૫. વક્કલિસુત્તવણ્ણના

૮૭. પઞ્ચમે કુમ્ભકારનિવેસનેતિ કુમ્ભકારસાલાયં. થેરો કિર વુત્થવસ્સો પવારેત્વા ભગવન્તં દસ્સનાય આગચ્છતિ. તસ્સ નગરમજ્ઝે મહાઆબાધો ઉપ્પજ્જિ, પાદા ન વહન્તિ. અથ નં મઞ્ચકસિવિકાય કુમ્ભકારસાલં આહરિંસુ. સા ચ સાલા તેસં કમ્મસાલા, ન નિવેસનસાલા. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘કુમ્ભકારનિવેસને વિહરતી’’તિ. બાળ્હગિલાનોતિ અધિમત્તગિલાનો. સમધોસીતિ સમન્તતો અધોસિ, ચલનાકારેન અપચિતિં દસ્સેસિ. વત્તં કિરેતં બાળ્હગિલાનેનપિ બુડ્ઢતરં દિસ્વા ઉટ્ઠાનાકારેન અપચિતિ દસ્સેતબ્બા. તેન પન ‘‘મા ચલિ મા ચલી’’તિ વત્તબ્બો. સન્તિમાનિ આસનાનીતિ બુદ્ધકાલસ્મિઞ્હિ એકસ્સપિ ભિક્ખુનો વસનટ્ઠાને ‘‘સચે સત્થા આગચ્છિસ્સતિ, ઇધ નિસીદિસ્સતી’’તિ આસનં પઞ્ઞત્તમેવ હોતિ અન્તમસો ફલકમત્તમ્પિ પણ્ણસન્થારમત્તમ્પિ. ખમનીયં યાપનીયન્તિ કચ્ચિ દુક્ખં ખમિતું ઇરિયાપથં વા યાપેતું સક્કાતિ પુચ્છતિ. પટિક્કમન્તીતિ નિવત્તન્તિ. અભિક્કમન્તીતિ અધિગચ્છન્તિ. પટિક્કમોસાનન્તિ પટિક્કમો એતાસં. સીલતો ન ઉપવદતીતિ સીલં આરબ્ભ સીલભાવેન ન ઉપવદતિ. ચિરપટિકાહન્તિ ચિરપટિકો અહં, ચિરતો પટ્ઠાય અહન્તિ અત્થો. પૂતિકાયેનાતિ અત્તનો સુવણ્ણવણ્ણમ્પિ કાયં ભગવા ધુવપગ્ઘરણટ્ઠેન એવમાહ. યો ખો, વક્કલિ, ધમ્મન્તિ ઇધ ભગવા ‘‘ધમ્મકાયો ખો, મહારાજ, તથાગતો’’તિ વુત્તં ધમ્મકાયતં દસ્સેતિ. નવવિધો હિ લોકુત્તરધમ્મો તથાગતસ્સ કાયો નામ.

ઇદાનિ થેરસ્સ તિપરિવટ્ટધમ્મદેસનં આરભન્તો તં કિં મઞ્ઞસીતિઆદિમાહ. કાળસિલાતિ કાળસિલાવિહારો. વિમોક્ખાયાતિ મગ્ગવિમોક્ખત્થાય. સુવિમુત્તો વિમુચ્ચિસ્સતીતિ અરહત્તફલવિમુત્તિયા વિમુત્તો હુત્વા વિમુચ્ચિસ્સતિ. તા કિર દેવતા ‘‘યેન નીહારેન ઇમિના વિપસ્સના આરદ્ધા, અનન્તરાયેન અરહત્તં પાપુણિસ્સતી’’તિ ઞત્વા એવમાહંસુ. અપાપકન્તિ અલામકં. સત્થં આહરેસીતિ થેરો કિર અધિમાનિકો અહોસિ. સો સમાધિવિપસ્સનાહિ વિક્ખમ્ભિતાનં કિલેસાનં સમુદાચારં અપસ્સન્તો ‘‘ખીણાસવોમ્હી’’તિ સઞ્ઞી હુત્વા ‘‘કિં મે ઇમિના દુક્ખેન જીવિતેન? સત્થં આહરિત્વા મરિસ્સામી’’તિ તિખિણેન સત્થેન કણ્ઠનાળં છિન્દિ. અથસ્સ દુક્ખા વેદના ઉપ્પજ્જિ. સો તસ્મિં ખણે અત્તનો પુથુજ્જનભાવં ઞત્વા અવિસ્સટ્ઠકમ્મટ્ઠાનત્તા સીઘં મૂલકમ્મટ્ઠાનં આદાય સમ્મસન્તો અરહત્તં પાપુણિત્વાવ કાલમકાસિ. પચ્ચવેક્ખણા પનસ્સ ચ કથં અહોસીતિ? ખીણાસવસ્સ એકૂનવીસતિ પચ્ચવેક્ખણા ન સબ્બાવ અવસ્સં લદ્ધબ્બા, તિખિણેનાપિ પન અસિના સીસે છિજ્જન્તે એકં દ્વે ઞાણાનિ અવસ્સં ઉપ્પજ્જન્તિ.

વિવત્તક્ખન્ધન્તિ પરિવત્તક્ખન્ધં. સેમાનન્તિ સયમાનં. થેરો કિર ઉત્તાનકો નિપન્નો સત્થં આહરિ. તસ્સ સરીરં યથાઠિતમેવ અહોસિ. સીસં પન દક્ખિણપસ્સેન પરિવત્તિત્વા અટ્ઠાસિ. અરિયસાવકા હિ યેભુય્યેન દક્ખિણપસ્સેનેવ કાલં કરોન્તિ. તેનસ્સ સરીરં યથાઠિતંયેવ અહોસિ. સીસં પન દક્ખિણપસ્સેન પરિવત્તિત્વા ઠિતં. તં સન્ધાય વિવત્તક્ખન્ધો નામ જાતોતિપિ વદન્તિ. ધૂમાયિતત્તન્તિ ધૂમાયનભાવં. તિમિરાયિતત્તન્તિ તિમિરાયનભાવં. ધૂમવલાહકં વિય તિમિરવલાહકં વિય ચાતિ અત્થો. પઞ્ચમં.