન્તિ.

૨૨૪. અયં વિવાદો નો અધિકરણન્તિઆદીસુ સમથેહિ અધિકરણીયતાય અભાવતો નોઅધિકરણન્તિ એવમત્થો વેદિતબ્બો.

અધિકરણકથા નિટ્ઠિતા.

અધિકરણવૂપસમનસમથકથા

૨૨૮. યાવતિકા ચ ભિક્ખૂ કમ્મપ્પત્તાતિ એત્થ ચતુવગ્ગકરણે કમ્મે ચત્તારો, પઞ્ચવગ્ગકરણે પઞ્ચ, દસવગ્ગકરણે દસ, વીસતિવગ્ગકરણે વીસતિ ભિક્ખૂ કમ્મપ્પત્તાતિ વેદિતબ્બા.

૨૩૦. સુપરિગ્ગહિતન્તિ સુટ્ઠુ પરિગ્ગહિતં કત્વા સમ્પટિચ્છિતબ્બં. સમ્પટિચ્છિત્વા ચ પન ‘‘અજ્જ ભણ્ડકં ધોવામ, અજ્જ પત્તં પચામ, અજ્જેકો પલિબોધો અત્થી’’તિ માનનિગ્ગહત્થાય કતિપાહં અતિક્કામેતબ્બં.

૨૩૧. અનન્તાનિ ચેવ ભસ્સાનિ જાયન્તીતિ અપરિમાણાનિ ઇતો ચિતો ચ વચનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ. ‘‘ભાસાની’’તિપિ પાઠો, અયમેવત્થો. ઉબ્બાહિકાય સમ્મન્નિતબ્બોતિ અપલોકેત્વા વા સમ્મન્નિતબ્બો પરતો વુત્તાય ઞત્તિદુતિયાય વા કમ્મવાચાય. એવં સમ્મતેહિ પન ભિક્ખૂહિ વિસું વા નિસીદિત્વા તસ્સાયેવ વા પરિસાય ‘‘અઞ્ઞેહિ અસમ્મતેહિ ન કિઞ્ચિ કથેતબ્બ’’ન્તિ સાવેત્વા તં અધિકરણં વિનિચ્છિતબ્બં.

૨૩૩. તત્રાસ્સાતિ તસ્સં પરિસતિ ભવેય્ય. નેવ સુત્તં આગતન્તિ ન માતિકા આગતા. નો સુત્તવિભઙ્ગોતિ વિનયોપિ ન પગુણો. બ્યઞ્જનચ્છાયાય અત્થં પટિબાહતીતિ બ્યઞ્જનમત્તમેવ ગહેત્વા અત્થં પટિસેધેતિ. જાતરૂપરજતખેત્તવત્થુપટિગ્ગહણાદીસુ વિનયધરેહિ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા કારિયમાને દિસ્વા ‘‘કિં ઇમે આપત્તિયા કારેથ, ‘નનુ જાતરૂપરજતપટિગ્ગહણા પટિવિરતો હોતી’તિ એવં સુત્તે પટિવિરતિમત્તમેવ વુત્તં, નત્થિ એત્થ આપત્તી’’તિ વદતિ. અપરો ધમ્મકથિકો સુત્તસ્સ આગતત્તા ઓલમ્બેત્વા નિવાસેન્તાનં આપત્તિયા આરોપિયમાનાય ‘‘કિં ઇમેસં આપત્તિં રોપેથ, ‘નનુ પરિમણ્ડલં નિવાસેસ્સામીતિ સિક્ખા કરણીયા’તિ એવં સિક્ખાકરણમત્તમેવેત્થ વુત્તં, નત્થિ એત્થ આપત્તી’’તિ વદતિ.

૨૩૪. યથા બહુતરા ભિક્ખૂતિ એત્થ એકેનપિ અધિકા બહુતરાવ કો પન વાદો દ્વીહિ તીહીતિ.

અધિકરણવૂપસમનસમથકથા નિટ્ઠિતા.

તિવિધસલાકગ્ગાહકથા

૨૩૫. સઞ્ઞત્તિયાતિ સઞ્ઞાપનત્થાય. ગૂળ્હકન્તિઆદીસુ અલજ્જુસ્સન્નાય પરિસાય ગૂળ્હકો સલાકગ્ગાહો કાતબ્બો, લજ્જુસ્સન્નાય પરિસાય વિવટકો, બાલુસ્સન્નાય સકણ્ણજપ્પકો. વણ્ણાવણ્ણાયો કત્વાતિ ધમ્મવાદીનઞ્ચ અધમ્મવાદીનઞ્ચ સલાકાયો નિમિત્તસઞ્ઞં આરોપેત્વા અઞ્ઞમઞ્ઞં વિસભાગા કાતબ્બા. તતો તા સબ્બાપિ ચીવરભોગે કત્વા વુત્તનયેન ગાહેતબ્બા. દુગ્ગહોતિ પચ્ચુક્કડ્ઢિતબ્બન્તિ ‘‘દુગ્ગહિતા સલાકાયો’’તિ વત્વા પુન ગહેત્વા યાવતતિયં ગાહેતબ્બા. સુગ્ગહોતિ સાવેતબ્બન્તિ એકસ્મિમ્પિ ધમ્મવાદિમ્હિ અતિરેકજાતે ‘‘સુગ્ગહિતા સલાકાયો’’તિ સાવેતબ્બં. યથા ચ તે ધમ્મવાદિનો વદન્તિ તથા તં અધિકરણં વૂપસમેતબ્બન્તિ. અથ યાવતતિયમ્પિ અધમ્મવાદિનોવ બહુતરા હોન્તિ, અજ્જ ‘‘અકાલો, સ્વે જાનિસ્સામા’’તિ વુટ્ઠહિત્વા અલજ્જીનં પક્ખભેદત્થાય ધમ્મવાદિપક્ખં પરિયેસિત્વા પુનદિવસે સલાકગ્ગાહો કાતબ્બો. અયં ગૂળ્હકો સલાકગ્ગાહો.

સકણ્ણજપ્પકે પન ગહિતે વત્તબ્બોતિ એત્થ સચે સઙ્ઘત્થેરો અધમ્મવાદિસલાકં ગણ્હાતિ, સો એવં અવબોધેતબ્બો – ‘‘ભન્તે, તુમ્હે મહલ્લકા વયોઅનુપ્પત્તા, તુમ્હાકં એતં ન યુત્તં, અયં પન ધમ્મવાદિસલાકા’’તિ અસ્સ ઇતરા સલાકા દસ્સેતબ્બા. સચે સો તં ગણ્હાતિ, દાતબ્બા. અથ નેવ અવબુજ્ઝતિ, તતો ‘‘મા કસ્સચિ આરોચેહી’’તિ વત્તબ્બો. સેસં વુત્તનયમેવ. વિવટકો વિવટત્થોયેવ.

તિવિધસલાકગ્ગાહકથા નિટ્ઠિતા.

તસ્સપાપિયસિકાવિનયકથા

૨૩૮. પારાજિકસામન્તં વાતિ એત્થ મેથુનધમ્મે પારાજિકસામન્તં નામ દુક્કટં હોતિ. અદિન્નાદાનાદીસુ થુલ્લચ્ચયં. નિબ્બેઠેન્તન્તિ ‘‘ન સરામી’’તિ વચનેન નિબ્બેઠયમાનં. અતિવેઠેતીતિ ‘‘ઇઙ્ઘાયસ્મા’’તિઆદિવચનેહિ અતિવેઠિયતિ. સરામિ ખો અહં આવુસોતિ પારાજિકપટિચ્છાદનત્થાય એવં પટિજાનાતિ. પુન તેન અતિવેઠિયમાનો ‘‘સરામિ ખો’’તિ પટિઞ્ઞં દત્વા ‘‘ઇદાનિ મં નાસેસ્સન્તી’’તિ ભયેન ‘‘દવાય મે’’તિઆદિમાહ. એતસ્સ તસ્સપાપિયસિકાકમ્મં કાતબ્બં. સચે સીલવા ભવિસ્સતિ, વત્તં પરિપૂરેત્વા પટિપ્પસ્સદ્ધિં લભતિ, નો ચે તથા નાસિતકોવ ભવિસ્સતિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

તસ્સપાપિયસિકાવિનયકથા નિટ્ઠિતા.

સમથક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.