૧. પઠમમિગજાલસુત્તવણ્ણના

૬૩. મિગજાલવગ્ગસ્સ પઠમે ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યાતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન પસ્સિતબ્બા. સોતવિઞ્ઞેય્યાદીસુપિ એસેવ નયો. ઇટ્ઠાતિ પરિયિટ્ઠા વા હોન્તુ મા વા, ઇટ્ઠારમ્મણભૂતાતિ અત્થો. કન્તાતિ કમનીયા. મનાપાતિ મનવડ્ઢનકા. પિયરૂપાતિ પિયજાતિકા. કામૂપસંહિતાતિ આરમ્મણં કત્વા ઉપ્પજ્જમાનેન કામેન ઉપસંહિતા રજનીયાતિ રઞ્જનીયા, રાગુપ્પત્તિકારણભૂતાતિ અત્થો. નન્દીતિ તણ્હાનન્દી. સંયોગોતિ સંયોજનં. નન્દિસંયોજનસંયુત્તોતિ નન્દીબન્ધનેન બદ્ધો. અરઞ્ઞવનપત્થાનીતિ અરઞ્ઞાનિ ચ વનપત્થાનિ ચ. તત્થ કિઞ્ચાપિ અભિધમ્મે નિપ્પરિયાયેન ‘‘નિક્ખમિત્વા બહિ ઇન્દખીલા સબ્બમેતં અરઞ્ઞ’’ન્તિ (વિભ. ૫૨૯) વુત્તં, તથાપિ યં તં ‘‘પઞ્ચધનુસતિકં પચ્છિમ’’ન્તિ (પારા. ૬૫૪) અરઞ્ઞકઙ્ગનિપ્ફાદકં સેનાસનં વુત્તં, તદેવ અધિપ્પેતન્તિ વેદિતબ્બં. વનપત્થન્તિ ગામન્તં અતિક્કમિત્વા મનુસ્સાનં અનુપચારટ્ઠાનં, યત્થ ન કસીયતિ ન વપીયતિ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘વનપત્થન્તિ દૂરાનમેતં સેનાસનાનં અધિવચનં. વનપત્થન્તિ વનસણ્ડાનમેતં, વનપત્થન્તિ ભિંસનકાનમેતં, વનપત્થન્તિ સલોમહંસાનમેતં, વનપત્થન્તિ પરિયન્તાનમેતં, વનપત્થન્તિ અમનુસ્સૂપચારાનં સેનાસનાનમેતં અધિવચન’’ન્તિ (વિભ. ૫૩૧).

એત્થ ચ પરિયન્તાનન્તિ ઇમં એકં પરિયાયં ઠપેત્વા સેસપરિયાયેહિ વનપત્થાનિ વેદિતબ્બાનિ. પન્તાનીતિ પરિયન્તાનિ અતિદૂરાનિ. અપ્પસદ્દાનીતિ ઉદુક્ખલમુસલદારકસદ્દાદીનં અભાવેન અપ્પસદ્દાનિ. અપ્પનિગ્ઘોસાનીતિ તેસં તેસં નિન્નાદમહાનિગ્ઘોસસ્સ અભાવેન અપ્પનિગ્ઘોસાનિ. વિજનવાતાનીતિ સઞ્ચરણજનસ્સ સરીરવાતવિરહિતાનિ. મનુસ્સરાહસ્સેય્યકાનીતિ મનુસ્સાનં રહોકમ્મસ્સ અનુચ્છવિકાનિ. પટિસલ્લાનસારુપ્પાનીતિ નિલીયનસારુપ્પાનિ.