૧૨. સત્તસતિકક્ખન્ધકં

દસવત્થુકથા

૪૪૬. સત્તસતિકક્ખન્ધકે – ભિક્ખગ્ગેનાતિ ભિક્ખુઅગ્ગેન, ભિક્ખૂ ગણેત્વા તત્તકે પટિવીસે ઠપેસુન્તિ અત્થો. મહિયાતિ હિમપાતસમયે હિમવલાહકા.

૪૪૭. અવિજ્જાનિવુટાતિ અવિજ્જાપટિચ્છન્ના. પોસાતિ પુરિસા. પિયરૂપં અભિનન્દન્તિ પત્થેન્તીતિ પિયરૂપાભિનન્દિનો. અવિદ્દસૂતિ અવિજાનન્તા. રાગરજેહિ સરજા. મગસદિસાતિ મગા. સહ નેત્તિયાતિ સનેત્તિકા. વડ્ઢેન્તિ કટસિન્તિ પુનપ્પુનં કળેવરં નિક્ખિપમાના ભૂમિં વડ્ઢેન્તિ. એવં વડ્ઢેન્તાવ ઘોરં આદિયન્તિ પુનબ્ભવં.

૪૫૪. પાપકં નો આવુસો કતન્તિ આવુસો અમ્હેહિ પાપકં કતન્તિ અત્થો.

૪૫૫. કતમેન ત્વં ભૂમિ વિહારેનાતિ એત્થ ભૂમીતિ પિયવચનમેતં. પિયં વત્તુકામો કિર આયસ્મા સબ્બકામી નવકે ભિક્ખૂ એવં આમન્તેતિ. કુલ્લકવિહારેનાતિ ઉત્તાનવિહારેન.

૪૫૭. સાવત્થિયા સુત્તવિભઙ્ગેતિ કથં સુત્તવિભઙ્ગે પટિક્ખિત્તં હોતિ? તત્ર હિ ‘‘સન્નિધિ નામ અજ્જ પટિગ્ગહિતં અપરજ્જૂ’’તિ વત્વા પુન ‘‘સન્નિધિકારકે અસન્નિધિકારકસઞ્ઞી ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સા’’તિ આપત્તિં વદન્તેન પટિક્ખિત્તં હોતિ. તત્રેકે મઞ્ઞન્તિ ‘‘યો પન ભિક્ખુ સન્નિધિકારકં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા’’તિ હિ વુત્તં, ઇદઞ્ચ લોણં નામ યાવજીવિકત્તા સન્નિધિભાવં નાપજ્જતિ. યમ્પિ અલોણકં આમિસં પટિગ્ગહેત્વા તેન સદ્ધિં પરિભુઞ્જતિ, તં તદહુપટિગ્ગહિતમેવ, તસ્મા ‘‘‘યાવકાલિકેન, ભિક્ખવે, યાવજીવિકં તદહુપટિગ્ગહિતં કાલે કપ્પતિ, વિકાલે ન કપ્પતી’તિ વચનતો દુક્કટેનેત્થ ભવિતબ્બ’’ન્તિ. તે વત્તબ્બા – ‘‘તુમ્હાકં મતેન દુક્કટેનપિ ન ભવિતબ્બં, ન હિ એત્થ યાવજીવિકં તદહુપટિગ્ગહિતં, યાવકાલિકમેવ તદહુપટિગ્ગહિતં, ન ચ તં વિકાલે પરિભુત્તં. યદિ વા ‘‘વિકાલે ન કપ્પતી’’તિ વચનેન તુમ્હે દુક્કટં મઞ્ઞેથ, યાવજીવિકમિસ્સં યાવકાલિકં વિકાલે ભુઞ્જન્તસ્સ વિકાલભોજનપાચિત્તિયં ન ભવેય્ય. તસ્મા ન બ્યઞ્જનમત્તં ગહેતબ્બં, અત્થો ઉપપરિક્ખિતબ્બો.

અયઞ્હેત્થ અત્થો – યાવકાલિકેન યાવજીવિકં તદહુપટિગ્ગહિતં યદિ સમ્ભિન્નરસં હોતિ, યાવકાલિકગતિકમેવ હોતિ. તસ્મા ‘‘યો પન ભિક્ખુ વિકાલે ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા’’તિ ઇમિના સિક્ખાપદેન કાલે કપ્પતિ, વિકાલે ન કપ્પતિ. ન ઇધ ‘‘ન કપ્પતી’’તિ વચનમત્તેનેત્થ દુક્કટં હોતિ. યથેવ યાવજીવિકં તદહુપટિગ્ગહિતં યાવકાલિકેન સમ્ભિન્નરસં વિકાલે ન કપ્પતિ, વિકાલભોજનપાચિત્તિયાવહં હોતિ. એવં અજ્જ પટિગ્ગહિતમ્પિ અપરજ્જુ યાવકાલિકેન સમ્ભિન્નરસં ન કપ્પતિ, સન્નિધિભોજનપાચિત્તિયાવહં હોતિ. તં ‘‘સન્નિધિકતં ઇદ’’ન્તિ અજાનન્તોપિ ન મુચ્ચતિ. વુત્તઞ્હેતં – ‘‘સન્નિધિકારકે અસન્નિધિકારકસઞ્ઞી ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદતિ વા ભુઞ્જતિ વા આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સા’’તિ. તસ્મા ‘‘કત્થ પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ ઇમિસ્સા પુચ્છાય ‘‘પરિસુદ્ધમિદં બ્યાકરણં સાવત્થિયા સુત્તવિભઙ્ગે’’તિ.

રાજગહે ઉપોસથસંયુત્તેતિ ઇદં ‘‘ન ભિક્ખવે એકસ્મિં આવાસે દ્વે ઉપોસથાગારાનિ સમ્મન્નિતબ્બાનિ; યો સમ્મન્નેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ એતં સન્ધાય વુત્તં. વિનયાતિસારે દુક્કટન્તિ ‘‘ન ભિક્ખવે એકસ્મિં આવાસે દ્વે ઉપોસથાગારાનિ સમ્મન્નિતબ્બાની’’તિ એતસ્સ વિનયસ્સ અતિસારે દુક્કટં. ચમ્પેય્યકે વિનયવત્થુસ્મિન્તિ ઇદં ‘‘અધમ્મેન ચે ભિક્ખવે વગ્ગકમ્મં, અકમ્મં ન ચ કરણીય’’ન્તિ એવમાદિં કત્વા ચમ્પેય્યક્ખન્ધકે આગતં વિનયવત્થું સન્ધાય વુત્તં.

એકચ્ચો કપ્પતીતિ ઇદં ધમ્મિકં આચિણ્ણં સન્ધાય વુત્તં. છેદનકે પાચિત્તિયન્તિ સુત્તવિભઙ્ગે હિ ‘‘નિસીદનં નામ સદસં વુચ્ચતી’’તિ આગતં, તસ્મા દ્વિન્નં સુગતવિદત્થીનં ઉપરિ દસાયેવ વિદત્થિમત્તા લબ્ભતિ. દસાય વિના તં પમાણં કરોન્તસ્સ ઇદં આગતમેવ હોતિ – ‘‘તં અતિક્કામયતો છેદનકં પાચિત્તિય’’ન્તિ. તસ્મા ‘‘કિં આપજ્જતી’’તિ પુટ્ઠો ‘‘છેદનકે પાચિત્તિય’’ન્તિ આહ. છેદનકસિક્ખાપદે વુત્તપાચિત્તિયં આપજ્જતીતિ અત્થો. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

દસવત્થુકથા નિટ્ઠિતા.

સમન્તપાસાદિકાય વિનયસંવણ્ણનાય

સત્તસતિકક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

દ્વિવગ્ગસઙ્ગહા વુત્તા, દ્વાવીસતિપભેદના;

ખન્ધકા સાસને પઞ્ચક્ખન્ધદુક્ખપ્પહાયિનો.

યા તેસં વણ્ણના એસા, અન્તરાયં વિના યથા;

સિદ્ધા સિજ્ઝન્તુ કલ્યાણા, એવં આસાપિ પાણિનન્તિ.

ચૂળવગ્ગ-અટ્ઠકથા નિટ્ઠિતા.